Golwg360: BLOG: Gylfi Sigurdsson – y gwir yn erbyn y byd?

Sut aeth Gylfi Sigurdsson o ddweud ei fod am aros ar y Liberty i’r trosglwyddiad mwyaf yn hanes Abertawe? Parhau i ddarllen

fel y moroedd : y swper olaf

Aeth fy merch yn ôl i Japan y bore ‘ma wedi tair wythnos o wyliau gartref ac yn Honduras. Cyflawnodd hi gynifer o bethau pwysig – treulio amser efo’i theulu; cael gwared ar y pentwr o’i heiddo diangen yn ei ystafell; trefnu ei thrwyddedau amrywiol; mynd i weld ei ffrindiau agos a bell. Crasodd ddwy dorth o’i bara banana enwog i’r teulu yn y cyfamser. Roedd hi eisiau bwyta lasagna (ei ffefryn) i swper neithiwr, a dyma fi wrthi drosti hi. Bydd hi’n Nadolig y flwyddyn nesaf pan ga’ i’w gweld hi eto. Parhau i ddarllen

Y Twll: Myfyrdodau eisteddfodol: yr Ymneulltiaeth newydd a neo-belagiaeth)

Ar ddydd Llun y Steddfod cyfrannais at sesiwn gyda Simon Brooks a Richard Glyn Roberts yn dwyn y teitl ‘a ydi Cymru’n llithro o’n gafael?’ Roedd yn thema amserol am fwy nac un rheswm, ac wrth edrych yn ôl, roedd amgylchiadau’r bore hwnnw’n rhyw fath o ddameg o’r sefyllfa ehangach dan sylw. Roeddwn yn hwyr … Parhau i ddarllen “Myfyrdodau eisteddfodol: yr Ymneulltiaeth newydd a neo-belagiaeth)”

The post Myfyrdodau eisteddfodol: yr Ymneulltiaeth newydd a neo-belagiaeth) appeared first on Y Twll.

Parhau i ddarllen

National Library of Wales Blog: Thomas Stephens Letters: Transcripts now available online

As part of a Leverhulme Trust funded project on Thomas Stephens of Merthyr Tydfil at the University of Wales Centre for Celtic Studies, transcripts of […] Parhau i ddarllen

fel y moroedd : mellt a tharanau yn america.

Daeth fy merch adref yn hwyr neithiwr, wedi ymweld â’i chwaer hŷn yn Norman. Roedd storm rymus a symudodd o’r gorllewin i’r dwyrain â’r un cyflymder efo’i char bron. Roedd y glaw mor drwm fel roedd hi’n gorfod stopio ar ochr y draffordd am sbel ynghyd â’r nifer o geir eraill. Gwelodd hi fellten anhygoel o lachar dros yr awyr un ar ôl y llall. Roedd hi wedi anghofio pa mor nerthol ydy mellt a tharanau yn America! Parhau i ddarllen

Archifau Morgannwg: Tu Mewn, Eglwys yr Holl Seintiau, Adamsdown, Caerdydd

Gall olrhain tarddiad Eglwys yr Holl Saint, Adamsdown yn ôl i 1856 pan adeiladodd Ardalyddes Bute eglwys yn Tyndall Street – ac wedyn ym mhlwyf y Santes Fair – i wasanaethu Anglicaniaid Cymraeg.  Ond ymhen dau neu dri degawd, mae demograffig y rhan hon o Gaerdydd wedi newid; symudodd darpariaeth Gymraeg yn nes at ganol […] Parhau i ddarllen

Bethan Gwanas: Steddfod Môn 2017

Dyna be oedd wythnos brysur! Mi ges i andros o hwyl yn darllen darnau o Cadi Dan y dŵr ar stondinau Siop y Pethe a’r Lolfa ar y maes. Ac roedd yr hogan fach yma yn y gardigan felen yn gesan a hanner! Cêsus eraill oedd y plant sgwennodd Chwip o Chwedlau ar gyfer prosiect […] Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: ARFOR – y ffigyrau

Mae ail gyflwyniad  y syniad o sefydlu ARFOR- sef un awdurdod ar gyfer y Fro Gymraeg (Mon, Gwynedd, Ceredigion a Chaerfyrddin) yn un diddorol.  Syniad Adam Price ydi o wrth gwrs – fe gyflwynodd y syniad gyntaf tua pedair blynedd yn ol pan roedd ail strwythuro awdurdodau lleol ar agenda Llywodraeth Cymru.

Cyd destun ail godi’r syniad ydi bod Llywodraeth Cymru eisiau i awdurdodau lleol ddod at ei gilydd i greu endidau sy’n cymryd cyfrifoldeb am gynllunio traws-sirol gan gynnwys datblygu economaidd a’r iaith gyda’i gilydd yn ogystal ag elfennau megis tai, amaeth, bwyd a diod, a thwristiaeth.

Mae  nifer o’r unedau newydd sy’n cael eu hystyried ar hyn o bryd yn croesi ffiniau ieithyddol – a diwylliannol hefyd.

O safbwynt rhywun sydd eisiau gweld yr iaith Gymraeg yn ffynnu mae’r syniad yn un i’w groesawu – cyn belled a bod cynllunio ar gyfer y Gymraeg yn ganolog i genhadaeth yr endid newydd a bod y Gymraeg hefyd yn ganolog i’r ffordd mae’r endid yn cael ei weinyddu a’i reoli.

Yn ei gyfarfod yn yr Eisteddfod i drafod y syniad cafwyd awgrym gan Adam Price gallai Penfro a Chonwy fod yn rhan o’r awdurdod newydd yn ogystal a siroedd Cymreiciach Ynys Mon, Gwynedd, Ceredigion a Chaerfyrddin.  Y broblem efo cynnwys Conwy a / neu Penfro ydi y byddai gwneud hynny’s Saesnigeiddio’r endid newydd yn sylweddol.

Os ydi’r awdurdod arfaethiedig i lwyddo – o safbwynt y Gymraeg mae’n rhaid iddo fod mwy – llawer mwy – fel Gwynedd na Chaerfyrddin neu Geredigion o ran ei ethos ac o ran ei iaith weithredol a rheolaethol.   Mae’n rhaid iddo hefyd flaenori amddiffyn a hyrwyddo’r Gymraeg.  Mae’n bosibl dadlau tros hynny os ydi mwyafrif y bobl sy’n byw o fewn tiriogaeth yr awdurdod siarad y Gymraeg.  Mae’n anos gwneud hynny os ydi’r siaradwyr Cymraeg mewn lleiafrif.  
Os ydym yn edrych ar y bedair sir Orllewinol ag eithrio Penfro mae yna fwyafrif bach sy’n siarad y Gymraeg.  Mae’n bosibl dadlau bod y mwyafrif hwnnw’n uwch na’r ffigyrau swyddogol oherwydd eu bod yn cymryd i ystyriaeth niferoedd cymharol uchel o fyfyrwyr – yn arbennig felly yng Ngwynedd a Cheredigion.  Mae’n debyg gen i bod sylwedd i’r ddadl honno yng nghyd destun y mater yma.

Os ydym yn ychwanegu Penfro i’r endid newydd mae’r sawl sy’n siarad y Gymraeg mewn lleiafrif.
Ac os ydym yn ychwanegu Conwy mae’n lleiafrif llai eto.

A beth am Ynys Mon, Conwy, Gwynedd, Ceredigion a Chaerfyrddin?  Wel, unwaith eto mae gennym leiafrif.

Felly yn fy marn bach i, os ydi ARFOR ilwyddo fel erfyn i gryfhau’r Gymraeg, bydd rhaid iddo fod yn endid 4 sir – ynys Mon, Gwynedd, Ceredigion a Chaerfyrddin.

Parhau i ddarllen

Blog y Cynulliad: Pwyllgor yr Economi, Seilwaith a Sgiliau: Blwyddyn yn ddiweddarach – Digwyddiad i randdeiliaid

Flwyddyn ar ôl ei ddigwyddiad cyntaf i randdeiliaid ym mis Gorffennaf 2016, gwahoddodd Pwyllgor yr Economi, Seilwaith a Sgiliau amrywiaeth eang o randdeiliaid yn ôl i fyfyrio ar uchafbwyntiau’r flwyddyn ac i ystyried y blaenoriaethau sy’n dod i’r amlwg ar gyfer y Pwyllgor y flwyddyn nesaf. Beth ddigwyddodd? Ar 19 Gorffennaf 2017 bu Aelodau’r Pwyllgor … Continue reading Pwyllgor yr Economi, Seilwaith a Sgiliau: Blwyddyn yn ddiweddarach – Digwyddiad i randdeiliaid Parhau i ddarllen

Golwg360: BLOG: Gall ‘ARFOR’ roi bywyd newydd i’r Gorllewin Cymraeg

Aled G Job sy’n gweld posibiliadau mewn un awdurdod ar gyfer y pedair sir Parhau i ddarllen

atgof.co: Eisteddfod 2017

fel y moroedd : arfer newydd

Wedi i’n plentyn ifancaf ni adael cartref, dechreuais a’r gŵr arfer newydd, hynny ydy gwylio You Tube wrth i ni fwyta swper. Dan ni’n dewis dwy neu dair fideo fer, rhwng pump a deg munud yr un. Anerchiadau’r Arlywydd Trump a Prager University ydy’n ffefryn ni. Pobl amrywiol o feysydd amrywiol sydd yn siarad dros Prager U ar bynciau llosg. Weithiau maen nhw’n cadarnhau’r hyn dan nieisoes eu gwybod; troeon eraill agoriad llygaid maen nhw. Parhau i ddarllen

Cyfnewidfa Arfer Da: Sut y gallwn gydgynhyrchu gwasanaethau cyhoeddus?

Pam nad ydym yn cydgynhyrchu gwasanaethau cyhoeddus? Yn y darn hwn, mae Dyfrig Williams yn ystyried sut y gall gwasanaethau cyhoeddus symud o fodel cyfranogi seiliedig ar ddiffyg i fodel seiliedig ar asedau. Erbyn i’r blog hwn fynd yn fyw byddaf wedi gadael Swyddfa Archwilio Cymru, sy’n drueni oherwydd seminar y Gyfnewidfa Arfer Da Sut […] Parhau i ddarllen

Lowri Haf Cooke: Adolygiad Theatr: Hollti (Theatr Genedlaethol Cymru)

Cafwyd tipyn o ddrama ar achlysur ‘noson y wasg’ cynhyrchiad Hollti Theatr Genedlaethol Cymru.  Bu’n rhaid gohirio’r digwyddiad chwarter awr i fewn i’r llwyfaniad, am nad oedd y brif actores, Siw Huws, yn teimlo’n dda o gwbl. Roedd yn siom, … Parhau i ddarllen Parhau i ddarllen

fel y moroedd : yn jerwsalem

Y mae ein traed bellach yn sefyll o fewn dy byrth, O Jerwsalem… Gweddïwch am heddwch i Jerwsalem, “bydded llwyddiant i’r rhai sy’n dy garu; bydded heddwch o fewn dy furiau…”
Salmau 122

Lwcus iawn ydy Jane. Mae hi’n darllen, dros baned o goffi, y Beibl am Jerwsalem, yn Jerwsalem! Mae hi’n dal ati sefyll yn ddewr dros Israel er gwaethaf y bygythiadau erchyll gan filoedd o Fwslimiaid.  Parhau i ddarllen

Addysg yn Sir Ddinbych: Digwyddiad Dymchwel Ysgol Glan Clwyd

Yn y digwyddiad dymchwel diweddar yn Ysgol Glan Clwyd, gwnaethom wahodd ein haelod mwyaf newydd o’r tîm, Kieran, i’r digwyddiad. Dyma sut hwyl gafodd o!!! Fel aelod mwyaf newydd y tîm, cefais gyfle i fynychu digwyddiad dymchwel a thaith yn Ysgol Glan Clwyd fel rhan o waith ailwampio ar raddfa fawr. Pwrpas yr ymweliad hwn […] Parhau i ddarllen

National Library of Wales Blog: Unfit for human habitation: living conditions in rural Cardiganshire

Nowadays we all take for granted the daily supply of clean water through our domestic taps. Homes are fully renovated, clean, centrally heated. Rubbish is […] Parhau i ddarllen

Dyddlyfr y Bachan Main: MAGU’R BABAN YN GYMRO

Y Darian Mai 17, 1917

Colofn y Mamau a’r Merched.

[Anfoner defnyddiau i’r Golofn hon i ofal Marged Puw, Swyddfa’r Darian, ac od os gan fam neu ferch gwestiwn y carai ei ofyn, gofynned a gwna Marged ei goreu i ateb.]

MAGU’R BABAN YN GYMRO.
GAN MEGFAN.

‘Rwyf yn cofio yn wastad awgrym fy nhad — hen Gymro uniaith selog. A dyma’r fel y gosodai i lawr yn ddeddf yn yr hen gartre yn Heolyfelin, “Gewch chi wilia faint a fynnoch o’r hen Sisnag na mas ar yr heol, ond rhwng y ddau ddrws ‘ma dos dim i fod ond yr hen Gymraeg.” Chware teg iddo! Os na adawodd ddim i’w blant ar ei ol ond 

Ei Sel Dros yr Hen Iaith,

gwnaeth yn rhagorol. ‘Nawr gadewch i ddeddf fy nhad fod yn ei grym ar bob aelwyd. Gadewch i’r un bach siarad oreu y gall (ac mae plant yn medru deall eu gilydd yn rhyfedd iawn) tu allan i’r ty, ond peidiwch a chaniatau i’r gair estronol ddod i’r ty yn ystod y cyfnod hwn (2-5). Os gofyn y plentyn am “bread and butter,” fel y clywnodd Tommy Jones yn ceisio gan ei fam, gadewch iddo ofyn a gofyn nes ei fod yn gweld na châ yr un tamaid nes gofyn am “fara ‘menyn.” Ac felly ym mhob dim. Rhaid i’r fam fod 

Yn Fud a Byddar 

i bob cais a stori Saesneg, ac O! mor dosturiol fydd yr un bach i anwybodaeth ei fam o’r iaith newydd. Os byddwch gadarn fe enillwch eich gwobr. Fe a’r adeg brwydro rhwng y ddwy iaith heibio yn fuan; rhyw chwe mis o ddyfal-barhâd, a ddaw a’r un bach i ddeall mai y Gymraeg yw iaith ei gartre, ac mae wrth geisio yn yr iaith hon yn unig y ca ei ddiwallu a phob danteithion sydd gan ei fam i’w rhoi. Peidiwch ag esgusodi eich hun wrth roi’r bai ar y plant ereill sydd yn chwarae ag ef — yr ydych yn dangos eich gwendid wrth hynny, ac yn profi fod y plentyn yn fwy penderfynol na’i fam. Dim ond un penderfyniad sy’n eisiau i bob mam ei wneud, ac mae hynny yn eithaf syml, sef gwneud i’r plentyn bob amser ofyn am bopeth yn Gymraeg, a siarad dim ond y Gymraeg ar yr aelwyd. Dyna ddigon i brofi mor hawdd yw y gwaith os oes cariad tuag at yr iaith gennych.

Ond mae’n rhaid gwneud rhagor na hyn yn ystod y cyfnod hefyd. Rhaid dechreu creu cariad tuag at yr iaith a phopeth Cymreig yn ei fynwes. Os ydych wedi darllen yr ysgrifau hyn o’r dechreu fe gofiwch fy mod i wedi pwysleisio y ffaith fod gan y fam ragorach gwaith na magu’r plentyn i siarad Cymraeg — cyn ei eni — yn ei grud — pan yn dechreu sylwi a siarad, rhaid creu ynddo

Gariad Mawr a Gwresog

tuag at ei wlad a’i phobl. Hyd yn hyn mae y cariad yma wedi bod yn “passive” – i gyd o du’r plentyn. ‘Nawr rhaid dechreu ei wneud yn “active” — rhaid y plentyn gymeryd rhan. Mae yn dysgu’n fwy-fwy i adrodd a chanu hwian-gerddi Cymreig, fel “Hen Fenyw Fach Cydweli,” “Pego Ban,” “Pan own i mynd tua’r Ysgol,” etc. etc. Daw i ganu llawer emyn Cymraeg ac adrodd ambell adnod fach fer. Bydd yn disgwyl i’w fam adrodd iddo ystori fach bob nos, a bydd hithau yn ceisio rhoi iddo ystori fach wir Gymreig, ac nid Saesneg wedi ei chyfieithu i’r Gymraeg. Efallai rhyw dro eto cawn gyfle i ymdrin a chwestiwn y stori, ond gofod a balla yn awr. Bydd y fam gâll yn dangos i’r plentyn fod meddu ar ddwy iaith yn well na meddu ar ddim ond un, yna bydd yr un bach yn ymfalchio bob amser ei fod yn Gymro. Felly y tyf nes ei fod yn barod i fynd i’r ysgol yn bum mlwydd oed. Ceir gair am y cyfnod hwnnw ar fywyd y plentyn y tro nesaf.  Parhau i ddarllen

LLAIN Y LLEUAD: Corddi

Un o uchafbwyntiau Eisteddfod Genedlaethol Môn 2017 i mi oedd perfformio, am y tro cyntaf, â Chywion Cranogwen yn y Lle Celf am 14:30 y 12fed o Awst. Ein thema oedd ‘Corddi’ yn rhan o #brosiecttroelli a  corddi’r dyfroedd ‘oeddwn i… Cyrhaeddais. Corddais.   A’r diafol yn dân o dan fy siôl yn ysu am gysur dyn a’i chwigian a chanu meddwol emynau tôn ar sgwâr llan; yn fôr o forwynion.   Morwynion…

View On WordPress

Parhau i ddarllen

Pop Cymru: Fideo Ochr 1 | Maes B 2017 | Haf 2013 – Fleur de Lys

Sianel YouTube Ochr 1  Parhau i ddarllen

Pop Cymru: Porth Neigwl – Y Reu

Porth Neigwl – Y Reu  Parhau i ddarllen

Pop Cymru: Fideo Ochr 1 | Yn fyw o Maes B 2017 | Suddo – Yr Eira

Sianel YouTube Ochr 1 Parhau i ddarllen

Pop Cymru: Fideo Ochr 1 | Gig Maes B 2017 | Beans Stevens – Cpt Smith #tiwn

Sianel YouTube Ochr 1#tiwn Parhau i ddarllen

Pop Cymru: Fideo Ochr 1 | Gig Maes B 2017 | Arth- HMS Morris

Sianel YouTube Ochr 1 Parhau i ddarllen

Pop Cymru: Allan Rwan | Tynnu Dant – Griff Lynch

Tynnu Dant – Griff Lynch11 Awst 2017Recordiau I KA CHING Parhau i ddarllen

fel y moroedd : shoji

Prynais sgrin blygadwy sydd yn edrych fel shoji (drysau traddodiad mewn tai Japaneaidd) ar gyfer mynedfa fy nhŷ. Does gan dai Americanaidd cyffredin ddim mynedfa go iawn. Rhaid cami mewn yn ystafell fyw. Fedra i ddim dioddef hyn a dweud a gwir gan mai o Japan dw i’n dod. Mae’r sgrin honno’n rhoi tipyn bach o breifatrwydd i’r bobl yn y tŷ tra gadael i’r golau naturiol hidlo trwyddo. Dw i wrth fy modd; dylwn i fod wedi ei brynu flynyddoedd yn ôl! Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Cylch rhagfarn y Bib

Reit ‘ta cyn bod yr eitem ar Newsnight wedi codi’n ddiweddar waeth i ni ddweud gair neu ddau am y mater.  Wna i ddim dweud llawer am Mr Ruck – mae  wedi bod wrthi’n gwyntyllu ei ragfarnau yn erbyn y Gymraeg ers blynyddoedd maith ar unrhyw bla… Parhau i ddarllen

Golwg360: BLOG: Yr Elyrch ond yn edrych i fyny tymor hyn

Tommie Collins sy’n pwyso a mesur gobeithion tîm pêl-droed Abertawe Parhau i ddarllen

fel y moroedd : distawrwydd

Gadawodd fy mab ifancaf am brifysgol yn nhalaith Missourri y bore ‘ma. Mae’n ofnadwy o ryfedd na fydd unrhyw blentyn gartref o hyn ymlaen. Fe ddaw fy ngŵr sydd wedi mynd â’n mab ni i’r brifysgol, adref yn hwyr heno, ac felly mae’n ddistaw iawn yn y tŷ. Wrth gwrs roeddwn i ar ben fy hun am flynyddoedd pan aethon nhw i’r gwaith/ysgol, ond mae’r distawrwydd hwn yn hollol wahanol. Yn sydyn dw i’n sylweddoli bod yna gynifer o seddau gwag o gwmpas.  Parhau i ddarllen

Lowri Haf Cooke: Adolygiad Theatr: Sioeau Cerdd Cwta (The Other Room a Leeway Productions)

Union flwyddyn yn ôl sefydlwyd cynllun 10 Minute Musicals gan Leeway Productions, mewn cydweithrediad â theatr dafarn  The Other Room. Y bwriad oedd i archwilio’r potensial i ddatblgu sîn sioeau gerdd yng Nghymru, genre sy’n boblogaidd ledled y byd. Wedi’r … Parhau i ddarllen Parhau i ddarllen

Anffyddiaeth: Ynghylch gorfod cyfiawnhau ein bodolaeth ein hunain drwy’r amser

Ymddengys bod siaradwyr Cymraeg o dan warchae braidd ar hyn o bryd. Efallai bod yr ymosodiadau’n teimlo’n fwy cyson nag yn y gorffennol oherwydd y cyfryngau cymdeithasol. Mae twpsod anwybodus bellach yn ysgrifennu cynnwys eu meddyliau ar y we yn hytrach na’u cadw’n breifat, ac mae’r un rhwydweithiau’n gweithio fel larwm i alw’r Cymry i’r gâd bob tro y gwelwn rywbeth sy’n ein tramgwyddo.

Ond mae’n bosibl hefyd bod yr ymosodiadau’n dwysáu. Yn yr hinsawdd wleidyddol bresennol – mae Brexit yn symptom o greisis hunaniaeth yn Lloegr i raddau helaeth – gellir synhwyro bod drwgdybiaeth tuag at amrywiaethau mewnol yn y Deyrnas Gyfunol yn cynyddu. Beth bynnag sy’n mynd ymlaen, roedd caredigion y Gymraeg yn disgwyl y gwaethaf pan drydarodd y rhaglen Newsnight brynhawn ddoe am eu bwriad i gynnal trafodaeth am yr iaith. Os rywbeth, roedd yr eitem a ddarlledwyd hyd yn oed yn waeth na’r hyn a ddychmygwyd gan y pesimist mwyaf yn ein plith. Dau westai, dim un ohonynt yn siarad Cymraeg, ac un yn ffwl rhagfarnllyd di-nod a’i fryd ar efelychu Katie Hopkins. Efallai bod llawer o siaradwyr yr iaith yn brysur yn yr Eisteddfod ar hyn o bryd, ond roedd hyn yn hurt.

Dylem osgoi theorïau cynllwyn fan hyn. Nid arwydd o elyniaeth bwriadol gan gynhyrchwyr y rhaglen yw eitem fel hwn. Y gwir poenus yw nad ydym yn ddigon pwysig i haeddu hynny. Anwybodaeth lwyr sy’n gyfrifol. Roedd yn amlwg drwy gydol yr eitem nad oedd gan Evan Davis y syniad lleiaf am y pwnc; fe awgrymodd fwy nag unwaith mai hobi yw’r Gymraeg, yn hytrach na chyfrwng naturiol bywyd cannoedd o filoedd o drigolion y wladwriaeth. Mae’n ddealladwy bod newyddiarurwyr, cynhyrchwyr ac ymchwilwyr rhaglenni fel Newsnight yn anwybodus amdanom; Saeson yn byw yn Llundain ydynt, wedi’r cyfan. Nid yw’r iaith Gymraeg yn croesi’u meddyliau fel arfer. Rhaid dweud bod gweld rhaglen o’r fath yn gwneud smonach o bwnc cyfarwydd yn gwneud i mi amau’u hadroddiadau am faterion nad wyf yn gwybod cymaint amdanynt; nid wyf wedi gallu ymddiried yn The Economist yn yr un ffordd ers darllen y llanast llwyr hwn, chwaith.

Rwy’n teimlo’n eithaf diymadferth am hyn i gyd. Creu stwr a chodi ymwybyddiaeth yw’r unig ateb, am wn i. Mae gorfod cyfiawnhau ein bodolaeth fel grwp cymdeithasol dro ar ôl tro yn waith digalon, ond mae’n debyg mai dyna’r unig ddewis. Nid oes unrhyw un arall yn mynd i roi chwarae teg i ni, felly mae fyny i ni ein hunain. Am resymau amlwg, dim ond siaradwyr Cymraeg sy’n deall yn iawn beth sy’n mynd ymlaen yn y byd Cymraeg. Dyna natur ieithoedd gwahanol. Nid ein bai ni yw hynny. Y cyfan allwn ni ei wneud yw esbonio. Trafodwch yr iaith Gymraeg yn Saesneg, a phopeth arall, yn naturiol, yn Gymraeg. Parhau i ddarllen

Blog Glyn Adda: Problem go iawn

Dwy gic i’r hen Gymro yr wythnos yma, a dim byd newydd yn hynny. (1) Sports Direct, Bangor. (2) Newsnight neithiwr. Am (1), ie digon tila. Ac am (2), ie, nodweddiadol, disgwyliadwy. Ond am (1) a (2) dywedaf eto, fel yr wyf wedi dweud droeon o’r blaen am bethau tebyg: mae rhagluniaeth yn gyrru pethau […] Parhau i ddarllen

Pop Cymru: Ail Wampiad gorau caneuon Caryl Parry Jones? via @creureu

Ail wampiad gorau o ganeuon Caryl Parry Jones?

— #CREU (@creureu) August 7, 2017

Calon – Diffiniad

Seithfed Nef – DJ Dafis

Invaders Hapus – Clinigol
Parhau i ddarllen

Lowri Haf Cooke: Adolygiad Theatr: Estron (Theatr Genedlaethol Cymru mewn partneriaeth ag Eisteddfod Genedlaethol Cymru)

 Mae mwynhau yn y ’steddfod yn gallu teimlo’n rhyfedd, gan y bu Mam farw yn ystod wythnos y Brifwyl yn 2014.  Ar adegau ar y Maes, pan fydd rhai’n holi ‘sumai?’, bydda i’n oedi weithiau cyn ateb ‘da iawn diolch’. … Parhau i ddarllen Parhau i ddarllen

Ar Asgwrn y Graig: Cowbois ac Impiaid

Wrth docio’r goeden afal Enlli sy’n tyfu fel espalier acw, mi darodd fi y gallwn i ddefnyddio ambell frigyn i greu coed afal Enlli newydd.

Bu’r Fechan yn tyfu coed afalau o hadau tua tair/pedair blynedd yn ôl. Mae un yn tyfu yma fel coeden fach ‘step-over’ ac ambell un wedi eu plannu’n ddistaw bach yn y dull ‘guerilla’ mewn llefydd eraill! Ond mae rhai o’r coed ifanc dal yma mewn potiau. Y peryg Parhau i ddarllen

Addysg yn Sir Ddinbych: Cynnydd hyd yma: Datblygiad Ysgol Pen Barras ac Ysgol Stryd y Rhos

Dyma luniau sydd yn dangos y cynnydd hyd yma ar safle Glasdir. Diolch i Wynne Construction am ddarparu’r lluniau.   Mae’r prosiect yma yn cael ei ariannu gan Gyngor Sir Ddinbych a Llywodraeth Cymru fel rhan o’u Rhaglen Ysgolion ac Addysg yr 21ain Ganrif. Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Ynglyn a’r etholiad a darlith Roger Scully yn yr Eisteddfod

Ymddiheuriadau i ddechrau – dwi yn y ‘Steddfod a does gen i fawr o fynediad i drydan, ac oherwydd hynny mae charjio ffon yn hunllef braidd.Ta waeth am son peddwn i am ddarlith gan Roger Scully yn yr eisteddfod ar ymgyrch a chanlyniad etholiad mis Mai y… Parhau i ddarllen

Cyfnewidfa Arfer Da: Gŵyl Dai: Bowlenni Pysgod, methiant a chymhlethdod

Read this blog post in English Yn ddiweddar cynhaliodd y Sefydliad Tai Siartredig yr Ŵyl Dai sydd yn fath newydd o ddigwyddiad er mwyn rhannu ffyrdd newydd o weithio. Mae Dyfrig Williams yn rhannu’r hyn a ddysgodd isod. Yn ddiweddar, rwyf wedi bod yn gweithio gyda’r Sefydliad Tai Siartredig er mwyn rhannu’r hyn a ddysgwyd […] Parhau i ddarllen

Pop Cymru: Llongyfarchiadau Alffa – Enillwyr Brydyr y Bandiau 2017, Maes B, BBC Radio Cymru

Llongyfarchiadau Alffa! Parhau i ddarllen

Pop Cymru: Allan Rwan – Neo Via EP – Panda Fight

fel y moroedd : blas yr haf

Dw i a’r teulu’n mwynhau gwylio cyfres teledu Japaneaidd ar Netflix. Japanese Style Originator ydy’r rhaglen; maen nhw’n cyflwyno traddodiad, diwylliant a bwyd Japaneaidd mewn modd difyr. Wedi gweld pennod ar tofu a hiyayakko (tofu oer efo saws soia, a… Parhau i ddarllen

Pop Cymru: Allan Rwan – Dihoeni – Swnami

Parhau i ddarllen

Lowri Haf Cooke: Adolygiad Theatr: Dim Byd Ynni (Theatr Bara Caws)

Dechreuodd ffars deuluol Theatr Bara Caws yn awddawol iawn ar faes y Brifwyl ym Modedern. Fe’n denwyd ni fewn i ddirgelwch abswrd a seiniau seiloffon a la Angelo Badalmenti. Heb yngan ’run gair, fe’n cyflwynwyd i ysgrifenyddes lem, bwtler boncyrs … Parhau i ddarllen Parhau i ddarllen

National Library of Wales Blog: #LoveArt

This month journalist, presenter, and newsreader Huw Edwards chooses his favourite works of art from the National Collection as part of the #LoveArt Campaign. Here’s […] Parhau i ddarllen

Ailddysgu: Yr Eisteddfod: rhan 1?

Newydd dod yn ol o’r eisteddfod – ond medru mynd am ychydig o ddyddiau – ac efallai ei bod yn brofiad wahanol i rywun sydd yn byw yn Lloegr [a wedi byw yma am 45 mlynedd!]  Beth bynnag, dyma rhai o’r pethau da – a dim mor dda – i fi:

Pethau Da
1 Gymaint o ddigwyddiadau yn y Gymraeg.  A bydd rhai yn cael eu dilyn rŵan dwi gartref.  Er engraifft, awdur y dydd [dydd Sul] oedd Mair Wynn Hughes.  Sut oeddwn i ddim wedi clywed amdani hi o’r blaen, dwi ddim yn gwybod – ond cael gwybodaeth gan Bethan Gwanas yn fama.  
A mynd i’r sesiwn yn y babell llên, a hefyd i glywed cyfweliad gyda Bethan Gwanas. 
Felly mi fyddaf yn bendant yn chwilio am rhai o’r llyfrau – a ia, dwi’n gwybod mai ar gyfer plant mae nhw, ond dim ots, mae rhai llyfrau plant yn ardderchog.
llun
Hefyd clywed Gwyneth Glyn yn canu gyda Twm Morris – albwm newydd yn dod allan gan y ddau.  
Pethau a oedd ddim mor dda
1  Gymaint o law ar ddydd Sul – ac yn ofni na fasen yn medru cael bws adref i Gaergybi lle roedden yn aros – felly penerfynnu beido mynd i glwyed Bon Delyn gyda’r nos……

Parhau i ddarllen

Archifau Morgannwg: Warws Cydweithredol, Rhodfa Bute, Caerdydd

Dechreuodd y mudiad cydweithredol – y mae dosbarthu elw i aelodau yn ôl lefel eu pwrcasiadau yn rhan allweddol ohono – ym 1844 gyda’r Rochdale Pioneers Society yn Sir Gaerhirfryn.  Sefydlwyd cymdeithasau lleol eraill yn gyflym ledled gwledydd Prydain ac, ym 1863, ffurfiwyd The North of England Co-operative Wholesale Industrial and Provident Society Limited – […] Parhau i ddarllen

Pop Cymru: Dihoeni – Swnami #pophapus

Blog Glyn Adda: Sawl gwaith mae eisiau dweud ?

Ymateb i GOLWG 360 heddiw,, yr eitem ‘Hogia Môn’. Dyma ddetholiad o bethau a gyhoeddais dros y blynyddoedd diwethaf ar faterion iaith.  Fe welir bod amryw ohonynt wedi eu hanfon i GOLWG, a’u cyhoeddi ganddo.  Eithr onid yw’n bryd i GOLWG, fel – bellach – ein hunig gyhoeddiad seciwlar wythnosol Cymraeg,  ddechrau cymryd sylw o […] Parhau i ddarllen

Blog yr Hogyn o Rachub: Y Gau Elyn a’r Gwir Elyn

“the finest trick of the devil is to persuade you that he does not exist”

Charles Baudelaire

 

Dros y misoedd diwethaf mi fûm yn ystyried yn ddigon dwys ar adegau end game cenedlaetholdeb Cymreig,  ac a fyddwn fyth yn cyflawni rhai, os nad pob un, o’n nodau. Y mae’r nodau hynny inni’n hysbys. Oce, y dyddiau hyn y cymysgir â nhw ffeministiaeth, amgylcheddiaeth, cydraddoldeb o bob math, sosialaeth – bob un yn bethau teilwng i raddau tra wahanol – ond dau nod yn unig sydd i genedlaetholdeb Cymreig: parhad ein hiaith a rhyddid ein gwlad. Ategwch atynt yr hyn a fynnwch o’ch daliadau personol, ond o safbwynt gwrthrychol, y ddau nod hynny yw’r alffa a’r omega.

Ond dydi gwybod yr hyn rydych o’i blaid ddim yn ddigon, ac y mae’r sawl sy’n coelio hynny’n naïf. Gwlad naïf, ddiniwed ydyn ni gan amlaf, ac mae hynny wedi bod yn rhwystr enfawr i ni wrth gyrraedd y pen taith a hoffem. Ni wyddom ein gelyn, oherwydd fe’n twyllwyd i feddwl mai arall yw, gan wlad sydd, ysywaeth, yn llawer craffach a chyfrwys na ni.

Fe deallai Gwynfor Evans, dwi’n meddwl. Bydd llawer ohonoch yn gyfarwydd â’r dyfyniad adnabyddus canlynol ganddo:

 

Britishness…is a political synonym for Englishness which extends English culture over the Scots, the Welsh, and the Irish.

 

Ond efallai nad ymhelaethodd ddigon yn hyn o beth – neu efallai, nad amgyffredai lawnder yr hyn a ddywedodd. Y mae Prydeindod cyfoes yn hunaniaeth artiffisial a grëwyd â dibenion gwleidyddol yn sail iddi, ond mae’n dwyll ehangach ac yn dwyll y disgynnom i’w fagl yn llwyr. Roedd yn fwy na modd i gyflawni’n gymharol lwyddiannus ddiben Seisnigeiddio Ynysoedd Prydain. Fe hoeliodd yn llwyr ein sylw, ac rydym yn dal i weld Prydeindod fel y gelyn. Fe’n twyllwyd i gasáu a brwydro rhywbeth sydd, yn ei hanfod, ddim hyd yn oed yn bodoli.

Mae hynny’n glyfar. Ac yn glyfrach nag y meiddem feddwl. Achos mae cenedlaetholwyr yn tueddu i gasáu Prydeindod: yn brwydro’n ei erbyn tra bod gan drwch y Cymru gryn ymdeimlad o uniaethu â hwnnw. Ond Seisnigrwydd? Does gan y Cymry ddim ymberthyn iddo.

Yn ddiweddarach beiom ni genedlaetholwyr Lundain – un ddinas – hefyd am holl drafferthion ein gwlad, ac yn ddiweddarach fyth Gaerdydd. Ydyn ni’n bwrpasol, yn fwriadol, camu’n dwp o amgylch y peth hwnnw sydd am ein troi’n genedl angof?

Achos, yn y bôn, nid Prydeindod ydi’r gelyn. Dyma’i dweud hi’n onest: Lloegr ydi’r gelyn.

Does pwynt imi fynd drwy dreigl y canrifoedd ac egluro nad Prydeindod laddodd Llywelyn, na Phrydeindod ychwaith fynnodd drwy Frad y Llyfrau Gleision ddadwreiddio Cymru o’i hiaith a’n Seisnigeiddio. Ond mae’r patrwm yn amlwg. Sylweddolodd y Sais ganrifoedd yn ôl y gallai goncro Cymru drwy arfau a thrais ond na allai lwyr roi ei phobl dan droed ond drwy gyfrwyster llywodraethu (er gwaetha’n twpdra cynhenid rydyn ni dal yn rhyfeddol o wydn – efallai bod yna gysylltiad rhwng y ddau. Wedi’r cyfan, dydi bocsars ddim yn adnabyddus am eu gallu deallusol).

Y broblem oedd sut oedd gwneud hynny. Yn hyn o beth mae Cymru fu a Cymru sydd yn dra thebyg: dderbyniwn ni fyth mo’n Seisnigeiddio ddigywilydd. Y mae hunaniaeth Seisnig yn wrthun i’n gwaed. Ond o’i throsi’n Brydeindod, gwnaed y gwaith yn haws.  

Y peth dwl ydi, hyd yn oed pan ddechreuom ni ddeall taw mwgwd oedd, parhawyd i dargedu’r mwgwd ac nid y gwisgwr.

Rhyfel i’r farwolaeth ydi perthynas Cymru a Lloegr. Nid ein nod ydi rhywsut dinistrio Lloegr – y mae hynny’n amhosib a dydi dinistrio cenedl arall ddim yn beth i’w ddeisyfu beth bynnag. Ond tydi marwolaeth Cymru wrth law Seisnigrwydd ddim yn amhosib; y mae’n fygythiad real ac yn rhywbeth sy’n digwydd ag amlygrwydd cynyddol. Brwydr fythol, ddiflas i barhau yw’r gorau y gallwn obeithio amdano. Ond mae hynny’n well na’r dewis arall.

Yn y bôn, yr hyn dwi’n ei ddweud yma ydi hyn: mae’n rhaid i ni bellach efallai cydnabod yn fwy agored (i ni’n hunain o leiaf) nad Prydeindod ydi’r gwir elyn, eithr Seisnigrwydd, a hynny y dylid ei frwydro.

Nid rhyw alwad ddifeddwl ydi hon ychwaith i rywsut feithrin casineb at y Saeson fel pobl nac unigolion; wedi’r cyfan, mae rhywun i fod i garu ei gymydog, hyd yn oed os ydyn nhw weithiau’n gwneud y peth yn ddiawledig o anodd. Byddwn i’n mentro dweud taw’r Saeson hynny sydd yng Nghymru sydd wedi cymryd at ein gwlad a’n hiaith, neu’r rhai ohonom â gwaed Seisnig ynom, sydd yn fwyaf poenus o ymwybodol o law Seisnigrwydd yn nirywiad parhaus Cymreictod ac agweddau cynifer o Saeson yng Nghymru at eu gwlad ddewis. Ysywaeth, mae rhywbeth hanfodol Seisnig am fynnu aros mewn gwlad rydych wedi dewis byw ynddi a’i chasáu a’i dirmygu’r un pryd.

Mae i Gymru ddau elyn: y gau elyn a’r gwir elyn. Rhown i’r naill ochr y cyntaf. Fe’n cyflyrwyd fel cŵn gan ein meistri i fod ofn hyd yn oed cydnabod yr ail. Ond does amser i’w wastraffu mwyach. Ei gydnabod sydd raid.

Parhau i ddarllen

Llyfrgelloedd Sir Ddinbych: Nesta Roberts o Ddinbych- y cwsmer cyntaf i ddefnyddio’r caban talu newydd yn Llyfrgell a Siop un Alwad Dinbych.

Parhau i ddarllen