Bach o bopeth BR: ‘Piles’ de Paris

fel y moroedd: croen banana

Wedi darllen sawl erthygl, dw i’n bwyta croen banana bellach. Ddim y croen melyn caled ond y rhan wen meddal tu mewn. (Efallai bod y croen melyn yn faethlon, ond dw i ddim eisiau ymdrechi cymaint â hynny i fod yn iach.) Mae’n hawdd; dim ond llwy sydd angen i grafu’r croen i gasglu’r rhan wen. Yna, bydda i’n ei stwnshio ynghyd â’r ffrwyth ac iogwrt efo ychydig o sinamon. Blasus. Parhau i ddarllen

EGLWYS GELLIMANWYDD: BORE COFFI MACMILLAN

Bore Dydd Iau Medi 29 yn Neuadd Gellimanwydd cynhelir Bore Coffi Macmillan rhwng 10 a 12. Ni fydd tal mynediad ond gwerthfawrogir cyfraniadau tuag at yr elusen haeddiannol hon.  Parhau i ddarllen

Golwg360: BLOG: A ddaw dyddiau’r daffodil yn ôl?

Ond tymor digon siomedig gafodd Clwb Criced Morgannwg yn 2016 Parhau i ddarllen

Ifan Morgan Jones: Clinton should focus on Clinton in the first Presidential debate

We should always take the noise emanating from the two Presidential campaigns before a debate with a pinch of salt.

They usually tell us more about what the campaigns want the other to think, rather than what their actual strategy is.

All the talk from the Trump campaign has been that he is not preparing and that his staff are concerned that he’ll do something wacky and un-Presidential on stage.

Therefore, we should expect a very subdued Trump to turn up. His answers won’t be detailed, and he has an almost magnetic aversion to facts, but he’ll try to act the Commander-in-Chief.

The Clinton camp has suggested that they will attempt to goad Trump into making a fool of himself. For the same reason, unless a golden opportunity does present itself, I think that’s unlikely to happen.

As George Bernard Shaw said: “I learned long ago, never to wrestle with a pig. You get dirty, and besides, the pig likes it.”

The Clinton team know that if it becomes a slanging match, that’s all the media will play afterwards, and Trump will once again get a pass on his rudimentary grasp of the facts.

He will get all the attention, as well as kudos for ‘telling it like it is’ even if he’s spouting complete gibberish.

Let Trump try to act substantial and Presidential. Because if it’s about looking substantial and presidential, Hillary will win that competition.

She’s already president material. The polls agree on that. What she isn’t, the electorate feel, is particularly likeable.

That’s what she needs to work on in this debate. The Trump campaign will attempt to spin her performance as robotic. She needs to endear herself to the audience.

The truth is that other than that, Clinton can afford a boring, event-free debate. She is, at the moment, ahead in the polls by a whisker.

As the election day approaches, third party candidate supporters will start to return to the two main parties. Again, according to the polls, most of them favor Clinton in a head to head with Trump.

For all the hype, Presidential debates don’t tend to influence the polls that much. Around this time in the cycle, whoever is narrowly ahead tends to stay ahead until election day.

If Clinton can avoid a catastrophe tonight, she will have taken another big step towards the Presidency.

Parhau i ddarllen

Llafar Bro: Trem yn ôl -Aelwyd yr Urdd

Pegi Lloyd Williams yn dewis erthygl arall o lyfr ‘PIGION LLAFAR 1975-1999’. Y tro hwn cerdd gan Gwyn Thomas, a gyhoeddwyd yn rhifyn Gorffennaf 1982, ar achlysur ail-agor Aelwyd yr Urdd yn y Blaenau.

I’r sawl sydd â chof i weld y mae
Yn y neuad… Parhau i ddarllen

rhysllwyd.com: Priodas Ifan ac Esther

Lluniau wedi cymryd ar y Fuji X-PRO 1.

Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Llafur – beth nesaf?

Felly dyna’r coup drosodd – o bosibl un o’r cynllwyniau mwyaf di glem ac idiotaidd yn hanes gwleidyddiaeth diweddar – wedi ei gynnal ar yr amser anghywir, yn gwneud defnydd o’r ymgeisydd anghywir ac yn siwr o fethu o’r dechrau’n deg.  Y bwriad oed… Parhau i ddarllen

Gofalaeth Fro'r Llechen Las: Posau

Fyddwch chi’n gwneud croeseiriau?  Mae yna rai sy’n prynu papur newydd dyddiol er mwyn cael y croesair a dim arall.  Neu beth am chwilair neu sudoku? Fyddwch chi’n prynu llyfr posau ac yn troi ato bob dydd yn ddeddfol?  Neu fyddwch chi’n rhoi cynnig ar bosau a anfonir yn rheolaidd trwy Facebook neu Twitter, fel […] Parhau i ddarllen

Blog Glyn Adda: Ffarwel i’r Ail Iaith

Y cymhwyster  Cymraeg Ail Iaith i ddod i ben mewn pum mlynedd.   Cyn croesawu’r newydd yn ddiamod, gofynnaf ddau gwestiwn. (1)     Sut beth fydd y ‘cymhwyster cyffredin’ wedyn ?  Rhagor o deneuo ar yr uwd ?  Gall fod yma berygl gwirioneddol. (2)     Yn ystod blynyddoedd o ddysgu, gwelais ddyrnaid o fyfyrwyr gwir alluog yn dod […] Parhau i ddarllen

Anffyddiaeth: Wedi’r Chwyldro

Os oes un thema gyson i wleidyddiaeth y blynyddoedd diweddar, yna dyhead cynifer i gicio’r ‘sefydliad’ yw hwnnw. Eu cwyn, mae’n debyg, yw bod y bobl sydd â grym wedi colli cysylltiad â’r werin gyffredin, felly mae rhaid troi at bobl ‘o’r tu allan’ er mwyn ysgwyd pethau.

Mae hyn yn deg i raddau. Mae cyflwyno gwaed newydd a phersbectifau gwahanol i’r  dosbarth llywodraethol yn amlwg yn gallu bod yn fuddiol, ac mae cadw ein harweinwyr ar flaenau’u traed yn hanfodol. Ond yn anffodus, ymddengys bod llawer o bobl bellach yn ystyried bod yn ‘wrth-sefydliadol’ yn rhinwedd ynddo’i hun. Eu hunig ystyriaeth yw sicrhau bod y ‘sefydliad’ presennol yn cael cweir.

Mae cael gwared ar ‘y sefydliad’ yn amhosibl, wrth gwrs, felly mae’n ddwl bod cynifer yn ei drin fel cysyniad haniaethol. Mae cicio’r sawl sydd mewn grym allan yn golygu gosod pobl eraill yn eu lle, ac hyd yn oed os yw’r bobl hynny wedi dod o’r ‘tu allan’, trwy gipio’r awennau mae’r rheiny wedyn yn dod yn aelodau o’r ‘sefydliad’. Os cael rhyw fath o lywodraeth (ac oni bai eich bod yn anarchydd, mae rhaid), rhaid cael sefydliad. Nid yw hyn yn gymhleth.

Am ryw reswm, mae llawer yn dymuno i’w harweinwyr fod yn debyg iawn iddynt hwy’u hunain. Rwy’n casáu, â chas perffaith, y syniad mai’r ystyriaeth bwysicaf wrth ddewis eich hoff ymgeisydd yw ‘pa un fyddai’n cynnig y gwmnïaeth orau dros beint?’ Dylai’r bobl sy’n rhedeg y wlad fod yn llawer iawn iawn galluocach na fi. Mae rhedeg llywodraeth yn gamp rhyfeddol o anodd; ni ddylai fod yn swydd y gall unrhyw un ei chyflawni. Mae rhaid iddi fod yn swyddogaeth elitaidd yn ei hanfod.

Nid oes gan y ‘sefydliad’ ddiffiniad clir. Mae Nigel Farage yn ffigwr gwrth-sefydliadol poblogaidd, er ei fod yn filiwnydd a wnaeth ei ffortiwn yn y Ddinas ac sydd bellach yn wleidydd proffesiynol. Yn y cyfamser, mae Donald Trump wedi seilio’i holl ymgyrch arlywyddol ar y syniad ei fod yn eithriadol o wrth-sefydliadol, ond os nad yw biliwnydd sydd wedi bod yn ffigwr amlwg ers degawdau yn aelod o’r ‘sefydliad’, pwy ddiawl sydd? Dyna ddau ddyn sydd wedi llwyddo i feithrin y myth eu bod yn un o’r bobl gyffredin, er bod y syniad yn chwerthinllyd mewn gwirionedd. Dyma sut sut y darbwyllwyd cynifer o Lafurwyr traddodiadol, sy’n casáu’r Ceidwadwyr, i droi at UKIP, a hynny’n groes i’w buddiannau’u hunain gan fod y blaid honno’n fwy Thatcheraidd na Thatcher ei hun.

Yn achos Bernie Sanders, mae’r ffigwr gwrth-sefydliadol hwnnw wedi bod yn aelod o Gyngres UDA ers 1991. Rwy’n edmygu Bernie, a’n gresynu na chafodd enwebiad arlywyddol y Democratiaid, ond mae rhai o’i gefnogwyr yn dangos yn gliriach na dim bod y dicter gwrth-sefydliadol presennol yn gallu mynd yn hurt. Rwyf wedi sôn hyd syrffed am bobl sydd wedi pwdu wedi i Clinton ennill enwebiad y blaid, ac sydd o’r herwydd am gefnogi Trump neu Gary Johnson, ymgeisydd y Libertarians. Ymhob achos, mae Trump (sy’n ffasgydd) a Johnson (sydd am weld y wladwriaeth yn crebachu’n ddim ac sy’n credu mai’r farchnad yw’r ateb i bob un o broblemau bywyd) yn benderfynol o chwalu a datgymalu pob un dim sy’n annwyl i Sanders. Gallwn felly ddiystyru’r posibilrwydd bod y bobl hyn wedi cefnogi Sanders am resymau egwyddorol. Chwyldro er mwyn chwyldro yw eu nod. Chwalu’r consensws presennol heb boeni dim am yr hyn a fyddai’n cymryd ei le, hyd yn oed os yw’n arwain at ffasgaeth. Rwy’n ystyried yr agwedd yna’n bathetig o blentynnaidd.  Rwy’n berwi â dirmyg at bobl fel hyn ar y funud.

Nid yw dymchwel y system bresennol yn ddigon felly. Mae’n hanfodol sicrhau bod rhywbeth gwell ar gael i’w osod yn ei le. Mae torri pethau’n hawdd. Gall unrhyw dwpsyn wneud hynny. Adeiladu yw’r gamp.

Fel mae’n digwydd, mae hyn yn berthnasol i ddadl fawr sydd wedi hollti’r ‘mudiad anffyddiaeth’ (os gellir ei alw’n hynny) ers ychydig o flynyddoedd bellach. Mae yna garfan sy’n mynnu mai’r cyfan yw anffyddiaeth yw’r diffiniad geiriadurol ‘diffyg ffydd mew duw‘, a dyna ni. Yn ôl yr anffyddwyr hyn, nid oes gan anffyddiaeth unrhyw beth pellach i’w ddweud am yr hyn a ddylai gymryd lle crefydd. Rwy’n anghytuno’n chwyrn â’r safbwynt hwnnw. Mae goblygiadau anferthol i’r ffaith bod duw’n absennol, ac rwy’n gyndyn bod cyfrifoldeb ar anffyddwyr sy’n dadlau’n erbyn crefydd i egluro sut fyd yr hoffem ei weld. Mae hyn yn anorfod yn golygu pwysleisio cyfiawnder cymdeithasol. Wedi’r cyfan, crefydd sy’n gyfrifol am lawer o’r gormes a ddioddefir gan fenywod, pobl gyfunrywiol a lleiafrifoedd ethnig (ac, yn wir, lleiafrifoedd crefyddol), ac fe ddylai cefnogi’r frwydr i sicrhau cydraddoldeb yn y meysydd hyn fod yn ran annatod o anffyddiaeth ei hun. Nid yw’n gwneud synnwyr i gael gwared ar grefydd heb geisio cael gwared ar y rhagfarnau hynny sydd wedi bod mor ddibynnol arni ar hyd y blynyddoedd. Mae’r anffyddwyr geiriadurol yn nawddoglyd a hunanfodlon. Hawdd yw dangos pam mae crefydd yn anghywir. Mae’r gwaith caled yn dod wedyn. Parhau i ddarllen

fel y moroedd: 11 pibydd

Fel arfer bydda i’n cael trafferth llenwi rhestr ddymuniadau Eleven Pipers am anrhegion Nadolig. Eleni, fodd bynnag, mae gen i syniad gwych. Ar wahân i win gwyn a biscotti, bydda i’n gofyn am fwyd neu bethau eraill a wnaed yn Israel. Mae yna amrywiaeth o gynhyrchion ar gael ar y we. Bydda i’n medru mwynhau cynhyrchion o ansawdd uchel, cefnogi Israel a rhwystro BDS ar yr un pryd.  Parhau i ddarllen

Llafar Bro: Gwynfyd -O na fyddai’n haf o gwbl

Ymddangosodd cyfres ‘Gwynfyd’ am dair, bedair blynedd yn y nawdegau, yn trafod bywyd gwyllt a llwybrau troed ein bro. Dyma ddarn a ymddangosodd yn rhifyn Medi 1998, yn cwyno am haf sâl arall!

O’r diwedd daeth ychydig o welliant yn y tywydd yn ystod… Parhau i ddarllen

Tao Sôn: Disgyn i’r Achlysur

(Munud i Feddwl 23/9/2016)Pan ôn i ar awyren i Norwy
ychydig flynyddoedd yn ôl darllenes i erthygl… Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Mae yna rhyw broblem fach _ _

_ _ efo’r adroddiadau trydar yma gan rai o’n cyfeillion Llafur ar ganlyniadau is etholiadau’r wythnos yma, ond fedra i ddim rhoi fy mys ar beth ydi o.  Oes rhywun yn gallu helpu? Parhau i ddarllen

fel y moroedd: celf sbwriel

Maen nhw wedi troi sbwriel yn gelf. Casglodd 77 o Ganadiad 400 llond bag o sbwriel ar lan Môr Galilea ddoe, a chreu hyn. Mae gan The Beautiful Land Initiative gynllun i godi sbwriel yn Israel er mwyn harddu’r Tir Sanctaidd. Maen nhw’n gwahodd pwy bynnag sydd gan ddiddordeb i ymuno â nhw. Os dach chi’n bwriadu mynd i Israel, cysylltwch â nhw i drefnu amser.

Parhau i ddarllen

S4C Caban: Archebwch eich tocynnau i Sioe Nadolig Cyw 2016

Mae tocynnau i Sioe Nadolig Cyw ar werth nawr, felly ymunwch â Huw, Catrin, Dona Direidi, Seren, Lobs a Cyw, am sioe sy’n llawn hwyl a hud yr wŷl. I archebu tocynnau, ewch I https://tocyn.cymru/cy/organisation/a3f8be98-1d7e-4130-ac2e-4680fa924069. Cysylltwch â Gwifren Gwylwyr S4C …Darllen mwy Parhau i ddarllen

Blog yr Hogyn o Rachub: Munud â’m cythraul


Rhydd imi lonydd, mwmiais yn wan mewn gweddi wag un nos. Rhydd imi awr ddibryder, ddifeddwl. Ond dest i darfu arnaf drachefn; nid oes unman na elli fy nilyn. Dwyt ti ddim yn gyfrwys. Ti’n feiddgar. Ti ddim yn llechu yn y cysgodion yn aros i mi wneud tro anghywir, na’n fy nenu atynt fel cwningen goll; deui â nhw ataf. Ac ni roddi imi lonydd rŵan. Cefaist flas ar fy nhrechu; naddaist ddigon arnaf i deneuo f’amddiffynfa; ni dy dwyllwyd di gan ei muriau di-sylfaen na’i thyrrau gweigion.

Sawl gwaith ŷm mygaist dan domen byw? A sawl gwaith a dynnaist yn ôl y glustog ar y funud olaf, ar yr anadl derfynol? Ni fuost ddigon trugarog i orffen y gwaith. Mae dy ddiléit yn fy nghadw at dy ddifyrrwch; fi yw deryn cawell dy gasineb, a chdi â’m cadwo’n gaeth i’m hunllefau.
Erbyn hyn y mae’r crafangau’n rhy ddwfn. Hyd yn oed yn ystod y dyddiau hir a chynnes gelli hagru’r coed a throi ohonof olau’r haul a’m gorfodi i ymgilio’n gwrcwd i’m hogof; ogof sydd mor dywyll a dofn y mae hyd yn oed yr ystlumod yn ei hofni. Chdi sy’n troi unrhyw gysur a gaf yn eiriau chwerw ar bapur. Chdi sy’n gwneud i bopeth doddi o’m blaen, a dwi’n dy gasáu yn fwy na dim yn y byd. Dwi’n ddim pam fyddi gyda mi. A thithau’n ddim hebof. A rhai dyddiau ni wn ddim eithr ein cariad gwyrdroëdig atom ein gilydd.
Erfyniaf am ddarfodigaeth, yn f’argyhoeddi fy hun mai yn hynny fydd fy nechrau, ac ni elli fy hawlio mwyach. Mae gennyt ofn hynny. Pan af, ni chei ddilyn. Pan af, uwch lesni nenfwd y Ddaear, neu tan ei gwair i ddiosg ei phoenau ohonof, fydd fy nghwsg yn gaer dragwyddol.
Ond fy ofn mwyaf – a chdi â ŵyr hyn – yw fy mod gystal disgybl â dioddefwr. A gnoes dy chwilen i’m canol a gwneuthur ei waith yn rhy dda? Pan fydd y sêr yn diffodd am yr un tro olaf, gallaf fy ngweld fy hun yno. Gallaswn yn fy ngwendid gynnau’r tân a lynco’r byd. Gallaswn ar fy ngwaethaf chwerthin yn llon wrth dy lusgo ato, a’n cyd-ddioddef fyddai’n fy melyso; ein cnawd yn ymdoddi fel caws, a’r gwres yn dy frifo di gangwaith gwaeth na mi. Am imi ffendio yng nghesail dioddef gartref clyd, cyfarwydd. Am iti ddwyn fy mhwyll a throi fy meddwl yn lobsgóws ddisynnwyr a dwyn ohonof ffiniau bod. Am iti wneud hynny ormod.
Am iti fy nhrechu un tro’n ormod.   
Rhydd imi lonydd, mwmiais yn wan mewn gweddi wag un nos. Rhydd imi awr ddibryder, ddifeddwl. Ond dest i darfu arnaf drachefn.

Parhau i ddarllen

Llyfrgelloedd Sir Ddinbych: Cylch Darllen y Dysgwyr – Llyfrgell Rhuthun, Medi 30fed

Bydd Cylch Darllen y Dysgwyr yn cyfarfodyn Llyfrgell Rhuthun ar 30fed Medi am 3.00yh. Llyfr y mis yw Ar y Lein Eto gan  Bethan Gwanas. Dyddiadur bywiog a darllenadwy o deithiau Bethan Gwanas – drwy’r ddau begwn, i’r Affrig ac ati. Ceir … Parhau i ddarllen Parhau i ddarllen

Blog y Cynulliad: Diwrnod Dathlu Deurywioldeb Dydd Gwener 23 Medi

Mae wedi bod yn wych gweld cymaint o gefnogaeth i Ddiwrnod Dathlu Deurywioldeb. Mae Gweinidogion Llywodraeth Cymru a Llywodraeth y DU wedi trydar yn dangos eu cefnogaeth i’r gymuned ddeurywiol, ac yng nghynhadledd y Democratiaid Rhyddfrydol yn Brighton, cafwyd fflachdorf yn dathlu deurywioldeb hyd yn oed! Daeth Cynulliad Cenedlaethol Cymru’n drydydd ym Mynegai Cydraddoldeb yn … Continue reading Diwrnod Dathlu Deurywioldeb Dydd Gwener 23 Medi Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Is etholiadau cyngor yr wythnos

Eglwysi Bro Aled: • Byw a Dwyn Ffrwyth i Dduw (Ioan 15:1-17) – Rhodri Glyn (18.09.2016)

http://eglwysibroaled.com/wp-content/uploads/podlediad/18092016_pm_rhodriglyn.mp3
Parhau i ddarllen

Eglwysi Bro Aled: Dydd Sul, 25 Medi 2016

Darlleniad y Dydd: Luc 18: 35-43 (BCND:tud.89/BCN: tud.81)

Bore da a chroeso i’r oedfaon ar draws y Fro heddiw. Gweddïwn y byddwn heddiw yn mynd i mewn i berthynas ddyfnach gyda Duw o achos yr hyn wnaeth Iesu Grist ar y groes drosom ni. Rydym hefyd yn eich gwahodd i weddïo dros weithgareddau a chlybiau’r . . . → Read More: Dydd Sul, 25 Medi 2016

Parhau i ddarllen

fel y moroedd: ymarfer darllen

Dw i newydd brynu potel thermos i fy mab sydd yn rhedeg efo’i dîm cross country bob dydd yn y tywydd poeth. Fel arfer mae cyfarwyddiadau’n cael eu hysgrifennu yn Saesneg a Sbaeneg. Mae hyn, fodd bynnag, yn dod yn Ffrangeg yn ychwanegol. Dechreuais eu darllen. Mae’n braf oherwydd bod yna Saesneg wrth ochr os oes geiriau Ffrangeg newydd. Parhau i ddarllen

Llafar Bro: O’r Pwyllgor Amddiffyn -ydan ni’n rhy ddiniwed?

Y Frwydr yn parhau…

Dros y misoedd diwethaf mae’r Pwyllgor Amddiffyn wedi bod yn trefnu i gyfarfod gwleidyddion o bob plaid yn ddi-wahân, i geisio’u cefnogaeth i gadw’n deiseb yn fyw yn y Senedd yng Nghaerdydd ac i gael y Llywodraeth Lafur i edrych eto ar y ddarpariaeth iechyd anfoddhaol sy’n cael ei chynnig yn yr ardal hon erbyn heddiw. Rydym eisoes wedi derbyn cymorth ymarferol gan yr Aelod Parhau i ddarllen

Archifau Morgannwg: Dyddiaduron Henry Fothergill

Mae project gwirfoddoli hirdymor yn Archifau Morgannwg wedi dod i ben o’r diwedd – mae pob un o 22 o ‘Ddyddiaduron Fothergill’ wedi’u trawsgrifio. Mae’r dyddlyfrau, sy’n groes rhwng dyddiadur a theithlyfr, yn disgrifio bywyd y meistr haearn Henry Fothergill o 1860 – pan oedd y teulu Fothergill yn benaethiaid ar Gwmni Haearn Aberdâr – […] Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Cymharwch a chyferbyniwch

O leiaf mae’r Western Mail yn adnabod stori fawr pan maen nhw’n gweld un.  Ac wrth gwrs mae’r ffaith bod Llafur – yn yr unig ran o’r DU mae’n ei llywodraethu – yn pleidleisio i efo’r Toriaid ac UKIP yn erbyn cynnig oedd yn nodi pwysigrwydd mynedia… Parhau i ddarllen

dilyn fy nhrwyn: Photo

BlogMenai.com: O diar

Bethan Gwanas: Mellten 2

Ydach chi wedi cael yr ail rifyn o gomic Mellten eto? Naddo? Wel mae o ar gael. Os nad oes ‘na siop lyfrau Gymraeg wrth eich hymyl chi, ewch i mellten.com neu ffoniwch 01970 832 304 am gopi – a phoster a sticeri am ddim! Dyma flas i chi o rai o’r straeon/stribedi – cliciwch […] Parhau i ddarllen

: Gwelliannau i Ffigurau Perfformiad

Mae ffigurau a gyhoeddwyd yn ddiweddar yn dangos bod Cyngor Dinas Caerdydd yn y trydydd safle o ran y cynghorau sydd wedi gwella fwyaf yng Nghymru. Mae’r Cyngor wedi dangos gwelliant mewn dau draean o’r prif ddangosyddion (27 allan o … Continue reading Parhau i ddarllen

Lowri Haf Cooke: Adolygiad Theatr: The Good Earth (Motherlode Theatre)

Fe nryswyd i braidd dros y penwythnos a fu, gan wrth-dystiad dros eirinen wlanog. Denodd y ffug-brotest hon dyrfaoedd lu i lenwi strydoedd ein prifddinas. Rhan fechan o ddigwyddiad Dinas yr Annisgwyl oedd hyn,  i nodi canmlwyddiant yr awdur Roald … Parhau i ddarllen Parhau i ddarllen

fel y moroedd: penblwydd yn 61oed

Penblwydd fy ngŵr ydy hi heddiw. Gyrrodd un o’n plant ni sydd yn Japan neges ato fo drwy Facebook. “Mwyaf dw i’n mynd ati yn y byd, mwyaf dw i’n sylweddoli pa mor hyfryd ydy fy nhad. Mae o’n amyneddgar, araf i gynhyrfu, ystyriol bob amser, ond yn gadarn a di-ildio yn gwneud y peth iawn.” Dw i’n cytuno â hi’n llwyr. Parhau i ddarllen

S4C Caban: Noson Gwylwyr ym Mlaenau Ffestiniog

Pa raglenni mae pobl ardal Blaenau Ffestiniog wedi eu mwynhau ar S4C yn ddiweddar? Mi fydd cyfle i drigolion leisio eu barn ar y pwnc hwnnw, a llu o gwestiynau eraill am y gwasanaeth Cymraeg, mewn Noson Gwylwyr yn y …Darllen mwy Parhau i ddarllen

Golwg360: BLOG: Wythnos yn Abertawe Fydd

Pam nad ydi ymosodwyr newydd Abertawe wedi tanio eto? Parhau i ddarllen

Blog y Cynulliad: Ymadael â’r UE: Y goblygiadau i Gymru Y Gyfraith a Masnach Ryngwladol

Yn dilyn penderfyniad y Deyrnas Unedig i adael yr Undeb Ewropeaidd, mae Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn archwilio’r goblygiadau i Gymru. Mae’r Pwyllgor Materion Allanol a Deddfwriaeth Ychwanegol yn gyfrifol am sicrhau bod buddiannau Cymru a’i phobl yn cael eu diogelu yn ystod y broses adael. Mae o hefyd yn gyfrifol am sicrhau bod buddiannau Cymru … Continue reading Ymadael â’r UE: Y goblygiadau i Gymru Y Gyfraith a Masnach Ryngwladol Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Ambell i gwestiwn (ac ymgais i’w hateb) am y misoedd sydd i ddod

Beth bynnag am yr oes sydd ohoni, o safbwynt gwleidyddol mae’n gyfnod diddorol a chyfnewidiol – llawer mwy felly nag a fu mewn unrhyw gyfnod yn ystod fy mywyd i – ac mae’n debyg y bydd y misoedd nesaf yn hynod ddifyr.  Mae llu o gwestiynau yn codi… Parhau i ddarllen

fel y moroedd: arogl cryf

Dw i a’r teulu’n dod ar draws brown recluse yn aml yn ddiweddar, yn y tŷ dw i’n meddwl. Dan ni’n glên wrth jumping spiders gan eu bod nhw’n dal pryfed drwg, ond rhaid lladd brown recluse ar unwaith. Wedi i’r mab golli un yn yr ystafell sbâr, roedd angen trin yno, ond doeddwn i ddim eisiau defnyddio cemegol cryf. Dyma fynd ar y we a ffeindio amrywiaeth o ddulliau naturiol i gael gwared arnyn nhw. Dewisais glof, pupur, olew ewcalyptws a the mintys. Gobeithio y byddan nhw’n gweithio. Mae’r ystafell yn arogli’n gryf iawn! Parhau i ddarllen

Llafar Bro: Bwrw Golwg a Lloffion

Cyfres achlysurol yn edrych ‘nôl ar rai o gymeriadau a sefydliadau hanesyddol ein bro. Y tro hwn, detholiad o erthyglau gan Clifford Jones, ac W.Arvon Roberts.

Richard Jones. Ap Alun Mabon.
Clifford Jones. 
 

Ganwyd Richard Jones ym Mryntirion… Parhau i ddarllen

Blog yr Hogyn o Rachub: Henffych Hydref

Mi fûm innau’n rhy hwyr yn dyfod yma i ffarwelio â gwennol olaf yr haf. Fe’i methais. Mae hi wedi mynd, ond wn i ddim i le; tro eraill yng ngwledydd yr haul parhaus i’w mwynhau yw. Ond hyd yn oed hebddi y mae hydref yma, mi wn. Gall dyn ei deimlo cyn ei weled, gan y meinwynt diog sy’n llithro draw o’r Carneddau a’r Glyderau, hwythau’n syllu arnaf gan hyfdra eu henaint, yn llai cyfeillgar nag y buont rai misoedd yn ôl. Achos maen nhw’n ei deimlo hefyd, fel y gwnaethant ei deimlo filgwaith gynt.

Dyma ddyddiau gwywo’r haul, ei gynhesrwydd wedi’i dreulio a’i ddisgleirdeb heb gynhesrwydd, heb fedru ond ag anwesu’n druenus wlith y caeau llaith hirfaith. Heddiw, mae’n rhannu’r wybren â’r lleuad – lleuad hydref sy’n gwrthod cysgu, ac ias y dydd sy’n oerach gan ei phresenoldeb. Camodd i aelwyd y dydd a’i hawlio iddi ei hun. 

Ac ymhen hir a hwyr fydd y tir glas yn ildio i’r tir llwyd. Y mae sisial y dail crimp yn fwy swnllyd a chras yn awelon hydref, a’u hangau sydd rywsut yn eu bywiogi. Meddwasant ormod ar yr haf a chloch olaf tafarn eu coeden sy’n ddi-droi’n ôl iddynt. A’r cwmwl llwyd ysgafn a charpiog, o orwel i orwel, sy’n cynnig inni gynfas rhag y gaeaf ddaw, i ni gardotwyr y llawr. 

Ydyn, gŵyr popeth fod yr haf wrthi’n gadael. Mae’n cerdded i ffwrdd yn araf, gan droi ei ben atom ambell waith fel cyfaill sydd newydd ffarwelio â chyfaill, ond heb droi’n ôl. Gŵyr y coed, gŵyr y brwyn, gŵyr y waliau cerrig di-sigl a medr dyn eu teimlo’n agosáu at ei gilydd yn un yn barod at y misoedd llwm. Holant ein hofnau ni; a welaf innau wanwyn arall? 

Mae’r mynyddoedd yn gwybod yr ateb, ond ddywedan nhw ddim wrthyf i; maen nhw’n chwerw a balch yn eu tragwyddoldeb. Fedr hydref mo’u disodli nhw, ond gallai eto gael y gorau ohonof i.

Parhau i ddarllen

Cymraeg – Good Practice Exchange at The Wales Audit Office: GovCamp Cymru 2016: Newid ymddygiad i wella gwasanaethau cyhoeddus

Sut gall theori newid ymddygiad helpu ni i roi syniadau o anghynhadleddau ar waith mewn sefydliadau? Isod mae Dyfrig Williams yn amlinellu ei syniad am sesiwn yn GovCamp Cymru. Eleni fydd fy nhrydydd GovCamp Cymru, ac am yr ail flwyddyn yn olynol mae’n cael ei chynnal yn Adeilad y Pierhead Cynulliad Cenedlaethol Cymru. Os nad […] Parhau i ddarllen

naturiaethwr: Cywilydd y Cyfryngau

Ddoe, fe gyhoeddwyd adroddiad gan Gyfeillion y Ddaear Cymru, ar y cyd â Greenpeace UK. Mi ddylech ei ddarllen. Dyma’r rhagymadrodd. Mae hyd at 400 o bobl yn cael eu lladd yn flynyddol oherwydd llygredd aer o bwerdy Aberddawan. Dyna un o … Parhau i ddarllen Parhau i ddarllen

Dyddlyfr y Bachan Main: Tân ar y Mynydd

Tuag un o’r gloch y pnawn ’ma dyma glywed swn awyrennau bach yn agos iawn at y ty, a chlywed gwynt llosgi. Rhaid bod tân ar y mynydd. Y foment honno mae Genoveva yn derbyn, ar ei WhatsApp, adroddiadau o’i chyfeillion am y tân oedd i’w weld oddi lawr yn y ddinas, mae’n debyg.

Y mae adeiladau uchel tu ôl i’r adeilad hwn ac felly nid oes golwg ar y mynydd, ond ar bwys ysgol Turó de Roquetes y mae cael ei weld, neu o leif ran ohono.

Felly bant â fi i cael cipolwg ar beth sydd yn digwydd, a dyna’r mynydd ar yr ochr uchaf i Carretera Alta de les Roquetes (Heol Uchaf Y Cerrig Bach) yn fwg i gyd, a thafodau o dân yn neidio i fyny yma a thraw. Llawer o’r cymdogion ar yr heol yn edrych ar y mynydd yn llosgi.

Diolch byth cafodd y frigâd dân reolaeth ar y tân ar ôl rhai oriau, cyn iddo gyrraedd y faestref hon. Gwaith mawr a gyflawnwyd ganddynt.

Euthum i redeg ar hyd yr heol yn y cyfnos, a gweld bod y mynydd wedi ei losgi’n llwyr uwchben maestref Canyelles. Bu’r cerbydau’r frigâd dân yma a thraw ar yr heol o hyd, a’r gwyr tân yn dal i chwistrellu dwr lle yr oedd y mynydd yn mudlosgi.

Golwg truenus ar y mynydd – y ddaear yn ddu bitsch ac yn ddi-dyfiant, y prennau a’r prysgoed wedi eu llyncu gan y fflamau. 

Yr oedd gwynt llosgi dros bobman yn y rhan hon o’r ddinas, a gwynt mwg ar fy nillad hefyd pan gyrhaeddais y ty.

Parhau i ddarllen

fel y moroedd: y foment (arall)

Mae medru dal y foment yn rhoi tipyn bach o hapusrwydd i mi am ryw reswm – y foment a ddeith coffi allan o’r twll yn fy Moka. Mae’n cymryd tipyn o amser, ac mae’n dod yn sydyn heb rybudd fel dw i wedi colli’r foment yn aml. Heddiw mesurais i ba mor hir… Parhau i ddarllen

Blog yr Hogyn o Rachub: Galw Ras Arlywyddol UDA 2016


Un o’r pethau sydd wir yn siomedig am sylwebaeth wleidyddol Gymreig ydi ei bod bron yn gyfan gwbl, boed yn y cyfryngau neu ar-lein, yn ymwneud â Chymru, a hyd yn oed bryd hynny ‘sneb yn sticio’u pennau allan i ddarogan dim. Iawn, gêm wirion ydi darogan gwleidyddol ond mae o dal yn hwyl i’w ddarllen ac mae ‘na werth iddo; ac os na all ein harbenigwyr wneud hynny, pwy all? Ond, un peth sy’n wirioneddol siomedig yng Nghymru a’r Gymraeg ydi’r diffyg llwyr o drafod gwleidyddiaeth ryngwladol ar wahân i ddarnau barn. A dyna’r rant o’r ffordd.

Bron blwyddyn yn ôl, ysgrifennais flogiad ar y ras arlywyddol yn UDA, yn datgan fy mod i’n meddwl bryd hynny fod gan y Gweriniaethwyr fantais. Rŵan, er fy mod i wedi cwyno am ddiffyg darogan uchod, mae’r hyn sydd wedi digwydd dros y môr wedi dangos pam fod pobl mor amharod i wneud hynny! Ond mae’n ras yn rhy ddifyr i’w hanwybyddu.
Dydw i ddim am roi fy marn ar y ddau ymgeisydd yma; dwi’n gwneud hynny ar Twitter a fedra i ddim dioddef y naill na’r llall. Ond rhaid trafod deinameg y peth. Waeth pwy aiff â hi, bydd arlywydd nesaf UDA yn rhywun y mae’r rhan fwyaf o’r wlad ddim yn ei hoffi. Y mae’r ddau ymgeisydd rywsut yn ffwndro; mae’r pethau amhriodol a ddywed Trump yn effeithio arno’n ysbeidiol (dim ond iddo fownsio’n ôl yn ddi-ffael) – y cwestiwn mwyaf o’i ran o ydi a fydd yn dweud y peth anghywir yn rhy hwyr yn y dydd, gan beidio â rhoi cyfle i Clinton ei distrywio’i hun unwaith yn rhagor a throi ras sy’n edrych yn gyfforddus eto’n agos. Dwi’m yn cofio ras wleidyddol o unrhyw fath sy’n ymdebygu i’r peth: mae’r ddau’n ffodus eu bod yn eu hwynebu ei gilydd, achos prin y byddai ganddynt gyfle yn erbyn unrhyw un arall.
Serch hynny mae Clinton yn mynd drwy gyfnod gwael iawn, iawn. Roedd ei sylwadau “basket of deplorables” am gefnogwyr Trump yn rhyfeddol o annoeth. Mae etholiadau, fel Romney yn 2012, ond yn ddiweddarach o blith ymgyrchwyr aros yn refferendwm y DU, wedi dangos pa mor beryglus ydi gwawdio hyd yn oed ran o’r etholwyr fel hynny. Yn wir, mae’n tueddu i fod yn dyngedfennol. Roedd y ‘datgeliad’ yn ddiweddarach i Clinton ddioddef o niwmonia, a bod hi ei ddweud y peth yn gynharach, yn atgyfnerthu’r ddelwedd anonest ohoni, ynghyd â’r ffaith iddi wella’n rhyfeddol o gyflym am rywun a gawsai gyflwr sy’n tueddu i gymryd wythnosau i wella ohono (eto, mae’n drewi o anonestrwydd, cas beth pleidleiswyr). Ac, waeth beth fo’r manylion, mae’r newyddion heddiw bod un o fomwyr Efrog Newydd o Afghanistan fwy na thebyg am helpu Trump, a hyd yn oed gyfiawnhau i raddau rhai o’r pethau mae’n eu dweud.
Dwi’n meddwl y gallai’r newyddion hwnnw fod yn dyngedfennol hefyd. O ystyried fod terfysgaeth eisoes yn fater mor bwysig i bobl yn yr etholiad hwn waeth beth fo’u lliwiau gwleidyddol, mae’n anodd gweld hyn yn lleddfu ar hynny.
Mae gan y ddau hefyd fantais sydd hefyd yn anfantais iddynt. Mae gan Trump graidd brwd drosto ond y tu hwnt i hwnnw mae pethau’n anos iddo. Mae craidd Clinton yn llai brwd i’w weld ond mae ei hapêl – hynny sydd ganddi – efallai’n fwy. Y mae diffyg brwdfrydedd dros y ddau felly’n bwrw amheuaeth dros y canlyniad terfynol.
Mae’r polau cenedlaethol o fis Medi yn awgrymu bod Clinton ar y blaen o lai na 2% (a hynny mewn ras ddwyffordd). Mae’n eithaf difyr fod ymgyrch y Libertariad Gary Johnson i’w gweld yn ei niweidio hi yn fwy na’r Gweriniaethwyr, ond mae’n annhebygol o newid canlyniad yr etholiad mewn difrif. Dyma fy map hyfryd (a wnaed diolch i www.270towin.com) o’r sut aiff pethau pe cynhelid yr etholiad heddiw. Y lliwiau tywyll ydi’r taleithiau sicr a’r rhai golau ydi’r rhai sy’n dechrau corlannu i un ochr.
Rŵan, dydi hwn fawr fwy na fi’n craffu ar bolau a darllen erthyglau dirifedi dros y mis diwethaf, ond mae mantais ddiamheuaeth gan Clinton yma. O ran ‘pleidleisiau etholiadol’ (faint mae bob talaith ‘werth’) mae rhai pwysig fel Minnesota a Pennsylvania wedi dechrau troi’n lasach yn ôl yr arolygon barn. Ar y llaw arall mae rhai fu’n las gynt, fel Ohio ac Iowa’n dechrau troi’n goch. Os ydych chi’n meddwl pam fod rhai yn y de’n goch golau, mae’n fwy achos diffyg data na dim. Hefyd gyda Georgia er enghraifft, jyst uwch Florida, mae’n rhywle y mae’r Democratiaid yn od o hyderus ond, i fod yn onest, maen nhw’n annhebygol iawn o’i chipio; yn enwedig gan eu bod wedi bod yn dweud hynny ers blynyddoedd, a’u bod hefyd wedi dweud pethau tebyg am Texas ac Utah (lle cafodd y Gweriniaethwyr 73% o’r bleidlais yn 2012) dros y mis diwethaf.
Yr unig le heb ddarogan uchod ydi Florida lle mae pethau’n agos iawn. Ond mae Florida’n ddifyr. Mae ‘na gymuned Sbaenaidd gref yno; un sy’n fwy tebygol o gefnogi’r Gweriniaethwyr na gweddill UDA yn draddodiadol (mae Rubio ymhell ar y blaen i’w wrthwynebydd Democrataidd yn y ras Seneddol gyda llaw). Ond mae’n amlygu un broblem gyffredinol i’r Democratiaid; mae nifer y pleidleiswyr cofrestredig yn llawer, llawer is ymhlith pobl Sbaenaidd, a phobl dduon hefyd, nag ymhlith pobl wynion. Mae’n bwysig, bwysig nodi nad ydi’r polau fel arfer yn adlewyrchu hyn.  
Rhaid hefyd gynnwys y ffactor Trympwyr Tawel; rydyn ni’n cael yr un ffenomen yma gyda’r Ceidwadwyr. Faint o’r rheiny sydd yn UDA? Er, mae’n ddigon tebyg yn yr etholiad hwn fod digon o bobl wnaiff bleidleisio dros Clinton sy ddim eisiau cyfaddef hynny chwaith!
Ond beth petai’r duedd raddol, flêr at Trump yn parhau? Rŵan, darogan gweddol ddi-sail ydi’r fath beth, ond o ystyried popeth dwi’n meddwl ei bod yn deg gwneud y fath ddarogan, o ystyried popeth y soniais amdano ar ddechrau’r blog. Beth am inni roi gogwydd cyffredinol oddi wrth Clinton i Trump, ar frig uchaf y margin of error sef 3%? Ffantasïol? Braidd. Ond ceisio cyfleu rhywbeth ydw i yma.
Wrth gwrs, nid dweud ydw i fod yr uchod am ddigwydd; mae gogwydd o 3% o Clinton i Trump yn annhebygol ond feiddiwn i ddim â dweud amhosibl, hyd yn oed os oes amrywiaeth sylweddol rhwng y taleithiau. Ond yr hyn dwi’n ceisio’i gyfleu gyda’r uchod ydi hyn: byddai gogwydd bach iawn yn gwneud pethau’n anos o lawer i Clinton, gan ddod â thaleithiau annisgwyl i mewn i’r gêm. Ydi, mae’n anodd gweld llefydd fel Michigan a Wisconsin yn pleidleisio dros Trump, ond dydy pethau ddim yn amhosibl.
Yn fras, dyma 10 pwynt i’w hystyried:

  1.  Mae Clinton yn ymlwybro i lawr yn y polau; mae Trump yn ymlwybro i fyny. Yng nghyfartaledd data polio cenedlaethol diweddaraf Real Clear Politics, mae Clinton lai nag 1% ar y blaen.
  2. Mae neges Trump, yn enwedig am bethau fel TTP, yn taro tant gwirioneddol yn America ganol. Ac mae’n bwysicach i bobl weld eu bywydau unigol nhw’n gwella nag unrhyw beth arall. Dydi Clinton ddim yn taro tant neb.
  3. Clinton ydi’r sefydliad gwleidyddol sy’n cael cic ddiamheuaeth ym mhedwar ban byd ar y funud.
  4. Er bod mantais enfawr gan Clinton ymhlith pobl o dras Sbaenaidd, mae’r lefelau cofrestru i bleidleisio’n llawer is yn eu plith.
  5. Mae ganddi hefyd fantais fawr ymhlith pobl dduon, ond mae’n annhebygol o sicrhau’r un lefel o gefnogaeth yn eu plith ag y gwnaeth Obama waeth beth wnaiff Trump.
  6. Gyda’i gilydd mae pobl dduon a phobl o dras Sbaenaidd tua 28% o’r boblogaeth. Mae pobl wynion yn 64% gyda’r trwch yn cefnogi’r Gweriniaethwyr. Os bydd y nifer sy’n pleidleisio’n uwch yn gyffredinol y tro hwn, bydd yn debygol, er gwaethaf popeth, o ffafrio’r Gweriniaethwyr.
  7. Efallai bwysicaf oll, mae Trump wedi hen gyrraedd y pwynt lle nad oes neb yn synnu arno, waeth pa mor stiwpid, anonest neu wirion ydi o. Mae’r canfyddiad o Clinton fel dynes gymwys – sef bron yr unig beth o’i phlaid – wedi dadfeilio’n ddifrifol.
  8. Y Trympwyr Tawel y soniais amdanynt uchod. Faint ohonyn nhw sydd yno?
  9. Mae Trump eisoes wedi chwalu pob rheol wleidyddol synhwyrol at ennill … ac wedi ennill.
  10. Ac yn olaf, pwynt difyr iawn sy’n cael ei golli: do, cafodd Obama bum miliwn o bleidleisiau’n fwy na Romney yn 2012, ond mae UDA yn enfawr. Canran ei fuddugoliaeth oedd 3.9%. Landslide nid oedd.

Pwy ag ŵyr beth fydd yn digwydd nesaf yn y ras? Amhosib dweud; gwirioneddol amhosib. Ond taswn i’n ddyn betio, ac er gwaetha’r ffaith na Clinton ydi’r ffefryn (mewn sawl ffordd, yn enwedig os edrychwch eto ar y map cyntaf yn y blogiad hwn, y ffefryn clir), mi fyddai fy mhres i ar Y Donald.
Dwi’n ei galw hi.

Parhau i ddarllen

Dyddlyfr y Bachan Main: Teithio i’r Gorllewin Pell 1882

Y Drych, Dydd Iau, Hydref 19, 1882

Prif Reilffordd y Gorllewin.

Y Chicago & North Western Railway.

TAIR MIL O FILLDIROEDD O DAN YR UN ADOLYGIAD.

Y ffordd feraf, rwyddaf, a’r unig un i’r gwahanol Dalaethau Gorllewinol heb orfod newid cerbydau. Chicago i Omaha, Nebraska, drwy y rhanau goreu o Iowa. Cysyllta hon a’r Pacific Railroads; y ffordd feraf a’r oreu rhwng y Dwyrain a’r Gorllewin – Wyoming, Colorado, Utah, Oregon, Washington Territory, Arizona a California. Gofaled teithwyr Cymreig sicrhau eu tocynau dros y ffordd hon, sef y Chicago and North Western Railway. Am fanylion pellach ymofyner yn un o’r swyddfeydd: New York, 415 Broadway, L. F. Booth; Chicago, Ill., 60 a 62 Clark Street.

Bydded i Gymry Talaethau y Tawelfor, neu eraill a ddymunai fanylion yn nghylch Utah, Nevada, Oregon, Washington Territory, Arizona, neu California, ohebu yn Gymraeg neu Saesonaeg a

MEREDITH DAVIES

Goruchwylydd Cyffredinol y Gorllewin,

P. O. BOX 1887, San Francisco, Calif.

W. H. STENNET, G. P. A. [= general passenger agent], Chicago, Ill.



Parhau i ddarllen

Llyfrgelloedd Sir Ddinbych: Llyfr a Llymed – Llyfrgell Rhuthun, 26 Medi

Bydd Llyfr a Llymed, grŵp darllen Cymraeg Llyfrgell Rhuthun yn cwrdd ar 26ain Medi, 7.30, i drafod: I Botany Bay gan Bethan Gwanas “Byddai’n mynd i uffern, yn siwr. Dyna oedd y dylluan – arwydd gan Dduw ei fod wedi ei gweld … Parhau i ddarllen Parhau i ddarllen

fideo wyth: Cyfres Fideo: Gêm yr Wythnos

gan f8 Felly ar y gyfres yma o Y Lle, ar ben yr holl eitemau hurt arferol (y cynta’n cyrraedd yn fuan), fydd ‘na hefyd eitemau bach yn tynnu’ch sylw ar gêm fawr sy’n cael ei rhyddhau’r wythnos yma. Roedd y cynta wedi glanio ar y cutting room floor, ond mae’r eitem yma i chi beth bynnag –…

Parhau i ddarllen

Golwg360: BLOG: Banio’r burkini

Ar ôl dychwelyd o daith i Iran, mae Gwenllian Jones yn dadlau tros ryddid – crefydd neu beidio Parhau i ddarllen

Ifan Morgan Jones: Why Plaid Cymru should move to the centre-ground

Plaid Cymru signs in Ceredigion
It’s difficult to think of a more fortuitous situation in which Plaid Cymru could find itself.

The Conservative party is being led further right by May and the three Brexiteers, who don’t seem to have any idea what they’re doing.

They are likely to be in power for a long time despite all of their problems, due to a lack of a viable opposition party, further encouraging calls for Welsh self-determination.

UKIP have lost their entire raison d’etre with the vote for Brexit, members are defecting to the Conservatives, and their charismatic leader has left the stage (for the time being).

The Liberal Democrats are still in the wilderness, although they seem to be having some success in their pre-coalition role of the ‘none of the above’ party in recent by-elections.

Meanwhile, the Labour party continue to move towards the hard-left under the control of Jeremy Corbyn and John McDonnell.

Unless there’s a significant shock in the leadership election, it’s going to be at least 2020 before the Labour party are rid of Corbyn– and they could just elect another hard-left socialist in his place.

Plaid Cymru

Nature abhors a vacuum, so they say, and there’s currently a large vacuum at the centre ground of Welsh politics where any half-sensible political party could take residence.

Plaid Cymru have to take the opportunity to be that party. If they blow it now, that could well be it, I think. But they need to make some changes.

Although the party’s supporters have watched Labour’s decline with incredulity and some moral indignation, the truth is that they suffer from many of the same problems.

They’re a hard-left party in a country that is tracking towards the right. It’s no surprise therefore that electoral success has been limited.

We tend to think that Plaid Cymru have been held back by their nationalism and their support for the Welsh language.

But an alternative view is that this is what has been keeping Plaid Cymru afloat. A number of people vote for them as a bulwark against cultural erosion, without caring much about their politics.

If they are to become a party with mass-appeal, they need to start appealing to the masses rather than left-wing, middle-class Welsh-speaking university lecturers like myself.

Principles v pragmatism

How best to position themselves on the electoral compass is a difficult decision for any political party.

Their members usually lean either left or to the right – very few people join a political party in order to sustain the middling status quo.

But a political party that wants the chance to puts its politics into action must compromise between what the members want and what the voters want.

As Labour’s current travails have shown, there’s little point in sticking to one’s left-wing principles if what that means in practice is the Conservative party having free rein to re-open grammar schools and privatise health services.

Added to this, there has been a real and dangerous shift towards the hard-right across Europe and the United States in the last few years.

The choice facing Plaid Cymru is either a) become an election-winning party that occupies the political centre ground with a membership that leans to the left (the Labour route).

Or b) allow a party such as UKIP to hoover up former Labour voters in the valleys and lead Welsh politics to Trumpsville.

It’s not difficult to imagine that much of what Plaid Cymru has fought almost 100 years to defend, would come a cropper in a Neil Hamilton-controlled Assembly.

So what does that mean in practice?

First of all, it’s more about the way a party presents itself to voters than its actual policies. And for that reason, a Welsh national media should remain goal #1 for Plaid Cymru. Little can be achieved without one.

But there are certain areas where I think the party could track towards the centre ground while also securing some of its long-term goals for greater Welsh autonomy.

Infrastructure and taxes

This is an area where we’ve already seen some drift towards the centre ground within the party.

The party’s main weakness at last year’s General Election, in my opinion, was a tendency to focus too much on opposing austerity at all costs.

The party should instead focus on reducing levels of public subsidy and encouraging Wales to stand on its own two feet with a healthy private sector.

This means lowering taxes for businesses so that there’s some incentive for them to choose Wales over the South-east of England.

Where public money is spent the focus should be on infrastructure. Wales has terrible infrastructure and very little money has been spent addressing this problem.

For instance, it was mentioned this week that Wales has 11% of the UK’s rail network, but 1% of the funding.

The A55 is poor enough, but the roads from north-south Wales are a nightmare. They’re so bad, that it almost has to be deliberate.

A bypass here and a roundabout there isn’t enough – billions need to be spent on new roads and railways.

There are very practical reasons beyond appealing to voters why Plaid Cymru should argue this case:

Wales cannot make the case for independence, or even further financial devolution until it has its own integrated and robust private sector economy.

An independence movement based around public sector workers will screech to a halt if they’re asked to vote their own jobs into oblivion. Turkeys don’t vote for Christmas.

With no integrated transport system, north and south Wales care little about each other, and tend to nurture cross-border links. This is a big problem for any nationalist party.

A strong private sector is all important for a strong media (which needs companies that can afford to advertise and a wealthy population to advertise to), which as pointed out in the past is all important for the reproduction of the discourse of nationalism.

The political narrative of Westminster allowing Wales’ infrastructure to stagnate while spending billions of HS2, Cross-rail and a 3rd Heathrow runway is a drum Plaid Cymru should be beating all the time.

Immigration

Most painfully for the party, tracking to the centre would also mean having something to say on the issue of immigration.

There needs to be a centre ground here between Plaid Cymru’s more-the-merrier view of immigration and the UKIP xenophobia, as the second is (at the moment) winning out.

It could in fact be an opportunity for Plaid Cymru to marry its stance on cultural erosion with a wider narrative that encompasses immigration into the UK as a whole.

There is little wrong with saying ‘There has been a lot of fear-mongering about immigration, and the truth is that in many parts of the UK, such as the south Wales valleys, it is practically non-existent.

‘Any immigrants that come into the UK should be welcomed and encouraged to integrate into their community. Portraying them as the ‘Other’ is in fact a barrier to such integration.

‘However, we also have to respect people’s right to feel at home in their own communities. If immigration completely changes the cultural character of a community, then the residents of that community do have valid concerns that need to be addressed.

‘This applies equally to a community within a city in England as it does a village in Gwynedd.’

Whether we like it or not, and whether we think they’re valid or not, people do have concerns about immigration, and any political party does have to address them.

What this doesn’t mean is scapegoating minorities for political gain – again, that would be a one-way ticket to Trumpsville.

A niche within a niche

Despite the popular conception of nationalism as the madness of crowds, Plaid Cymru has for most of its history been run by left-wing academics and intellectuals with a penchant for big policy ideas.

Compare this year’s Assembly election manifesto with Labour’s offering.

However, I do sometimes feel as if they’re overcomplicating matters when it comes to winning elections.

Any healthy democracy needs political parties which have well-thought through policies. You certainly need them to stay in power once you have it.

But elections aren’t won by good policies alone. People make a series of gut decisions about who they trust with their vote.

They think: Which of these parties is run by people who are politically and culturally like me? Can I trust them to run the economy – do they understand my aspirations?

There is a danger that a hard-left, Welsh nationalist party fails all of these tests: It is a niche within a niche.

If it is going to taste electoral success, I think Plaid Cymru needs to shed at least one of these constrictions.

The nationalist problem is one it can overcome, and, in my opinion, it goes hand in hand with compromising on its socialism and moving to the political centre-ground.

For Plaid Cymru, this is equally a moment of great opportunity, and potential crisis: How Plaid Cymru responds will shape its destiny, and Wales’ future, for decades.

Parhau i ddarllen