Blog Glyn Adda: Byd o’i go’

Tri pheth heddiw : 1.   Y posibilrwydd uchel y bydd yr Americaniaid yn ethol clown gwallgo. 2.    Plismyn Ffrainc yn arestio pobl am wisgo bwrcini, y wisg ymdrochi Foslemaidd. 3.     Neges ar wefan newydd Llyfrgell Prifysgol Bangor pan fethir â dod o hyd i’r llyfr : Dim yn mendio beth rych eisiau. trio yn o […] Parhau i ddarllen

Llafar Bro: O Lech i Lwyn -Adar y Gerddi

Erthygl arall o’r gyfres am yr awyr agored a bywyd gwyllt. Allan Tudor ydi awdur y bennod yma.

Mor ffodus yr ydym yma i gael gweld amrywiaeth helaeth o adar yn dod i’r ardd i geisio tamaid o fwyd. Er ni allaf alw fy hun yn fawr o naturiaethwr, rwyf … Parhau i ddarllen

Llyfrgelloedd Sir Ddinbych: Pa gymeriad Roald Dahl ydych chi?

Mae Sialens Ddarllen yr Haf eleni yn dathlu bywyd a gwaith Roald Dahl, ond pa un o’i gymeriadau ydych chi debycaf iddyn nhw? Cymerwch y prawf gan Oxford University Press i gael yr ateb! Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Y broblem efo prynu cath mewn sach

Sylw sydd gen i heddiw am y trydariad yma gan arweinydd Llafur ar Gyngor Gwynedd, Sion Jones.Rwan mae yna 8 cynghorydd annibynnol yn Arfon – Lesley Day, Trevor Edwards, Jean Forsyth, Eric Jones, Dilwyn Lloyd, Roy Owen, Nigel Pickavance ac Elfed William… Parhau i ddarllen

Ifan Morgan Jones: Why a Welsh national media should be goal #1

In my last blog post I suggested that the future prospects for Welsh nationalism weren’t as bleak as some suggested. This wasn’t however to suggest that things are perfect as they are.

For instance, Labour will only continue to support further devolution while it serves their own interests to do so. If they were to lose power, and if the Conservatives or UKIP were to form a Welsh government, it’s fair to say that devolution would probably stop dead in its tracks.

Also, it’s clear that Labour will only take devolution so far. They aren’t ever likely to support any kind of split between Wales and the rest of the UK, apart perhaps for a federal solution. We aren’t there yet, but eventually we’re going to hit that buffer.

However, I’d like to use this blog post to concentrate on how devolution could be turbo-charged, starting with the media.

News access

Nationalism needs two things: Firstly, political institutions that want to expand their own power, and use nationalism as a means to do so.  And secondly, a national media which serves as a medium through which that message can reach the masses.

The only thing every kind of nationalism truly has in common is the discourse of nationalism. This discourse basically boils down to there being an ‘us’ and a ‘them’. It is further reinforced with frequent but unnoticed reminders that the ‘us’ all belong to the same imagined community –  whenever you read about the Prime Minister, the Queen, the weather, the lack of context (i.e. we know it’s referring to the Prime Minister of the UK, rather than the Prime Minister of France) reminds us that these things belong to our group but not the other.

Needless to say that the Welsh people are mostly exposed to a British rather than Welsh discourse of nationalism. Most people read or watch British media that refers to the entirety of the UK as one national community, and make almost no mention of Wales at all.

The only group that are heavily exposed to media that treats Wales as an imagined community in its own right are Welsh speakers (through Newyddion 9, Golwg, Barn, etc.), which is one reason why they represent the bulk of Plaid Cymru’s support.

Institutions play a very important role in shaping the discourse of nationalism, as they have something that is referred to in academic circles as ‘news access’. This is the ability to shape the content of the news.

Journalists are increasingly low on both time and money, and so they tend to depend for their content on institutions that can give them a lot of news without much effort. So they tend to corral around political institutions, like Westminster, the courts, football clubs, and so on.

We saw this at work during Scotland’s Independence Referendum. The BBC wasn’t biased per se, but the fact that most political journalists were based in London, and were used to depending on London’s political institutions for their news content, meant that those institutions had something of an advantage over Scottish political institutions in terms of controlling the news agenda.

The problem

Historically, Wales has lacked either, or both, a national media or national institutions.

In the 19th century Wales had something akin to a national media. However, it had very few political institutions, and so that media (even the Welsh-language newspapers) were in large part dependent on British political institutions for their news content. So they reproduced the discourse of British nationalism. The few quasi-national political institutions they did have (the dissenting chapels) did the bulk of the work in setting up the first proper Welsh national institutions.

In the 20th century, Wales neither had a media (conglomeration meant that the media had largely centralised in London) nor very many political institutions. Welsh nationalism was largely driven by a nucleus of intellectuals within the few national institutions set up at the end of the previous century.

Today, Wales has a number of national institutions (although they remain very much weaker than those in London), but still virtually no English-language national media.

BBC Wales is a branch of a much larger British media organisation, and the newspapers and news websites are largely regional (Western Mail/Wales Online for the south, Daily Post for the north, and a smattering of Cambrian Newses and Cwmsgwt Journals in between). The regional north/south divide in the media accentuates the impression that north and south Wales are two separate imagined communities.

The lack of a national media is a big problem for Welsh nationalists. It means that they lack a medium through which the masses can come into contact with the discourse of Welsh nationalism.

It means that come every election, institutions that support an unionist perspective have the ‘news access’, while Plaid Cymru struggle to get their message out there at all.

Welsh nationalist could turn to social media. This proved very effective in Scotland. However, there’s always a danger that social media becomes an echo chamber. You get the impression of being part of a mass national movement, while actually speaking to a small number of hard-core activists (see Trump or Corbyn for more details). But it’s better than nothing.

Despite the internet, television remains the best medium for mass-communication. Newspapers are also effective, despite the fall in sales, because cash-strapped television remains dependent on them for their news-content.

Goal #1

Setting up a TV station or a newspaper is a very expensive business, of course. Wales lacks a national media for two reasons: first, a small population. Secondly, a poor population. It’s advertising rather than circulation that drives the media’s profits, so the second is the bigger issue.

If it is to stand any chance of success, finding a way around this problem needs to be goal #1 for the Welsh national movement. It’s more important than winning power at the Welsh Assembly – in fact it’s probably a prerequisite to winning power.

Even if it didn’t explicitly support Plaid Cymru, a Welsh national media would, by virtue of its very existence, emphasise the existence of a Welsh imagined community.

I was very much pro setting up the Y Byd newspaper in 2008. However, the Welsh-language is by now rather well served by media, with Newyddion 9, Golwg 360 and Cymru Fyw offering what is in effect a daily news service.

The need now is for an English-language national newspaper/TV news station/website. How we do that is the main conversation we need to be having.

Without an effective means to communicate the discourse of nationalism to the masses, Welsh nationalism won’t get off the starting blocks, while British nationalism will continue to reinforce an imagined community in which Wales is best run from Westminster.

Parhau i ddarllen

fel y moroedd: adref heno

Mae fy merch yn dod adref heddiw. Mae hi yn yr awyren sydd yn nesáu at Chicago i fod yn fanwl. Treuliodd hi ddau fis yn Ffrainc wrth deithio yn yr Eidal efo’i chwaer. Clywais si ei bod hi wedi troi’n hollol Ffrengig. Dim ond deuddydd mae ganddi hi gartref fodd bynnag cyn cychwyn eto, i Japan. Bydd hi yno am ddeg mis. Galwodd fy merch hynaf ei chwaer yn deithiwr byd eang. Mae ei hystafell yn barod. Parhau i ddarllen

Cynulliad Cenedlaethol Cymru: Ymweld â’r Senedd a’r Pierhead: Drysau Agored Cadw 2016

Beth yw Drysau Agored? Ar 10 Medi 2016, bydd cyfle i ymweld ag adeiladau Cynulliad Cenedlaethol Cymru, fel rhan o gynllun Drysau Agored Cadw. Er bod y Senedd a’r Pierhead ar agor i’r cyhoedd drwy gydol y flwyddyn, bydd ymwelwyr … Continue reading Parhau i ddarllen

blog robin: Gwersyll Calais, 2016

Fis Gorffennaf, roeddwn i’n rhan o griw o 21 o Fachynlleth (ac ambell le arall!) aeth ar daith er mwyn cludo nwyddau a gwirfoddoli yn Calais, ble mae dros 7,000 o bobl yn byw yn y gwersyll anffurfiol ar gyfer ffoaduriaid – neu’r Jyngl. Hoffwn i ddiolch i bawb wnaeth y daith yn bosib, trwy […] Parhau i ddarllen

fel y moroedd: mawr yw’r arglwydd

Fy ffefryn arall ydy’r gân hon – Mawr yw’r Arglwydd gan Sarah Liberman. Mae ganddi lais hysgi, dwfn a nerthol; mae hi’n canmol yr Arglwydd yn y gân efo’i holl galon ac egni. Mae’r alaw’n hynod o bleserus hefyd. Dw i wrthi’n dysgu’r geiriau ar hyn o bryd. Braf bod yr Hebraeg ynghyd â’r trawslythreniad a’r cyfieithiad ar gael ar y sgrin! Parhau i ddarllen

Llafar Bro: Taith y Pererin

Hanes un o hen ddramâu Stiniog.

Ymddangosodd y darn cynta’, gan Pegi Lloyd Williams, yn rhifyn Tachwedd 1998.

Mae’n siwr gen i fod yna laweroedd hyd a lled y gogledd ‘ma, a thu hwnt i Glawdd Offa yn dal i gofio mynd i weld drama Taith y Pererin gan … Parhau i ddarllen

fideo wyth: Seafall: Blocbystyr o Gêm Fwrdd

gan Elidir Jones Mae’n rhaid i fi fod yn onest a chyfadde ‘mod i ddim wedi bod yn chwarae lot o gemau bwrdd yn ddiweddar. Dwi hefyd wedi colli trac o’r gemau newydd sy’n dod allan, ac wedi rhoi’r gorau i lot o’r arferion da oedd yn arfer fy nghadw i yn y lŵp, fel…

Parhau i ddarllen

Addysg yn Sir Ddinbych: Gwyliwch…..Fideos treigl amser Ysgol Glan Clwyd

Mae Willmott Dixon wedi cyflwyno ffilm treigl amser sydd yn dangos y gwaith adeiladu ar y llety addysgu newydd yn Ysgol Glan Clwyd. Mae’r ffilm, yn dal y broses o symud y swmp tail, y gosodiad o’r sylfaen, codiad o’r fframwaith dur,  selio o’r adeilad, cwblhau’r to, gosod y’r ffenestri a’r dechreuad o’r gwaith brics. […] Parhau i ddarllen

Cymraeg – Good Practice Exchange at The Wales Audit Office: Cwynion nas cadarnheir a chwynion a gadarnheir yn rhannol: Mynd i’r afael â sefyllfaoedd cymhleth

Mae cwynion nas cadarnheir a chwynion a gadarnheir yn rhannol fel arfer yn digwydd wrth ymdrin â sefyllfaoedd cymhleth. Sut gall byrddau a staff sicrhau bod y broses yn addas i’r diben ac wedi’i seilio ar yr achwynydd? Mae Dyfrig Williams ac Ena Lloyd yn myfyrio am yr hyn a ddysgwyd o Seminar Cwynion y […] Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Ffraeo mewnol UKIP a Llafur – y diweddaraf

Mi fydd darllenwyr Blogmenai yn ymwybodol bod UKIP a’r Blaid Lafur wedi penderfynu treulio’r haf yn ffraeo.  Mae’r rheswm tros y ffraeo yn y bon yn debyg yn y ddau achos – mae’n ymwneud a phwy sy’n rhedeg y sioe.  Ond fel yn achos pob honglar… Parhau i ddarllen

S4C Caban: Cyfres yn dathlu rhai o gampau cefn gwlad Cymru

Fe ddylai’r gamp Tynnu Rhaff gael ei hail gyflwyno fel camp Olympaidd unwaith eto. Dyna yw galwad Dorian Phillips, un o dynwyr rhaff mwyaf adnabyddus Cymru. Mae Dorian yn aelod amlwg o dîm Tynnu Rhaf Clwb Llanboidy ers iddo ddechrau …Darllen mwy Parhau i ddarllen

Ifan Morgan Jones: The Welsh national movement (or, don’t worry, be happy)

The National Museum

This is a response to an article, ‘The Welsh Interregnum (or reasons not to be cheerful)’  written by Dan Evans. It’s definitely worth a read if you haven’t had a look at it.

The article bemoans that “many in Plaid Cymru possess a streak of naïve optimism which often seems to cloud their judgement”. I disagree with this, and see instead a self-perpetuating pessimism among Welsh nationalists that is doing them more harm than good.

So here I’m going to present the opposite viewpoint: Reasons to be cheerful.

This is the portion of Evans’ article that I disagree with the most:

“If Scotland goes, Wales will be Labour’s last outpost which it will continue to guard jealously (providing, of course, there is a Labour party then). Therefore, further Welsh devolution makes zero sense for them, especially if it could give succour to nationalists (they will look to Scotland and see what went wrong there).”

On the contrary: If, as seems the case under Corbyn, the Labour party are out of power at Westminster for another decade or more, devolution will make perfect sense to them, as it effectively means transferring power from the Tory-controlled central state to an institution that’s under their control. Remember that Labour pushed for the Welsh Assembly in the first place as a political institution in which they could consolidate their power even if there was a Tory party in charge in London. Devolution may have been slow (we’ll get to that in a minute) but there’s nothing to suggest that Welsh Labour’s appetite for more power is abating. If further devolution makes zero sense, then no-one has told Carwyn Jones.

What we need to appreciate is that this boring, frustrating process if how nation-building actually happens. This is difficult for us nationalist to get to grips with, as we’re wedded to the romantic myth of nationalism as a revolutionary force – that it’s about a people rising up and taking back control for themselves. “Trwy ddulliau chwyldro yn unig y mae llwyddo,” as Saunders Lewis said.

Rather, nationalism is a by-product of political institutions’ effort to expand their own power. To do this they need public support (not a majority, just enough) and so they reproduce the nationalist discourse that will get the job done: Us versus Them. Sefyll cornel Cymru. Standing up against the Tories. Etc. As with anything else that involves large institutions, this is a slow and bureaucratic process that usually lasts decades, if not hundreds of years. The revolution is written in afterwards to convince the people that it was their idea from the start.

Mass movement

I’m a utilitarian nationalist. While I’m very interested in Wales’ history, I don’t consider tales of Owain Glyndwr or Llywelyn Fawr’s derring-do as particularly relevant to 21st century Wales. I’m a nationalist because I feel that there is no reason for the UK Government to particularly care whether Wales is rich or poor, healthy or unhealthy. We’re a backwards, isolated part of the UK that contributes little compared to say, London and the South-East. But I live in Wales, and so I care whether Wales is rich or poor, healthy or unhealthy. Therefore, I want a government which cares about those things too.

However, I have to accept that this kind of interest in Wales’ constitutional arrangements doesn’t go much further than a small band of usually academic, middle-class people. If you’ve read this far, you’re probably one of them. The majority have no interest in discussions about the Wales Bill. It’s the gut instinct, the sense of belonging to one imagined community or another than matters to them. So to convince them you need to reproduce the discourse of nationalism: Us versus Them. Sefyll cornel Cymru. Standing up to the Tories. Land of our Fathers. And so on. This is how the dreams of the middle-class intelligentsia win just enough public support to get into power and force the changes through.

For all their talk of being internationalist, the irony is that Labour are probably better than Plaid Cymru at using the discourse of nationalism when it suits them.

This is partly because they control more institutions that have the funds and news access to reproduce a discourse of nationalism that suits them. But I suspect that it’s also because Plaid Cymru believe in Welsh nationalism. They think nationalism is some primal instinct in all people, which can’t be controlled. Labour don’t, and therefore can see nationalism for what it is and can manipulate it and discard it as it suits them.

If you look at what is said by the Labour party, especially during elections, what you see is a party that is using the discourse of nationalism in order to very slowly expand its own political institutions.

Slow going

This is exactly what we’ve seen happen in Wales over the last 200 years or so. National Welsh institutions have slowly multiplied, one after the other, like mushrooms. A national university, a national library, then a national museum, then a Welsh office, then a Welsh Assembly, law making powers, a Welsh Parliament…

Devolution may seem to be happening much quicker in Scotland, but we must remember that they had many of these institutions to being with. Considering that Wales reached the 19th century with virtually no national institutions, we’ve actually moved further forward.

Dan Evans bemoans that: “The Assembly will limp on, gaining more small, meaningless powers every five years or so.”

Precisely so. This process may seem slow to those of us living through it. But then it always does. When the history is written, when future generations come to consider this time in the history of the nation, it will be presented at warp-speed.

There are a lot of problems with the Welsh national movement. The lack of a Welsh media is an obvious one. A one-and-a-half-party state is another. National movements don’t always lead to independence, and there are reasons to believe that this won’t happen in Wales. I’ll discuss these topics in a future blogpost.

However, there’s nothing at the present moment to suggest that the national movement is stalling in Wales, let alone going backwards. And rather than being indicative of a failing national movement, the slow speed of devolution in Wales is nothing out of the ordinary.

Rather than “Drwy ddulliau chwyldro”, perhaps the motto of a national movement should be “Yn araf bach a bob yn dipyn…”

Parhau i ddarllen

fel y moroedd: diwedd y gemau

Mae’n dda gen i fod y gemau Olympaidd wedi gorffen yn ddiogel heb derfysgaeth. Gobeithio nad oedd neb wedi cael ei heintio gan y firysau ofnadwy yn yr ardal ac yn y garthffosiaeth. Daeth y tîm gymnasteg rythmig o Israel agos at ennill medal efydd, ond gorffen ar y 6ed. Da iawn iddyn nhw, fodd bynnag. Tokyo bydd nesaf. Bydd hi’n hollol wahanol yno, o lendid i ddiogelwch a safon popeth. Parhau i ddarllen

S4C Caban: Trysorau’r Babell Lên yn rhoi gwên wedi’r Eisteddfod

Roedd Eisteddfod Genedlaethol Sir Fynwy a’r Cyffiniau yn un go brysur i’r Prifardd Guto Dafydd o Bwllheli. Nid yn unig enillodd Wobr Goffa Daniel Owen am ei nofel ‘Ymbelydredd’, bu hefyd yn ymrysona, yn gwis-feistr ac yn cadeirio trafodaethau yn …Darllen mwy Parhau i ddarllen

Rhys Aneurin: Fy mhoster i / Poster for : Thirsty Thursdays @ The Waiting…

Fy mhoster i / Poster for :

Thirsty Thursdays @ The Waiting Room, Grangetown, Cardiff. 

Parhau i ddarllen

Blog llyfrgelloedd Cymru Alyson: Adolygiad Cyhoeddi a Llenyddiaeth yng Nghymru

Gweler y ddolen isod i’r holiadur yn ymwneud á’r Adolygiad i gefnogaeth gan Lywodraeth Cymru i Gyhoeddi a Llenyddiaeth yng Nghymru. Bydd yr holiadur ar gael tan y 31ain o Awst. Dolen: Holiadur – Adolygiad Cyhoeddi a Llenyddiaeth     Parhau i ddarllen

Llyfrgelloedd Sir Ddinbych: Sesiynau Pwyntiau Siarad newydd yn Rhuthun

Mae sesiynau Pwyntiau Siarad a gafodd eu sefydlu er mwyn hybu iechyd a lles unigolion rwan wedi cael ei ymestyn i Rhuthun. Yn Sir Ddinbych, sefydlwyd Pwyntiau Siarad gan staff Gwasanaethau Cymorth Cymunedol (yn cynnwys gofal cymdeithasol i oedolion) er … Parhau i ddarllen Parhau i ddarllen

Blog Glyn Adda: Dwy hen bregeth

A lled-ddyfynnu’r awdur Americanaidd, “mae adroddiadau o farwolaeth yr hen G.A. wedi eu gorliwio”.  Galwadau eraill … Tipyn o gorddi ers deuddydd yn dilyn cyhoeddi canlyniadau Lefel A. Dwy stori ar GOLWG 360:  (a) fod canlyniadau Cymru’n wael, a (b) fod llai yn astudio’r Gymraeg.  Sgrifennais yn 2013 ar yr union bynciau hyn.  Dyma’r ddwy […] Parhau i ddarllen

BaeColwyn.com: Ffotograff o draeth Bae Colwyn ym 1895

Llion Gerallt: Speed Queen Drying Tumbler

via Instagram http://ift.tt/2b9xzcC Parhau i ddarllen

Gofalaeth Fro'r Llechen Las: Gwobrau

O’r Ewros i’r Sioe Fawr i’r Eisteddfod a’r Olympics, haf o gystadlu brwd fu hi eleni.  Dathlwyd buddugoliaethau a llwyddiannau o bob math. Fwy na thebyg fod rhai wedi cael cam.  Roedd ambell un o’r bocswyr yn Rio er     enghraifft o’r farn fod beirniaid wedi eu hamddifadu o’r cyfle i ennill medal neu ddwy.  Ond […] Parhau i ddarllen

Llafar Bro: Trem yn Ôl -Gwaith Sets Pengwern, Manod

Erthygl arall o lyfr ‘Pigion Llafar 1975-1999’. 

Erbyn hyn ni allaf ddweud wrth fy wyres wrth fynd i’r Ysgol Sul yng Nghapel Bethesda: ‘weli di’r shŵt acw, dringais i fyny dros y talpiau gwenithfaen, o’r cryshar i fyny i’r awyr agored yn y… Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Is etholiadau ar y gweill

Efo’r holl helynt am arweinyddiaeth Llafur, efallai ei bod yn hawdd anghofio – yn arbennig ynghanol yr haf fel hyn – bod nifer o is etholiadau cyngor Cymreig ar y gweill – ac y bydd gan Lafur gryn dipyn o amddiffyn i ‘w wneud.  Mae nhw’n anhebygol… Parhau i ddarllen

Llion Gerallt: Tiwns #radio1 #dannyhoward #bass

via Instagram http://ift.tt/2b7ULIj Parhau i ddarllen

fel y moroedd: lloches yw ein harglwydd

Dw i wrth fy modd efo’r gân honAdonai Machaseinu (Lloches yw ein Harglwydd) gan Gynghrair Iddewig Meseianaidd o Israel. Mae ganddi alaw hollol unigryw a gwahanol iawn i rai dw i’n eu cyfarwydd yn America. Mae’r geiriau’n syml ac eto nerthol. Dw i wrthi’n eu dysgu ers dyddiau, ac yn hapus medru canu efo pawb yn y fideo bellach. Dw i’n ceisio sgrifennu’r geiriau Hebraeg hefyd. Parhau i ddarllen

Archifau Morgannwg: Taith i Dunkirk: Llythyrau o Ryfel Cartref Sbaen

Gadawodd Gilbert Taylor Gaerdydd am Sbaen ym mis Tachwedd 1937 er mwyn ymladd dros Fyddin y Weriniaeth yn y Rhyfel Cartref a ddechreuodd wedi ymgais  grymoedd y cenedlaetholwyr ym 1936 i ddisodli’r llywodraeth. Mae’r llythyrau a anfonodd at ei wraig, Silvia a’i gyfeillion a chyd-weithwyr yng Nghaerdydd yn sôn am ei wasanaeth â’r Frigâd Ryngwladol […] Parhau i ddarllen

fel y moroedd: cyfweliad jane

Cafodd Jane o Jerwsalem ei chyfweld gan gwmni teledu Iseldiraidd ddau fis yn ôl. (Dangosir y cyfweliad ym mis Hydref.) Mae’n wych clywed hi’n siarad yn anhygoel o glir a dewr heb ofn er bod hi’n wynebu peryglon beunyddiol o ganlyniad iddi gefnogi Israel yn gyhoeddus. Mae hi’n dal yn Sweden i orffwys cyn iddi ddychwelyd i’w gwlad fabwysiedig. Parhau i ddarllen

Bethan Gwanas: Steddfod, Na Nel ac antur nesa Cadi

Mae’r Eisteddfod Genedlaethol yn le gwych ar gyfer llyfrau o bob math, ac mi wnes i gyfarfod llawer iawn o bobl a phlant sy’n caru darllen pan wnes i ymweld â’r maes yn y Fenni eleni. Dyma i chi ddwy o Bethesda oedd wedi gwirioni efo’r llyfrau gawson nhw. Liwsi Mô a Betsi Lŵ ydi […] Parhau i ddarllen

: Ethol Blaenoriaid / Electing Elders

Daeth ein blaenoriaid ynghyd mewn Henaduriaeth yng nghapel Seilo yn Llambed rhyw fis yn ôl i gynnal cyfarfod i ordeinio deg blaenor newydd. Henaduriaeth Ceredigion a Gogledd Penfro yw un o’r tair henaduriaeth yn Sasiwn De Cymru. Mae hin fendigedig ystyried fod y drafodaeth a’r gweinyddu yn ein Henaduriaeth yn digwydd trwy gyfrwng y Gymraeg. […] Parhau i ddarllen

Llyfrgelloedd Sir Ddinbych: Cylch Darllen y Dysgwyr – Llyfrgell Rhuthun, Awst 26, 3.00

Bydd Cylch Darllen y Dysgwyr yn cyfarfodyn Llyfrgell Rhuthun ar 26 Awst am 3.00yh. Llyfr y mis yw Y Bwthyn – Caryl Lewis. Nofel sy’n troi o gwmpas tri chymeriad – Enoch, Isaac ac Owen. Mae’r stori’n dechrau pan mae Owen yn … Parhau i ddarllen Parhau i ddarllen

Llafar Bro: Stolpia -Clychau eto

Pennod arall o gyfres reolaidd Steffan ab Owain, yn parhau â’i drafodaeth am glychau.

Cloch  Botes
Ceir amryw o gyfeiriadau mewn hen ddogfennau at yr hyn a elwid yn ‘Gloch Botes’.  Dywed Bob Owen (Croesor) yn ei erthygl yn y Genedl Gymreig, Tac… Parhau i ddarllen

Ifan Morgan Jones: Adolygiad o ffilm Y Llyfrgell

Euthum i Gaerfyrddin neithiwr er mwyn gweld ffilm newydd yr awdures Fflur Dafydd a’r cyfarwyddwr Euros Lyn, sef Y Llyfrgell / The Library Suicides. Roedd yn braf iawn gweld y sinema yn orlawn (roedd ychydig fel camu i bafiliwn yr Eisteddfod oherwydd nifer y wynebau cyfarwydd a welais i yno). Dywedodd un o’r porthorion nad oedd erioed wedi gweld dangosiad mor brysur. Y gobaith yw y bydd yn ddechrau oes aur newydd o ffilmiau Cymraeg, ac y bydd modd mwynhau’r rheini ar y sgrin fawr yn yr un y modd.

Mae yna nifer o adolygiadau wedi eu cyhoeddi eisoes, y rhan fwyaf gan y rheini sydd wedi gwylio’r ffilm gydag isdeitlau ac sydd ddim yn gyfarwydd gyda’i gefndir ar ffurf nofel. Felly roeddwn i’n meddwl y byddai yn werth cyhoeddi adolygiad gan rywun a oedd wedi anwybyddu’r isdeitlau a hefyd wedi darllen y nofel wreiddiol. Rydw i wedi penderfynu cyhoeddi un adolygiad heb sbwlwyr er mwyn eich annog chi oll i weld y ffilm, ac atodiad gyda sbwlwyr oddi tanodd er mwyn trafod ambell broblem â rhai elfennau o’r ffilm.

Yn fyr: Roedd y ffilm ben ac ysgwydd uwchben unrhyw gynhyrchiad Cymraeg a welais ers degawdau, o bosib ers Hedd Wyn, a enwebwyd am Oscar yn 1993. Roedd yr actio, gan Catrin Stewart, Ryan Teifi, Dyfan Dwyfor, Sharon Morgan a Carwyn Glyn yn wych drwyddi draw. Roedd y cyfarwyddo a’r golygu hefyd o’r safon uchaf.

Y Nofel Wreiddiol
Un fantais sydd gan y ffilm dros y nofel yw ei allu i ddangos i ni’r Llyfrgell Genedlaethol ei hun. Gellid dadlau mai’r adeilad yw prif gymeriad y ffilm mewn gwirionedd. Mae’r cyfarwyddwr wedi gwneud defnydd meistrolgar o’r neuaddau mawrion, y cerfluniau (e.e. un siot effeithiol iawn o gofeb Tryweryn John Meirion Morris), a ffasâd yr adeilad, ond hefyd y coridorau claustrophobic a’r staciau lle y cedwir y llyfrau eu hunain. Roedd y nofel ei hun yn dipyn o blockbuster a oedd yn ysu am gael ei hail-greu ar gyfer y sgrin fawr ac mae cynhyrchwyr y ffilm wedi cymryd mantais lawn o’r posibiliadau y mae’r lleoliad yn ei gynnig. Ar nodyn cenedlaetholgar roedd hefyd yn braf hefyd gweld adeilad sy’n eicon cenedlaethol yn cymryd ei le ar y sgrin fawr, ochr yn ochr gyda Thŷ’r Cyffredin a’r Lincoln Monument! Piti nad oedd Llywodraeth y Cynulliad yn barod i’r Senedd gael yr un driniaeth yn y ffilm James Bond ddiweddaraf.

Mae Fflur Dafydd wedi gwneud gwaith effeithiol iawn o addasu ei nofel, a enillodd Wobr Goffa Daniel Owen yn 2009, ar gyfer y sgrin fawr. Yn wir, y tu hwnt i’r syniad canolog, sef bod gefeilliaid sy’n gweithio yn y Llyfrgell yn ceisio gwneud am academydd y maent yn ei feio am farwolaeth eu mam, mae wedi rhwygo bron i bob dim allan a’i adeiladu o’r newydd ar gyfer dibenion y sgrin. Gallaf ddychmygu bod y broses honno wedi bod yn un boenus iawn i’r awdur – does neb yn mwynhau torri un o’i anwylon ei hun yn ddarnau mân. Ond bu’n ddewr ac mae wedi lleihau’r cwbl i’w elfennau angenrheidiol – yr efeilliaid, Ana ac Nan, yr academydd Eben, a’r porthor Dan y mae ei bresenoldeb yn cawlio eu cynllun.

Mae’r elfennau dyfodolaidd wedi mynd, o bosib yn rhannol oherwydd bod y presennol wedi dal i fyny â nhw i ryw raddau (roedd digideiddio ac e-lyfrau yn ymddangos yn futuristic iawn yn 2009). Does dim cymaint o ddychan y byd academaidd Cymreig yma chwaith, sy’n ddewis call o ystyried bod y ffilm wedi ei anelu at gynulleidfa ryngwladol.

Dyfan Dwyfor – John McClane Y Llyfrgell?
Mae troi’r ffilm yn thriller a chadw’r ffocws ar y pedwar prif gymeriad drwyddi draw yn golygu bod y plot yn symud yn ei flaen yn gyflym ac yn ddiffwdan. Llwyddir i drafod themâu yn ymwneud â’r cof, colled a marwolaeth mewn modd cynnil ac effeithiol heb darfu’n ormodol ar lif y naratif – nes y diwedd, o leiaf.

Yn anffodus nid yw pob elfen o’r naid o’r nofel i’r sgrin mor llwyddiannus. Un broblem gyda chanolbwyntio’n unig ar yr efeilliaid, Ana a Nan, ac Eben yw nad yw’r un o’r cymeriadau hyn yn arbennig o gydymdeimladol. Oherwydd bod y ffilm yn amharod i ddatgelu nes yn hwyr iawn yn y ffilm pwy yw’r dihiryn/od go iawn a pwy yw’r arwr/esau nid ydym byth yn siŵr iawn pwy i’w gefnogi. Dylai’r golygfeydd pan mae Ana/Nan yn hela Eben drwy goridorau’r Llyfrgell fod yn llawn tensiwn, ond am nad ydym yn siwr iawn ar y pwynt hwnnw ai’r efeilliaid neu’r academydd yw’r goodies neu’r baddies mae’n anodd gwybod pwy i bryderu drosto.

Yr ateb efallai oedd naill ai datrys yr amwyster hwnnw yn gynharach, neu esgyn Dan y Porthor i fod yn gymeriad amlycach – yn fath o John McClane yn Die Hard: Y Llyfrgell. Dyma’r unig gymeriad y mae’r gwyliwr yn gwybod y dylai ei gefnogi drwyddi draw. Ond nid yw’n cael llawer o gyfle i ddylanwadu ar y naratif am ei fod yn amlach na pheidio wedi ei gloi y tu ôl i ddrysau caeedig.

Cwynion bychain yw’r rhain serch hynny ac rwyf am bwysleisio nad oeddynt wedi amharu yn ormodol ar fy mwynhad o’r ffilm. Dyma film sy’n haeddu cael ei gweld ar y sgrin fawr, ac os oes gennych chi gyfle i wneud hynny yn y dyfodol agos, rwy’n eich annog chi i fynd amdani cyn y bydd y tocynnau prin oll wedi diflannu.

Bydd y diweddglo ar ei ben ei hun yn siwr o fod yn destun trafod am flynyddoedd i ddod…


Ana neu Nan? Neu’r ddwy?
Sbwylwyr – i’r ffilm a’r llyfr

Os nad ydych chi wedi gweld y ffilm eto, peidiwch â darllen dim pellach!

Cwestiynau, cwestiynau, cwestiynau…

Fel y dywedais uchod, testun trafod amlwg i’r rheini sydd wedi gweld y ffilm fydd y diweddglo. Bum yn ei drafod â fy mhartner yr holl ffordd adref yn y car. Yn bersonol roeddwn i’n teimlo ei fod ychydig yn rhy glyfar ac yn difetha rywfaint o’r emosiwn a deimlais wrth wylio gweddill y ffilm. I ddechrau, roedd ychydig yn rhy debyg i ddiweddglo Fight Club, a oedd mor effeithiol a dylanwadol fel ei fod wedi mynd yn ychydig bach o cliché yn y cyfamser. Yn ail, golygai bod yr emosiwn a deimlwn wrth ystyried marwolaeth un o’r efeilliaid funudau ynghynt wedi ei chwalu’n llwyr, oherwydd mae’n debyg nad oedd hi bellach yn bodoli. Yn drydydd, mae’n awgrymu na ddigwyddodd bron i ddim byd a welwyd ar y sgrin yn ystod yr awr a hanner flaenorol mewn gwirionedd, oherwydd roedd y cyfan bron yn ddibynnol ar Ana a Nan yn bod mewn lleoliadau gwahanol yn y Llyfrgell ar yr un pryd (e.e. sut allen nhw fod ar y naill llaw yn hela Eben yn y llyfrgell ac yn cael rhyw â Dan y Porthor dan glo mewn ystafell arall? Pwy oedd wedi eu cloi nhw i mewn?) Mae’r diweddglo hefyd yn amlygu ambell i plot hole a fyddai wedi ei anwybyddu fel arall, e.e. sut oedd yr efeilliaid yn gobeithio awgrymu bod Eben wedi ei ladd ei hun pan oedd CCTV ym mhobman yn yr adeilad – fyddai rhoi Glyn i gysgu ddim yn atal y dyfeisiau yma rhag recordio yr hyn a ddigwyddodd.

Efallai y dylid bod wedi gwneud defnydd o’r twist ar ddiwedd y llyfr, a oedd yn fy marn i’n dipyn gwell, sef bod y chwaer (drwg) sy’n byw yn dwyn hunaniaeth y chwaer (dda) a fu farw, gan feio’r cwbl arni hi. Byddai wedi bod yn ergyd ychwanegol yn y ffilm petai hi hefyd wedi dwyn ei chariad, heb iddo ef wybod y gwahaniaeth rhyngddynt!



Yn anffodus teimlwn fod y twists cyson (mae cymeriadau yn dod o farw i fyw yn bur aml) yn golygu nad oedd yr elfennau thriller yn gweithio mor effeithiol. Weithiau roedd yn anoddach teimlo’r tensiwn oherwydd y teimlad y byddai fy nghanfyddiad o’r hyn a oedd yn wir ac yn gelwydd yn cael ei chwalu eto o fewn munudau.

Rwy’n credu bod y dirgelwch ynglŷn â marwolaeth Elena Wdig yn ddigon cryf ynddo’i hunain i gynnal y plot drwyddi draw ac efallai y dylid bod wedi gadael i’r ffilm fod yn thriller ychydig yn symlach, heb yr amwyster ‘llenyddol’.

Ond eto, mân gwynion yw’r rhain, ac rwy’n credu bod y ffaith bod cynnwys y ffilm yn dal i droi yn fy mhen fore trannoeth yn arwydd da iawn! Yr un peth sy’n sicr yw fy mod i’n ysu am gael gwylio’r ffilm eto, er mwyn gweld a oes cliwiau a fydd yn golygu bod jig-so’r diweddglo’n syrthio i’w le.

Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Yr wythnos mewn ffigyrau

6% – y nifer ddywedodd eu bod nhw’n bwriadu pleidleidio i UKIP mewn etholiad cyffredinol yn ol pol diweddaraf IPSOS MORI.  Mae hyn 1% yn is na’r Lib Dems.

€0.99 – faint oeddech yn ei gael am £1 ym meysydd awyr Luton a Stanstead yn gynharach wythnos  yma.  Gallech fod wedi cael €1.15 gan Travel FX.
80% – y tebygolrwydd mai Clinton fydd yn ennill arlywyddiaeth yr UDA – a barnu o’r marchnadoedd betio.
89% – y tebygolrwydd mai Corbyn fydd yn ennill etholiad arweinyddol Llafur – a barnu o’r marchnadoedd betio.

50% – y tebygolrwydd y bydd Farage yn ymuno a phlaid ag eithrio UKIP o fewn y flwyddyn – eto a barnu o’r marchnadoedd betio.

£24,325 – y cyfanswm o bres (pro rata 37 awr) mae aelod Llafur, Canol Caerdydd, Jenny Rathbone yn ei gynnig o’i lwfans staffio i rhywun sy’n fodlon garddio yn ei hetholaeth am naw awr yr wythnos.

$85,498,596 – faint mae Hillary Clinton wedi ei wario hyd yn hyn ar ymgyrchu yn nhaleithiau ymylol Colorado, Florida, Iowa, Nevada, New Hampshire, North Carolina, Ohio, Pennsylvania a Virginia.

$9,098,720 – faint mae Donald Trump wedi ei wario hyd yn hyn yn yr un taleithiau.  




Parhau i ddarllen

Rhys Aneurin: #MilltirSgwarYByd

#MilltirSgwarYByd Parhau i ddarllen

fel y moroedd: lliwiau

Gogoneddus oedd y gair a ddaeth ata i wrth i mi gerdded y bore ‘ma. Pinc, llwyd tywyll a glas ysgafn oedd lliwiau’r awyr yn y dwyrain. Ar ôl dod allan o’r goedwig, edrychais i fyny. Roedd gan yr awyr liwiau gwahanol. Newidiodd popeth mewn amser byr. Torrodd y wawr yn aur llachar, melyn, gwyn, glas. Yr arlunydd gorau ydy Duw. Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Cenedlaetholdeb a chenedlaetholdeb pitw

Mae’n ddiddorol bod Andrew RT Davies – arweinydd y Toriaid ‘Cymreig’ wedi cael y myll oherwydd nad oedd Ffederasiwn Peldroed Merched Cymru, Gogledd Iwerddon a’r Alban eisiau bod yn rhan o dim Prydeinig yn y Gemau Olympaidd.  Mae Andrew’n priodoli’… Parhau i ddarllen

Ailddysgu: Sych a phoeth

Ar ol bod ar ein gwyliau wythnos diwethaf, dan ni wedi dod yn ôl i sychder yn yr ardd, a’r haul yn tywynnu.  A gan bod ffrind wedi bod yn dyfrio yn y tŷ gwydr – llwyth o giwcymber.
Mae ’na ddeuddeg yn y fasged, ar ei ffordd i’r siop lysiau, lle maent yn cael ei ffeirio am llysiau nad oes gennym yn yr ardd – neu ffrwythau fel bananas.
Mae’r eirin ar y coeden Czar yn barod hefyd.  Mae’r rhain i fod yn eirin ar gyfer coginio, ond maent yn ddigon felys.
Y gwaith fwyaf gyda’r tywydd sych, poeth ydy dyfrio.  Mae rhaid rhoi dipyn o ddwr bob dydd yn y pwll bach yn yr ardd, ac er nad ydym yn dyfrio’r lawnt na’r blodau yn aml, mae rhaid dyfrio’r planhigion mewn potiau, a’r ffa Ffrengig a’r cenin – a Paul os wyt ti’n darllen mae’n ddrwg gen i os ydy o’r dal i fwrw ym Mlaenau Ffestiniog…..
Aethom i Alnmouth yn Northumberland a roedd yn hyfryd.  Braf cael bod mewn lle lle mae nifer o adar wahanol i’w gweld, fel y gylfinir, sydd yn brin iawn yn fama.  A braf clywed son y gylfinir – yn fy atgoffa i o Gymru…

Parhau i ddarllen

Pethe: Mwy o’r Babell Lên

O ddiwedd Awst tan ddiwedd Mis Medi bydd cyfle i wylwyr S4C fwynhau uchafbwyntiau estynedig o Babell Lên Eisteddfod Genedlaethol Sir Fynwy. Mewn cyfres o chwech rhaglen awr o hyd, […] Parhau i ddarllen

Rhys Aneurin: Clare Food Stores, Grangetown. #MilltirSgwaryByd

Clare Food Stores, Grangetown. 
#MilltirSgwaryByd

Parhau i ddarllen

Cynulliad Cenedlaethol Cymru: Y Cynulliad yn rhoi cynnig ar ffyrdd newydd o ymgysylltu dros yr haf!

A oes gennych chi ddiddordeb brwd yn y celfyddydau, y Gymraeg, darlledu a’r cyfryngau yng Nghymru? A oes gennych chi syniadau a allai wneud gwahaniaeth? Rydym am glywed eich syniadau. Yn ôl y sôn, tri yw’r rhif hud a dyna’r … Continue reading Parhau i ddarllen

agssc: Handball, Nelson

American handball is in the Rio Olympics but did you know that a more older, Gaelic version of the game, is still played in Nelson in the Rhymney Valley. In Nelson teams play in what is considered to be the oldest three sided court in the UK   Could Wales be medal favourites if Gaelic handball […] Parhau i ddarllen

Llafar Bro: Y Campau Cymreig

Ynghanol cyfnod y gemau Olympaidd yn Rio, dyma erthygl fer a ymddangosodd yn rhifyn Gorffennaf 1998.

Pedwar camp ar hugain sydd, medd Dr. Davies yn ei Eirlyfr Lladin a Chymraeg (1662) – deg wrolgamp; deg mabolgamp a phedwar gogamp.

Y Gwrolgampau
Parhau i ddarllen

Cymraeg – Good Practice Exchange at The Wales Audit Office: Sut wnaeth Cyngor Abertawe cynnal ymchwiliad craffu i’w diwylliant

Mae Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol yn meddwl bod rhaid i fudiadau i wneud lot mwy nag newid elfennau o wasanaethau, rhaid cael newid diwylliannol ehangach. Yn y blogbost yma mae Dyfrig Williams yn edrych ar beth allwn ni ddysgu o Ymchwiliad Craffu Diwylliant Corfforaethol Dinas a Sir Abertawe. Mae diwylliant yn un o’r pynciau mawr […] Parhau i ddarllen

Hacio'r Iaith: WordPress 4.6

Mae WordPress 4.6 yn cael ei ryddhau heddiw. Cofiwch ddiweddaru! Mae’n cynnwys diweddariadau diogelwch yn ogystal â nodweddion newydd.   Dyma sy’n newydd: Diweddaru Llyfn Peidiwch colli’ch lle, arhoswch ar yr un dudalen tra eich bod chi’n diweddaru, gosod, a dileu eich ategion a’ch themâu. Ffontiau Cynhenid Mae bwrdd gwaith WordPress nawr yn cymryd mantais […]

The post WordPress 4.6 appeared first on Hacio’r Iaith.

Parhau i ddarllen

Cymraeg: WordPress 4.6

Mae WordPress 4.6 yn cael ei ryddhau heddiw. Cofiwch ddiweddaru! Mae’n cynnwys diweddariadau diogelwch yn ogystal â nodweddion newydd.   Dyma sy’n newydd: Diweddaru Llyfn Peidiwch colli’ch lle, arhoswch ar yr un dudalen tra eich bod chi’n diweddaru, gosod, a dileu eich ategion a’ch themâu. Ffontiau Cynhenid Mae bwrdd gwaith WordPress nawr yn cymryd mantais […] Parhau i ddarllen

Y Twll: Rupi Kaur – byd y bardd Instagram

‘our backs tell stories no books have the spine to carry’ Women of Colour – Rupi Kaur Drwy ddamwain darganfyddais waith y bardd Rupi Kaur. Crwydro Instagram oeddwn i un diwrnod pan ddes ar draws pytiau bychain o gerddi. Gwnaeth y cerddi argraff arnaf i yn syth. Deuthum i wybod wedyn mai awdur y cerddi … Parhau i ddarllen “Rupi Kaur – byd y bardd Instagram”

The post Rupi Kaur – byd y bardd Instagram appeared first on Y Twll.

Parhau i ddarllen