Pop Cymru: Cymeryd y pys? EP newydd Ers Oes Pys – Pys Melyn #tiwns

Pop Cymru: Cinema – Uumar #tiwn #chwarafonuchel

Golwg360: BLOG: Mae’n rhaid siarad yn onest am Islamiaeth

Mae yna le i ddicter cyfiawn yng nghanol yr ystrydebau gwag, meddai Aled Gwyn Job Parhau i ddarllen

fel y moroedd: breuddwyd merch

Ymwelodd yr Arlywydd Trump a Mrs.Trump â merch sydd yn dioddef o ganser yn Israel tra oedden nhw yno ond 27 awr. Breuddwyd y ferch oedd cyfarfod Mr. Trump, a chafodd o ei wireddu. Byddai hyn wedi fod yn newyddion mawr pe bai arlywydd arall wedi ymweld â hi, ond anwybyddodd y prif gyfryngau hyn i gyd; dim syndod. Parhau i ddarllen

Golwg360: BLOG: Cannes yn cyfareddu

Dylan Edwards sydd yng Ngŵyl Ffilmiau Cannes ar ran golwg360 Parhau i ddarllen

Eglwysi Bro Aled: Dydd Sul, 28 Mai 2017

Darlleniad y Dydd: Salm 110 (BCND:tud.556/ tud.508)

Bore da i chi gyd a chroeso cynnes (cynnes iawn efo’r tywydd yma!) i’r gwasanaethau ar hyd y Fro. Gofynnwn y bydd Duw yn ein bendithio heddiw ac yn caniatáu i ni ddod i’w adnabod yn well wrth i ni ddod o dan awdurdod Ei Air bywiol.

Ein . . . → Read More: Dydd Sul, 28 Mai 2017

Parhau i ddarllen

Ar Asgwrn y Graig: Mis Mai ar odrau’r mynydd

Mae wedi wyth o’r gloch. Bu’n ddiwrnod heulog, chwilboeth, ac mae’r awyr las di-gwmwl yn parhau, er i’r haul suddo dros orwel garw Craig Nyth y Gigfran hanner awr a mwy yn ôl.

Wrth fy ochr, yn yr ardd gefn, mae un o’r genod yn darllen, yn ôl ei harfer, ac un arall yn strymio alaw newydd ar hen iwcaleili. Mae teulu drws-nesa i’r chwith yn bwyta eu swper a sgwrsio am ddigwyddiadau’r dydd, a’r Parhau i ddarllen

fel y moroedd: cyfarfod doron

Aeth fy merch a’i gŵr i Efrog Newydd i warchod ci eu ffrind am bythefnos. Maen nhw’n cael mynd o gwmpas y ddinas hefyd. Pwy wnaethon nhw gyfarfod ar stryd yn Manhattan ond Lior Raz, cynhyrchydd a phrif gymeriad Fauda, rhaglen boblogaidd Israelaidd! Y fo ydy ei hoff actor! Mae hi gyffro i gyd a sgrifennodd hi lyfr ata i’n disgrifio’r hanes. Mae Lior wedi gweld celf fy merch o’r blaen gan gynnwys ei bortread a baentiodd hi, a’i hoffi; penderfynwyd byddai ei phaentiad o samurai yn cael ei anfon at ei dŷ yn Israel. Cafodd fy merch ei tharo yn yr holl hanes, pa mor gwrtais a diymhongar ydy Lior er ei fod o’n ddyn amlwg tra ei bod hi’n neb. Parhau i ddarllen

Llafar Bro: Rhod y Rhigymwr -llyfryn bach cyfrinachol

Cefais nifer o lyfrau difyr yn ddiweddar gan Beryl Williams, Bryn Brisgyll, Llan Ffestiniog. Mae Beryl ar fin mudo i Harlech, ac yn awyddus i gael gwared ag ambell lyfr. Ymysg y rhai a roddodd i mi, mae teipysgrif a gyhoeddwyd gan R. J. Williams, Fronheulog, Gellilydan – ‘Atgofion, Cymeriadau a Dywediadau Diddorol’ – a welodd olau dydd ryw ddeugain mlynedd yn ôl.

O fewn dalennau’r deipysgrif, Parhau i ddarllen

Addysg yn Sir Ddinbych: Y gwaith yn mynd rhagddo’n dda ar ailwampio adeiladau cyfredol Ysgol Glan Clwyd

Mae’r gwaith yn parhau ar ailwampio’r adeilad cyfredol ar safle Ysgol Glan Clwyd. Mae’r gwaith hwn yn rhan o’r prosiect sydd yn cael ei gyllido ar y cyd gan Gyngor Sir Ddinbych a Llywodraeth Cymru drwy Raglen Ysgolion ac Addysg yr 21ain Ganrif. Mae’r contractwr Willmott Dixon ar hyn o bryd yn ymgymryd a ailwampio’r […] Parhau i ddarllen

National Library of Wales Blog: Gwlad y Gân: Valériane Leblond and Peter Stevenson

On Wednesday, 10 May, 2017 a fascinating lunchtime lecture by the artist Valériane Leblond and Welsh folklore expert, Peter Stevenson, was held in the Drwm, […] Parhau i ddarllen

atgof.co: 4 Miliwn

BlogMenai.com: Yr olwynion yn dod oddi ar yr ymgyrch i gamarwain

Ar Asgwrn y Graig: Ogla da

Dwi’n medru dilyn fy nhrwyn yn hamddenol o gwmpas yr ardd ar hyn o bryd, a chael llond gwynab o ogla hyfryd bob ychydig lathenni.
 

 Nemesia -planhigyn sy’n byw mewn pot ar y patio, ac yn llenwi’r ardal eistedd efo ogla fanila cryf.

Lelog fach -hyfryd, ac yn blodeuo fel mae’r fanhadlen gyfagos yn gwywo.

Rhosyn mynydd -arogl cynnil ond gwerth ei gael. Yr unig flodyn dwbl sydd yn yr ardd. Parhau i ddarllen

fel y moroedd: gŵyl jerwsalem

Er bod Jerwsalem wedi bod yn brif ddinas Israel ers i’r Brenin Dafydd ei gorchfygu 3,000 mlynedd yn ôl, adunwyd Jerwsalem 50 mlynedd yn ôl ar ôl y Rhyfel Chwe Diwrnod yn yr hanes modern. Mae hi’n aros yn brif ddinas Israel am byth a bythoedd. Parhau i ddarllen

Cyfnewidfa Arfer Da: Gwasanaethau Cyhoeddus yn gweithio mewn partneriaeth i wella iechyd a llesiant

Nôl ym mis Tachwedd, cyflwynodd Sarah Wills, Gofal, weithdy yn ein digwyddiad ‘Gwasanaethau cyhoeddus yn gweithio mewn partneriaethi wella iechyd a llesiant’. Yn y blog hwn, mae Sarah yn cyflwyno Gofal i ni, beth y mae’n ei wneud a’r datblygiadau cadarnhaol ers ein digwyddiad… Ynglŷn â Gofal Mae gan Gofal weledigaeth syml – ‘Iechyd meddwl […] Parhau i ddarllen

Ailddysgu: Dolydd

Ar Galwad Cynnar, yn ddiweddar, roedd rhywun [Trevor Dines, efallai?] yn siarad am ddolydd, ac am wahanol ragleni i ail-sefydlu dolydd traddodiadol.  Mae ein comin ni, ond dipyn dros bum munud i ffwrdd o’r tŷ [ar droed] yn perthyn i’r ParksTrust, sydd yn rheoli’r rhan fwyaf o’r tir ’gwyrdd’ yn Milton Keynes.  Mae nhw wedi penderfynu ail greu dôl traddodiadol mewn cae ar waelod y comin.  Dyma rhan o’r gwaith i ddechrau’r prosect yn ôl yn yr Hydref gyda’r tractor yn gweithio yn y cae:





 Roedd yr arwydd [isod] yn dweud wrthan ni am y prosiect a wedyn gnwaeth y waith ddechrau:  


yr un ffordd a soniodd Trevor Dines amdano – torri’r ’gwair’ o ddôl traddodiadol, yn llawn o’r hadau, a gadael i’r hadau gnweud ei gwaith.

Dan ni felly ond ar y cam gyntaf.  Ond mae hyd yn oed rhoi gorau i ddefnyddio chwyn laddwyr [a peidio’r pori] wedi cael effaith yn barod.  Dan ni’n dechrau gweld blodau yn dod yn ol i’r cae nesa i’r cae yma.  


Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Mwy am y ‘codiad cyflog’ – neu spot the difference

Sion Jones mis Chwefror 2017.Sion Jones mis Mai 2017:Mae trimis yn amser hir mewn gwleidyddiaeth. Parhau i ddarllen

National Library of Wales Blog: #LoveArt

Former Librarian Andrew Green has choosen “Portrait of a man with a red waistcoat” as one of his favourite paintings from the National Art Collection. […] Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Ynglyn a’r ‘codiad cyflog’ o £3,000 i gynghorwyr Gwynedd

Dwi’n gwybod fy mod i’n mynd yn hen – ond roedd yn gryn syndod gennyf ddeall o dudalen ymgeisydd aflwyddiannus ym Menai, Caernarfon (y ward dwi’n byw ynddi) – Gwyndaf Jones fy mod wedi pleidleisio am godiad cyflog i gynghorwyr o £3,000.

Erbyn meddwl mae’n debyg mai’r rheswm am hynny ydi nad oedd yna bleidlais am godiad cyflog o £3,000. Roedd yna fodd bynnag bleidlais i dderbyn argymhellion gan Banel Annibynnol Cymru ar Gydnabyddiaeth Ariannol oedd yn cynnwys cyfeiriad at godiad cyflog o £100 y flwyddyn i gynghorwyr cyffredin – cynnydd o £13,300 i £13,400, codiad o tua 0.7%.  Gan bod chwyddiant ar hyn o bryd yn 2.7%, golyga hyn gwymp cyflog mewn termau real o 2%.

Roedd yna hefyd bleidlais yn erbyn gwelliant (gan Sion Jones, unig aelod Llafur y cyngor bellach) oedd yn argymell toriad cyflog o tua £3,000 i aelodau cabinet o gymharu a’r trefniadau blaenorol – trwy eu symud o un lefel cyflog i un arall. Nid oedd gan yr aelodau Annibynnol, Llais Gwynedd, Llafur na Lib Dems unrhyw obaith o gael lle ar y cabinet – felly roeddynt mewn gwirionedd yn pleidleisio i dorri cyflogau eu gelynion gwleidyddol, tra’n osgoi unrhyw doriad eu hunain.  Dwi ddim yn cofio cynnig o ostyngiad cyffelyb yng nghyflogau cadeiryddion pwyllgorau – safleoedd sydd yn agored i aelodau o pob grwp, ac nid y grwp sy’n rheoli yn unig.

Mae’r aelodau o’r wrthblaid a bleidleisiodd yn erbyn y cynnig i dderbyn argymhellion y bwrdd yn gwbl rhydd i ddychwelyd y £100 blynyddol, neu unrhyw gyfran eraill o’u cyflogau.  Bydd yn ddiddorol gweld faint o aelodau’r gwrthbleidiau sy’n teimlo’n ddigon cryf am y mater i wrthod cymryd eu £100 y flwyddyn.

Mae Sion hefyd yn cyfeirio at y mater yn ei dudalen gweplyfr – ond mae ei gyfeiriad ychydig yn fwy cywir nag un Gwyndaf. Mae Sion wrth gwrs – yn wahanol i Gwyndaf – yn agored i gamau disgyblu o dan god ymarfer cynghorwyr os yw’n dweud celwydd am bobl eraill.

Beth bynnag mae ganddo ddau gyfeiriad – yn y cyntaf mae’n cwyno nad ydi’r Daily Post yn rhedeg stori am y cyngor yn gwrthod ei gynnig i dorri cyflogau aelodau cabinet.

Petai’r Daily Post yn rhedeg straeon am gynghorau ddim yn torri cyflogau cynghorwyr neu aelodau cabinet, dyna’r unig straeon y byddant yn ei rhedeg.  Mae yna 22 cyngor yng Nghymru gyda chyfran uchel ohonynt yn cael eu rheoli’n llwyr neu’n rhannol gan Lafur.  ‘Dydw i heb glywed am yr un o’r rheiny’n torri cyflogau, a dydw i heb glywed Sion – nag yn wir Gwyndaf – yn galw arnynt i wneud hynny.
Mae hefyd yn nodi ei fod o’n fodlon cymryd toriad – er nad ydi’r tebygrwydd y bydd yn cael ei hun ar y cabinet yn uchel – a dweud y lleiaf.
Yn yr ail mae’n cwyno bod pobl wedi cywiro’r camargraff.

Beth bynnag os ydi’r grwp annibynnol o ddifri eisiau arbed pres i’r cyngor mae yna ffyrdd llawer mwy effeithiol o wneud hynny.  Mae yna 75 aelod ar Gyngor Gwynedd (gydag argymhelliad gan y Comisiwn Etholiadol i’w dorri i 67 erbyn 2022).  60 Aelod Cynulliad sydd yna – er bod hwnnw’n gweithredu tros Gymru gyfan, a 30 aelod sydd gan Ynys Mon – sydd a bod yn deg efo poblogaeth is nag un Gwynedd.  Byddai toriad yn y nifer o gynghorwyr yng Ngwynedd i – dyweder – 40 yn arbed pres sylweddol yn hytrach na manion i’r cyngor.  Byddai hynny’n hen ddigon i wneud y gwaith.
Felly beth amdani bois?  Beth am gynnig bod y cyngor yn argymell toriad yn nifer y cynghorwyr sy’n eistedd arno i 40?
A bu distawrydd.

Parhau i ddarllen

fel y moroedd: gadael israel

Mewn llai na 30 awr o ymweliad, cyflawnodd yr Arlywydd Trump gymaint. Mae’r perthynas rhwng America ac Israel yn gryfach byth bellach. Pan oedd o flaen y wal, ymbilodd ar Dduw am ddoethineb. Bydded i Dduw ateb y weddi honno. Dioch i’r swyddogion d… Parhau i ddarllen

fideo wyth: Ffarwel i Gemau AAA

gan Elidir Jones Neithiwr, ro’n i’n chwarae Horizon: Zero Dawn. Mae’n gêm dda. Iawn. Mae wedi rhoi cymaint o bolish ar y fformiwla byd-agored nes ei fod yn sgleinio, mae’n edrych yn wych, mae’r ysgrifennu’n dda – sy’n beth prin iawn mewn gemau mawr fel hyn. A drwy’r holl beth, ro’n i… … wedi diflasu, braidd. Mae’n rhyfeddol…

Parhau i ddarllen

Cynghorydd Ann Davies: Digwyddiadau wedi eu mynychu gan y Cadeirydd ym Mai 2017

11.05.17  – Seremoni Dinasyddiaeth, Rhuthun 12.05.17  – Sefydlu Maer Dinbych a Cyfarfod Blynyddol Cyngor Tref Dinbych, Dinbych 16.05.17  – Parti Gardd Frenhinol , Palas Buckingham, Llundain Parhau i ddarllen

Tao Sôn: Jung a’r Gwneuthurwr Glaw

Munud i Feddwl (23/5/17)Yn ystod ail hanner ei fywyd mi
ddaeth Carl Jung, y seiciatrydd a’r awdur… Parhau i ddarllen

Bethan Gwanas: Pluen – ar restr fer Tir na-Nog

Eitem hyfryd ar Heno:
Parhau i ddarllen

Cymraeg – Y Silff Lyfrau | the Welsh Bookshelf: DADENI – PENNOD ESGLIWSIF!

Gyda Dadeni gan Ifan Morgan Jones yn cael ei gyhoeddi yr wythnos hon dyma ryddhau pennod esgliwsif ohoni yn damed i aros pryd… ‘JONI’ PEFRIAI ARWYNEB RHEWLLYD afon Teifi yng ngoleuni machlud yr haul llwynog a gamai’n ysgafndroed ar hyd crib y dyffryn. Prociai Joni’r wyneb â blaen brigyn, gan wylio ei adlewyrchiad yn ymgasglu […] Parhau i ddarllen

Addysg yn Sir Ddinbych: Diweddariad prosiect o safle adeiladu ysgolion newydd ar gyfer Ysgol Pen Barras ac Ysgol Stryd y Rhos

Dyma rai lluniau sy’n dangos cynnydd y prosiect o’n hymweliad diweddar i safle Glasdir. Mae strwythur yr adeiladau rwan yn dechrau cymryd siâp! Mae’r prosiect yma yn cael ei ariannu gan Gyngor Sir Ddinbych a Llywodraeth Cymru fel rhan o’u Rhaglen Ysgolion ac Addysg yr 21ain Ganrif. Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Y Blaid Lafur yn hollti

Wel ym Mon o leiaf.  Dau yn unig o Lafurwyr a etholwyd – y ddau ohonyn nhw ar Ynys Cybi, ac ymddengys eu bod yn eistedd mewn dau grwp gwahanol.  Gobeithio na fyddant yn hollti eto neu mi fydd yna rhywun yn brifo’n weddol ddrwg. Parhau i ddarllen

fel y moroedd: arlywydd o flaen y wal

Wedi traddodi araith wych a nerthol i nifer o arweinwyr Arabaidd yn Saudi Arabia, cyrhaeddodd yr Arlywydd Trump Israel heddiw. Mae’r croeso yn anhygoel o gynnes a chyfeillgar, yn enwedig gan y prif weinidog Netanyahua a’i wraig. Mr. Trump ydy Arlywydd America cyntaf a aeth at y Wal Orllewinol yn swyddogol. “Does dim gair i fynegi’r profiad a ges i (o flaen y Wal); gadawodd argraff arna i fyddai’n para am byth,” meddai yn nhŷ prif weinidog Israel.  Parhau i ddarllen

Bethan Gwanas: Ysgol Maesincla

Dyma i chi lun o griw Bl 5 Ysgol Maesincla, Caernarfon – a dwi yn eu canol nhw! Mi ges i awr o siarad am lyfrau a darllen a sgwennu efo nhw, a nefi, roedd ‘na chwerthin! Roedden nhw’n griw gwych, arbennig o hwyliog, a wnaethon nhw ddim dal dig am fy mod i’n hwyr… […] Parhau i ddarllen

National Library of Wales Blog: A Soaring Success Story

Last week (19 May) was Endangered Species Day, which provided an opportunity to contemplate the success story of a once endangered species in Wales, information […] Parhau i ddarllen

anarchwaethus / gwefan anarchaidd yn y Gymraeg: “Why we shut down the UK’s largest coal mine – a call to action”

https://reclaimthepower.org.uk/news/canaries-shut-mine/ Anerchiad gan brotestwyr a gauodd gloddfa brig Ffos-y-Fran ym mis Ebrill. Cawsant eu deddfrydu i dalu dirwy o £10,000 – gallwch eu cefnogi yn ariannol fan hyn. Cafwyd gweithredoedd tebyg yn ac mae mwy ar y gweill yng ngweddill yr ynys.     Parhau i ddarllen

Golwg360: Hir oes i ysgafnder ar sgriniau Cannes

Dylan Edwards sydd yng Ngŵyl Ffilmiau Cannes ar ran Golwg360 Parhau i ddarllen

Blog Glyn Adda: Y cwestiwn diosgoi eto

Dyma fy negfed blogiad ar y testun hwn. A dyma nhw’r lleill eto. https://glynadda.wordpress.com/2016/08/29/y-gorwel/ https://glynadda.wordpress.com/2017/03/09/y-gorwel-eto/ https://glynadda.wordpress.com/2017/03/26/y-ddamnedigaeth/ https://glynadda.wordpress.com/2017/04/05/neges-ddifrifol-i-ymgeiswyr/ https://glynadda.wordpress.com/2017/04/14/os-mai-b-fydd-y-dewis-dynai-diwedd-hi/ https://glynadda.wordpress.com/2017/04/20/a-oes-yma-ugain-a-saif-yn-y-bwlch/ https://glynadda.wordpress.com/2017/04/25/pam-pleidleisio-ir-democratiaid-rhyddfrydol/ https://glynadda.wordpress.com/2017/04/27/y-mater-mawr-eto/ https://glynadda.wordpress.com/2017/05/05/cwestiwn-i-enillwyr-gwynedd-pwy-fydd-yn-rheoli-chi-ynteu-horizon/ Fel yr oedd cyn yr etholiadau lleol, felly hefyd ar eu holau, dyma’r mater pwysicaf sy’n wynebu cynghorwyr siroedd Gwynedd a Môn, y mater pwysicaf yn hanes y ddau awdurdod, ac yn wir […] Parhau i ddarllen

Gofalaeth Fro'r Llechen Las: Dileu’r athrawiaeth?

Pe na fyddwn yn gwybod yn well, gallwn feddwl fod papurau tabloid Llundain yn fwy cyfarwydd â neges y Beibl nag ydym ni aelodau eglwysig. Yn dilyn marwolaeth y llofrudd Ian Brady ddechrau’r wythnos roedd mwy nag un o benawdau’r papurau hynny’n udo am ei weld yn pydru neu’n llosgi yn uffern. Un peth na […] Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Adnabod Arfon yn drylwyr

Da gweld bod y Blaid Lafur yn ganolog wedi gorfodi rhywun sy’n adnabod yr etholaeth fel cefn ei llaw ar y Blaid Lafur yn Arfon. Parhau i ddarllen

Llafar Bro: Enillydd Ysgoloriaeth Patagonia 2017-18

Enillydd Ysgoloriaeth Patagonia eleni oedd Elin Roberts, Blaenau Ffestiniog. 

Mewn seremoni yn Siambr y Cyngor Tref dyfarnwyd y wobr iddi ar Ddydd Gŵyl Ddewi. Dyma’r ail flwyddyn yn olynol i’r Ysgoloriaeth hon gael ei ddyfarnu, gyda gwobr o £1… Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Etholaethau Cymru yn nhrefn pa mor ymylol ydyn nhw

O astudiaeth Rallings & Thrasher Parhau i ddarllen

fel y moroedd: seremoni raddio arall

Graddiodd fy mab ifancaf ynghyd â 276 eraill o’r ysgol uwchradd neithiwr. Roedd o’n astudio, chwarae pêl-droed a rhedeg cross country yn galed am bedwar blynedd. Mae o eisiau astudio peirianneg yn y brifysgol, a bydd o’n gweithio’n rhan amser yn ystod yr haf. Cynhaliwyd y seremoni dan do oherwydd y tywydd, y tro cyntaf ers 80au. Daeth fy merch hynaf a’i gŵr ar gyfer yr achlysur.  Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Beth mae’r marchnadoedd betio yn dweud wrthym am obeithion y Blaid?

Wel, maent yn awgrymu y bydd y Blaid yn cadw Dwyfor Meirion, Arfon a Dwyrain Caerfyrddin / Dinefwr ac yn cipio Ynys Mon.  Maent hefyd yn awgrymu y gallai’n hawdd iawn ennill yn y Rhondda.  Petai hynny oll yn digwydd dyna fyddai canlyniad gora… Parhau i ddarllen

fel y moroedd: tornado bron

“Ewch i’r lloches rŵan.”  Cafodd y gŵr y rhybudd hwn ar ei ffôn neithiwr drwy app tornado. Roedd hi’n hollol ddistaw tu allan eto ond dyma nôl y bag parod sydd yn cynnwys pasbortau’r teulu er mwyn mynd i’r islawr os yn wir dôi tornado i’r dref. Roedd yn hwyr ac roeddwn i’n gysglyd fel gorweddais ar y gwely, ond neidiodd allan ohono fo wrth glywed y daran frawychus cyntaf. Roeddwn i’n aros efo’r teulu wrth y drws i’r islawr yn clywed y gwyntoedd a’r taranau. Yn ffodus pasiodd y storm yn gyflym, ac aethon ni i’r gwely’n ddiolchgar. Parhau i ddarllen

Ymweld ag Eryri: ‘King Arthur: Legend of the Sword’ – Ble i ddarganfod Arthur yn Eryri

Gyda dyddiad rhyddhau ‘King Arthur: Legend of the Sword’ yn prysur agosau, a 2017 yn #BlwyddynChwedlau yng Nghymru, roeddem yn meddwl dilyn arweiniad Visit Britain gan rannu gyda chi rai o’n hoff lefydd i ymweld â hwy ar drywydd i ddarganfod Arthur yn Eryri. Y ffilm mawr eleni ar gyfer selogion ffilmiau hanes a ffantasi … Parhau i ddarllen Parhau i ddarllen

Rhys Aneurin: Queen St. 1 Mixed paints on board 61 x 122cm • £375

Queen St. 1
Mixed paints on board
61 x 122cm • £375

Parhau i ddarllen

Cymraeg – Y Silff Lyfrau | the Welsh Bookshelf: UCHAFBWYNTIAU’R LOLFA – 00AU I’R DYFODOL!

Dathlu 50 Y Lolfa gan gyraedd y 00au – ac edrych ymlaen i’r dyfodol… Parhau i ddarllen

Dyddlyfr y Bachan Main: Elái ynteu Élai? Rhan 2.

Rhagor o gwestinau ar gyfer y fforwm Enwau Lleoedd. Efallai bydd rhywrai yn roi cynnig ar eu hateb.

(1) Onid oes golwg led anarferol ar yr enw Tre-lai / Tref-elái? Mae’n bur anghyffredin (am a wn i) gweld enghreifftiau o’r patrwm (elfen TREF) + (enw afon).

Mae’r enw Trefynwy yn bodoli, wrth gwrs, ond eithriad prin arall yw. Onid enw cymharol ddiweddar oedd hwnnw? Mae’r enw Saesneg yn awgrwymu ei fod yn drosiad o ryw ffurf Gymraeg *Abermynwy (arllwysfa Mynwy i Wy) am ei fod yn beth hynod, mi ddywedwn, gweld mewn enwau Saesneg ‘mouth’ â’r ystyr ‘genau isafon sydd yn llifo i afon’ yn hytrach na ‘genau afon sydd yn llifo i’r môr” (Bournemouth, Exmouth, Dartmouth, ayyb).

Mae hefyd heol ym Mrynsiencyn, Ynys Môn, o’r enw Trefenai (neu ‘Tre Fenai’ ar Fapiau Google’) ond enw gwneud diweddar yw hwn o bosibl.

Yn ôl Hobson Matthews (Cardiff Records, 1898ff) :

ELY FARM. An ancient homestead in the hamlet of Ely. It was the hereditary property and residence of the late George Thomas (1821–1898), a Glamorgan farmer of the old school.

Ai Cymreigiad ar yr enw Saesneg ‘Ely’ yw Tre-lai, megis lleoedd Bro Morgannwg Tre-lales (Laleston), Tre-os / Tre-oes, Tredodridge, Trewalter, ayyb?

Byddai’r Saeson yn arfer enwau afon ar bentrefi a threfi Cymru am ryw reswm neu’i gilydd megis Brynbuga / Usk; Aberconwy / Conway (mae enw tref Conwy yn ymddangos bod yn Gymreigiad o’r enw Saesneg i bob pwrpas), Mynyddcynffig / Kenfig, Aberogwr / Ogmore-by-Sea.

Felly, oni fu yma enw Saesneg ‘Ely’ yn unig nes i’r Cymry yn yr Oesoedd Canol ail-feddiannu Bro Morgannwg?

(Ni wn pa mor hen yw’r enw ‘Ely’, na ‘Thre-lai’. Efallai nid oes sail o gwbl i’r hyn yr wyf yn ei gynnig yma!).

(2) Beth yw ynganiad lleol Lanelay Hall yn Nhonysguboriau (os nad LEIN-lei yw erbyn hyn!). Lanéli? Lanélai? Lanelái? Lanlái?

Parhau i ddarllen

Llyfrgelloedd Sir Ddinbych: Sesiwn galw i mewn – Swyddog Cefnogi Cymunedol yr Heddlu (PCSO) – Llyfrgell Rhuthun

Dewch draw i Lyfrgell Rhuthun ddydd Gwener , Mai 26ain rhwng 1.00 a 2.30 o’r gloch i drafod unrhyw faterion sydd yn bwysig i chi hefo’ch Swyddog Cefnogi Cymunedol lleol Parhau i ddarllen

Eglwysi Bro Aled: Dydd Sul, 21 Mai 2017

Darlleniad y Dydd: 1 Corinthiaid 2:12-16 (BCND:tud.182/ tud.166)

Croeso cynnes i bawb ohonoch i’n gwasanaethau. Beth am i ni ddechrau’r diwrnod heddiw gydag agwedd debyg i’r Salmydd, sy’n annog ei hun i beidio dal yn ôl wrth fendithio a moli’r Arglwydd sanctaidd? Rydym am atgoffa’n hunain o’r Duw sy’n llawn doniau, yn maddau ein holl . . . → Read More: Dydd Sul, 21 Mai 2017

Parhau i ddarllen

fel y moroedd: yn ôl at y brifysgol

Wedi treulio pythefnos yn ymlacio adref, aeth fy merch ifancaf yn ôl at y brifysgol yn Missouri y bore ‘ma. Cafodd waith yn y theatr ar y campws yn ystod yr haf, a bydd hi’n dechrau ddydd Sadwrn. Bydd y gwaith yn talu am y costau byw am flwyddyn. Yn anffodus na fydd hi’n medru gweld seremoni raddio ei brawd yfory. Fe ddaw hi’n ôl eto fis Tachwedd.  Parhau i ddarllen

Golwg360: FIDEO – Cofio Rhodri Morgan – “cymwynaswr mawr gwleidyddiaeth Cymru”

Bydd un o Aelodau mwyaf newydd y Cynulliad yn cofio’r cyn Brif Weinidog, Rhodri Morgan, fel un o “fel un o gymwynaswyr mawr gwleidyddiaeth y genedl ac un o benseiri y Cynulliad”. “Roedd e’n wleidydd unigryw iawn, cyfuno bod yn… Parhau i ddarllen

Dyddlyfr y Bachan Main: Y Gymraeg yn Ne Cymru yn 1891

Dyma adroddiad byr yn Saesneg o’r Cardiff Times, ymron gant a phedwar ar hugain o flynyddoed yn ôl, yn sôn am ganlyniadau Cyfrifiad 1891. 
Wrth ei droed yr wyf wedi ychwanegu siartiau tafellog er mwyn hwyluso dehongli’r ffigyrau yn y testun hwn


LANGUAGES SPOKEN IN SOUTH WALES.

A highly interesting section of the census returns is that relating to the language spoken in Monmouthshire and South Wales.

To first take Monmouthshire. In 1891 there was an enumerated population in that county of 275,242, of whom 217,664 spoke English 9,816, Welsh 29,743 both English and Welsh; 555, other languages; while 2,475 persons made no statement on the point, and 15,209 were infants under 2 years of age.

In the Chepstow registration division there were 18,042 English-speaking residents, 30 spoke only Welsh, and 249 both English and Welsh.

In Monmouth registration division the figures were – English, 26,098; Welsh, 29; bi-lingual, 306.

In Abergavenny, 21,985 spoke English, 361 Welsh, and y 2,420 both languages.

In Bedwellty division there were 38,833 English-speaking people, 6,805 Welsh, and 15,105 Welsh and English.


Pontypool had 33,426 English, 351 Welsh, and 3,499 bi-linguals.


With a population of 96,796 Newport district had 79,280 English-speaking residents, and 2,240 Welsh, while 8,164 were at at home in both languages.


Turning to Glamor[gan]shire, we find that, with a population of 693,072. the English numbered 326,481, the Welsh 142,346, and the bi-linguals 177,726.


In Cardiff distinct, with an enumerated population of 173,796 in 1891, there were 138,276 English, 3,120 Welsh, and 19,395 English and Welsh-speaking people.

The proportion of Welsh was, of course, very much larger in the Swansea district. With a population of 114,326, 57,099 spoke the English language, 22,417 the Welsh, and 27,229 both languages. 



The figures for other towns are as follows:  


English

Welsh

Both Languages

Pontypridd

50,005

40,507

46,487

Merthyr Tydfil 

34,651

35,244

39,812

Bridgend

19,243

11,806

17,329

Neath

17,793

14,740

20,493

Pontardawe

1,590

13,655

5,132

Gower

7,834

857

1,849

 CARMARTHENSHIRE.

Llanelly

6,161

25,366

17,630

Llandovery

688

6,804

3,570

Llandilofawr

926

13,327

5,151

Carmarthen

3,976

17,848

10,586

PEMBROKESHIRE.

Narberth

7,445

6,520

3,392

Pembroke

26,871

67

1,430

Haverfordwest

17,643

7,086

5,982

CARDIGANSHIRE.

Cardigan

679

1,285

4,575

Newcastle-in-Emlyn

549

15,501

2,231

Lampeter

328

7,230

1,713

Aberayron

148

9,369

1,549

Aberystwyth

2,169

11,971

6,136

Tregaron

106

7,268

907

 

 (Diwedd)
A dyma’r siartiau tafellog:

 


A dyna’r cwbwl am y tro! 

Parhau i ddarllen