Llafar Bro: Cymdeithasau

Newyddion o rifyn Hydref 2014

Merched y Wawr y Blaenau: 
Daeth yr aelodau ynghyd i gyfarfod cyntaf y tymor nos Lun, Medi’r 22ain yn y Ganolfan Gymdeithasol.   Cafwyd adroddiad byr o’r penwythnos preswyl yn Llanbedr Pont Steffan gan Marian, a darll… Parhau i ddarllen

Ar Asgwrn y Graig: Dal i hel

Mae’r tomatos yn dal i aeddfedu yn y ty gwydr, a’r tywydd mwyn yn dal i blesio.

Ches i ddim arlliw o’r aflwydd blight ar y tomatos eleni, felly mae’r ffrwythau wedi cael aros ar y planhigion tan rwan. Bach iawn fydd y cnwd o domatos gwyrdd felly, a da o beth ‘di hynny.

Mi dyfis i dri math o domatos o had y tro yma. Moneymaker ydi’r rhai cochion crwn. "Di-flas" yn ôl rhai, ond yn ddibynadwy, Parhau i ddarllen

Bethan Gwanas: Darllen mewn mannau annisgwyl

Dyma i chi lun o Lleucu, 13 oed o Nefyn, mewn cystadleuaeth Carnifal yng Nghastell Caernarfon eleni. Falch o weld nad oedd hi’n gallu rhoi ei llyfr i lawr! Ei mam, Gwenda roddodd o i mi, pan roedden ni’n ffilmio diwrnod o hwyl yng ngardd Canolfan Felinfach ym Motwnnog efo cyfres Tyfu Pobl. Erbyn meddwl, […] Parhau i ddarllen

fel y moroedd: y pecyn aelodau

Ymunodd fy mab ifancaf â Chefnogwyr Tîm Pêl-droed Chelsea yn swyddogol eleni. (Ei frawd a dalodd y ffi fel anrheg.) Dechreuodd dderbyn y cylchgrawn misol ond roedd yn hir derbyn y pecyn aelodau addawedig. Yn ddiweddar roedd fy mab yn mynd at y blwch post bob prynhawn i weld ydy’r pecyn wedi cyrraedd. Ddoe, o’r diwedd, daeth y pecyn. Mae o’n cynnwys bag ysgafn, het, clustffonau, DVD a siart i gadw canlyniadau’r gemau – popeth efo logo Chelsea.  Parhau i ddarllen

Golwg360: Sêr profiadol Cymru’n dwyn y penawdau

Tegid Siôn Richards sy’n pendroni a yw’r Undeb Rygbi’n canolbwyntio gormod ar chwaraewyr hŷn Cymru … Parhau i ddarllen

Golwg360: A feiddiwch chi freuddwydio?

Dylan Siôn Jones sy’n pendroni a yw’n bryd meddwl am wyliau i Ffrainc yn 2016 eto … Parhau i ddarllen

bwytagwyllt: Betys y Môr

Pe bawn yn gorfod argymell un bwyd gwyllt am ei rhinweddau niferus, betys y môr fydde hwnnw. Mae’n flasus. Mae’n hawdd ei adnabod. Mae’n amhosib ei gymysgu gyda unrhywbeth arall. Mae’n gyffredin iawn ac mae’n bosib ei bigo rhan fwyaf o’r flwyddyn. Beth allai fod yn well? Mae’n perthyn i fetys cyffredin ac (o bell) i […] Parhau i ddarllen

S4C Caban: Rali Cymru GB ar Ralïo+

Wagon ben-blwydd Ralïo+ yn cyrraedd y gogledd ar gyfer Rali Cymru GB Mae Rali Cymru GB yn ôl yng Ngogledd Cymru am ail flwyddyn – ac mae criw rhaglen pennau petrol S4C Ralïo+ a’u traed ar y sbardun. Bydd gan …Darllen mwy Parhau i ddarllen

Eglwysi Bro Aled: Dydd Sul, 2 Tachwedd 2014

Darlleniad y Dydd: Salm 84 (BCND tud.539 / BCN: tud.492)

Pobl sy’n gwneud eglwys, nid adeiladau. Ac er gwychder ambell i gapel ac eglwys, pobl, nid cerrig a mortar fydd yna yn y nefoedd! Da i ni gofio hyn ar drothwy dathlu can mlynedd adeilad presennol Capel Coffa Henry Rees. Ond, gyda’r salmydd, byddwn yn . . . → Read More: Dydd Sul, 2 Tachwedd 2014

Parhau i ddarllen

Blog Glyn Adda: Rhagor am y Dreflan

Dridiau’n ôl mi roddais hysbyseb fach i’r Dreflan.  Heddiw, rhai meddyliau pellach yn ei chylch. 1.     Yn y golygiad newydd hwn gan Robert Rhys ceir rhagymadrodd, nodiadau a geirfa.  Ar briodoldeb y ddau olaf bu tipyn o ystyried a thrafod rhwng y golygydd a minnau. Anaml iawn y ceir geirfa wrth gwt unrhyw destun llenyddol […] Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Y gwersi o ddatblygiadau diweddaraf yn yr Alban

Dydi pol piniwn bum mis cyn etholiad ddim yn ffordd o wybod beth fydd canlyniad yr etholiad yna.  Ond mae’n ffordd dda o wybod beth ydi’r teimladau ar lawr gwlad ar hyn o bryd – ac mae yna gysylltiad rhwng hynny ag etholiad sydd i’w chynnal yn y d… Parhau i ddarllen

Y Twll: Reggae, ffasiwn ac ymgyrchu: cipolwg ar fywyd Butetown ’84

I’r rhai sydd ddim yn gyfarwydd â Butetown, ysgrifennodd yr awdur John Williams gyflwyniad i hanes yr ardal yn y llyfr Bloody Valentine: [...] from this point on Butetown was not simply a conventional ghetto or a colourful adjunct to the city’s maritime … Parhau i ddarllen

The post Reggae, ffasiwn ac ymgyrchu: cipolwg ar fywyd Butetown ’84 appeared first on Y Twll.

Parhau i ddarllen

fel y moroedd: cawl cennin eidalaidd

Doeddwn i ddim yn gwybod beth mae porri yn golygu cyn i mi weld y fideo. Cennin ydy o yn Eidaleg. Mae fy hoff gogydd, Luca Pappagallo’n dangos i ni sut i wneud cawl cennin yn ei fideo newydd. Mae’n debyg i fy rysáit i. (Bydda i’n ychwanegu bacwn.) Drueni bod fy nghymysgwr trydanol wedi torri. Efallai dylwn i brynu un newydd erbyn Gŵyl Dewi Sant man pellaf. Parhau i ddarllen

Golwg360: Be sy’n gwneud clasur?

Owain Schiavone sy’n holi beth sy’n gwneud albwm yn glasur, ar ôl pleidlais ddiweddar Y Selar … Parhau i ddarllen

Ymweld ag Eryri: Calan Gaeaf yn Eryri : Deg o Weithgareddau Arswydus i Blant

Os ydych chi’n dod draw i Eryri yn ystod hanner tymor mis Hydref, sut allwch chi gadw’r plantos yn hapus gydag ychydig o hwyl Calan Gaeaf? Dyma ddeg o awgrymiadau. Mae’r clociau wedi mynd yn ôl, mae’r nosweithiau yn byrhau, a chyn bo hir bydd hi’n Nadolig unwaith eto. Yn y cyfamser, fodd bynnag, mae’n … Parhau i ddarllen Parhau i ddarllen

LUNED AARON - ARTIST: Fframio / Framing

Yr holl weithiau ar gyfer y sioe, ‘Moment’, wrthi’n cael eu fframio ar hyn o bryd. Mi fydd hi’n braf …

Parhau i ddarllen

Parhau i ddarllen

Anffyddiaeth: Creadydd yw’r Pab

Mae’r eglwys Babyddol wedi datgan ers blynyddoedd – ers dyddiau Pius XII – eu bod yn derbyn bod esblygiad yn wir. Nid oes llawer yn newydd felly yn sylwadau diweddaraf y Pab Ffransis:

When we read about Creation in Genesis, we run the risk of imagining God was a magician, with a magic wand able to do everything. But that is not so,” Francis said.

He added: “He created human beings and let them develop according to the internal laws that he gave to each one so they would reach their fulfilment.

“The Big Bang, which today we hold to be the origin of the world, does not contradict the intervention of the divine creator but, rather, requires it.

“Evolution in nature is not inconsistent with the notion of creation, because evolution requires the creation of beings that evolve.”

Nid yw’n anodd deall cymhelliad y Pab i ymddangos fel petai’n cofleidio gwyddoniaeth. Mae creadaeth yn gysyniad twp, felly dyhead unrhyw berson call yw ymbellhau oddi wrtho. Ond nid yw’r ymdrech yn dal dŵr. Mae’r sylwadau uchod yn mynd yn hollol groes i theori esblygiadol. Er yr ymgais i beidio ymddangos felly, fersiwn fwy niwlog o greadaeth yw’r hyn a ddisgrifir ganddo.

Rwyf wedi dweud o’r blaen bod esblygiad a ffydd grefyddol yn anghydnaws. Mae rhaid dewis, ac fy nadl yw bod unrhyw un sy’n credu mewn duw, ac sy’n honni eu bod yn derbyn theori esblygiadol ar yr un pryd, yn camddeall goblygiadau’r naill neu’r llall (neu’r ddau). Y peth pwysig am esblygiad yw bod y broses yn ddall. Os ydych yn credu mai modd o gyrraedd pwynt penodol (hynny yw, byd sy’n cynnwys bodau dynol) yw esblygiad, yna rydych wedi drysu. Nid yw’n eglur beth mae’r Pab yn ei olygu pan ddywed “reach their fulfilment“, ond un peth sy’n sicr: nid oes ganddo unrhyw beth i’w wneud ag esblygiad.

Er bod y Pab yn ceisio rhoi’r argraff nad oes gan ei dduw ffon hud, mae’n mynnu o hyd ei fod wedi creu’r byd trwy ddirgel ffyrdd. Nid hud, ond lledrith. Creadaeth intelligent design yw hyn i bob pwrpas. Dyma’r un hen fflwff siwdo-ddwys yn ffugio cefnogaeth i syniadau gwyddonol, er mwyn dwyn parchusrwydd anhaeddiannol. Dylid rhoi’r gorau i dwyllo ein hunain bod y Fatican yn fwy synhwyrol na’r creadydd cyffredin ffwndamentalaidd ar bwnc theori esblygiadol. Os rywbeth, mae hyd yn oed yn llai gonest. Parhau i ddarllen

Sgen ti job i fi?: Gordon Clown

Dwi’n frown, brown lliw cachu. Dydi hynny ddim yn helpu fy nelwedd, yn enwedig a finnau’n chwilio am job. Dwi’n penderfynu trio bod yn liwiau eraill i weld be ddigwyddith.


Dydi’r lliw llwyd ddim yn llwyddiannus. Mae pawb yn meddwl fy mod yn efaill i Elfyn, ac yn dechrau cyfeirio ataf fel “yr un heb fwstash”. Ond dydw i ddim isho cael fy adnabod fel yr un heb ddim byd. Ooo arhoswch! Gramadeg gwallus gyda fy negyddu dwbl yn y frawddeg ddiwetha, a does dim byd negyddol amdana i bobl, heb sôn am fod yn negyddol ddwywaith.



Nagoes wir.

Dwi’n trio gwyrdd. Oleia mae fy enwau bellach yn cyflythrennu. Mae hynny’n gwneud i mi deimlo fel un o’r cynfeirdd, bydd raid i mi sgwennu cerdd. Be sy’n odli gyda Gordon Grîn…?


Yn anffodus cyn i mi ddod o hyd i fy odliadur, dwi’n cael llythyr gan y Blaid Werdd yn cwyno am fy enw newydd. Mae nhw wedi trademarkio’r lliw gwyrdd meddw nhw, a dydyn nhw ddim yn dymuno ei rannu â mi. I ddweud y gwir dydyn nhw ddim yn dymuno rhannu’r un blaned a mi chwaith, ac maent wedi rhoi fy enw ar y rhestr fer i sefydlu gwladfa ar y blaned Mawrth.


Mae’n rhaid i mi newid fy enw, rhag ofn i mi orfod mynd – alla i ddim mynd, dwi ofn uchdwr.


Bron iawn i mi ystyried melyn. Ond ar hyn o bryd yr unig beth mwy chwerthinllyd na Gordon Brown ydi’r Lib Dems, felly dwi’n penderfynu peidio.




Dwi’n mynd am las. Rŵan bod Alex wedi cyhoeddi ei ymddiswyddiad dwi’n meddwl yn siŵr fod glas up for grabs. Dwi’n licio glas, ma’n mynd yn reit dda, neud fi deimlo fel Albanwr gwerth ei halen. I ddeud y gwir, dwi’n meddwl y bydde’n well i fi sefydlu fy mherchnogaeth o’r lliw, cyn i Nicola fynd i hwyliau.


Dwi’n peintio fy ngwyneb fel Mel Gibson, ac yn prynu bwyell. Dwi’n torri fy ngwallt yn hir a blingo a bwyta cwningen i swper, heb ei choginio. Fflwffen druan – mae Sarah yn wallgo.




Ar ôl wythnos o fod yn las, dwi’n teimlo fel dyn newydd, dwi’n teimlo fel arwr, fel arweinydd – dwi’n penderfynu mai fi fydde’r boi i arwain yr Alban i fuddugoliaeth… i ANNIBYNIAETH! 

Dwi’n cerdded bob cam i San Steffan, ac yn curo’r drws gyda fy mwyell, ac yn gorchymyn fod David Cameron yn dod i dalu ei wrogaeth i frenin newydd yr Alban. Mae’r swyddog diogelwch yn gofyn am fy enw, iddo gael pasio’r neges yn ei blaen. Dwi’n nodi fy enw newydd, yn gwrtais. Ac mae’n edrych ar ei gyfrifiadur am sbel, cyn codi ei ben yn amheus – “Cordon Bleu?”

Dwi’n penderfynu ar ddu. Ond o fewn munud i gyhoeddi’r peth ar Twitter, mae ryw dwll tin o wyddonydd wedi ymateb yn mynnu nad ydi du yn liw, ac o ganlyniad dydw i ddim yn bodoli.


Wel dydi hynny ddim yn neud synwyr, meddwn i, dwi YN bodoli.


Nagwyt ddim, medde’r gwyddonydd. Mae gen i ddoethuriaeth – allen i brofi nad wyt ti’n bodoli cyn i ddweud y gair hippopotamus dair gwaith.


Ond beth sy’n fy ngwahaniaethu i oddi wrth Cilla Black a Sirius Black o’r nofel Harry Potter? Dwi’n gofyn.


Dydi Sirius Black ddim yn bodoli chwaith, cymeriad ffuglenol ydio, ac mae o wedi marw yn y nofel. Felly dydio ddim yn bodoli ddwywaith, syn golygu fod o’n sicr ddim yn bodoli, o gwbwl, medde’r gwyddonydd.


Ac enw go iawn Cilla Black ydi Cilla White, felly mae’r gwyn yn canslo’r du, ac felly mae hi YN bodoli medde’r gwyddonydd.


Dwi ddim yn dallt beth sy’n digwydd, mae’r gwyddonydd yma’n llawer rhy glyfar i fi ei ddallt. Beth bynnag – yn y cyfamser mae Nigel Farage wedi cychwyn deiseb i gael fy ngwared o’r wlad gan fy mod yn ddu.


Dwi’n penderfynu cael gwared o’m cyfenw yn reit sydyn. I ddeud y gwir, does dim angen cyfenw arna i o gwbwl! – mi wnaiff Gordon y tro siŵr.


Cher. Madonna. Prince. Duw. Gordon.


Perffaith! Dwi’n tollti jin a thonic bach i mi fy hun – iechyd da Gordon!


O plîs Brydain, ga i fod yn wleidydd eto – sgen rhywun job i fi?





Parhau i ddarllen

fel y moroedd: chwarter pwys

Mae dynes Tsieineaidd newydd ddechrau gweithio yn adran deli Walmart. Cawson ni sgwrs sydyn tra oedd hi’n tafellu cig twrci drosta i ddiwrnodau’n ôl. Roedd hi’n glên a chwrtais ond doedd hi ddim yn gyfarwydd â’i gwaith ac felly tafellodd chwarter pwys mwy na gofynnais. Fe allwn i fod wedi gwrthod y cig ychwanegol ond doeddwn i ddim eisiau gwastraff  bwyd. Prynais bopeth er bod hyn yn fwy nag angen. Pan es at y deli ddoe, dyma’r un ddynes yn fy ngweini, ac unwaith eto tafellodd chwarter pwys mwy, a gofyn i mi fyddai’n iawn. Dwedes i fyddai unwaith eto. Y tro nesaf, dw i’n mynd i ofyn am hanner pwys! Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Plaid Lafur Arfon yn mynd i ryfel

Ddim ar gael ar ipad mae gen i ofn.  Felly edrychwch yma os ydych yn defnyddio’r teclynnau hynny. Parhau i ddarllen

Golwg360: Pigion Gŵyl Ffilmiau Llundain

Dylan Edwards sydd yn trafod y tila a’r gora’ o Ŵyl Ffilmiau Llundain … Parhau i ddarllen

www.participationcymru.org.uk: Rhwydweithiau cyfranogaeth rhanbarthol mis Hydref: offer a thechnegau

Os ydych yn newydd i’r blog hwn, mae ein rhwydweithiau cyfranogaeth rhanbarthol yn addas i unrhyw un sy’n gweithio ym maes cyfranogi ac ymgysylltu â dinasyddion ac rydym yn eu cynnal deirgwaith y flwyddyn yn y Gogledd, y De Ddwyrain … Parhau i ddarllen Parhau i ddarllen

agssc: Babs y car cyflymaf yn y byd

Roedd hi’n ffasiwn yn nauddegau a thridegau’r ganrif ddwethaf i geisio torri record cyflymder y byd ar dir ac ar ddwr. Ar y trydydd o Fawrth 1927 fe dorrodd y parchedig J.G Parry Thomas y record ar draeth Pentywyn. Yn anffodus bu farw JG Parry Thomas yn yr ymdrech, wedi damwain erchyll. Claddwyd y car […] Parhau i ddarllen

Cynulliad Cenedlaethol Cymru: Y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus – Gwaith ar gyfer tymor yr hydref 2014

Hyd yma, mae’r Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus wedi cael tymor yr hydref prysur gyda nifer o sesiynau craffu pwysig eisoes wedi’u cynnal. Mae’r rhain yn cynnwys craffu ar gyfrifon Cynulliad Cenedlaethol Cymru ei hun, Llywodraeth Cymru, a rhai cyrff annibynnol sydd … Continue reading Parhau i ddarllen

Ailddysgu: Radio Cymru

Mae nifer gwrandawyr radio Cymru wedi gostwngDwi ddim yn cael llwer o gyfle i wrando yn ddiweddar – hyd yn oed dim ar yr holl bethau am Dylan Thomas.  A dwi ddim yn siŵr fy mod yn ôr-hoff o’r newidiadau sydd wedi dod.  Rhaid dweud dwi ddim yn hoff o Tomo o gwbl – a dwi wedi clywed un neu ddau sydd ddim yn hoff o Tudur Owen (dwi’n ei hoffi).  Ond dwi yn gweld bod ‘na broblem efalla gyda rhaglenni sydd mor hir.  Os dwyt ti ddim yn hoffi rywbeth (fel Tomo!) mae o’n mynd ymlaen am oes.  Ar y llaw arall, dwi’n falch bod Taro’r Post yna o hyd, a weithiau yn medru gwrando ar dipyn yn y gwaith dros amser cinio.  Ond dwi’n gwneud y ran fwyaf o fy ngwrando ar fy meic yn mynd i’r gwaith.  A diolch byth bod rhaglenni fel  Dewi Llwyd ar Fore Sul  ar gael fel podleidiau.  Gan eu fod nhw ar gael fel yma, dwi’n medru gwrando arnyn nhw ar yr iPhone wrth beicio.  Mae’r Cymraeg yn dda, mae o’n gyfle dda i ddal i fynny efo’r newyddion o safbwynt Cymreig a mae  gwestai penblwydd Dewi Llwyd yn ddiddorol iawn.  Dwi’n dysgu llawer wrth wrando.


Fel enghraifft, doedd gen i ddim clem bod Gwilym Bowen Rhys, sy’n chwarae gyda’r band Bandana a hefyd gyda Ply yn gwneud clocsiau.  A dyma llun o un ohonnyn nhw.



A ‘falle mi fydda i ar y radio am ychydig o funudau hefyd.  Mi ges i ebost gan Radio Cymru yn gofyn faswn i’n fodlon cymryd rhan mewn rhaglen am ddysgu Cymraeg, rhaglen Dan yr Wyneb gyda Dylan IorwethFelly dwi wedi siarad am ddysgu Cymraeg dros y ffon.  A dwi’n credu bydd y rhaglen yn cael ei ddarlledu ar Tachwedd 3ydd – 18.15.  Efalla bydd y sgwrs wedi cytogi, neu dim yna o gwbl – ond gawn i weld.  Beth bynnag, mi roedd yn brofiad diddorol (ond wrth gwrs, ar ol i’r galwad ffon orffen, roeddwn yn meddwl o atebion gwell o lawer i’r cwestiynnau) a mi fydd yn ddiddorol clywed hanesion dysgwyr amrywiol.

Parhau i ddarllen

O Bell: Hel straeon, bod yn stori

Un o’m hoff ymadroddion Saesneg yw “biter bit”. Yn ystod y dyddiau diwethaf yr wyf wedi profi’r hyn y mae’n yn ei olygu. Gohebu ar gyfer rhaglen wythnosol 730 Victoria ydwyf ac yn ei chynhyrchu hefyd. Gyda’m cyflogwr, Y Gorfforaeth Ddarlledu … Parhau i ddarllen Parhau i ddarllen

Blog Glyn Adda: Pwy sy am fod yn Chwig ?

Stori fach bore heddiw fod rhywrai am atgyfodi’r Blaid Chwigaidd. Wn i ddim o’r manylion. Ai rhyw fath o jôc ydyw?  Ai dechrau rhyw symudiad gwirioneddol tuag at aileni’r Chwith Seisnig o ganlyniad i’r cynnwrf yn yr Alban? Fe welsom ymgais i adnewyddu Chwigiaeth o’r blaen, nid cymaint â hynny yn ôl.  Dyna oedd symudiad […] Parhau i ddarllen

BaeColwyn.com: Tipyn o steil o 1906

Mae na dipyn o steil ynghylch y cerdyn post yma o’r dref. Parhau i ddarllen

fel y moroedd: glaw yn y nos

Mae hi wedi bod yn heulog a phoeth er bod hi’n nesáu at fis Tachwedd. Golchais y mat bath ddoe a’i hongian tu allan. Penderfynais ei adael o dros nos gan nad oedd o’n sych erbyn diwedd y diwrnod. Yna, fe lawiodd yn ystod y nos. (Chlywais mo’r daran.) Cafodd ei ail olchi’n braf a rŵan mae o’n sychu yn yr heulwen unwaith eto. Parhau i ddarllen

S4C Caban: Cara Fi

Ar nos Sul 9 Tachwedd am 9.00pm mae cyfres gomedi ramantus newydd sbon yn cychwyn ar S4C – Cara Fi. Gwylia’r promo isod i gael blas o’r gyfres: Am ragor o wybodaeth beth am gael cipolwg ar wefan Cara Fi ? Dilyna @carafis4c …Darllen mwy Parhau i ddarllen

Bethan Gwanas: Straeon ar y teledu

Un i’r oedolion: ydach chi wedi gweld cyfres ar sianel Dave o’r enw Crackanory? Cyfres sydd wedi ei hysbrydoli gan yr hen Jackanory, ond ar gyfer oedolion ( sy’n cofio Jackanory wrth gwrs); mae pob pennod yn cynnwys dwy stori 15 munud wedi eu hadrodd gan actorion neu gomediwyr adnabyddus, fel Jack Dee, Meera Syal […] Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Gwersi i’w cymryd o ddigwyddiadau diweddar yn yr Alban

Mae’r hyn a ddywedwyd gan Andy Kerr - cyn weinidog cyllid yr Alban – wrth rhaglen Radio Scotland Crossfire ddoe yn dangos yn glir ffyrnigrwydd y rhyfel cartref sy’n difa’r Blaid Lafur yn yr Alban ar hyn o bryd.  Ond mae yna hefyd wers i Gymru: 

If I was a dinosaur I’d be quite offended to be compared to some of these [Scottish Labour] MPs. Dinosaurs left the planet and there was some hope for life afterwards. These people are not going to leave any hope for life in the Scottish Labour Party. [Their] line is to gloss this over and elect someone quickly. But if you don’t sort out the problem of who runs the party in Scotland, we’re not going to get anywhere. My campaign [for the Scottish Labour leadership] was very forceful on the powers of the leader of the Scottish Labour Party – not unsurprisingly, when you put that kind of pitch to MPs, you don’t get elected, and that’s what happened to me. I believe the SNP finance minister got a better deal out of the Labour government than I did. Scottish Labour created the Scottish Parliament and since then has tried to strangle it.

Mi aralleiriaf y ddau ran pwysicaf.  Ymddengys bod gweinidog cyllid SNP yn gallu cael ei ffordd gan lywodraeth Llafur tra nad oedd gweinidog cyllid Llafur yn gallu gwneud hynny.  Y rheswm am hynny ydi bod gweinidog SNP yn chwilio am y fargen orau i’r Alban.  Blaenoriaeth gweinidog Llafur ydi dangos ei ufudd-dod i’r Blaid Lafur Brydeinig.  Dydi llywodraeth San Steffan ddim am roi bargen dda i’r sawl sy’n ufudd – a does yna neb sy’n fwy ufudd na Carwyn Jones a’i weinyddiaeth.  Pa ryfedd bod Cymru ymysg gwledydd tlotaf Ewrop er i ni bleidleisio tros Lafur yn ddi baid ers 1918.
Ac mae yna ail wers.  Mae’n amlwg bellach bod y Blaid Lafur Albanaidd yn cael ei rhedeg o Lundain – a bod y syniad o Blaid Lafur Albanaidd yn rhith mewn gwirionedd.  Mae’n amhosibl dychmygu bod y Blaid Lafur Gymreig yn fwy annibynnol nag ydi un yr Alban – felly rhith ydi hithau hefyd.  Yn wir mae’r gwrthwyneb yn debygol o fod yn wir – mae pob dim rydym yn ei wybod am y Blaid Lafur Gymreig yn awgrymu ei bod yn ystyried bod yn  lleddf ac ufudd yn gryn rinwedd.  Mae’n debyg bod Carwyn Jones yn cael ei fwlio gan y Blaid Lafur yn Llundain yn union fel roedd yr anffodus Jonah Lamont hithau yn cael ei bwlio – ond efallai ei fod wedi ei ddofi i’r fath raddau nad yw’n sylweddoli hynny.  Os mai swyddfa cangen ydi’r Blaid Lafur Albanaidd, is swyddfa cangen ydi’r Blaid Lafur Gymreig.  
Ac mae yna drydydd gwers sy’n dod a’r ddwy arall at ei gilydd.  Gwastraff pleidlais ydi pleidlais i’r Blaid Lafur yng Nghymru – pleidlais tros is gangen o’r Blaid Lafur Brydeinig sydd ddim yn cael unrhyw barch gan hyd yn oed y Blaid Lafur – heb son am y pleidiau eraill.  Yr unig ffordd o ddefnyddio pleidlais yn effeithiol ydi trwy ei bwrw tros blaid sydd yn fodlon sefyll tros Gymru – ac mi’r ydan ni i gyd yn gwybod beth mae hynny’n ei olygu

Parhau i ddarllen

Blog Glyn Adda: Y Dreflan yn ôl mewn print

I dorri ar ddistawrwydd go hir, hysbyseb fach. Y Dreflan (1881) oedd nofel wreiddiol gyntaf Daniel Owen.  Bu pob beirniad yn ei thrafod, a chyfeirio ati fel carreg filltir yng ngyrfa’i hawdur, –  ond neb yn ei gweld.  Ganol y 1890au yr argraffwyd hi ddiwethaf, ac aeth yn llyfr prin iawn. Ond dyma hi bellach […] Parhau i ddarllen

All articles - y-selar.com: Albwm Gwenno allan heddiw

Newyddion da o lawenydd mawr, mae albwm newydd Gwenno – Y Dydd Olaf – wedi’i ryddhau ar label Peski heddiw.
Mae’r record yn un wleidyddol sydd wedi’i ysbrydoli gan y nofel ffuglen wyddonol gan Owain Owain, sy’n rhannu enw’r albwn, a gyhoeddwyd gan Wasg Gomer ym 1976. 
Mae’r albwm ar gael yn ddigidol, ar CD, ac ar feinyl ac mae modd i chi archebu o wefan Peski rŵan.
Bydd Gwenno yn perfformio am y tro cyntaf erioed yn Aberystwyth yn gig O’r Selar ym Mar Canolfan y Celfyddydau ar nos Iau 27… Parhau i ddarllen

All articles - y-selar.com: Rhyddhau sengl gyntaf Estrons yn gig Selar 10

Bydd y grŵp cyffrous o Gaerdydd, Estrons, yn rhyddhau eu sengl cyntaf, ‘C-C-CARIAD!’ ar ddydd Llun 3 Tachwedd.
Hon fydd y sengl gyntaf i’w rhyddhau fel rhan o gynllun newydd Clwb Senglau’r Selar, ble bydd cylchgrawn cerddoriaeth Y Selar yn cydweithio â label Rasal i ryddhau sengl gyntaf artist addawol bob mis.
Bydd y sengl yn cael ei lansio’n swyddogol fel rhan o gig dathlu deng mlynedd o gyhoeddi Y Selar yn Aberystwyth ar nos Wener 31 Hydref.
Mae thema y gân yn eironig iawn o ystyried… Parhau i ddarllen

Llafar Bro: Y Doman Sgidia

Darn gan Pegi Lloyd-Williams, o rifyn Hydref 2014. Lluniau gan Paul Williams.

Mae  bron pawb o bell ag agos wedi dod i wybod am y Doman erbyn hyn, yn enwedig ar ôl y cyhoeddusrwydd yn y Daily Post y llynedd. Roedd yn ddifyr darllen y gwahanol eglurh… Parhau i ddarllen

Eglwysi Bro Aled: • Iesu a thraddodiadau (Marc 7:1-23) – Rhodri Glyn (26.10.2014)

fel y moroedd: orange julius

Yfais y ddiod enwog hon am y tro cyntaf pan es efo’r gŵr newydd briod i Hawaii i ymweld â’i rieni yn 1982, er nad ydw i’n cofio’r blas bellach. Wrth ddechrau yfed sydd oren dwywaith bob dydd yn ddiweddar, ychwanegais dipyn o lefrith er mwyn lleihau’r asid. Mae’n flasus! Dim yn ewynnog ydy o fel Orange Julius go iawn (does gen i ddim cymysgwr trydanol) ond mae’n ddigon tebyg a blasus fel dw i’n edrych ymlaen at ei yfed bob tro. Wrth chwilio am wybodaeth, ces i wybod mai yn Los Angels cafodd y ddiod ei dyfeisio yn 1926.  Parhau i ddarllen

agssc: ‘Elinor;: Kenneth Williams

‘Elinor’ hosted by Elinor Jones ran from the mid eighties to the early nineties. Over those many episodes notable figures from the world of film and TV have shared their life stories with Elinor. In this clip the actor Kenneth Williams talks with pride about his welsh roots and his 1976/1977 tour in the play […] Parhau i ddarllen

Golwg360: Cymraes ym Mharis

Megan Martin sydd yn edrych ymlaen at brofi’r diwylliant Ffrengig yn ei blwyddyn ym Mharis … Parhau i ddarllen

Golwg360: Y Mail a’r Gwasanaeth Iechyd

Gwenno Williams sydd yn gofyn pa mor deg oedd y feirniadaeth ddiweddar o Wasanaeth Iechyd Cymru … Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: A pha wleidydd sy’n credu bod Barnett yn deg _ _ _

_ _ _ cyn belled mai llywodraeth Llafur sydd yn Llundain? Parhau i ddarllen

Blog Carl Morris: Trafodaeth am gyfraniad BBC at y we Gymraeg

Mae trafodaeth diddorol iawn am brosiectau digidol y BBC wedi esblygu ar Hacio’r Iaith o dan cofnod am dranc y Geiriadur BBC Ar-lein. (Dw i ddim yn meddwl bod y rheol cadw-ar-y-pwnc yn addas i’r Gymraeg, mae’n braf i weld y sgwrs!) Parhau i ddarllen

fel y moroedd: adlewyrchiadau

BluOscar sydd yn arbenigwr ar luniau adlewyrchiadau ar gamlesi yn Fenis. Mae fel maes penodol yn y byd celf. Gwelais lun tebyg a hynod o ddiddorol gan Yvonne sydd wedi argraffu un o’i lluniau wyneb i waered. Creodd hyn effaith ryfeddol dw i’n gwir… Parhau i ddarllen

newydd sbon: Wisgi Dylan Thomas

Gan ofni neidio ar bandwagon dathlun canmlwyddiant ers genedigaeth Dylan Thomas, oeddwn i’n meddwl bod hi’n reit cwl gweld bod Distyllfa Penderyn wedi creu wisgi newydd i ddathlu. Tydw i ddim yn yfwr wisgi, ond mae’n frag sengl yn ôl gwefan Penderyn. Y peth sy’n f’atynu yw dyluniad y bocs a’r botel. Sylweddolais arno ar […] Parhau i ddarllen

Ailddysgu: Dail yr hydref a blodau’r haf

Gwrandewais ar Galwad Cynnar ddoe (braidd yn gynnar i ddweud y gwir, erbyn 9 o’r gloch gyda’r nos, roeddwn isio cysgu) a clywed sgwrs am ddeil-bridd, a’r maeth sydd ynddo fo.  Llynedd roeddwn yn sôn am wneud ddeil-bridd gyda’r dail o’r strydoedd agos.  Dyma sut oedd y dail yn edrych ar y pryd.  Dyma sut mae nhw rŵan.  

Yn ôl y cyngor ar Galwad Cynnar, rhaid troi’r dail bob wythnos - rhywbeth na fyddwn yn gnweud gyda fy system i.  A mae angen ddwy flynedd i’r dail bod yn barod.  Felly, cyn casglu mwy o ddail bydd rhaid symud dail llynedd i rywle i adael iddyn nhw aeddfedu a torri i lawr.
Mae llawer o’r blodau yn parhau o hyd, fel y cosmos a’r blodyn y gwenyn.  Mae’n dda cael nhw o hyd gyda’r dyddiau yn byrhau a’r gaeaf yn nesau.

Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Pwy sydd eisiau arwyddo bomiau?

Newydd ddod ar draws y ddelwedd fach yma o anghytundeb trydar rhwng Cynghorydd Llafur Bethel, Sion Jones, fi, Alaw Jones a rhywun arall di enw.  A dweud y gwir roeddwn wedi anghofio am y digwyddiad – a dwi’n deall bod Sion bellach wedi dileu … Parhau i ddarllen

O Bell: Cofio a phendroni

Yr oedd gwylio’r ffilm “Pride” yn destun balchder a mwy i mi nos Iau ddiwethaf. Yr oeddwn yn mynychu ymddangosiad codi arian tuag at ymgyrchoedd hawliau hoyw Victoria mewn sinema ym maestref Carlton, hen gynefin y cyn brif-weinidog ceidwadol Syr Robert Menzies pan … Parhau i ddarllen Parhau i ddarllen

rhysllwyd.com: Cynhadledd Plaid Cymru

Ar y ffordd adre o gynhadledd y BMS yn Sheffield ddoe fe wnaethom ni alw mewn yng nghynhadledd Plaid Cymru yn Llangollen. Dyma oedd y tro cyntaf i mi fynd i gynhadledd y Blaid. Pan yn astudio bywyd a gwaith R. Tudur Jones dwi’n cofio dod ar draws gohebiaeth rhyngo fe a Gwynfor yn trafod […] Parhau i ddarllen

fel y moroedd: mp3

Llwyddais i droi’r tapiau casét Ffrangeg yn MP3!! Dim efo teclyn arbennig ond efo tâp masgio a Garage Band. Mi wnes i osod ffôn glust Walkman ar feicroffon y cyfrifiadur efo tâp masgio; recordiais y sain drwy Garange Band; gyrrais y ffeil i iTune. Mae ansawdd y sain yn dda’n annisgwyl. Rŵan dw i’n medru gwrando ar y gwersi heb boeni am y tapiau bregus a fy hen Walkman. Parhau i ddarllen