Bethan Gwanas: Llwyth ar Radio Cymru

Dwi’n edrych ymlaen mwya ofnadwy. Dyma’r tro cynta erioed i unrhyw un o fy llyfrau i fod ar y radio. Wel, os nad ydach chi’n cyfri darnau o Pen Dafad, Ceri Grafu neu Hi yw Fy Ffrind yn cael eu hadrodd yn y Steddfod. Mi wnes i wir fwynhau ei addasu yn 5 darn o […] Parhau i ddarllen

fel y moroedd: fenis yn tsieina

Yn Las Vegas, yn Macao, rŵan yn Tsieina. Adeiladwyd “Fenis” yn Dalian, Tsieina i ddenu twristiaid. Crëwyd hyd yn oed camlas bedwar cilomedr o hyd gydag adeiladau Ewropeaidd, dim Fenesiaidd ar y ddwy ochr. Mae yna gondolau hefyd a rwyfir gan ddynion mewn dillad gondolier traddodiadol. (Maen nhw’n gwisgo hetiau Tsieineaidd!) Rhywsut dydy copiau ddim yn apelio ata i. Parhau i ddarllen

Golwg360: Beth yw problem Lerpwl eleni?

Llywelyn Williams sydd yn pendroni pam nad yw’r perfformiadau wedi bod cystal y tymor hwn … Parhau i ddarllen

Golwg360: Gŵyl Jâms Niclas: argraffiadau ar achlysur i gofio Archdderwydd

Y Parchedig Wiliam Owen o Gaerfarchell oedd un o drefnwyr Gŵyl Jâms Niclas yn Nhyddewi dros y penwythnos. Thema’r ŵyl oedd cadwyn o englynion y cyn-Archdderwydd, ‘Ffordd y Pererinion’ … Parhau i ddarllen

Eglwysi Bro Aled: Dydd Sul, 26 Hydref 2014

Darlleniad y Dydd: Hosea 14:4-9 (BCND tud.826 / BCN: tud.752)

Bore da a chroeso eto i oedfaon y dydd ac i’r diwrnod newydd yma o ras ein Harglwydd. Gobeithio y cewch fendith arbennig heddiw wrth wrando’r Gair a chyd-addoli. Wrth i’r wythnos agor o’n blaenau, gweddïwn y bydd Duw yn rasol wrthym ac y bydd . . . → Read More: Dydd Sul, 26 Hydref 2014

Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Taeru du’n wyn – rhan 1

Roeddwn yn digwydd darllen y stori yma yn yr Independent yn gynharach heddiw.   Ymddengys bod un o aelodau seneddol y Toriaid – Philip Davies – o’r farn mai addysg rhyw mewn ysgolion sy’n gyfrifol am y ‘cynnydd’ yn y gyfradd beichiogrwydd ymysg merched yn eu harddegau.  Petai wedi cymryd tua tri munud i wneud mymryn o waith ymchwil byddai wedi gweld nad oes cynnydd wedi mewn beichiogrwydd o’r fath – yn wir mae beichiogrwydd ymysg merched yn eu harddegau yn is nad yw wedi bod ers 1969.
Dyma sylwadau Mr Davies ac oddi tan y sylwadau mae’r realiti.  


We have been having sex education in our schools for more than 40 years, and it was supposedly going to solve things such as teenage pregnancies and unwanted pregnancies.
Most of my constituents would probably conclude that the more sex education we have had since the early 1970s, the more teenage pregnancies and unwanted pregnancies we have had.
“Members do not want to hear this, but they might want to look at the evidence and then they might think that perhaps we should try less sex education in schools – or perhaps, even better, no sex education at all. That might be a better tactic.

Mae’r tueddiad i baldaruo rhagfarnau hyd yn oed os ydi”r rhagfarnau hynny yn tynnu’n gwbl groes i realaeth yn un o nodweddion amlycaf y wasg Gymreig wrth gwrs.  Mi fyddwn ni’n cael cip bach o bryd i’w gilydd ar stwff o’r fath yn y dyfodol – o Gymru a thu hwnt.  

Parhau i ddarllen

fel y moroedd: accelerated french

Des i ar draws yr uned gyntaf ar You Tube. Drama ar gyfer dysgwyr y Ffrangeg ydy hon, ac mae’n hynod o ddiddorol a digon hawdd. Y cwrs sydd yn defnyddio’r ddrama’n seiliedig ar ddull roedd yn boblogaidd flynyddoedd yn ôl, sef gwrando ar awdio efo cerddoriaeth. Dw i ddim yn sicr ydy hyn yn effeithiol neu beidio, ond y peth pwysicaf i mi ydy’r ddrama ddiddorol ddealladwy. Gan fod y pris yn eithaf drud (£85 gan gynnwys y tâl post rhyngwladol; dydy MP3 ddim ar gael,) prynais yr un cwrs drwy Amazon am $34 gan gynnwys y tâl post. Newydd sbon ydy hwn ond mae yna anfantais – mae popeth ar dapiau casét a thâp VHS. (Hyn ydy’r rheswm am y fargen.) Dw i’n hynod o falch na thaflais fy Walkman a’r chwaraewr VHS hyd yma! Mae’r tapiau’n gweithio’n berffaith. Rŵan dw i’n cael gwybod beth fydd yn digwydd i Philip West a’i becyn dirgel! Parhau i ddarllen

Golwg360: Mapio’r toriadau i gynghorau Cymru

Dafydd Elfryn sy’n rhannu rhai o’i graffiau ar flog golwg360 Parhau i ddarllen

S4C Caban: Alex yn cyflwyno sglein seremoni BAFTA Cymru 2014 ar S4C

Ar nos Sul 26 Hydref bydd seremoni gwobrau BAFTA Cymru 2014 yn cael eu cynnal yng Nghanolfan Mileniwm Cymru. Dyma yw pinacl y flwyddyn ar gyfer y diwydiant ffilm a theledu yng Nghymru; ac eleni bydd modd i wylwyr S4C …Darllen mwy Parhau i ddarllen

Tao Sôn: Y Gymraeg yn y Gogledd Ddwyrain

image

Cyhoeddwyd yr erthygl hon yn wreiddiol yn y cylchgrawn Barn – Awst 2013.

Yn Neuadd Y Dref, Dinbych, bum mlynedd ar hugain yn ôl i Fis Mai eleni, lawnsiwyd ymgyrch dan arweiniad y diweddar, annwyl David Jones (Dai Cuba), Maer Dinbych, rhyng-genedlaetholwr a gwladgarwr tanbaid, i sefydlu canolfan iaith yn Nyffryn Clwyd i geisio atal tranc Y Gymraeg fel iaith gyfathrebol fyw yng ngorllewin yr hen Sir Clwyd.  Canolfan dysgu Cymraeg i oedolion fyddai hon yn anad dim ond y gobaith oedd y byddai canolfan o’r fath yn esgor ar ddeffroad cyffredinol o ran yr iaith yn lleol. 

Y prif sbardun dros yr ymgyrch oedd gwaith ymchwil a wnaed gennyf ac a gyhoeddwyd yn ddiwedarach yn y cylchgrawn hwn o dan y teitl Tyred Drosodd.   Seiliwyd y gwaith ymchwil ar ddadansoddiad o ystadegau cyfrifiad 1971 a 1981 parthed iaith a gwlad enedigol trigolion y sir.  Roedd yr astudiaeth yn dangos fod mewnlifiad aruthrol wedi digwydd (ac yn parhau i ddigwydd) mewn dwy ardal benodol o’r hen Sir Clwyd sef y stribed arfordirol o Brestatyn i Landrillo yn Rhos ac ardaloedd gwledig yr hen Sir Y Fflint (yn enwedig rhwng Yr Wyddgrug a Dyffryn Clwyd).  Yn yr ardaloedd hyn roedd canran y trigolion a aned yng Nghymru oddeutu’r 40 – 50% a’r siaradwyr Cymraeg yn lleiafrif o fewn i leiafrif.  Roedd yr astudiaeth hefyd yn dangos fod llawr Dyffryn Clwyd wedi’i Seisnigo’n arw eisoes a bod cymunedau Cymraeg eu hiaith yno wedi dechrau encilio i’r Gorllewin.

Bum mlynedd ar hugain yn ddiweddarach mae Ymddiriedolaeth Canolfan Iaith Clwyd wedi newid ei henw i Popeth Cymraeg ac wedi ehangu’i gweithgareddau i gynnwys rhannau eraill o Ogledd Cymru.  Mae’r corff bellach wedi llwyddo i ddod yn un o brif ddarparwyr Cymraeg i Oedolion Cymru.  Yn ystod y pum mlynedd ar hugain diwethaf, fodd bynnag, mae sefyllfa’r Gymraeg yng Ngogledd Ddwyrain Cymru wedi gwaethygu’n arw.

image

Y Gogledd Ddwyrain Heddiw

Y sefyllfa yn fras, o gymharu ystadegau Cyfrifad 2011 a 2001, yw fod nifer siaradwyr Cymraeg y Gogledd Ddwyrain (3 oed +) wedi gostwng gan 4,924.  Yn ystod yr un cyfnod, fodd bynnag, cynyddodd maint y boblogaeth 3 oed + gan 14,809 a’r nifer nad oedd yn siarad Cymraeg gan 19,733.  Cynyddodd nifer y trigolion yn gyffredinol (pob oed) gan 16,581 ond cynyddodd nifer y rheiny a aned y tu allan i Gymru gan 11,197.  Mae mewnfudo o dros y ffin, felly, yn ffactor sylweddol o ran y dirywiad cyffredinol yng nghanran siaradwyr Cymraeg Y Gogledd Ddwyrain er bod maint ac effaith y mewnfudo yn medru amrywio o ardal i ardal.  Mae niferoedd a chanran y boblogaeth a aned yng Nghymru fesul sir fel a ganlyn :

image

Sir Y Fflint a Wrecsam

Y sefyllfa bellach yw fod Y Gymraeg mewn cyflwr truenus iawn yn Sir Y Fflint a’r pentrefi Cymraeg traddodiadol o gwmpas Wrecsam (e.e. rhwng 2001 a 2011 gwelodd Rhosllannerchrugog gwymp o 7.5% yn ei siaradwyr Cymraeg i lawr i 24%).  Yn ôl y cyfrifiad dim ond 13.2% o drigolion Sir Y Fflint ac 12.9 % y cant o drigolion Sir Wrecsam sy’n medru’r Gymraeg.  Mae’r sefyllfa’n waeth o lawer na’r hyn sy’n cael ei ddarlunio gan ystadegau’r cyfrifiad, fodd bynnag,  e.e.  yn ôl ystadegau Cyfrifiad 2011 mae 36% o blant Sir Y Fflint (oed 5-15) yn medru’r Gymraeg.  Mae’r ganran hon chwe gwaith yn uwch na realiti gan mai dim ond rhyw 6% o’r plant yno sy’n derbyn addysg Gymraeg.

Mae’r gorliwio aruthrol hwn gan rieni di-Gymraeg o allu ieithyddol eu plant yn rhywbeth cyffredin iawn ar draws Cymru, yn enwedig yn siroedd Y Dwyrain.   Mae’n golygu fod y ganran genedlaethol o siaradwyr Cymraeg  (19%) yn rhy uchel o lawer.  Yn ôl y cyfrifiad mae tua 40% o blant oed ysgol yng Nghymru yn medru’r Gymraeg ond dim ond rhyw 18% sy’n derbyn addysg Gymraeg ac yn siaradwyr rhugl.   Mae gwir ganran genedlaethol siaradwyr Cymraeg rhugl felly’n debygol o fod rhywle o gwmpas yr 16%. (Ond mae’n dibynnu pa set o ystadegau yr ydych yn eu defnyddio, wrth gwrs, a sut rydych yn eu dehongli.) 

image

 Mae Sir Y Fflint wedi profi mewnlifiad aruthrol yn ystod y degawdau diwethaf a bellach dim ond 50% o’r boblogaeth yno sydd wedi’u geni yng Nghymru.  (Fel y nodwyd eisoes mae’r ganran hon yn isel yn siroedd Dinbych a Chonwy hefyd – 58.1% a 54.4% – oherwydd mewnfudo anferth i’r ardaloedd arfordirol yn wreiddiol.  Ond mae’r mewnfudo bellach yn effeithio ar gadarnleoedd gwledig yr iaith yn ogystal.)

Dyffryn Clwyd a’r Ucheldiroedd Gorllewinol

Mae’r Gymraeg wedi encilio fwy fwy erbyn hyn yn ardaloedd Dyffryn Clwyd, Edeyrnion, Uwchaled a Bro Aled (yn fras, ardaloedd papurau bro’r Bedol, Y Gadlas a’r Bigwn).  Rhannaf y cymunedau yn ôl Sir (Dinbych a Chonwy) gan ddilyn tair colofn o’r Gogledd i’r De – Sir Ddinbych i’r Dwyrain o’r A525 hyd at Nant Y Garth; Sir Ddinbych i’r Gorllewin o’r A525 ac i lawr at Landrillo;  cymunedau gwledig Sir Conwy a arferai berthyn i’r hen Sir Clwyd.  Rwyf wedi nodi unrhyw gymunedau a brofodd gwymp o fwy na 5% rhwng 2001 a 2011 mewn coch.

Dwyrain Dyffryn Clwyd

image

Moel Famau a Llwybr Clawdd Offa

image

image

 Gorllewin Dyffryn Clwyd ac Edeyrnion

image

image

Fel y gwelir mae’r cymunedau Cymraeg yn encilio, rhai’n gyflymach na’i gilydd a rhai cymunedau bychain hyd yn oed wedi gweld cynnydd bychan yn y ganran.  Ond mae’r tueddiad yn amlwg.  Dim ond un gymuned sydd ar ôl bellach yn Sir Ddinbych ble mae dros 60% o’r boblogaeth yn medru’r Gymraeg (er bod 3 cymuned arall yn agos at y ganran honno).  Does yr un gymuned ar ôl bellach yn y sir gyda mwy na 70% yn medru’r Gymraeg.

Mae’r sefyllfa ychydig yn well yn y rhan wledig honno o Gyngor Conwy a arferai fod yn rhan o’r hen Sir Clwyd.  Hyd yn oed yn fan’no, fodd bynnag, mae cymunedau Cymraeg iawn megis Llangwm a Phentrefoelas wedi profi cwymp sylweddol yng nghanran eu siaradwyr Cymraeg.  Mae cymharu’r sefyllfa rhwng 1971 a 2011 yn dangos hefyd faint o newid sydd wedi digwydd o ran natur ieithyddol yr ardaloedd hyn ac yn awgrymu y gallai canran y siaradwyr Cymraeg yn y cymunedau gwledig hyn fod wedi gostwng i rwng 50% a 60% o fewn 20 mlynedd.   Cerrigydrudion yw’r unig gymuned sy’n ymddangos fel y gallai wrthsefyll y duedd honno yn y tymor byr.   Wrth i’r cymunedau o’i chwmpas ymseisnigo o’r De a’r Gogledd ar hyd yr A5, fodd bynnag, mae’n bosib mai mater o amser fyddai hi cyn y gwelid gostyngiad yn digwdd yn fan’no yn ogystal.

Yr Ucheldiroedd

image          William Salesbury – Cymro mwyaf ei oes a brodor o Lansannan.   ‘MYNNWCH DDYSG YN YCH IAITH’.

image

image

 Canlyniadau’r Cyfrifiad

 Dim ond bras gyffwrdd â’r newidiadau sy’n digwydd ar lawr gwlad (a’r rhesymau amrywiol amdanynt) y gellir ei wneud mewn erthygl fel hon.  O balu’n ddyfnach fe welir weithiau mai mewnlifiad o bobl ganol oed ac oedrannus sy’n gyfrifol am y cwymp yng nghanran y siaradwyr Cymraeg, cwymp sydd ddim fel petai’n effeithio ar ganran y siaradwyr ifainc (naill ai am fod y mewnfudwyr yn ddi-blant neu’n danfon eu plant i’r ysgol Gymraeg leol).  Dyna’r sefyllfa yn Llansannan ble, er bod 85.9% o’r grŵp oedran 3-15 yn siarad Cymraeg, mae 40.7% o’r grŵp oed 16-64 a 37.6% o’r boblogaeth hŷn yn ddi-Gymraeg a 29 % o’r boblogaeth wedi’u geni y tu allan i Gymru.  Dro arall gwelir mai cwymp yn nifer cyffredinol y disgyblion oed ysgol sy’n gyfrifol am ostwng canran y siaradwyr Cymraeg.  Yn Llangwm, er i ganran y plant sy’n siarad Cymraeg aros fwy neu lai yr un peth rhwng 2001 a 2011, hanerodd nifer y plant oed ysgol yn gyffredinol gan olygu fod oedolion di-Gymraeg bellach yn ganran uwch o fewn y gymuned.  Nid wyf chwaith wedi trafod un ffactor allweddol arall sef fod y mewnlifiad o siaradwyr Cymraeg o siroedd Y Gorllewin i mewn i ardaloedd arfordirol siroedd Conwy a Dinbych wedi peidio.  Mae siaradwyr Cymraeg bellach yn cymudo o Wynedd a Môn i leoedd megis Y Rhyl a Phrestatyn ac yn dychwelyd adref ar ddiwedd eu dydd gwaith.  Mae hyn yn effeithio’n andwyol ar fywyd cymdeithasol Cymraeg ei iaith yr ardaloedd hyn.  A does fawr o reswm i neb symud o’r Gorllewin i Sir Y Fllint chwaith.  Ers chwalu’r hen Sir Clwyd mae’r Wyddgrug (a oedd ar un adeg yn rhyw fath o Feca i Gymry Cymraeg proffesiynol) wedi colli’i apêl.  Bydd y lleihad yn y mewnfudo Cymraeg yn golygu mai crebachu fydd hanes y bywyd Cymraeg yn fan’no dros y blynyddoedd nesaf, mae’n debyg, ond bydd hyn o bosib o les i’r Gymraeg yng Ngwynedd a Môn ac, wrth gwrs, Caerdydd.

Bum mlynedd ar hugain yn ôl adeg cychwyn yr ymgyrch i sefydlu Canolfan Iaith Clwyd yn Neuadd Y Dref, Dinbych, roedd gennym neges ddeublyg i’w throsglwyddo.  Rhan gyntaf y neges honno oedd fod y Gymraeg yn wynebu argyfwng mawr yn y Gogledd Ddwyrain ac o’r herwydd fod angen sefydlu Canolfan Iaith Sirol yn Nyffryn Clwyd, ar y ffin ieithyddol (dyna oedd ail ran y neges).  Rwy’n credu i fwyafrif siaradwyr Cymraeg Dyffryn Clwyd a’r cyffiniau dderbyn ail ran y neges yn ddigon hapus.  Ond am y rhan gyntaf – rwy’n ofni eu bod dal heb dderbyn realiti’r sefyllfa, sef fod Y Gymraeg, bellach, yn encilio’n gyson fel iaith gymunedol hyfyw yn Yr Hen Glwyd. 

Y prif reswm am hynny, mi gredaf, yw natur y gymdeithas Gymraeg yng Ngorllewin yr hen sir.  Mae’n gymdeithas naturiol geidwadol a chaeëdig yn yr ystyr fod pawb yn troi yn yr un cylchoedd ag y bu’r cenedlaethau o’u blaenau’n ei wneud – cylchoedd ffermio, eisteddfota, capel, côr a chymdeithasau diwylliannol Cymraeg.  Rwy’n gwbl sicr nad yw llawer iawn o siaradwyr Cymraeg traddodiadol Dyffryn Clwyd a’r ucheldiroedd gorllewinol yn gwneud fawr o ddefnydd o’r Saesneg yn eu bywydau beunyddiol.  Cymraeg yw unig iaith eu cylchoedd cymdeithasol, i bob pwrpas, a gwych o beth yw hynny.  Y perygl mawr, fodd bynnag, yw fod hynny’n creu rhyw fath o sicrwydd ffug yn eu mysg fod Y Gymraeg dal yn brif iaith yr ardal ac na fyddant yn sylwi fod eu cylchoedd cymdeithasol Cymraeg yn crebachu o flwyddyn i flwyddyn.

Ar ôl pum mlynedd ar hugain o weithio ym maes Cymraeg I Oedolion rhaid derbyn na fydd y maes hwnnw byth yn medru gwrthweithio’r newidiadau demograffig sy’n sgubo’r Gymraeg o’r neilltu yn y Gogledd Ddwyrain.  Mae niferoedd y dysgwyr yn rhy fach o lawer i gael fawr o effaith ar ganran gyffredinol y siaradwyr Cymraeg.  Nid wyf yn dibrisio’r maes, mae’n wasanaeth hynod bwysig i’r oedolion hynny sy’n dymuno dysgu’r iaith.  Mae corff fel Popeth Cymraeg, trwy ei fodolaeth a’i broffeil uchel a’r ffaith ei fod wedi’i wreiddio’n ddwfn yn y gymuned leol, yn hyrwyddo’r Gymraeg yn gyffredinol ac yn hau hadau ym meddyliau rhieni a all eu sbarduno i ddewis addysg Gymraeg i’w plant.  Ond Addysg Cyfrwng Cymraeg yw’r unig offeryn all gynhyrchu siaradwyr Cymraeg mewn niferoedd digonol i gynnal a datblygu’r Gymraeg yn y Gogledd Ddwyrain.  (Mae maes cynllunio hefyd yn faes eithriadol bwysig, yn ogystal, o ystyried yr holl fewnfudo a fu i’r ardal.)

Hoffwn gloi trwy gyfeirio at un o fawrion eraill tref Dinbych, sef y David Jones arall, David Jones NUPE (Davy Crockett), y cynghorydd sir Llafur a wnaeth gymaint dros Y Gymraeg yn lleol.  Roedd o bob tro’n taranu yn erbyn systemau addysg y cynghorau sir hynny yn y Gogledd oedd yn methu â sicrhau fod pob plentyn oedd yn gadael yr ysgol yn drwyadl ddwyieithog.  Roedd hynny, yn ei dyb ef, yn wastraff o brofiad addysgol.  Ac roedd o’n llygad ei le, wrth gwrs, oherwydd mae ystadegau’n dangos yn ddigon eglur erbyn hyn os na fydd disgyblion wedi meistroli’r Gymraeg erbyn iddynt adael yr ysgol fydd y mwyafrif llethol ohonynt (99.5% ohonynt, fwy na thebyg) byth yn llwyddo i ddod yn rhugl ynddi. 

Yr unig ffordd ymlaen i’r Gogledd Ddwyrain, fel ag i bob rhan arall o Gymru, yw gweithio’n ddiwyd a diwyro i berswadio rhieni di-Gymraeg fod addysg cyfrwng Saesneg yn addysg gyfyngus ac yn wastraff o brofiad addysgol.  Y nod terfynol yw gwyrdroi dylanwad difaol Brad Y Llyfrau Gleision a throi holl ysgolion Cymru yn ysgolion Cyfrwng Cymraeg.  Mae hi wedi cymryd canrif a mwy i addysg cyfrwng Saesneg ddinistrio’r Gymraeg.  Efallai y gwneith hi gymryd dwywaith hynny i adfer y Gymraeg fel unig gyfrwng addysgol ein gwlad.  Fydd hi ddim yn hawdd.  Ond os ydym am sicrhau unrhyw fath o ddyfodol i’r Gymraeg dyna yw’r unig nod y dylem ei goleddu.     

Parhau i ddarllen

Anffyddiaeth: Priodasau hoyw yn Vegas

Mae pethau wedi symud yn rhyfeddol o gyflym yn achos priodasau cyfunrywiol yn America dros y flwyddyn ddiwethaf neu ddwy. Erbyn hyn, mae 32 talaith (a Washington, DC) yn caniatáu i gyplau hoyw briodi’n swyddogol, ac mae’r gwaharddiadau sy’n weddill yn debygol o barhau i syrthio fel dominos. Mae’r rhai diweddar yn cynnwys llefydd hynod geidwadol fel Utah, Wyoming, Alaska ac Idaho.

Byddai hyn wedi ymddangos yn hollol amhosibl hyd yn oed ar ddechrau’r degawd hwn. Mae’n wir mai’r llysoedd sy’n bennaf gyfrifol, yn hytrach na deddfwriaeth, ond mae mwyafrif clir o boblogaeth y wlad bellach yn gefnogol, ac mae’r ceidwadwyr rhagfarnllyd yn heneiddio. Yn amlwg, mae’r ddadl wedi’i hen ennill. Yn fuan iawn (efallai mor fuan â 2015 neu 2016, yn dibynnu ar pryd fydd y Goruchaf Lys yn cytuno i wrando ar achos llawn), bydd pob rhan o’r Unol Daleithiau’n rhoi’r un hawliau priodasol i gyplau cyfunrywiol ag y mae pawb arall eisoes yn eu mwynhau.

Talaith arall lle cyfreithlonwyd priodasau hoyw ar ddechrau’r mis yw Nevada. Efallai ei bod yn syndod nad oedd Las Vegas, o bob man, yn caniatáu hynny’n barod, ond mae gweddill y dalaith yn bur geidwadol. Roedd priodi am 4 y bore, yn feddw dwll, â rhywun rydych newydd ei gyfarfod y noson honno, yng nghwmni Elvis ar gefn tandem, yn cyd-fynd yn barchus ac urddasol â’r syniad o briodas draddodiadol, mae’n debyg, cyn belled nad oedd gan y darpar-gymar yr un math o organnau rhywiol. Bid a fo am hynny, rwy’n hapus bod y dalaith lle cefais i fy hun y fraint o briodi’m gwraig bellach wedi cymryd y cam pwysig hwn.

Wrth ddilyn y newyddion, penderfynais edrych i weld beth oedd ymateb y Chapel Of Flowers, lle cawsom y seremoni (er yr enw, roedd modd dewis priodas cwbl seciwlar). Er bod rhai ‘capelau’ yn y ddinas yn gwrthwynebu’r newid, roedd yn dda gweld bod y lle y dewisom ni wedi croesawu’r newyddion â brwdfrydedd a llawenydd. Byddai wedi pwyso ar fy nghydwybod petaent yn wrthwynebus, felly mae gweld hynny’n fy ngwneud yn ddigon hapus. Parhau i ddarllen

fel y moroedd: ffarwel i crock pot

Wrth olchi pot Crock Pot, fe wnes ei ollwng ar ddamwain a’i dorri. Sioc fawr oedd hyn gan ei fod o’n declyn coginio handi iawn. Roeddwn i’n chwilio ar y we am bot newydd ond heb lwyddiant. Mae’n ymddangos y bydd rhaid prynu set gyfan yn hytrach na phot yn unig. Efallai un diwrnod ond dim rŵan er bod fy ryseitiau’n lleihau. Yn y cyfamser ceisia’ i goginio pethau syml a blasus fel beef stroganoff a wnes i neithiwr.  Parhau i ddarllen

SciTech » Erthyglau Cymraeg: Orbitalau

Hyd yn hyn, dw i wedi tynnu atomau fel hyn, gyda’r electronau yn mynd o gwmpas y niwclews fel planedau yn mynd o gwmpas yr haul (model Bohr yr atom). Ond dydy’r electronau ddim yn ymddwyn felly. Dych i ddim yn gallu dweud ble bydd electron yn union o flaen llaw, dim ond lle mae’n […] Parhau i ddarllen

agssc: Corgi Car Factory – Swansea 1960

http://youtu.be/q_N1__ZDttQ Footage from the Corgi toy car production line, Swansea in 1960. The Corgi range was launched in 1956, the name coming from the Welsh breed of dog. At this time Wales had a thriving toy industry with Triang, Louis Marx and many others in full swing. People had more money in the sixties and […] Parhau i ddarllen

Y Twll: FIDEOS! Gulp/Ewan Jones Morris, Gwenno/Ian Watson&Hywel Evans, Canolfan Hamdden/Javier Morales

Dyma’r fideo anhygoel newydd gan Ewan Jones Morris ar gyfer Vast Space, y gân gan Gulp (Guto Pryce a Lindsey Leven). Rydym wedi rhannu sawl fideo gan Ewan ar Y Twll o’r blaen ac mae rhan fwyaf wedi cael eu creu ar … Parhau i ddarllen

The post FIDEOS! Gulp/Ewan Jones Morris, Gwenno/Ian Watson&Hywel Evans, Canolfan Hamdden/Javier Morales appeared first on Y Twll.

Parhau i ddarllen

Cynulliad Cenedlaethol Cymru: Digwyddiad cyfryngau cymdeithasol ac ymgysylltu digidol, 25 Hydref 2014

Julian Price, Cyfathrebu’r Cynulliad Ddydd Iau 25 Medi, cafodd siaradwyr eu gwahodd i ddod i siarad â staff y Cynulliad am gyfryngau cymdeithasol ac ymgysylltu digidol. Dyma’r tro cyntaf inni gynnal digwyddiad o’r fath yn y Cynulliad, a oedd yn … Continue reading Parhau i ddarllen

Ar Asgwrn y Graig: Dewch i lawr i Garej Paradwys

Lle i luchio sbwriel fu’r cwt ers talwm.

Lle i dreulio cyn lleied o amser a phosib ynddo.

Asbestos. Hwnna ydi o.

Dwi wedi bod ofn gwneud rhyw lawer yn y cwt ers tro, a phawb arall yn y teulu wedi eu gwahardd rhag mynd i mewn o gwbl.

Roedd cyflwr yr asbestos ar y to wedi dirywio’n arw, a darnau’n plicio oddi arno, gan greu llwch ‘run pryd.

Dwi wedi bod yn beirianydd atomfa yn y Parhau i ddarllen

Llafar Bro: O’r Archif- Trem yn ol

Pegi Lloyd Williams yn dewis pigion o’r archif. Y tro hwn, o rifyn Gorffennaf 1978.

Eglwys Sant Madryn
‘Loes calon yw clywed am ddifrod a dinistr adeiladau o ddidordeb hanesyddol arbennig.’ Dyna un o’r sylwadau a glywyd yn dilyn y tan mawr ach… Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Yr ymgyrch yn erbyn y Gwasanaeth Iechyd yng Nghymru

Does gen i ddim llawer o gydymdeimlad efo’r Blaid Lafur Gymreig yn wyneb yr holl ymysodiadau hysteraidd sydd wedi eu cyfeirio at  eu gofalaeth o’r Gwasanaeth Iechyd yng Nghymru maent yn eu derbyn o gyfeiriad y cyfryngau Seisnig.  Wedi’r cwbl … Parhau i ddarllen

fel y moroedd: y murlun – 9


Wedi dwy wythnos o waith anhygoel o galed fy merch a’i ffrindiau, dyma fo! Da iawn, yr artistiaid eraill hefyd. Hwrê iddyn nhw i gyd!  Parhau i ddarllen

Pethe: Dylan Thomas v R.S Thomas : Pleidleisiwch Yma

Chi’n barod am ffeit? Yn barod i roi bet ar un o’r beirdd? Nos Sul yma am 9 ar S4C (Hydref 26ain) mae yna ornest pwysau trwm. Dylan Thomas v … Parhau i ddarllen

Cynulliad Cenedlaethol Cymru: Y Pwyllgor Iechyd a Gofal Cymdeithasol – gwaith ar gyfer tymor yr hydref 2014

Mae’r hydref hwn yn dymor prysur i’r Pwyllgor Iechyd a Gofal Cymdeithasol gyda nifer o brosiectau pwysig ar y gweill. Mae’r rhain yn cynnwys gwaith ar sylweddau seicoweithredol newydd (a adwaenir yn gyffuriau penfeddwol cyfreithlon); Mesur Iechyd Meddwl (Cymru) 2010; … Continue reading Parhau i ddarllen

O Bell: Cawr o Awstraliwr

Mae marwolaeth rhywun dylanwadol bwysig yn dweud cyfrolau am lawer o bethe. Yn achos Gough Whitlam y mae angen llyfrgell ! Yr oedd e’n wleidydd craff (a naïf) a siaradwr cyhoeddus penigamp. Yr oedd yn ben ar lywodraeth wnaeth newid Awstralia am … Parhau i ddarllen Parhau i ddarllen

Ailddysgu: Llysiau a ffrwythau

Mae  ‘na ychydig o lysiau ar ol yn yr ardd, yn cynnwys panas – a mae rhai ohonyn nhw yn fawr.  Ni chawsom llawer o lwyddiant gyda nhw, felly ond ychydig o blanhigion sydd yna – a mae nhw am cael ei adael erbyn Dolig.



Yn y tŷ gwydr, mae pupurau a aubergines yn ffynnu o hyd – ond dysgais gwers eleni.  


Rhois un blanhigyn o bupurau poeth yn y tŷ gwydr – a’r lleill i gyd i fod yn felys.  (Dwi ddim yn or-hoff o tshilis – ond mae’n amlwg bod y planhigion wedi ‘croes peillio” (? cross-pollinate) a mae llawer o’r ffrwythau sydd i fod yn felys yn boeth!

A daeth gwers arall ar ol dipyn o arbrofi.  Tyfais ‘tomatillo” am y tro gyntaf – yn meddwl bod o’m bosib bwyta nhw dipyn fel tomatos.  Ond na, mae rhaid coginio nhw – a un o’r ffordd o’u defnyddio nhw ydy mewn saws ‘salsa’.  Dyma nhw:


Dwi ddim yn meddwl mi fyddaf yn eu tyfu eto.  Yn yr un gwely, rhois cynnig ar “Inca berries”.  Mae’r rhain dipyn fel ‘cape gooseberry” gyda ffrwythau bach melyn gyda blas hyfryd – ond yn anffodus, wnaeth y rhan fwyaf ddim aeddfedu.

A heddiw dwi wedi bod yn paratoi ar gyfer y gaeaf.  Fel arfer dwi’n plannu cymysgedd o blanhigion salad- ond rywsut dwi ddim wedi llwyddo i wneud gymaint eleni.  Felly dwi wedi bod yn cymryd gofal mawr o’r planhigion bach letys – a byddan nhw yn tyfu yn araf bach trwy y gaeaf, yn barod am y gwanwyn gynnar.


O’r ffrwythau, ond y gellyg a’r mafon sydd ar ol, rwan.  Gan bod tywydd gwyntog iawn ar y ffordd, dwi wedi casglu’r gellyg sydd ar y coeden (i gyd bron yn aeddfed) a bydd y mafon yn parhau tan y rhew gyntaf.  Felly, ond y sbigoglys i baratoi am y rhewgell rwan.  

Parhau i ddarllen

fel y moroedd: y murlun – 8

Fe orffennodd fy merch y murlun neithiwr. Cafodd hi a’i gŵr eu dychrynu ar un adeg pan ddechreuodd y sgaffaldiau fethu, ond diolch i’r Arglwydd, na syrthion nhw ac roedden nhw’n ddiogel. Fe wnes gamgymeriad; ddydd Iau cynhelir y seremoni. Y deadline oedd nos Sadwrn; mae popeth yn iawn er bod hi un diwrnod yn hwyr.

y llun: mae fy merch yn llofnodi ei henw yn Japaneg ar y murlun. Parhau i ddarllen

Cynulliad Cenedlaethol Cymru: Y Cynulliad yn GovCamp Cymru

Ddydd Sadwrn 25 Medi, aeth Helia Phoenix (Golygydd y Wefan) a Kevin Davies (Rheolwr Allgymorth) i The Parade yn y Rhath ar gyfer GovCamp cyntaf Cymru (GovCamp Cymru). Er mwyn egluro, mae GovCamp yn fodd i bobl sy’n gweithio yn … Continue reading Parhau i ddarllen

Anffyddiaeth: ‘Hypersensitifrwydd electromagnetaidd’

Roedd gan WalesOnline stori bur drist ychydig ddyddiau yn ôl am ddyn sy’n gaeth i’w dŷ oherwydd hypersensitifrwydd electromagnetaidd. Mae’n debyg bod teclynnau trydanol yn achosi poenau ofnadwy i Peter Lloyd, sy’n golygu bod angen iddo gadw pellter rhag pob ffôn symudol, parth wi-fi, a hyd yn oed goleuadau trydan a cheir. Oherwydd hyn, mae wrthi’n gwneud cais i’r cyngor ei ddarparu â chaban anghysbell.

Mae’n sefyllfa druenus, ac mae’n anodd peidio cydymdeimlo. Ond ceir un broblem ddifrifol yn yr adroddiad: nid yw hypsersensitifrwydd electromagnetaidd yn bodoli. Mae’n anodd dweud hynny heb swnio’n greulon, ond dyna’r gwir plaen amdani: nid oes y fath gyflwr yn bod.

Sylwer bod pob gair o’r adroddiad yn hollol grediniol, heb unrhyw fath o awgrym nad yw hunan-ddiagnosis Mr Lloyd o reidrwydd yn gywir. Yn anffodus, mae’n enghraifft o newyddiadura di-ofal, diog ac anghyfrifol ar y naw.

Dylai fod yn amlwg nad cyhuddo Mr Lloyd o ddweud celwydd yw hyn. Nid oes rheswm i dybio nad yw’n ddidwyll o’r farn bod technolegau modern y byd cyfoes yn ei arteithio. Nid ef yw’r unig un sy’n credu hynny, chwaith. Ond y gwir yw bod astudiaethau trylwyr wedi cael eu gwneud yn chwilio am unrhyw effeithiau niweidiol ar ein hiechyd yn sgil pelydrau electromagnetig neu feysydd trydannol, a negyddol yw pob canlyniad.

Mae arbrawf syml er mwyn canfod a yw symptomau Mr Lloyd yn wir ai peidio. Gellir ei roi mewn ystafell sydd wedi’i hinsiwleiddio rhag popeth o’r byd tu allan, gyda dyfais electronig mewn bocs heb ei agor. Wedyn, gall wyddonydd, o du allan i’r ystafell, droi’r ddyfais ymlaen ac i ffwrdd ar hap. Os yw’r effaith yn wir, byddai modd i Mr Lloyd ddweud yn union pryd y mae’r ddyfais ymlaen a phryd y mae wedi’i throi i ffwrdd. Dyma’r math o arbrawf y cyfeiriais ato uchod, ac mae’r fethodoleg yn eithaf syml. Os yw’r symptomau’n wir, byddai’n achosi peth poen i Mr Lloyd, ond nid oes rheswm iddo beidio cydsynio os yw’r teclynnau yma’n ei boenydio bob dydd doed a ddelo. Byddai canlyniad positif yn ddarganfyddiad arwyddocaol iawn, a byddai’n galluogi gwyddonwyr i ganfod atebion a helpu i leddfu dioddefaint y claf.

Fy hypothesis sinigaidd yw na fyddai Mr Lloyd, wedi’r cyfan, yn gallu dweud pryd fyddai’r ddyfais yn cael ei throi ymlaen. Ond beth sy’n mynd ymlaen, felly? Fel y soniais, rwy’n hyderu ei fod yn ddidwyll. Mae’n debygol, felly, mai problem seicolegol sydd wrth wraidd hyn. Os yw hynny’n swnio’n gas, yna rheswm i gael gwared ar y stigma ynghylch afiechydon meddyliol yw hynny.

Efallai ei bod yn arwyddocaol mai hyfforddwr corfforol ac ymgynghorydd maethegyddol oedd ei alwedigaeth cyn i’w afiechyd gydio o ddifrif. Mae rhai sy’n ymwneud â’r maes hwnnw yn dod o dan ddylanwad gwefannau fel Natural News, gwefan yr erchyll Mike Adams, sy’n hyrwyddo pob math o driniaethau amgen. Cam naturiol pellach wedyn fyddai gwefan fel PowerWatch, a redir gan ddyn o’r enw Alasdair Phillips, sy’n gwneud ei ffortiwn trwy werthu fug-declynnau sydd, fe honnir, yn eich hamddiffyn rhag yr holl dechnoleg anweledig ofnadwy yma. A dweud y gwir, mae hyn wedi f’atgoffa o’r ffaith i mi gyhoeddi erthygl yng nghylchgrawn Barn ar y pwnc hwnnw un tro; efallai yn rhifyn Eisteddfod 2007. Mae fy nghopi wedi hen fynd yn anghof, yn anffodus.

Damcaniaethu ynghylch y trywydd a gymerodd Mr Lloyd yw’r paragraff uchod. Y pwynt yw bod poenau meddyliol yn gallu bod lawn mor boenus â rhai corfforol, fel plasebo am yn ôl. Os ydych yn teimlo sicrwydd bod rhywbeth yn eich brifo, hyd yn oed os nad oes sail corfforol, mae’r boen yn gallu teimlo’n real. Ceir rhai pobl sy’n taeru, yr un mor ddidwyll, bod elfennau sinistr o fewn y llywodraeth, neu ddynion gwyrddion o’r gofod, yn cynllwynio i reoli’u meddyliau, ac sydd o’r herwydd yn gwisgo hetiau ffoel er mwyn eu hatal. Ffenomen o’r un genre yw’r hyn y mae Mr Lloyd yn ei ddioddef. Mae’n haeddu triniaeth, ond nid y math sydd ganddo’i hun mewn golwg. Parhau i ddarllen

S4C Caban: Cyhoeddi’r rhai fydd yn camu nôl i’r Llys Tuduraidd

Nos Sadwrn, 1 Tachwedd bydd modd gweld 17 unigolyn dewr yn teithio yn ôl i Gymru yn ystod 1525 mewn cyfres hanes byw newydd ar S4C, Y Llys. Bydd y criw yn byw, gwisgo, hamddena a gweithio fel pobl yng …Darllen mwy Parhau i ddarllen

Pethe: Dylan Thomas v RS Thomas : Brwydr Y Beirdd

Yng nghanol dathliadau canmlwyddiant geni Dylan Thomas ydi’r bardd arall mawr o Gymru yn cael ei anghofio? Llynedd oedd canmlwyddiant R.S Thomas ond chafodd e ddim hanner y sylw! Yr … Parhau i ddarllen

Eglwysi Bro Aled: • Iesu a’r Canwriad (Luc 7:1-10) – Aneurin Owen (19.10.2014)

BlogMenai.com: Blas o’r hyn sydd o flaen Llafur Cymru tros y misoedd nesaf

Dydi Cymru a’i phroblemau byth, byth, byth ymysg y meysydd sy’n derbyn sylw mewn etholiadau San Steffan.  Mi fydd Etholiad Cyffredinol 2015 yn wahanol.  Rydym eisoes wedi cael straeon sy’n portreadu Cymru fel gweriniaeth fanana yn y Mail, y T… Parhau i ddarllen

fel y moroedd: y murlun – 7

Methodd y teclyn codi, ac roedd rhaid i fy merch ddefnyddio’r sgaffaldiau sigledig wedi’r cwbl. Methodd hi orffen paentio ddoe; roedd hi a’i gŵr yn gweithio drwy’r nos. Maen nhw’n dal i baentio. Dw i ddim yn gwybod beth sydd wedi digwydd i’r seremoni. Gobeithio y ca’ i’r holl hanes cyn hir. Mae’r llun yn edrych yn hyfryd beth bynnag. Parhau i ddarllen

Bethan Gwanas: Soldier Dog, Sam Angus.

Llyfr wirioneddol dda am gŵn. Ond byddwch yn barod i grio; mae o am ryfel a cholled hefyd. Nid ar gyfer plant iau; dwi’n meddwl bod angen bod yn 12+ i ddarllen hwn, neu’n 11 aeddfed iawn. Y Rhyfel byd Cyntaf ydi’r cefndir, ac mae’r stori yn dechrau yn 1917. Plentyn 14 oed ydi Stanley, […] Parhau i ddarllen

Gwin Dylanwad Wine: Y Gwaith Coed/The Wood Work

Y Ffenest/The Window

Dwi’n sylweddoli mod i’n eratic braidd efo’r blog, ac yn ymddiheuro am hyn. Mae’n ddyddiau prysur ofnadwy am sawl rheswm arnom: fi yn gweithio llawn amser fel dirprwy yn yr ysgol a genedigaeth wyres fach yn ddau wrthdyniad mawr – yr ail yn creu mwynhad arbennig! Dylan druan sydd yn cymryd y straen i gyd o lafurio a rheoli’r gwaith yn yr adeilad. Ac yn neud joban dda iawn mae rhaid dweud! (Dwi’n gorfod bod yn ofalus, mae’n darllen hwn).  Yn ogystal â dal i redeg y busnes gwin, mae o wedi paentio’r lloriau uchaf i gyd, ac yn aros i ddechrau ar y gwaelod. Erbyn hyn, mae trydan trwy’r adeilad a’r sustem wresogi yn ei le yn barod.

I realise that the posts are very erratic – sorry about that. These are very busy days for many reasons, not least becoming grandparents for the first time! I’m also working full time at school. Dylan has been working ridiculous hours to push the project ahead and manage the work and he’s doing a splendid job (I have to be very careful here, he reads this). He’s been busy painting the upper floors which are nearly finished.  The electrical work is nearly complete and the heating system is in place.

Credaf fod werth dangos ychydig o’r gwaith coed newydd i chi. Rydym wedi gweld sawl enghraifft o’r hen goed yma, a phiti garw bod gymaint ohono’n gorfod diflannu’n eto am y 100 mlynedd nesaf neu fwy mae’n debyg. Dwi’n meddwl am ryw gwpl ifanc (ddim fel ni!) yn prynu’r lle yn 2104 ac yn tynnu’r lle’n racs a bydd yr hen bren yn cael dweud helo wrth olau dydd eto am gyfnod. Beth bynnag, roedd angen ceisio rhoi ffenest newydd gyda’r un patrwm a’r hen un (edrychwch ar y blog cyntaf). Felly, dyma alw ar Alan Trow a’i fab Adam. Gwelwch y gwaith syfrdanol, does angen dweud dim mwy.

I thought you might like to see the new wood work we commissioned. We have seen the examples of lovely old wood exposed and sadly, these will be covered up soon for the next 100 or so years.  Maybe some young couple (unlike us!) will come along to take it apart again in 2114 and the old beams and planks will see the light of day again briefly. However, we needed to reconstruct the beautiful window and carving that was there. Call in Alan Trow and his son Adam. Look at this stunning work, it speaks for itself so I’ll shut up.


Y Darn Pwysig – Y Bar/The Important Bit – The Bar

Roedd o’n teimlo’n gam pwysig iawn i weld y sgerbwd o’r bar yn ei le – Alan Trow eto. Mae Dylan di cael llond bol, pob tro rwy’n cerdded i mewn dwi’n dweud ‘Sauvignon mawr plîs!’ Dwi’n enwog yn y teulu am wasgu pob diferyn allan o jôc. Methu aros i weld y top, pwy all ddyfalu o beth mae wedi’i wneud?

It felt like a really significant step when the skeleton for the bar was put in – Alan Trow again. Dylan now just gives me that resigned look when I walk in and order a large Sauvignon every time, nothing like labouring a joke until it’s a husk. Can’t wait to see the top.  Who can guess what we’re going to use?

Gwelwch yr hen lawr leino uchod, o dan hwn roedd pren da, felly yn arbed arian trwy beidio gorfod gosod llawr pren newydd i mewn. Hwre!

You can just about see the old ‘pretend wood’ linoleum in the picture above. Well, it was covering a perfectly good wooden floor, so for once, we are saving money by not having to put a new floor down. 

Won’t be long before customers are sitting there hopefully!

A golwg ar y gorffennol cyn darfod – hen lun o’r adeilad o ddechrau’r 20fed ganrif efallai – neu ychydig yn gynt?

Before I go, a quick blast from the past – an old picture from either the very early 20th century or possibly a bit earlier.



Cofiwch, gallwch ddilyn y blog trwy glicio ar y gofod anodd iawn i’w weld, sydd o dan y logo, a gyda lle i’ch cyfeiriad e-bost – dewch o na! Da chi’n gwybod bydd dim llif o e-byst yn eich blychau e-bost ar y ret dwi’n sgwennu! Hefyd, gallwch hoffi ein tudalen Facebook neu ein dilyn ar Twitter i gael newyddion o ddigwyddiadau blasu ayyb. Hwyl am y tro.

Remember to follow the blog by clicking on the ‘very difficult to see’ space marked ‘e-mail address’ just under the logo – let’s face it, I’m not going to be clogging up your inbox with the frequency of my posts. Also, if you’re a fan of Facebook o’r Twitter you can like/follow us for news of tastings etc – click on the links below. Bye for now.

https://www.facebook.com/pages/Dylanwad-Da/266401160062050

https://twitter.com/DylanwadWine


Parhau i ddarllen

Pin Dwr Trefor: Hwyl a Sbri

19fed Hydref 2014 – dysgu am Jona heddiw a dysgu bod pawb yn haeddu ail gyfle – Jona am iddo beidio gwrando tro cynta, a phobl Ninfe. Roedden nhw yn farus, yn hunanol ac yn gas efo pawb.  Ond mae Duw yn rhoi ail gyfle i ni ufuddhau ac edifarh… Parhau i ddarllen

Anffyddiaeth: Ni ddylai Ched Evans gael chwarae pêl droed eto

Felly mae Ched Evans wedi’i ryddhau o’r carchar. Bu dan glo am ddwy flynedd a hanner ar ôl treisio dynes 19 oed mewn gwesty yn y Rhuddlan yn 2012. Roedd yn chwarae pêl droed i Sheffield United ar y pryd, ac hefyd yn cynrychioli tîm cenedlaethol Cymru.

A ddylai Sheffield United, neu unrhyw glwb arall o ran hynny, ei arwyddo a rhoi cyfle arall iddo? Yr ateb syml yw na. Rwy’n sicr yn anhapus â’r syniad o weld treisiwr yn chwarae dros fy ngwlad.

Y ddadl o’i blaid, wrth gwrs, yw ei fod wedi derbyn ei gosb a’i fod yn haeddu ail gyfle. Nid yw hynny’n wir, yn dechnegol, gan mai pum mlynedd oedd y ddedfryd lawn. Ond bid a fo am hynny, mae’n amlwg yn wir na ddylid gwrthod i bobl fel Evans dderbyn cyflog am weddill eu hoes. Ond nid oes gan unrhyw un hawl arbennig i fod yn chwaraewr pêl droed proffesiynnol. Er gwell neu er gwaeth, mae bod yn bêl droediwr yn yr oes fodern yn golygu mwy na chicio pêl o gwmpas. Gan eu bod yn sêr enwog, yn enwedig gyda phlant yn eu lled-addoli, mae’n rhaid iddynt dderbyn y cyfrifoldeb o ymddwyn yn gall hefyd. Yn gallach na’r gweddill ohonom, mae’n wir. Mae’n ran o’r swydd, mae gennyf ofn.

Byddai modd ystyried ei achos gyda mymryn yn fwy o gydymdeimlad petai yna unrhyw arwydd ei fod yn edifarhau a chydnabod ei drosedd. Ond mae’n mynnu o hyd na wnaeth unrhyw beth o’i le. Yn wir, yn ôl tudalen flaen rhyfeddol y Daily Star Sunday heddiw, mae ei fam yn rhoi’r bai i gyd ar ‘ffeminyddion’. Gwyn y gwel y fran ei chyw, am wn i. Mae cefnogwyr pêl droed yn gallu bod yr un mor unllygeidiog, wrth gwrs.

Rwy’n gobeithio y caiff Evans gyfle i wneud rhywbeth cynhyrchiol â’i fywyd. Ond na, ni ddylai hynny olygu ail-ddechrau ar yrfa pêl droed fel pe na bai’r drosedd wedi digwydd erioed. Yn anffodus, mae’n edrych yn bosibl y bydd rhyw glwb yn rhywle’n fodlon talu miloedd o bunnoedd yr wythnos iddo. Ond hyd yn oed petai hynny’n digwydd, a hyd yn oed petai wedyn yn mynd yn ei flaen i sgorio goliau dros y lle i gyd, dylem ni fel Cymry wrthwynebu’r syniad o’i weld yn cynrychioli ein gwlad fyth eto. Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Is setiau Albanaidd y polau Prydeinig

Mae dod i gasgliadau o is setiau polau Prydeinig yn beth eithaf perygl i’w wneud – mae is setiau yn fach sy’n golygu bod y pol yn llai cywir na pholau o 1,000 a does yna ddim sicrwydd bod cydbwysedd cymdeithasegol y sampl yn gywir chwaith.Ond wedi dweu… Parhau i ddarllen

fel y moroedd: y murlun – 6

Diolch i ddau blismon o Norman ac Oklahoma City a gwraig un o’r ddau sydd wedi helpu fy merch (yn eu hamser rhydd wrth gwrs,) roedd hi’n medru paentio mwy ddoe. Gorffennodd hi’r rhan is ond y broblem ydy bod hi’n gorfod rhannu’r teclyn codi efo’r artis… Parhau i ddarllen

Asturias yn Gymraeg: Antur Austral

Fydd dim byd yn ymddangos ar y blog am dipyn bach: bant i Batagonia heno! A gan fod diffyg wiffi, a hyd yn oed diffyg trydan, yn rhai o’r llefydd nid wyf yn mynd i afradu amser yn dechnolegol, ond yn hytrach tynnu lluniau, ac ysgrifennu nodiadau hirion, a dweud yr hanes pan ddof yn […] Parhau i ddarllen

Teithlyfr: Rhydychen, Lloegr (23.8.2014-25.8.2014)

Cyflwyniad Yn y blynyddoedd diwethaf, fi sydd fel arfer wedi trefnu’r teithiau y bûm arnyn nhw. Eto i gyd, o bryd i’w gilydd mae’n braf gallu mynd ar un a drefnwyd gan rywun arall. Dyna ddigwyddodd ar un penwythnos o Awst 2014. Roedd gan Ioan Pollard, newyddiadurwr o Ddyffryn Nantlle, Gwynedd awydd taith i Rydychen […] Parhau i ddarllen

Cael y System Allan o'm System: Ymosodiadau rhywiol, ymddygiadau gothrymus a’n hymatebion iddynt.

Y mae AgrrrlsCaerdydd yn eich gwahodd i sgwrs agored ynglyn a ymosiadau rhywiol a ymddygiad gothrymus yn ein cymunedau a syniadau ynglyn a’m hymatebion cyfunol: Be allwn ei wneud i gefnogi’r sawl sydd wedi profi ymosodiad rhywiol neu ymddygiad gothrymus yn ein cymunedau? Sut allwn ymateb mewn dull sydd yn peri newid positif a be […] Parhau i ddarllen

fel y moroedd: graffiti

Maen nhw ym mhob man, sef rhai pobl sydd yn mwynhau difetha gwaith caled y lleill. Jerrod, artist dawnus arall sydd yn creu murlun yn Oklahoma City a gafodd “ymweliad” gan droseddwr graffiti. Gallai hyn yn digwydd i’r murluniau eraill i gyd. Rhaid cosb… Parhau i ddarllen

Pethe: Thomas v Thomas

Chi’n barod am ffeit?  Achos dyna yw hi yn y bôn. Rhaglen lle y bydd dau o’n beirdd mwya o Gymru yn mynd ben ben â’i gilydd. Y beirdd mwya … Parhau i ddarllen

Eglwysi Bro Aled: Dydd Sul, 19 Hydref 2014

Darlleniad y Dydd: 2 Pedr 3:8-13 (BCND tud.262 / BCN: tud.240)

Bore da a chroeso i oedfaon y dydd â’r Hydref yn ei wisgoedd aur. Mae’r Hydref yn ein hatgoffa fod i bob tymor ei waith a’i bwrpas, ac wrth i’r dail syrthio, mae’r gwreiddiau’n cryfhau ac yn paratoi at gwsg y gaeaf. Edrych ymlaen . . . → Read More: Dydd Sul, 19 Hydref 2014

Parhau i ddarllen

All articles - y-selar.com: Danteithion Calan Gaeaf Selar 10

Nid yn unif bydd Y Selar yn dathlu degawd o gyhoeddi yn gig Selar 10 Aberystwyth yn y Neuadd Fawr ar 31 Hydref, ond byddwn ni hefyd yn dathlu’r hen flwyddyn newydd Geltaidd mewn steil.
I nodi’r dathliad dwbl – pen-blwydd a blwyddyn newydd – rydan ni’n annog pobl sy’n dod i’r gig i ddod wedi eu gwisgo fel cymeriadau neu enwogion Cymreig, a bydd bag danteithion arbennig i’r 100 cyntaf sy’n gwneud hynny.
“Bydd awyrgylch parti i Selar 10 beth bynnag, ond gan ei bod yn nos Calan Gaeaf hefyd roedden… Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Cyngor Penfro yn gwneud smonach – eto fyth

Blogiad Gwilym Owenaidd sydd gen i heddiw mae gen i ofn – blogiad sy’n cwyno am ymddygiad cyngor lleol – er go brin y bydd Gwil yn cwyno am Gyngor Penfro gan nad ydi hwnnw yn cael ei arwain gan Blaid Cymru.

Beth bynnag, mae penderfyniad y cyngor  heddiw i roi pecyn diswyddo gwerth £330,000 i’w prif weithredwr yn rhyfeddol. Bryn Parry Jones. Daethwyd i’r penderfyniad y tu ol i ddrysau caedig.   
Ystyriwch y sefyllfa mewn dirfi calon.  Mae cyflog blynyddol Mr Jones yn £195,000 – mwy na’r un prif weithredwr arall yng Nghymru.  Mae’n ymddangos bod rhedeg ymerodraeth Penfro yn teilyngu mwy o gyflog – o lawer – na Carwyn Jones, David Cameron nag Alex Salmond.  Mae tua miliwn o weithwyr llywodraeth leol tros y DU yn ennill llai na £22,000 y flwyddyn.  Petai Penfro yn gyngor effeithiol efallai y byddai’r cyflog grotesg o uchel yma’n werth ei dalu.  Ond dydi o ddim – newydd ddod allan o fesurau arbennig mae’r cyngor.
Daeth Swyddfa Archwilydd Cymru i’r casgliad bod rhai o drefniadau pensiwn Mr Jones yn anghyfreithlon, er i’r heddlu fethu a dod o hyd i dystiolaeth bod gweithred anghyfreithlon wedi ei chyflawni.  Mae’r cyngor wedi pasio pleidlais o ddiffyg hyder ynddo yn ddiweddar.  Ac eto mae’n derbyn pecyn diswyddo a fyddai’n cymryd pymtheg mlynedd o waith i lawer o weithwyr y cyngor ei ennill.  
Mae yna fwy i benderfyniad fel hyn na gwastraffu arian cyhoeddus – mae’n tanseilio moral  gweithwyr llywodraeth leol.  Mae’r argyfwng ariannol wedi arwain at doriadau mewn llywodraeth leol, ac mae hynny yn ei dro wedi arwain at i lawer o weithwyr orfod ysgwyddo cynnydd sylweddol yn eu dyletswyddau ar yr union amser pan mae eu cyflog wedi aros yn yr unfan a phan mae eu safon byw wedi syrthio.  Mi fydd Cyngor Penfro yn gofyn am fwy o aberth gan y sawl sy’n gweithio iddo a’r sawl mae’n ei wasanaethu tros y blynyddoedd nesaf – a mwy, a mwy a mwy.  Ac mi fyddan nhw’n gwneud hynny o dan gysgod y penderfyniad yma.
Mae’n anodd gweld pam goblyn y dylai gweithwyr cyngor sy’n gwobreuo methiant yn hael i bobl sydd ar ben y domen, deimlo unrhyw angen o gwbl i roi o’u gorau i’w swyddi a’u cyflogwr.

Parhau i ddarllen

Lowri Haf Cooke: Pobol y Cwm – Pen-blwydd Hapus 40

Mae’n anodd cofio bywyd yng Nghymru heb yr opera sebon eiconig, Pobol y Cwm, ac eleni mae’n 40 oed!  Nos Fercher, 16 Hydref, 1974 am 7.10 yr hwyr darlledwyd rhaglen gynta’r gyfres ac mae’n rhyfeddod ei bod yn dal i’n … Parhau i ddarllen Parhau i ddarllen

fel y moroedd: y murlun – 5

Cafodd fy merch help un diwrnod ac mae hi’n dal i wrthi. Mae’r murlun yn edrych yn dda. Rŵan mae angen paentio’r rhan uwch; cynigodd perchennog y siop y mae fy merch yn creu’r murlun ar ei wal godi sgaffaldiau. Heno bydd ffrind iddi ymysg Heddlu Norman a’i wraig yn dod i’w helpu. Parhau i ddarllen

Bethan Gwanas: Mwy o lyfrau am Anifeiliaid

Es i i’r Llyfrgell i chwilio am fwy o lyfrau plant sy’n sôn am anifeiliaid, a dyma bedwar i chi. Llyfrau ar gyfer plant bach ydyn nhw, tua 5-7 oed, ac iau. Dau yn wreiddiol, a dau yn addasiadau… ydw, dwi’n gwybod mod i’n torri un o fy rheolau fan hyn, ond maen nhw’n digwydd […] Parhau i ddarllen

Golwg360: Democratiaeth Brydeinig?

Catrin Williams sydd yn anghytuno â chynlluniau’r darlledwyr ar gyfer dadleuon teledu … Parhau i ddarllen