Bach o bopeth BR: Glannau Jersey

S4C Caban: Lluniau taith #CRB2015 i Glwb Rygbi Bethesda

Y cyn chwaraewyr rhyngwladol dros Gymru Dafydd Jones (chwith) ac Arthur Emyr (dde) gyda hogia’ rygbi Bethesda yn dilyn y sesiwn hyfforddi arbennig yn rhan o daith Cwpan Rygbi’r Byd S4C. Ar nos Fercher 2 Medi roedd y daith yn …Darllen mwy Parhau i ddarllen

Bach o bopeth BR: Aduniad: Philadelphia

image
image

Nol Bŵz

image
image
image
image
image
image
image
image
image
image
image
image
image
image
image

Y plant bûm yn chwarae dal pêl gyda’n y ffynnon ddŵr.

image
image
image
image
image
image

Cornerhouse

Parhau i ddarllen

Golwg360: Rhagolwg Cyprus vs Cymru: Dim cynllun gan Cyprus i stopio Bale

Jamie Thomas sy’n dod a rhagflas o’r gêm fawr rhwng Cymru a Chyprus heno. Parhau i ddarllen

CAPEL GOMER: Bedydd Llŷr

“Doeddwn i ddim yn siwr os oeddwn i rili yn Gristion.  O’n i’n gwybod y storïau, o’n i’n gwybod beth oedd Duw wedi gwneud er fy mwyn i, o’n i wedi gofyn am faddeuant ac yn gweddïo.  Ond o’n i wastad yn teimlo nad oeddwn i’n digon dda i fod yn Gristion go iawn.  Wrth… Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Sensitifrwydd UKIP

Roedd Mr Buckiltsch yn ymgeisydd UKIP yn Wimbledon yn yr etholiad cyffredinol diwethaf. Parhau i ddarllen

gwennanelin: Sufficient knowledge of the English, Welsh or Scottish Gaelic language, not. | Florian Breit’s Blog

Sufficient knowledge of the English, Welsh or Scottish Gaelic language, not. | Florian Breit’s Blog: Sufficient knowledge of the English, Welsh or Scottish Gaelic language, not. Parhau i ddarllen

gwennanelin: #Eisteddfod2015

#Eisteddfod2015 Parhau i ddarllen

Llafar Bro: O Lech i Lwyn- Yn y mynydd mae’r gerddinen

Pennod arall o’r gyfres am fywyd gwyllt a’r awyr agored ym Mro Ffestiniog. Erthygl gan y diweddar Emrys Evans y tro hwn. 

Wrth y clawdd sy’ n gwahanu Cae Garnedd, y Neuadd Ddu oddi wrth un o gaeau Tyddyn Gwyn, y Manod, mae coeden griafol, neu y gerd… Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Mae David Davies yn dod a gwarth ar Gymru

: “Mae’n rhaid i ni ddweud, sori, ond os ydych chi’n ffoi rhag rhyfel mae gwersylloedd yn Nhwrci a Jordan sy’n gallu sicrhau eich diogelwch.”Ond ni allwn ni dderbyn miloedd ar filoedd i Ewrop. Pe bai pawb yn cael eu derbyn fe fyddai’n ddiwedd ar y Gwas… Parhau i ddarllen

fel y moroedd: wyt ti wedi ysgrifennu llythyr?

Cwestiwn a ofynnwyd gan wefan Gweiddi ydy hwn. “Do” ydy fy ateb. Dw i’n sgrifennu at fy mam yn Japan ers symud i fyw yn America dros chwarter canrif yn ôl. Bydda i’n sgrifennu dwywaith neu dair bob mis yn amgáu lluniau o’r teulu’n aml. Nad oes ganddi hi gyfrifiadur, ac felly mae hi’n edrych ymlaen yn fawr at fy llythyrau. Bydda i’n sgrifennu efo llaw oherwydd bod hyn yn gyflymach na theipio Japaneg. Dw i wedi hen sylweddoli fy mod i’n anghofio llawer o Kanji (llythrennau Tsieineaidd.) Rhaid i mi ddefnyddio geiriadur yn aml. Peth da i fy ymennydd hefyd. Parhau i ddarllen

Llais Y Dderwent: Diwedd haf

Dyw hi ddim wedi bod yn boeth iawn yr haf yma ond er gwaethaf hynny yr ydw i wedi cael sawl gŵyl braf draw yng Nghymru.

Ym mis Mehefin treuliais wythnos efo fy annwyl wraig draw yng nghyffiniau Pwllheli, wedyn ar ôl ‘mond wythnos nol yn y gwaith yr oeddwn i’n mwynhau wythnos arall yn aros yn Llanfachreth ar fferm Ystum Gwadnaeth efo Krispin a Karen tra oeddwn i’n mynychu Ysgol Haf Cymraeg Dolgellau. Uchel bwnt yr haf wrth gwrs oedd Eisteddfod Meifod.

 Ces i amser gwych yn mynd o stondin i stondin, cyngerdd a chyfarfod, cwrdd â nifer fawr o gyfeillion a phopeth trwy’r Gymraeg. Roedd y ddarpariaeth cerddoriaeth yn wych, yn arbennig y digwyddiadau oedd yn cael ei chynnal yn Nhŷ Gwerin, grwpiau a phobl megis Calan, Bob Delyn a’r Ebillion, Dafydd Iwan, Gwyneth Glyn a pherfformwyr eraill. Roedd noson y stomp Cerdd Dant yn wych, penillion doniol os braidd yn las o ran iaith.

Dw i wedi bod yn Eisteddfodwr brwd byth ers ‘Steddfod Dinbych yn 2001.

Dyma un o gyfleoedd gorau i ‘foddi’ yn y Gymraeg ac i anghofio am siarad Saesneg am wythnos. Trwy fynychu’r ‘Steddfod yn flynyddol dw i wedi ymweld ag ardaloedd o Gymru ni faswn i byth wedi gweld oni bai am yr Eisteddfod.

Felly hir oes i’r Brifwyl!

Wrth gwrs mae diwedd yr Haf yn golygu fy mod i’n wynebu misoedd tywyll yr Hydref a Gaeaf yn ôl yn y gwaith, ond ar yr ochr da mi fydd y ‘pethe’ Cymraeg lleol yn ailddechrau. Pethe megis y bore Coffi Popeth yn Gymraeg misol yn Nottingham, y gweithdai Cymraeg misol yn Derby, ein hysgol Cymraeg blynyddol ac ambell daith gerdded a digwyddiad cymdeithasol mewn Cymraeg. Unwaith dyn ni wedi cyrraedd dydd Calan mi fyddwn i’n dechrau edrych ymlaen at yr Eisteddfod nesa. Felly ymlaen i’r Fenni.
Parhau i ddarllen

Blog yr Hogyn o Rachub: Portreadau o Gymry ein hoes

Yr hogia o Ben Llŷn, John a’i frawd/cymar, Alun

Y Gymraes a gyflwynodd yr iaith Gymraeg i Loegr, Alex Jones

Un o wir drysorau Cymru gyfoes, yr actores a’r cardotyn amryddawn, Gillian Elisa

Arwr Cymru a’r Llewod a thîm ieuenctid Glantaf, Jamie Roberts

Cerddedwr a naturiaethwr brwd yw Iolo Williams, sydd ar y teledu weithiau yn cerdded a naturiaethu

Y swynwr o Solfach ei hun, Meic Stevens (1910)

Y gyflwynwraig hoffus, Mari Løvgreen, na ŵyr neb amdani’n awr

“Mae’r gwin yn troi’n sur”
– Caryl Parry-Jones

Y gwerinwr gwreiddiol, Rhodri Morgan

Un o sylwebyddion craffaf Cymru, Vaughan Roderick

Ac, wrth gwrs, mae Dafydd Iwan “Yno o Hyd” hefyd

Parhau i ddarllen

gwyddonias: A allwch chi ddychmygu ‘Diwrnod yng Nghymru Fydd’? : Cyfle i gyfrannu at fenter newydd.

Rydyn ni eisiau creu zine Cymruddyfodoliaeth – fyddai ganddoch chi ddiddordeb cyfrannu celf, llen, erthygl? Plis cysylltwch os diddordeb! — Cymruddyfodoliaeth (@cymruddyfodol) September 2, 2015 //platform.twitter.com/widgets.js Neu os ydych eisiau arddangos rhywbeth ac ar gael i ddod i Aberystwyth ar y 28 Tachwedd 2015… — Cymruddyfodoliaeth (@cymruddyfodol) September 2, 2015   Dyma alwad gan griw […] Parhau i ddarllen

Llyfrgelloedd Sir Ddinbych: Ruthin Library Readers’ Group

Bydd grŵp darllen Saesneg llyfrgell Rhuthun yn cyfarfod ar 9fed Medi am 7.30. Yn ystod y mis hwn byddant yn trafod Shock of the Fall – Nathan Filer I’ll tell you what happened because it will be a good way to introduce … Parhau i ddarllen Parhau i ddarllen

S4C Caban: Taith Nadolig hudol Cyw ar draws y wlad

Dewch draw i Sioe Nadolig Cyw am hwyl a sbri gyda Dona Direidi, y môr leidr Ben Dant, Sbarc, cyflwynwyr Cyw Catrin a Huw, Sion Corn ac wrth gwrs Cyw! Bydd cyfle i fwynhau’r sioeau gyda’r nos ac ar benwythnosau, …Darllen mwy Parhau i ddarllen

Archifau Morgannwg: Ysbyty Tywysog Cymru, Caerdydd

Sefydlwyd Ysbyty Tywysog Cymru fel Ysbyty’r Groes Goch ym 1914 yn Rhif 21 The Walk, Caerdydd. Drwy fenter gan Syr John Lynn-Thomas, cyn-lawfeddyg, prynwyd yr eiddo hwnnw a chafodd ei enwi’n Ysbyty Cymru a Sir Fynwy i Forwyr a Milwyr Heb Goesau neu Freichiau. Cyrhaeddodd y cleifion Orthopedig cyntaf ym mis Mai 1917. Prynwyd mwy […] Parhau i ddarllen

Golwg360: Ben Davies: Mae Bale wedi bod yn rhyfeddol

Jamie Thomas sy’n adrodd o baratoadau Cymru i herio Cyprus Parhau i ddarllen

fel y moroedd: edrych yn cŵl

Cynhelir y ras cross country gyntaf ddydd Iau. Mae’r tîm wrthi’n rhedeg bob prynhawn boed heulwen neu law. Byddan nhw’n rhedeg yn y dref fel arfer a dod yn ôl yr amser mynd adref. Bydd yna geir a bysiau’n gyrru o gwmpas yr ysgol wrth reswm. Wedi rhedeg pum milltir dan yr haul poeth un diwrnod, roedd pawb yn barod i ddisgyn, a dyma’r rheolwr yn dweud wrth fy mab, “rhaid i ni edrych yn cŵl o flaen pawb.” Dyna a wnaeth fy mab er ei fod o’n sgrechian yn y galon am drugaredd! Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Hanes Casnewydd yn ail adrodd ei hun

Mae’n ddigon posibl bod gan Paul Flynn bwynt bod ymgeiswyr lloches yn cael eu dosbarthu mewn modd anghyfartal, ac mae hefyd yn bosibl bod ymdrech fwriadol yn cael ei gwneud i sicrhau nad oes llawer o ymgeiswyr lloches yn cael eu cadw yn glir oddi wrth … Parhau i ddarllen

Golwg360: Wayne Hennessey: 50 o gapiau’n ‘anrhydedd mawr’

Jamie Thomas sy’n rhoi sylw i rai o brif bynciau trafod y garfan ryngwladol dros y dyddiau nesaf. Parhau i ddarllen

Llafar Bro: DYDDIAU OLAF Y MAB DAROGAN

Erthygl gan Gymdeithas Owain Glyndŵr.

Eleni  byddwn yn coffáu chwechanmlwyddiant marwolaeth y Cymro mwyaf eiconig yn hanes y genedl, Owain Glyndŵr.  Ychydig a wyddom am flynyddoedd olaf Glyndŵr; serch hynny, mae ystod eang o ffynonellau yn cynni… Parhau i ddarllen

Llyfrgelloedd Sir Ddinbych: Amser Twf – Llyfrgell Rhuthun

Sesiwn stori a chan i fabis o dan 1 oed. 7fed Medi, 10.00yb – 11.00yb Llyfrgell Rhuthun Parhau i ddarllen

fel y moroedd: sudd ffres

Crwydrodd fy merch a’i gŵr ar ochr Ffrengig yr ynys a chael hoe fach mewn café y bore ‘ma. Gwerthir sudd ffrwythau/llysiau ffres a baratoir ar y cownter. Dyma hi’n archebu gwydr o sudd moron efo ffrwythau. (Roedd yn ddrud braidd – 6.) Mae gan y wlad honno gyfradd gyfnewid syml rhwng ewro a doler, sef 1:1.  Parhau i ddarllen

Ailddysgu: Diwrnod gwlyb

Sydd ddim mor arferol yn fama, ond gan ei fod hi wedi bod yn bwrw’n drwm trwy’r dydd, a finnau ddim yn y gwaith, penderfynnais trio gnweud cacennau bach.  Dwi ddim yn siwr be ddaeth drostof fi, ond dyma nhw – dim rhy ddrwg (dyma nhw wedi dod allan o’r popty) ond yn felys iawn – a dwi ddim y hoffi pethau rhy felys.

Yn yr ardd mae hi’n amser cynllunio erbyn y gaeaf, yn anffodus; felly mi rhois hadau salad i fewn, yn y tŷ gwydr.   Gobeithio bydd y rhain yn gwneud salad i ni dros y gaeaf.


Parhau i ddarllen

Pop Cymru: Du Llun EP – Mr Huw Allan 31/8/2015 #lawrlwytho #cd

Du Llun EP by Mr HuwAr gael i’w lawrlwytho neu ar nifer cyfyngedig o CDs.www.mrhuw.com Parhau i ddarllen

Asturias yn Gymraeg: Y Lôn Goed

Na dim byd am Asturias, na garddio, na fiestas. Yn ystod taith i weld fy chwegr yng ngogledd Cymru, penderfynonasom ni’n tri fynd i gerdded rhan o’r Lôn Goed. Dim i gyd, mae Mair yn hen ac er ei bod yn cerdded yn iawn, well ganddi palmentydd na mwd. Chwilio ar y we i weld […] Parhau i ddarllen

Llyfrgelloedd Sir Ddinbych: Mae Pen-blwydd JK Rowling Heddiw

Ganwyd JK Rowling ar 31 Awst, 1965. Y hi wrth gwrs sy’n gyfrifol am y ffenomen Harry Potter. Os nad ydych wedi darllen y llyfrau eto neu heb weld y ffilmiau, gallwch fentro i mewn i’r byd o hud a … Parhau i ddarllen Parhau i ddarllen

fel y moroedd: ynys st. martin

Mae fy merch hynaf a’i gŵr ar eu gwyliau ar Ynys St. Martin yng Ngharibïaidd. (Pasiodd y corwynt sydd gan yr un enw â’i chwaer cyn iddyn nhw gyrraedd.) Mae hi’n gyrru lluniau drwy’r ffôn symudol o bryd i’w gilydd. Does dim llu o dwristiaid ac mae nhw’n medru ymlacio. Peth unigryw a diddorol ydy’r ffaith bod y wlad honno’n cael ei rhannu’n ddau – Iseldiraidd a Ffrengig. Mae’r bobl yn siarad Saesneg ar un ochr a Ffrangeg ar y lleill. Does dim ffin glir ac felly mae pawb yn mynd a dod fel mynnon nhw. 
llun: y ffin Parhau i ddarllen

Gofalaeth Fro'r Llechen Las: Gwerth gweddi?

Mewn llythyr yn y Daily Post ddydd Mercher roedd Gerard Tobin o Gonwy yn feirniadol o ymateb yr eglwysi Cristnogol i ddioddefaint y ffoaduriaid sy’n ceisio lloches yn ein plith ar hyn o bryd.  Wn i ddim pa gyswllt sydd gan Mr Tobin â’r eglwysi’n gyffredinol nac â’r un eglwys unigol.  Ond yr hyn a […] Parhau i ddarllen

Lowri Haf Cooke: Adolygiad Theatr: Goreuon Gŵyl Caeredin 2015

Dwi newydd ddychwelyd o Gaeredin, dinas ragorol i ymweld â hi ym mis Awst, pan gynhelir gŵyl gelfyddydol ryngwladol ar hyd ei strydoedd. Fel rhan o’r dathliadau ceir comedi, llên a chelf, a llond y lle o weithiau theatr, a … Parhau i ddarllen Parhau i ddarllen

Sara Louise Wheeler: Dyfodol Cyfrwng Gymraeg!

Wel mae llond o bethau wedi digwydd ers i mi sgwennu’r golofn ddiwethaf. Fy newyddion fwyaf yw fy mod wedi ymgeisio am swydd fel ‘Darlithydd mewn Polisi Cymdeithasol (Cyfrwng Gymraeg)’…ac wedi ei glanio hi! Ie wir, doeddwn i ddim wedi bwriadu ymgeisio am swydd newydd mor fuan ar ôl cychwyn ym mhrifysgol Bangor, yn enwedig […] Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Mwy o idiotrwydd o Orllewin Caerdydd

Mae’n debyg bod ymgeisydd UKIP yng Ngorllewin Caerdydd yn etholiadau’r Cynulliad i’w ganmol am gael ei bamffled agoriadol allan yn weddol gynnar.  Neu o leiaf dwi’n rhyw gymryd mai gohebiaeth ar gyfer etholiadau’r Cynulliad ydi’r pamffled gan mai … Parhau i ddarllen

Ar Asgwrn y Graig: Dim Eirin

Blwyddyn arall heb eirin.

Dim eirin Dinbych. Dim damsons gwyllt. Dim eirin tagu.

Mae pen draw i amynedd pawb, ac mae’r goeden eirin Dinbych yn yr ardd gefn yn agosáu at y last chance saloon. Mi flodeuodd hi eto eleni, ond ddaeth dim ffrwythau. Bosib iawn mae’r cyfnod oer adeg blodeuo achosodd y methiant, ond roedd gwenyn yn sicr wedi bod yn peillio arni. Bosib nad ydi’r goeden yn fodlon yn ei Parhau i ddarllen

Llafar Bro: Hanesion hynod Anti Cein

Am gyfnod hir bu Anti Cein, Gellilydan yn gyrru straeon a hanesion o’i milltir sgwâr i Llafar Bro. Dyma ran o bennod a ymddangosodd yn wreiddiol yn rhifyn Medi 2004.

Yn hen ysgriflyfr fy niweddar fam cefais yr hen ddywediadau a hanesion hyn, a hithau… Parhau i ddarllen

atgof.co: Canada

fel y moroedd: i marseille

Prynodd E-lyfr arall efo MP3 gan Sylvie Lainé, sef Voyage à Marseille. Y tro hwn, un stori hir, ddoniol ydy hi – stori am gwpl hŷn o Loegr sydd yn teithio o Lundain i Marseille ar eu gwyliau mewn car. Does dim trosedd, digwyddiadau hyll, dim byd annymunol ond cipolwg ar y diwylliant, pobl, bwyd, lleoedd Ffrengig a adroddir yn Ffrangeg syml i ddysgwyr. Defnyddir yr amserau eraill heblaw presennol mewn modd naturiol fel byddwch chi’n eu deall yn dda. Mae deialogau doniol a achoswyd gan gamynganiad y gŵr nad ydy ei safon Ffrangeg cystal â’i wraig. Rhaid bod Sylvie yn gyfarwydd â hynny gan ei bod hi’n dysgu Ffrangeg i estron. Rhoddais bum seren ar dudalen Amazon.


Parhau i ddarllen

Blog yr Hogyn o Rachub: Eryrod Pasteiog

Roedd y dail yn hynod o wyrdd y bore hwnnw, a ddylwn i ddim fod wedi synnu achos mae dail fel arfer yn wyrdd, felly synnais i ddim. Roedd yn ymateb call. Ni ŵyr y lliaws fod, fel rheol, fwy o ddail ar goeden nag sydd i goeden foncyffion. Ond fe fûm innau wastad yn un sylwgar, yn un gân o flaen y gweddill, a dyna pam nad oes neb yn fy hoffi, ac yn taflu ataf wrthrychau lu, boed yn gerrig, yn gyllyll neu’n gadeiriau ac unwaith stôl odro. Fe’i cedwais a’i defnyddio at ei phriod fwriad. Does gen i ddim buwch felly smaliais.

Stôl ar ôl,


Ar ôl mae stôl,


Ond be ddaw wedyn?


Sosej rôl.

Roeddwn fardd ym more glas fy llencyndod gynt.


Sosej rôl yn

RHEIBUS


fel eryr


pasteiog.


Ydi, mae’r hen chwedlau’n wir. Beirdd ddoe yw’r bwytwyr mawr; ac ar ôl oes o gynganeddu, hen gelf na ddeall neb ac na ddiolch neb amdani eithr cynganeddwyr, gan draflyncu cywyddau ânt dew gan swmp eu gallu; archwilient finiau’r archfarchnadoedd yn eu blys am englynion newydd ond methiant ddaw iddynt bob un oherwydd ni chewch mewn archfarchnad farddoniaeth a dyna pam fod Mei Mac bellach yn ugain stôn ac ni fydd yn gadael ei dŷ mwyach ond i odli.

Nid oes yn rhaid i feirdd penrhydd odli felly maen nhw’n dewach fyth fel rheol.


Ond methu’r pwynt ydwyf – yn ôl ato. Cerddais ar droeon i lawr y lôn fach tua’r ffridd brudd, grimp gan sychder, lle gwelsai’r hynafiaid ryfeddod yn y rhedyn a gwirionedd yn yr wybren faith gynt oddi fry; ac ynddi sêr gwib rif y gwlith yn … gwibio.

Welais i mo hynny erioed, ond mi welais yno Dewi Llwyd, ac mi wn fod Dewi Llwyd yn licio wy wedi’i ffrio achos mi fydd weithiau’n gwisgo wy wedi’i ffrio am ei ben fel het, fel rockstar y werin bobl. Aethpwyd ag ef i’r ddalfa am fod rhaid; ofnai’r plant ei benwisg ac fe’i hymosodwyd arno gan wylanod a chan gathod, yn ffyrnig eisiau wy. Heidiodd am ei gylch bryfaid a rhedodd oddi wrthynt nerth ei draed ac yn wylofain – rhedodd i fyny’r bryn a lawr i’r glyn, rhwng yr eithin a’r grug a’r Melyn Mair, i geisio’u gwaredu, nes dod i orweddian yn lwmp di-anadl ar weiriau’r wern. Erbyn hynny, roedd yr wy wedi hen ddisgyn oddi ar ei ben gyda’r holl redeg, ac ar ôl hel ei feddyliau am ei ddiwrnod diweddaraf, ymlusgai’n wrthodedig tua thre, cyn parhau â’r cylch dieflig eto drannoeth.

Bu farw Dewi Llwyd yn ddeunaw oed.  Parhau i ddarllen

Llyfrgelloedd Sir Ddinbych: Cwrdd â’r Awdur

Mae Arthur Penlington yn sôn am ei lyfr newydd “Around the World in Wonder Socks” yn Llyfrgell y Rhyl, dydd Gwener 4 Medi, 6.00pm – 7.00pm. Straeon ffraeth ac ingol o daith gŵr heb unrhyw gynllun penodol. Fe gychwynodd cyn … Parhau i ddarllen Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Yn ol i’r deyrnas fanana

Felly dyma fi ar y llong ar y ffordd yn ol adref i’r newyddion gwych fy mod yn cael gwneud fy nghyfraniad bach i gadw 45 o ‘arglwyddi’ newydd mewn moethusrwydd.  Daw hyn a’r cyfanswm i 826.  Mae nifer o ‘r ‘arglwyddi’ newydd ymysg y sawl oedd ynghanol y sgandal dreuliau enwog saith mlynedd yn ol.  Mae gan y Dib Lems 8 o aelodau seneddol etholedig a 102 o ‘arglwyddi’ efo’r hawl i ddeddfu – er na chawsant eu hethol gan neb. 

Mae’n debyg mai’r unig gorff llywodraethol mwy o ran maint ydi Cyngres y Bobl yn China sydd a bron i 3,000 o aelodau. Ond mae hwnnw yn gorff mwy democrataidd, llai drud a llai llwgr na Thy’r Arglwyddi.  



Mae yna etholiadau – o fath – i’r Gyngres. Yr unig beth sydd ei angen i fod yn aelod o Dy’r Arglwyddi ydi bod yn ffrindiau efo arweinydd un o’r pleidiau unoliaethol mawr, bod wedi cyfrannu pres i arweinydd un o’r pleidiau unoliaethol mawr, neu bod wedi cyfrannu i un o’r pleidiau unoliaethol mawr.  Mi fydd yna ambell i berson arall yn cael ymuno o bryd i’w gilydd am resymau cyflwyniadol.

Tra bod dod a thair mil o gynrychiolwyr o pob cwr o China at ei gilydd yn broses cymharol ddrud, dydi’r Gyngres ond yn cyfarfod am 10 i 14 diwrnod y flwyddyn – yn y gwanwyn fel rheol.  Mae Ty’r Arglwyddi yn cyfarfod ar hyn y flwyddyn – ac mae unrhyw aelod sy’n teimlo fel mynychu yn cael gwneud hynny – gan dderbyn ‘costau’ o £300 y dydd.  Yn naturiol ddigon bydd llawer yn cymryd mantais o hyn, a bydd rhai’n treulio’r diwrnod yn cysgu’n braf ar y meinciau coch cyfforddus.

Mae deddfwrfa fawr, anetholedig fel hyn yn arwydd o wladwriaeth lle nad ydi atebolrwydd yn gweithio’n iawn, a’r mwyaf mae rhywun yn edrych ar y drefn Brydeinig, y mwyaf mae dyn yn cael y teimlad bod yr atebolrwydd democrataidd sydd wedi ei sefydlu yng ngweddill Gorllewin Ewrop wedi mynd ar goll yn y  DU rhywsut.  Dwi’n gwybod i’r Chwyldro Ffrengig fethu a chyffwrdd Prydain – ond rhywsut llwyddodd i ddylanwadu ar wledydd eraill na effeithiodd yn uniongyrchol a nhw.  Ond rhywsut mae yna deimlad o Deyrnas Fanana am y DU – rhywle lle mae’r syniad o gyfartaledd  ac atebolrwydd llywodraethol wedi methu a gwreiddio’n iawn

Meddyliwch am Bennaeth y Wladwriaeth er enghraifft.  Dynas o’r enw Elizabeth Windsor sy’n 
cyflenwi’r rol arbennig yna ar hyn o bryd.  Mae wedi bod wrthi – heb fod yn atebol i neb na dim – am 
dros i hanner canrif.  Mae ei chymwysterau ar gyfer y swydd bwysig yma fel a ganlyn:

Hi oedd merch hynnaf ei thad.
Doedd ganddi hi ddim brawd.
Dydi hi ddim yn Babyddes, a dydi hi ddim wedi priodi Pabydd.


Mewn geiriau eraill cafodd ei phenodi ar sail secteraidd a llwythol.  Er gwaethaf hynny mae’r trethdalwr – yn Babyddion neu beidio – yn cael eu gorfodi i ariannu Elizabeth Windsor ac aelodau eraill ei theulu.  Mae’n rhaid gwneud hyn er gwaetha’r ffaith ei bod hi a’i theulu ymysg pobl gyfoethocaf y Byd – ac mae’r cyfoeth hwnnw wedi ei adeiladu ar y manteision mae’r olyniaeth llwythol a secteraidd wedi ei roi iddynt.  Mae ei mab hynaf – Charles Windsor – a’r brenin nesaf os bydd yn goroesi ei fam – yn hoff iawn o geisio dylanwadu ar weinidogion sydd wedi eu hethol yn ddemocrataidd trwy lythyru efo nhw i bwrpas  gorfodi ei gwahanol ddiddordebau esoterig ar y gweddill ohonom.  Mae atebion rhai o’r gweinidogion yn ogleisiol o grafllyd.



Erbyn meddwl, efallai fy mod wedi gwneud cam ddefnydd o’r gair ‘democrataidd’ yn y frawddeg ddiwethaf ond un.   Mae gan y llywodraeth bresenol fwyafrif llwyr i lywodraethu yn ol ei doethineb addfwyn ei hun ar 37% o bleidleisiau’r sawl a drafferthodd i bleidleisio.  Mae hynny’n fwy na’r 35% a gafodd Blair yn 2005 gyda llaw.   Mae’r wladwriaeth yn cael ei rhedeg gan gabinet sydd a 50% o’i haelodau wedi bod i ysgolion bonedd – 7% ydi’r ganran ymysg y cyhoedd yn gyffredinol.  Mae’r Prif Weinidog a’i Ganghellor yn perthyn trwy waed i’r dywydiedig Elizabeth Windsor a’i thylwyth llawen.  

Mae gennym drefn etholiadol sy’n caniatau i un blaid gael 3 sedd ar llai na 100,000 o bleidleisiau ac un arall i gael 1 gydag 3.8m o bleidleisiau.  Ar hyn o bryd mae’r brif wrthblaid yn cynnal etholiad arweinyddol.  Mae tri o’r ymgeiswyr efo gwleidyddiaeth tebyg iawn i’w gilydd ac nid anhebyg i un y llywodraeth.  Fel 17 aelod o’r cabinet Toriaidd mae 3 ohonynt wedi bod i Rydychen neu Gaergrawnt.  Oherwydd bod ofn cyffredinol ymysg arweinyddiaeth presenol y Blaid Lafur bod y rhan fwyaf o’r pleidleiswyr am bleidleisio i’r boi sydd wedi ei addysgu yn y coleg ‘anghywir’ a sy’n arddel y wleidyddiaeth ‘anghywir’ (hy gwleidyddiaeth y rhan fwyaf o aelodau ei blaid) mae yna ymarferiad enfawr i chwynu’r rhestr etholwyr o bleidleiswyr sy’n debygol o bleidleisio trosto yn mynd rhagddi.  Canlyniad chwerthinllyd hyn ydi bod arweinwyr undeb a phobl sydd wedi ymgyrchu tros hawliau pobl gyffredin trwy eu bywydau yn cael eu gwrthod oherwydd ‘nad ydynt yn arddel gwerthoedd Llafur’ tra bod dynion busnes cyfoethog yn cael eu derbyn.

Nid bod llawer o hyn am gynhyrfu’r cyfryngau wrth gwrs.  Mae’r rhan fwyaf o’r cyfryngau print ym mherchnogaeth pobl gyfoethog iawn sy’n rhannu’r un buddiannau materol a’r sawl sy’n llywodraethu, ac mae pawb yn cael eu gorfodi i gyfrannu at ddarlledwr cyhoeddus sy’n gweithredu fel darlledwr gwladwriaethol pan mae’n canfod bygythiad i fuddiannau’r wladwriaeth – ac yn mynd ati i stwffio propoganda amrwd i lawr corn gyddfau’r sawl sy’n ei ariannu.  



Gwelwyd hyn yn ystod ymgyrch refferendwm yr Alban yn ddiweddar, fe’i gwelwyd yn ystod y dwsinau o ryfeloedd mae’r DU wedi cael ei hun ynddynt ers sefydlu’r Bib, fe’i gwelwyd yn ystod Streic y Glowyr, fe’i gwelir yn yr hyrwyddo hysteraidd o ddigwyddiadau ‘brenhinol’ a sefydliadol, ac fe’i gwelwyd trwy gydol y stad o anhrefn maith yng Ngogledd Iwerddon.  

Yn wir mi fyddwn yn dadlau i lyfdra newyddiadurol yn ystod y cyfnod hwnnw a arweiniodd at fimicio cibddall o naratif llywodraethol bod problem wleidyddol yn broblem droseddol anesboniadwy gyfrannu  at golli cannoedd o fywydau yn ddi angen.  Ac ar ben hynny – er gwaethaf presenoldeb anferth yn y dalaith ar hyd y cyfnod – methodd y Bib a gweddill y cyfryngau a sylwi bod nifer sylweddol o ddynion oedd yn cael eu rheoli ac oedd yn derbyn cyflog gan y wladwriaeth yn rhedeg o gwmpas y dalaith yn saethu pobl a’u chwythu i fyny – a hynny er (a defnyddio idiom leol) bod y cwn ar ochrau’r strydoedd yn gwybod yn iawn.  

Gyda llaw mae’n ddiddorol yn y cyd destun yma i Douglas Hogg gael ei godi’n ‘arglwydd’ ddoe.  Enilliodd enwogrwydd amheus iddo’i  hun ddwywaith yn y gorffennol – am ddefnyddio trefn dreuliau llwgr San Steffan  i gael y treth dalwr i dalu am lanhau ei ffos, ac am sefyll i fyny yn Nhy’r Cyffredin i wneud honiad ffug bod  Pat Finucane, un o bartneriaid hyn cwmni cyfreithiol  Madden & Finucane o Felfast, yn gefnogwr i’r IRA.  Cafodd Finucane ei lofruddio o flaen ei wraig a’i blant lai na mis yn ddiweddarach tra’n bwyta ei ginio dydd Sul yn ei gartref gan gyn heddwas o’r enw Ken Barrett a dyn arall.  Fe’i saethwyd yn ei wyneb bedair ar ddeg o weithiau. Roedd y dryll a ddefnyddwyd yn y llofruddiaeth wedi ei ddarparu gan gyn heddwas arall ac asiant cyflogedig i’r gwasanaethau cudd – Bill Stobie, ac roedd y wybodaeth a ddefnyddwyd i gynllunio’r llofruddiaeth wedi ei ddarparu gan ddyn arall oedd yng nghyflogaeth y gwasanaethau cudd – Brian Nelson.


Ond wedyn mae’r system gyfreithiol yn un ryfedd yn ei chyfanrwydd. Mae’r system yn wych am ddod o hyd i bobl sy’n twyllo i gael budd daliadau, ond yn anobeithiol o sal am ddod o hyd i bobl sy’n gwrthod talu eu trethi – er bod sgeifiwrs treth yn colli mwy o bres o lawer i’r Trysorlys na hawlwyr budd daliadau anonest.  Mae’r heddlu yn cymryd degawdau i fynd i’r afael a chylch cam drin plant anferth honedig reit o flaen eu trwynau yn San Steffan (a llefydd eraill) tra’n delio yn effeithiol efo’r sawl sy’n dwyn Mars Bar o arch farchnad oherwydd ei bod yn llwglyd.  Gall ymchwiliadau cyhoeddus gymryd blynyddoedd a blynyddoedd i’w gweithredu (mae Chilcott wedi cymryd cryn dipyn mwy o amser na’r rhyfel mae’n edrych ar ei hachosion) neu gall y llywodraeth gyfarwyddo eu canlyniad (Widgery).  Mae ymddygiad anghyfrifol y banciau Prydeinig wedi dod yn agos at ddod a’r economi i’w gliniau, ac wedi achosi caledi gwirioneddol i rai o bobl mwyaf bregus cymdeithas – ond ‘does yna neb wedi torri’r gyfraith. Yn wir mae’r rhan fwyaf o’r sawl oedd yn gyfrifol yn ol ar gyflogau anferthol.
Mae’n debyg na fyddai trefn lywodraethol sylfaenol anemocrataidd ac anatebol mor ddrwg petai’n effeithiol – ond yr hyn a gynhyrchir gan y gyfundrefn sydd ohoni ym Mhrydain ydi gwlad gyfoethog ond diarhebol o anghyfartal.  Mae’r anghyfartaledd i’w weld ar lefel bersonol a lefel rhanbarthol.  Mae gan Brydain rai o’r rhanbarthau ac unigolion tlotaf yng Ngorllewin Ewrop – ac mae gan Gymru fwy na’i siar – llawer mwy na’i siar o ardaloedd a theuluoedd tlawd.  Pan mae gormod o rym yn nwylo cydadrannau cyfyng o gymdeithas – mae cyfoeth yn cronni’n dwt o gwmpas yr union gydadrannau hynny – felly mae pethau’n gweithio mae gen i ofn.  
Wel – dyna ddwy awr ar long wedi hedfan a ninnau yng nghysgod clogwynni gwyn De Lloegr.   Fyddwn i ddim wedi credu y gallai mordaith dwyawr ddiiflannu mor sydyn.  Well i mi godi fy mhac a mynd i chwilio am y car.

Parhau i ddarllen

Ailddysgu: Yr ardd a’r cefn gwlad lleol

Penwythnos diwethaf roeddwn yn dweud pa more sych oedd yr ardd – ond wrth gwrs, wedi dweud hynny, daeth digon o law….a dan ni wedi cael cawodydd trwy’r wythnos, ond llai o law, dwi’n credu, na gweddill y wlad.

Beth bynnag, ar ol yr holl law, roedd heddiw digon sych, felly dipyn o waith yn yr ardd, yn cynnwys codi mwy o datws – a mae nhw wedi dod ymlaen yn dda:

 

“pink fir apple“ ydy’r rhain, ac wrth clirio’r pridd, dod ar draws y lindysyn yma: 
dwi’n meddwl mai lindysyn gwalchwyfyn y poplys ydy hwn? (Ond does dim coed poplys yn yr ardd…)
A wedyn mynd am dro.  Dwi ddim wedi bod yn cerdded gymaint yn ddiweddar – ond dwi am gwneud dipyn mwy.  Dyma rhai o’r lluniau, yn cynnwys y defaid Herdwick: rhyfedd gweld nhw yma yn hytrach nag yn ardal y llynnoedd.  Meheryn roedd y rhan fwyaf.  

Ac wrth dod at y cae lle roedd y defaid, cael hyd i’r puffballs yma – gair Cymraeg?
A felly y ol i goginio gyda ’r tatws, aubergines o’r tŷ gwydr, tomatos, a caws – a’r puffballs wedi ffrio.  Bendigedig!

Parhau i ddarllen

Bodio'r Bydysawd: Dechrau eto

Cefais fy atgoffa o’r blog yma yn ddiweddar, ac o’r diwedd rwyf wedi darganfod fy nghyfrinair! Byddaf (gobeithio) yn dechrau postio eto ar Saiffai yn y dyfodol agos. Gwd nawr. Ceribethlem Parhau i ddarllen

Pop Cymru: Mwng – Band Pres Llareggub – Ein hofff fand pres a’u cyfeillion yn ail wampio clasur Super Furry Animals

mwng by Band Pres Llareggub Parhau i ddarllen

fel y moroedd: booben druan

Un sensitif ydy ci fy merch hynaf. Reuben ydy ei enw o ond mae pawb yn ei alw fo’n Booben bellach. Mae o’n hoffi bywyd digyffro wrth ymyl ei fam (fy merch,) ac mae’n well ganddo gwmpeini oedolion synhwyrol yn hytrach na phlant swnllyd a chŵn eraill go egnïol. Dw i’n amau ydy o’n ystyried ei hun yn berson. Un peth mae o’n casáu ei weld, neu ofni ei weld ydy cês dillad. Mae o’n gwybod yn dda beth mae hwnnw’n ei olygi – bydd ei rieni, sef fy merch a’i gŵr yn mynd ar siwrnai; bydd o’n cael ei anfon i gartref arall nes iddyn nhw ddod yn ôl. Dw i’n siŵr mai tragwyddoldeb ydy hynny i Booben. Yn anffodus (iddo) maen nhw’n mynd ar siwrnai arall. Roedd fy merch wrthi’n paratoi’r cês dillad ddoe a gweld Booben druan ar y llawr fel hyn. Parhau i ddarllen

Celfyddydau Sir Ddinbych: YMGOLLI MEWN CELF YN SIR DDINBYCH YN DIGWYDD MEWN 3 SAFLE – CROESAWU AELODAU NEWYDD

Mae Ymgolli Mewn Celf, cynllun celf weledol ar gyfer pobl sydd yn byw gyda dementia, ar fin ail gychwyn yn Sir Ddinbych yn dilyn egwyl dros yr haf. Bydd y cynllun yn cael ei gynnal mewn 3 lleoliad: Y Rhyl, … Parhau i ddarllen Parhau i ddarllen

Celfyddydau Sir Ddinbych: YMGOLLI MEWN CELF YN CAEL EI LAWNSIO MEWN SIROEDD CYFAGOS – CHWILIO AM AELODAU NEWYDD

MAE YMGOLLI MEWN CELF, CYNLLUN CELF GWELEDOL AR GYFER POBL SY’N BYW GYDA DEMENTIA, AR FIN CYCHWYN YNG NGHONWY, SIR Y FFLINT A WRECSAM. CLICIWCH AR Y POSTERI ISOD ER MWYN CAEL GWYBODAETH AM Y PROSIECT YM MHON SIR. Parhau i ddarllen

Golwg360: Gwladychu Cymru

Does dim budd i’r Gymraeg o fod o dan adain Prydeindod, yn ôl Morgan Owen Dan gochl Prydeindod y mae Cymru’n cael ei gwladychu. Ei choloneiddio, ei throi’n drefedigaeth. Diffinnir ‘gwladychu’ fel a ganlyn gan eiriadur Saesneg Rhydychen’: “setlo ymysg… Parhau i ddarllen

S4C Caban: Enillwch docynnau dydd Sadwrn ar gyfer Gŵyl Rhif 6 2015

Amodau a thelerau llawn Mae’r Cyfle i Ennill Gwobr hwn yn agored i holl breswylwyr y Deyrnas Unedig sy’n 18 oed neu’n hŷn, ac eithrio staff S4C, eu teulu agosaf a chwmnïau y mae ganddynt gyswllt uniongyrchol gyda’r Cyfle i …Darllen mwy Parhau i ddarllen

Llyfrgelloedd Sir Ddinbych: Grŵp Darllen Llyfrgell Llangollen

Mae Grŵp Darllen Llyfrgell Llangollen yn cyfarfod ddydd Gwener cyntaf pob mis (ac eithrio mis Awst). Bydd y cyfarfod nesaf ar 4 Medi, 7.00pm, a bydd y grŵp yn trafod “An Officer and Spy” – Robert Harris Paris, 1895: mae … Parhau i ddarllen Parhau i ddarllen

Golwg360: Dechrau addawol i Abertawe wrth iddyn nhw groesawu Man United

Dewi Alter yn taro golwg ar dymor yr Elyrch yn y cyntaf o’i flogiau i Golwg360 Parhau i ddarllen