Golwg360: Bush yn llygad ei lle

Tynnu lluniau mewn gig? Parhau i ddarllen

Blog Glyn Adda: Boris a’r Gath

Fel ambell un o’m darllenwyr efallai, ces hysbysiad y dydd o’r blaen gan y Sefydliad Materion Cymreig am gynhadledd sydd i’w chynnal yng Nghanolfan y Mileniwm, Caerdydd, wythnos union cyn refferendwm yr Albanwyr.  Y thema, eto fyth, “Yr Undeb sy’n Newid”.  Neilltuir un sesiwn i ymhlygiadau “Devo-max” i Gymru. Rwyf am achub y blaen ar […] Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Plaid De Lloegr

Mae’n debyg y dyliwn i longyfarch y canlynol ar gael eu hethol i Bwyllgor Gwaith ‘Cenedlaethol’ y Blaid Lafur.Ken LivingstoneAnn BlackEllie RivesChristine ShowcroftKate OsamoreJohanna BaxterJim McMahonAlice PerryEr mai ychydig o gefnogaeth sydd gan Laf… Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Roger Lewis yn ei chanol hi eto

Pwy sy’n cofio Roger Lewis – yr un sy’n sgwennu erthyglau gwrth Gymreig i’r Daily Mail o bryd i’w gilydd – cwyno am y Taliban Cymraeg a iaith mwncis a ‘ballu? Ymddengys bod ei angen i fwlio a sarhau wedi colli cytundeb cyhoeddi iddo. Bechod. Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Dydi’r holl ddata ynglyn a’r Gymraeg ddim yn ddrwg

Edrych ar ystadegau Plasc, Llywodraeth Cymru oeddwn i (fel y bydd rhywun) pan gefais fy hun yn edrych ar ystadegau iaith plant ysgolion cynradd Cymru. Efallai y byddaf yn dod yn ol at agweddau eraill ar y tablau eto – ond i bwrpas yr ymarferiad yma edrych ar y plant sy’n siarad y Gymraeg adref ydw i.  Dwi wedi addasu’r tablau er eglurder ac yn cyfrifo’r canrannau – dydi hynny ddim ar gael yn y data gwreiddiol.

Cyn dechrau mae’n well i mi gynnig pwt o eglurhad – er mwyn llonyddwch domestig ymhlith pethau eraill.  ’Dydw i ddim yn credu mewn gwahaniaethu rhwng gwahanol fath o siaradwyr Cymraeg – maent i gyd mor werthfawr a’i gilydd.  Dydw i ddim chwaith yn awgrymu am funud mai dim ond pobl o gartrefi Cymraeg eu hiaith sy’n trosglwyddo’r Gymraeg i’w plant – dwi’n briod efo rhywun nad oes neb ond hi yn ei theulu estynedig mawr iawn sy’n siarad y Gymraeg, a’r unig dro dwi wedi ei chlywed yn siarad Saesneg adref oedd pan oedd yn dweud rhywbeth wrthyf fi nad oedd am i’r plant ei ddeall pan oeddynt yn fan a di Saesneg.  Gallaf feddwl am lawer o bobl mae’r Gymraeg yn ail iaith iddynt sydd wedi codi eu plant yn Gymry Cymraeg.

Ond dwi yn credu bod unrhyw iaith hyfyw angen siaradwyr iaith gyntaf – pobl sy’n fwy cyfforddus yn ei siarad nag ydynt yn siarad yr un iaith arall.  Pe na byddai siaradwyr Cymraeg felly yn bodoli yn y gorffennol, ni fyddai’r iaith yn fyw heddiw.  I’r graddau hynny mae’r nifer o siaradwyr Cymraeg iaith gyntaf yn bwysig – a dyna pam ‘dwi’n edrych ar y mater yma.  ’Dwi’n cychwyn trwy edrych ar ffigyrau Cymru a Gwynedd yn fanwl tros y deg mlynedd ddiwethaf cyn mynd ati i edrych ar pob man arall yn llai trylwyr.

Byddai dyn yn disgwylm cwymp cyson ag ystyried bod trosglwyddiad iaith yn llai effeithiol pan mai dim ond un rhiant sy’n siarad y Gymraeg a chyn mai llai na 20% o’r boblogaeth sy’n siarad yr iaith.  Petai pob dim arall yn gyfartal byddai 80% o siaradwyr Cymraeg yn priodi -neu o leiaf yn cael plant efo – rhywun di Gymraeg.  ’Dydi pethau ddim yn gweithio felly yn union wrth gwrs – mae diwylliant a daearyddiaeth yn gyrru hyd yn oed cariad a rhamant i raddau – ond dwi’n siwr eich bod yn gwerthfawrogi negyddiaeth y fathemateg sy’n wynebu’r Gymraeg yn y cyswllt yma.

Ond dydi’r disgwyliad ddim yn cael ei wireddu mewn gwirionedd.  Mae’n wir bod y canrannau o blant sy’n siarad y Gymraeg adref yn is yng Nghymru a Gwynedd yn 2012/13 nag oeddynt yn 2003/04, ond gallwn ddewis blynyddoedd eraill – 2006/07 er enghraifft lle mae’r canrannau’n is na’r rhai diweddaraf.  Yr hyn sydd fwyaf trawiadol i mi ydi sefydlogrwydd ffigyrau a ddylai – yn ol unrhyw fodel mathemategol – syrthio’n gyson.

Mae yna eglurhad syml am hyn – ac eglurhad diwylliannol ydi hwnnw.  Mae’n ymddangos i mi bod parodrwydd i siarad y Gymraeg adref ar gynnydd naill ai ymysg teuluoedd lle mae’r ddau riant yn siarad y Gymraeg neu lle mae un o’r ddau yn siarad y Gymraeg, neu ymysg teuluoedd lle ceir rhiant sengl yn siarad y Gymraeg neu mewn cyfuniad o’r mathau yma o deuluoedd.

Dydi pob newyddion am yr iaith ddim yn newyddion drwg.

Cymru
2003/04 37,995 23,511 150,693 212,199 11.1
2004/05 39,111 22,995 147,228 209,334 11.0
2005/06 37,457 21,943 146,062 205,462 10.7
2006/07 37,146 21,016 144,116 202,278 10.4
2007/08 50,702 20,969 127,021 198,692 10.6
2008/09 50,083 19,923 124,323 194,329 10.3
2009/10 51,412 19,737 120,875 192,024 10.3
2010/11 53,644 19,453 118,371 191,468 10.2
2011/12 54,862 19,956 117,560 192,378 10.4
2012/13 56,694 20,276 116,954 193,924 10.5
Gwynedd
2003/04 1,328 5,379 1,287 7,994 67.3
2004/05 1,143 5,261 1,525 7,929 66.4
2005/06 1,115 5,065 1,701 7,881 64.3
2006/07 1,013 4,835 1,924 7,772 62.2
2007/08 1,583 4,942 1,123 7,648 64.6
2008/09 1,709 4,673 891 7,273 64.3
2009/10 1,691 4,780 819 7,290 65.6
2010/11 1,707 4,658 867 7,232 64.4
2011/12 1,723 4,708 836 7,267 64.8
2012/13 1,709 4,673 891 7,273 64.3

2012/13  Siarad Cym  Cym Adref  Dim Cym  Cyfanswm  %Cym Adre
Powys 4,372 753 2,776 7,901 9.5
Sir Ceredigion 1,618 1,392 645 3,655 38.1
Sir Benfro 3,064 500 3,995 7,559 6.6
Sir Gaerfyrddin 4,439 3,008 3,879 11,326 26.6
Abertawe 1,776 575 12,643 14,994 3.8
Castell-nedd Port Talbot 1,442 588 6,645 8,675 6.8
2008/09
Powys 5,119 750 2,400 8,269 9.1
Sir Ceredigion 1,609 1,556 893 4,058 38.3
Sir Benfro 1,631 619 5,597 7,847 7.9
Sir Gaerfyrddin 3,106 3,131 5,013 11,250 27.8
Abertawe 1,798 456 12,609 14,863 3.1
Castell-nedd Port Talbot 1,353 621 6,688 8,662 7.2
2003/04
Powys 4,155 949 4,069 9,173 10.3
Sir Ceredigion 1,658 1,838 862 4,358 42.2
Sir Benfro 1,481 875 6,075 8,431 10.4
Sir Gaerfyrddin 1,827 3,597 6,508 11,932 30.1
Abertawe 1,228 525 14,008 15,761 3.3
Castell-nedd Port Talbot 1,319 828 7,707 9,854 8.4
Wrecsam 1,060 330 7,601 8,991 3.7
2012/13  Siarad Cym  Cym Adref  Dim Cym  Cyfanswm  %Cym Adre
Pen-y-bont ar Ogwr 1,087 301 7,649 9,037 3.3
Bro Morgannwg 1,080 461 7,218 8,759 5.3
Rhondda Cynon Taf 3,182 1,118 11,353 15,653 7.1
Merthyr Tudful 521 38 3,340 3,899 1.0
Caerdydd 2,218 1,393 18,414 22,025 6.3
2008/09
Pen-y-bont ar Ogwr 1,160 207 7,802 9,169 2.3
Bro Morgannwg 881 378 7,476 8,735 4.3
Rhondda Cynon Taf 2,887 1,175 11,434 15,496 7.6
Merthyr Tudful 530 42 3,255 3,827 1.1
Caerdydd 2,005 1,076 17,664 20,745 5.2
2003/04
Pen-y-bont ar Ogwr 1,451 256 8,109 9,816 2.6
Bro Morgannwg 1,057 522 7,955 9,534 5.5
Rhondda Cynon Taf 2,386 1,248 13,410 17,044 7.3
Merthyr Tudful 724 87 3,576 4,387 2.0
Caerdydd 1,907 1,368 18,959 22,234 6.2

2012/13 Siarad Cym Cym Adref Dim Cym Cyfanswm %Cym Adref
r Ynys Môn 1,400 2,068 685 4,153 49.8
Gwynedd 1,709 4,673 891 7,273 64.3
Conwy 1,213 1,415 3,851 6,479 21.8
Sir Ddinbych 2,080 891 2,977 5,948 15.0
Sir y Fflint 2,959 263 6,769 9,991 2.6
Wrecsam 3,372 245 5,339 8,956 2.7
2008/2009
Sir Ynys Môn 967 1,910 1,242 4,119 46.4
Gwynedd 1,750 4,737 947 7,434 63.7
Conwy 981 1,479 4,129 6,589 22.4
Sir Ddinbych 2,010 831 3,399 6,240 13.3
Sir y Fflint 2,607 252 7,162 10,021 2.5
Wrecsam 2,208 295 6,232 8,735 3.4
2003 / 04
Sir Ynys Môn 930 2,227 1,371 4,528 49.2
Gwynedd 1,328 5,379 1,287 7,994 67.3
Conwy 1,361 1,589 4,433 7,383 21.5
Sir Ddinbych 2,051 874 3,853 6,778 12.9
Sir y Fflint 2,051 368 8,683 11,102 3.3
Wrecsam 1,060 330 7,601 8,991 3.7
2012/13  Siarad Cym  Cym Adref  Dim Cym  Cyfanswm  %Cym Adre
Caerffili 5,637 269 6,167 12,073 2.2
Blaenau Gwent 1,859 55 2,167 4,081 1.3
Torfaen 3,322 120 2,642 6,084 2.0
Sir Fynwy 3,460 112 1,682 5,254 2.1
Casnewydd 4,884 38 5,227 10,149 0.4
2008/09
Caerffili 5,298 118 6,751 12,167 1.0
Blaenau Gwent 1,758 37 2,656 4,451 0.8
Torfaen 2,896 78 3,059 6,033 1.3
Sir Fynwy 4,013 141 1,216 5,370 2.6
Casnewydd 3,516 34 6,699 10,249 0.3
2003/04
Caerffili 3,980 236 9,265 13,481 1.8
Blaenau Gwent 639 55 4,499 5,193 1.1
Torfaen 1,762 79 5,299 7,140 1.1
Sir Fynwy 2,388 236 3,365 5,989 3.9
Casnewydd 1,252 45 9,799 11,096 0.4

Parhau i ddarllen

fel y moroedd: jane austen yn eidaleg

Dw i ddim yn gwybod pam. Mae eisiau arna i ddarllen Jane Austen eto. Darllenais bob un o’i nofelau a llawer o lyfrau amdani hi flynyddoedd yn ôl. Ffefryn y teulu ydy hi hefyd ac felly mae ei geiriau ffraeth yn cael eu dyfynnu’n aml wrth i ni siarad efo’n gilydd. Dw i eisiau ei darllen yn Eidaleg y tro ‘ma; des o hyd i’r wefan hyfryd, sef Falchder a Rhagfarn yn ddwyieithog; mae’r ddwy fersiwn ochr yn ochr ar yr un tudalen. Hwrê! Parhau i ddarllen

Cynulliad Cenedlaethol Cymru: Y tu ôl i’r llenni – y Senedd #LightsOut

Gan Sonam Patel, Y Tîm Digwyddiadau Corfforaethol Cymerodd y Senedd, cartref Cynulliad Cenedlaethol Cymru, ran yn y digwyddiad #LightsOut ddydd Llun 4 Awst. Diffoddodd y Senedd ei oleuadau rhwng 22.00 a 23.00, gan adael un golau yn unig fel symbol … Continue reading Parhau i ddarllen

newydd sbon: Teyrnged Paris i’r mathemategwyr

Mathemateg yw’r pwnc mae llawer yn ei gasau, ac eto, cymaint yn ei fwynhau fel posau a phatrymau. Ble arall ond y dinas a gynlluniwyd gan Haussmann, sy’n talu teyrnged i fathemategwyr; ar y cyfan rhai Ffrengig, ond mae eraill. Dyma restr gan adran mathemateg Prifysgol Sant Andreas, sy’n nodi strydoedd wedi eu henwi ar […] Parhau i ddarllen

Blog Glyn Adda: Be sy’n gwneud stori ?

O na! Ddim eto …! A finnau newydd ddweud ffarwel wrth y Dwsin Doeth, dyma GOLWG 360 heddiw’n dechrau malu eto am yr hen gwestiwn, a ddylai’r Eisteddfod ddal i deithio?   Safle barhaol yn y Canolbarth?  Aberystwyth? Meifod? Llanelwedd? &c &c.   Mwydro. Mae’r peth “wedi codi ei ben eto”, meddai’r adroddiad.  Ym mhle? Gan bwy?  […] Parhau i ddarllen

Asturias yn Gymraeg: Ffrwyth y Ddaear

Rydym ni ar ddechrau’r tymor pan fyddaf yn treulio mwy o amser yn y gegin nag yn y lluarth. Weithiau mae fel petai bob tro rwy’n agor drws y teras mae rhyw lysieuyn neu ffrwyth newydd ar y ford. Ond roedd hyn yn rhywbeth arbennig. Mae cyfaill inni’n ennill ei damaid wrth chwilio am fadarch […] Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Pol diweddaraf Ashcroft – goblygiadau posibl i Gymru

Rydan ni eisoes wedi son am y polau diddorol sy’n cael eu cynnal gan Michael Ashcroft lle mae’n edrych ar fathau arbennig o etholaethau yn hytrach nag ar pob etholaeth.  Ei ymarferiad diweddaraf oedd edrych ar 8 etholaeth oedd a mwyafrif o llai na… Parhau i ddarllen

fel y moroedd: chwynnu

Mae’n anodd credu pa mor nerthol ydy’r chwyn. Wedi i’r blodau gorffen, rhaid cyfaddef fy mod i’n esgeuluso’r gwely gellysg. Yna mi welais yn sydyn bron fod yna goeden fach yn tyfu yno! Gwisgais mewn gwisg amddiffyn gan unrhyw bryfed sydd yn hedfan neu … Parhau i ddarllen

S4C Caban: Nev-oedd Mawr!

Arwr pêl-droed Cymru Southall yn nhrêl S4C i hyrwyddo’r sioe chwaraeon Clwb Mae cyn gôl-geidwad Cymru ac Everton Neville Southall yn serennu mewn  trêl ffilm ar S4C sy’n hyrwyddo Clwb – sioe chwaraeon newydd brynhawn Sul S4C. Bydd trêl S4C …Darllen mwy Parhau i ddarllen

Pric o Lawenydd: Gen-Con 2014

Strapiwch eich hunain i mewn. Mae hi am ddod yn nyrdaidd ofnadwy rownd ffordd hyn. Gen-Con ydi’r gynhadledd gemau bwrdd mwya yng Ngogledd America, ac yn ail yn unig i’r gynhadledd anferth sy’n cael ei gynnal yn Essen, Yr Almaen bob blwyddyn. Mae miloedd o bobol yn heidio i ddinas Lake Geneva, Wisconsin, i chwarae […] Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Caerdydd yn paratoi am y wledd fawr

S4C Caban: Stori cofeb y milwyr Cymreig ar Heno

Ar ddydd Sadwrn 16 Awst, dadorchuddiwyd cofeb drawiadol newydd ar bridd tramor er cof am y milwyr o Gymru fu’n brwydro, a fu farw, ar gaeau Fflandrys yn ystod y rhyfel. Mae’r gofeb o ddraig efydd wedi ei gosod yn …Darllen mwy Parhau i ddarllen

Golwg Trwy'r Lens: Saran & Celfyn

Llongyfarchiadau mawr i Saran a Celfyn a briododd yn ddiweddar yng Ngwesty’r Victoria, Llanberis.  Yn dilyn y brecwast priodas aeth gwesteion y briodas i gyd am drip ar Lyn Padarn – lle gwell ar noson braf.  Pob hwyl i’r ddau – dyma flas o’r diwrnod.

© Geraint Thomas, Panorama 2014 – Cedwir Pob Hawl – All Rights Reserved

Mae’r Holl luniau a’r deunydd ar y blog hwn yn berchen i Geraint Thomas, cedwir pob hawl.
All images and material is property of Geraint Thomas All Rights Reserved

Parhau i ddarllen

Y Llwyfan: Gareth Glyn

Pryd ddechreuodd eich diddordeb mewn cyfansoddi? Unrhyw atgofion cynnar penodol? Pan oeddwn i’n blentyn, yn clywed cerddoriaeth o ’nghwmpas i drwy’r amser. Roedd fy nhad, y Prifardd T. Glynne Davies, yn denor da , ac wedi ennill mewn eisteddfodau; roedd … Continue reading Parhau i ddarllen

fel y moroedd: gwyliau yn rhufain

Fe wnes i wylio’r ffilm glasurol hon efo’r plant neithiwr. (Fe wyliais i hi wedi’i throsleisio’n Japaneg amser maith yn ôl yn Japan.) Roedd Audrey Hepburn yn hynod o brydferth ac mae’r stori’n ddiddorol wedi’r cwbl; annisgwyl i fy mhlant oedd y diwedd. Roedd fy ail ferch wrth ei bodd yn gweld y lleoedd mae hi wedi ymweld â nhw. Mwynheuon ni’n fawr iawn.  Parhau i ddarllen

Lowri Haf Cooke: Cofio Mam: Nia Powys Cooke (1939 – 2014)

Mae na gefnfor maith o wahaniaeth rhwng ystyr y geiriau ‘roedd’ a ‘mae’; mae’n anodd trafod Mam yn nhermau y gorffennol. Roedd cael bod gyda hi fel teulu, ar yr eiliad olaf un, yn fraint eithriadol o drist. Wrth afael … Parhau i ddarllen Parhau i ddarllen

Llafar Bro: Bwrw Golwg- yr heddychwr Richard Roberts

Darn a ymddangosodd yn rhifyn Gorffennaf 2014.
Bwrw Golwg: Cyfres achlysurol yn edrych ‘nôl ar rai o gymeriadau a sefydliadau hanesyddol ein bro.

Celf- Lleucu Gwenllian Williams

A ninnau’n nodi cychwyn y Rhyfel Mawr eleni, mae’n briodol hefy… Parhau i ddarllen

BaeColwyn.com: Rheilffordd fel afon lydan

Beth sy’n arbennig am y llun ymao Fae Colwyn yw’r ffaith fod y rheilffordd yn domineiddio’r olygfa. Tystiolaeth o bwysigrwydd y rheilffyrdd yn yr oes hynny. Parhau i ddarllen

fel y moroedd: coginio "gyoza"

Mae’n flasus heb os, ond dw i ddim yn ei goginio’n aml oherwydd ei fod o braidd yn drafferthus paratoi. Ac felly dim ond unwaith neu ddwy’r flwyddyn bydda i’n ei goginio. Penderfynais ei goginio i swper neithiwr fodd bynnag wedi clywed bod fy mab ifanc… Parhau i ddarllen

S4C Caban: Cystadleuaeth Eich Dewis Chi

Yn rhan o ymgyrch S4C – Eich Dewis Chi rydym yn cynnig cyfle i chi ennill un o’r teclynnau canlynol er mwyn gwylio S4C: Ffôn clyfar; Tabled; Teledu clyfar; Gliniadur. Yr unig beth sydd angen yw llenwi holiadur byr am …Darllen mwy Parhau i ddarllen

Ailddysgu: Digon o lysiau a diffyg blodau

Dydy ein gardd ni ddim ar ei gorau ym mis Awst (na Medi chwaith).  Dros y blynyddoedd dwi wedi trio  tynnu allan rhai o’r planhigion sydd yn blodeuo yn y Gwanwyn hwyr neu ar ddechrau’r haf, ond dwi ddim wedi llwyddo i gynllunio ardd ar gyfer bob tymor.  Dydy’r ffaith fy mod gen i fwy o ddidordeb yn y llysiau a’r ffrwythau, a bod yr haf hwyr yn frysur gyda casglu llysiau dim yn helpu chwaith.  Ond mi all ardd fod yn fendigedig yr adeg yma o’r flwyddyn, fel yr ardd yn y gwaith:

Mae’r echniacea yma yn edrych yn hyfryd gyda’r gwair yn y cefn.  Ond mae’r ardd yma yn fawr – gyda digon o le i flanhigion gwahanol cymryd eu lle ar y llwyfan, fel petai, a mewn gofod mawr, does neb yn sylwi llawer ar y planhigion sydd wedi gorffen, neu dim wedi blodeuo eto.  Am wahaniaeth i ran o’n border ni:

Popeth drosodd yn fama!  (Er bod ychynig o flodau flynyddol ar gael – fel cosmos a rudbekia – a dwi’n meddwl mi wnai drio dyfu mwy blwyddyn nesaf.)

Er bod yr echinacea mor brydferth yn yr ardd yn y gwaith, dwi wedi trio echinacea yn ein gardd ni yn y gorffenol – a dydy nhw ddim yn hoff o’r ardd, a mae o’n bwysig dewis planhigion sy’n hapus.  Ond hefyd, dwi’n tueddi rhoi planhigion tal iu fewn a phlanigion mawr – sydd yn cymryd drosodd, fel yr ‘echinops’ yma.

Fel dych chi’n gweld, mae nhw’n wych am ddenu gwenyn, ond mae nhw braidd yn hyll wedi gorffen.  Heddiw dwi wedi bod yn torri nhw i lawr, a rwan mae’r border yn edrych braidd yn wag – wel, yn wag iawn mewn llefydd, ond o leia medra i weld y chwyn sydd wedi cael ei guddio gan yr echinops.

Yn yr ardd llysiau a’r tŷ gwydr ar y llaw arall, mae’r pupurau yn ffynu, a’r ciwcymber, a’r aubergines, ond dim y tomatos.  Dwi’n defnyddio system ‘Greenhouse Sensations’ lle mae ‘na gronfa dan y blanhigion i ddal dwr a maetholion, ond yn anffodus, dwi ddim yn meddwl bod y bwyd tomato yn gweithio.  Roedd gen i rhan ar ol eleni, a mae’n amlwg ddylwn i wedi prynu peth ffres.  Ond eto mae’r puprau yn ymdopi’n hapus.

Mae hi wedi bod yn wyntog iawn yn fama – ac er ei bod wedi bod yn stormus ar adegau, dydy ni ddim wedi cael llawer o law – fel arfer.  Felly dyfrio, a dyfrio  - yn yr ardd llysiau, beth bynnag.  Mae digon o ffa ffrengig a courgettes, ond y gellyg wedi dod i lawr yn y gwynt.  A dydy nhw ddim yn aeddfed eto – felly tybed bydden nhw’n iawn mewn crymbl, wedi eu goginio? Rhaid trio.



Parhau i ddarllen

fel y moroedd: darlunio

Gofynnodd y gŵr i mi ddarlunio rhywbeth i’w gylchlythyr optometreg. Llygad oedd o sydd yn dangos cyflwr myopia. Ceisiodd ddefnyddio cyfrifiadur ond methu, ac felly gofynnodd imi ddarlunio efo llaw. Mi wnes i ddefnyddio tun o sydd llysiau a phethau o gwmpas y tŷ. Mae’n edrych braidd yn dda er fy mod i’n dweud fy hun! Ceith y llun ei argraffu yn ei gylchlythyr nesaf dros y cwmni yn Japan. Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Anhrefn llwyr yn aros Caerdydd

Dwi’n gobeithio fy mod wedi cam ddarllen y stori yma ar Wales Online – ond os ydi hi’n gywir mae’r holl anhrefn sy’n cael ei achosi ar hyn o bryd yng nghanol Caerdydd yn digwydd ar gyfer un noswaith o giniawa gan gynadleddwyr NATO.  Mae’r uwch gynhadledd ei hun yn cael ei chynnal yn y Celtic Manor yng Nghasnewydd wrth gwrs, ond ymddengys bod y cynadleddwyr am fod yn gwledda ym Mharc Bute ar y noson gyntaf.  Ac i ganiatau iddynt wneud hynny mae’r ddinas wedi ei boddi gan blismyn, mae yna uffern o ffens fawr anghynnes wedi ei chodi o amgylch y parc.

Wedi gorffen codi’r anghenfil bydd llawer o’r lonydd yng nghanol y ddinas yn cael eu cau am gyfnod o ugain diwrnod  - manylion yma.  Rwan mae’r traffig yng nghanol y ddinas yn gallu bod yn gwbl hunllefys ar rhai adegau o’r dydd ar yr amser gorau.  Mae pethau am fod yn gan gwaith gwaeth am gyfnod o ugain diwrnod a wnelo – fe ymddengys – un noson o loddesta gan griw bach dethol iawn o dramorwyr.  Duw a wyr beth fydd cost yr holl ‘ddiogelwch’ heb son am busnes fydd yn cael ei golli yng nghanol y ddinas pan fydd pobl yn aros adref yn hytach na wynebu’r anhrefn traffig a channoedd o blismyn a heddlu cudd fydd efo dim i’w wneud ond gwneud niwsans ohonyn nhw eu hunain.

Os ydi’r digwyddiad anymunol yma’n gorfod cael ei gynnal yng Nghymru, oni fyddai’n well ac yn rhatach bod yr holl wledda yn digwydd yng Nghasnewydd?  Os ydi’r cynadleddwyr eisiau gadael y Celtic Manor mewn gwirionedd, mae yna goblyn o Toby’s Carvery da yng Nghasnewydd.  Byddai’n rhad i’w rentu am y noson, yn syml i’w amddiffyn a byddai pawb yn cael llond bol o fwyd am £6.99 yr un – ac mi fyddai trigolion Caerdydd ac ymwelwyr a’r ddinas yn cael llonydd i fynd ymlaen efo’u busnes.

Parhau i ddarllen

fel y moroedd: cyfyng-gyngor

Mae ci’r cymydog drws nesaf yn neidio i mewn ein hiard ni dros y ffens yn aml. Pan oeddwn i wrth y ffenestr y bore ‘ma, fe welais o’n rhedeg yn hapus a neidio ar y dec cefn hyd yn oed a snwffian yma ac acw. Dyna’r lle mae’n moch cwta ni’n aros pan fod … Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Pam mai’r Lib Dems ydi cas blaid pawb ag eithrio’r Lib Dems?

Mae’r blogiad yma gan Vaughan Roderick yn ddiddorol i’r graddau ei fod yn cyfeirio at ddigwyddiadanarferol sef  cyfaddefiad gan wleidydd o ddweud celwydd noeth i bwrpas ennill etholiad.  Cyfeirio mae o at y cyfaddefiad isod gan Russell Deacon… Parhau i ddarllen

fel y moroedd: newid

Fe ddaeth y gŵr yn ôl yn ddiogel ddoe wedi treulio rhyw ddeg diwrnod yn helpu ei rieni i symud o Hawaii i Las Vegas. Caeodd o ddrws tŷ’r rhieni am y tro olaf lle roedden nhw’n byw am 44 mlynedd. Efallai na fydd cyfle iddo fynd i Hawaii mwyach. Mae’r rhieni’n cael hi’n anodd byw mewn amgylchoedd hollol wahanol; gobeithio y bydden nhw’n setlo i lawr cyn hir a gobeithio hefyd cawn ni i gyd gyfle i ymgasglu am y tro cyntaf ers chwarter canrif. Parhau i ddarllen

BaeColwyn.com: Tynnu llun o Erddi Bodnant

Mae’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol yn cynnal cystadleuaeth ffotograffiaeth yng Ngerddi Bodnant, Glan Conwy. Talebau £100 Cambrian Photography, Bae Colwyn, yw’r gwobrau. Hefyd mae ‘na gyfle i fynychu sesiwn hyfforddi gyda Pierino Algieri yn y Gerddi ar yr 31ain o Fai 2015. … Parhau i ddarllen Parhau i ddarllen

Blog Glyn Adda: Llwyddiant mawr Hen Lyfr Bach

Mae’r hen G.A. wedi canmol ac argymell blog WINGS OVER SCOTLAND droeon o’r blaen.  Yn awr mae Stuart Campbell, golygydd yr anfarwol WINGS wedi gwneud cyfraniad gwych arall, sef THE WEE BLUE BOOK. “Arweiniad i annibyniaeth” y gelwir hwn, ac mae iddo’r is-bennawd “The facts the papers leave out”.  Llyfr bach poced, y gellir ei […] Parhau i ddarllen

Ar Asgwrn y Graig: D’yn ni ddim yn mynd i Birmingham

Mae gen i aduniad ysgol ym mis Medi, a dwi’n edrych ymlaen i ddal i fyny efo cyd-ddisgyblion alltud, 40  30* mlynedd ar ol i bawb ddilyn llwybrau a gorwelion gwahanol.

Ond mynd a dod fydd y rhan fwyaf y noson honno: mi fydd yn hyfryd eu gweld yn ol yn y fro, fel gwennoliaid yn y gwanwyn. Ond mynd maen nhw drachefn.

Adar o’r unlliw: y Peiriannydd, y Warden, a’r Dyn X-ray, ar Faen Esgob

Mae’r Parhau i ddarllen

Llais Y Dderwent: Gwyliau haf yng Nghymru rhan 2

Unwaith eto yng Nghymru annwyl! Wel dyma fi’n ôl yn Lloegr i fod yn fanwl gywir ar ôl pum noson a chwe diwrnod yn ardal Llanelli ar gyfer yr Eisteddfod. Rhaid dweud roedd hi’n dipyn o daith i lawr yn y car ar ddydd Sul penwythnos cyntaf yr Ŵyl. Mi wnaeth y daith para am bum awr a hanner. Hen digon, ac roedd rhaid i mi e’i thorri hi i gysgu ar ôl croesi’r ffin. Mi ges i hwyl ar y nos Sul oherwydd roedd ddrama wedi cael ei llwyfannu gan Gymdeithas yr Iaith  yn y Tomas Arms, sef ‘Dynes a hanner gyda Rhian Morgan & Llio Sulyn. Roedd hi’n wych a phawb yn chwerthin yn braf. Wrth gwrs yr oeddwn i wedi paratoi amserlen personnel ar gyfer y pum diwrnod wedyn, ond er fy mod i wedi cynllunio yn ofalus ofer yw’r ymdrech. Bob tro yr wyt ti wedi cyrraedd y maes ti’n sicr i gwrdd â hon a hon a  chael sgwrs hir cyn sylweddoli bod y drysau wedi cau ar gyfer y digwyddiad yr oeddech chi yn anelu amdano.

Y tro’ma  wrth gyrraedd y maes roedd hi’n bwrw glaw yn eithaf  caled ac roedd rhaid i mi aros ym mhabell y fynedfa am dipyn. Pan o’n i yno mi ges i sgwrs  efo’n gyfaill William o Lundain a Blaenau Ffestiniog yn gynt. Chwarae teg i Wiliam, mae o wedi ffonio fi bob yn ail wythnos byth ar ôl  cwrdd â fi  yn ôl yn Eisteddfod  Meifod 2003.

Er gwaetha hyn, mi wnes i lwyddo i weld  ambell gystadleuaeth ar fore dydd Llun yn y Pafiliwn, megis  cystadleuaeth unawd Cerdd Dant ac unawd  canu gwerin cyn  mynd i’r Babell Lên i wrando ar Emyr Davies yn siarad am T H Parry Williams ac wedyn Mererid Hopwood yn sgwrsio am Lyfr Du Caerfyrddin.

Wedyn mi wnes i dreulio’r prynhawn yn crwydro’r maes ac yn  ymweld â maes D. Mi wnes i gwrdd â’n hen fos,  Dai Pryer o Fenter Iaith Abertawe. Mae Dai bellach yn gweithio i’r Urdd yng Nghaerfyrddin.

Bore Dydd Mawrth mi wnes i ddechrau ym Maes D am banad a sgwrs cyn mynd i’r Pafiliwn am dipyn, wedyn ymlaen i’r Cwt Ddrama am un o’r gloch i wylio’r Sgript Slam, sef  tair drama wahanol gan awduron newydd ac wedyn cael clywed barn tri arbenigwr yn  dadansoddi’r dramáu cyn pleidleisio i benderfynu’r enillydd. Roedd safon pob un yn wych. Wedyn cinio ym maes D a mwy byth o grwydro’r maes. Y nos Fawrth  mi wnes i fynd ac Eileen Walker o Fradford i drio cael mynediad i’r ddrama Cymraeg yn y theatr yn Llanelli, ond och a gwae (i ni) doedd dim seddi ar ôl am yr wythnos gyfan!

Bore dydd Mercher mi wnes i dreulio dipyn o amser yn y Pafiliwn a ches i sgwrs efo ‘Maureen’ sef ffrind i Wiliam. Wedyn ymlaen i’r Babell Lên i wrando ar sgwrs rhwng Beti George a Hywel Gwynfryn ynglŷn â’r Llyfr mae Hywel wedi sgwennu am y ddau gomedïwr. Am 2 o’r gloch roedd rhaid i mi bicio draw i faes D i weld Joella Price yn cystadlu am deitl Dysgwr y Flwyddyn. Roedd Joella yn aelod rheolaidd o gyfarfodydd Bore Coffi Popeth yn Gymraeg Nottingham am y tair blynedd yr oedd hi’n astudio yn Nottingham. Roedd Joella wedi dod a gwisg nyrsio a oedd yn dangos y bathodyn wedi  gwneud yn frodwaith ‘Iaith Gwaith’  sy’n dangos i’r cleifion, ei bod hi, fel nyrs, yn medru’r Gymraeg. Mi wnes i weld Howell Price a’i wraig ond dim ond am eiliadau ym Maes D. Wedyn mi wnes i weld digwyddiad ym mhabell ‘Platiad’ ar gyfer gwasanaeth gofal  Cymraeg  newydd. Roedd cyn cadeirydd Menter Iaith Abertawe (Hugh Dylan Owen) yn cymryd rhan. Chawson ni sgwrs dros banad am dipyn yn trafod gwleidyddiaeth a gwleidyddiaeth yr iaith.

Yno ymlaen i grwydro’r maes unwaith eto. Mi wnes i weld Noson Lawen Trac yn Nhŷ Gwerin (sef yr Ywrt mawr)  cyn mynd  nôl i’r Stafell yn y Travel Lodge yn  Penllegaer ar gyrion Abertawe, ble oeddwn i’n aros. Llety sylfaenol a dim gwasanaeth S4C ar y teledu. Gwarthus.

Ar fore Iau, roedd y bysiau wedi mynd erbyn i mi gyrraedd  Maes Parcio 3 ac roedd rhaid i mi aros am 40 muned am  y bws nesa. Pan oeddwn i’n aros mi wnes i glywed cyfweliad ar Radio Cymru efo Dylan Owen yn siarad â Joella Price am ei champ yn ennill y gystadleuaeth. Mi wnes i gwrdd â Martin ar y maes. Y peth

cyntaf i ni wneud oedd mynd i mewn i’r Pafiliwn i weld Joella ar y prif lwyfan yn derbyn tlws ennillydd Dysgwyr y Flwyddyn. Llongyfarchiadau mawr iddi hi. Aethon ni ymlaen wedyn i grwydro dipyn cyn mynd i weld yr ail Sgript Slam yn y Cwt Ddram. Unwaith eto yr oedd hi’n wych. Yn hwyr yn y prynhawn mi es i i weld rhan gyntaf o’r Stomp Cerdd Dant. Roedd hi’n wych, er braidd yn ‘las’ ar ran cynnwys y penillion. Roedd rhaid i mi fynd i weld gig y Gymdeithas wedyn oherwydd roedd gen i docyn ar gyfer gig  Gwenno, ond yr oeddwn i  wedi blino yn fawr iawn ac mi es i yn ôl i’r Travel Lodge cyn iddi hi ddechrau canu.

Ar y diwrnod olaf mi wnes i dreulio’r bore efo Martin yn y Lolfa

Llên yn gwrando ar lenorion, beirdd a chantorion yn trafod eu gwaith nhw.  Wedyn crwydro”r maes yn yr heulwen cyn penderfynu gadael y maes a dechrau’r siwrne hir yn ôl i fynnu’r M5, yr M42, M6 toll a’r A38 i gyrraedd drws ffrynt y tŷ yn Belper erbyn 9.00 o’r gloch y nos.

Yr oeddwn i wedi cael wythnos brysur, ond ar ôl dod adref mae hi wastad  bach yn drist. Mae’na  dueddiad gen i i ddioddef  o’r felyn ar ôl i mi ddod adref o’r Eisteddfod. Ond gwellhad i hyn yw mynd ar y cyfrifiadur i fwcio’r llety ar gyfer Meifod 2015. Do mi wnes i fwcio wythnos mewn bwthyn yn Llanrhaeadr-ym-mochnant. Methu aros.

Parhau i ddarllen

agssc: It’s In Wales – Friend or Foe (1988)

  In this edited clip from HTV’s technology series from 1988, Dr Mike Thorne takes a look at cyber security – in a slighty off beat way.   Rhai syniadau anarferol am ddiogelwch peiriannau arian, mewn clip a olygwyd o gyfres technoleg HTV o 1988   Mae Archif ITV Cymru / Wales wedi ei leoli […] Parhau i ddarllen

Golwg360: Darogan y tymor pêl-droed – pwy fydd yn cipio’r tlysau?

Criw golwg360 sydd yn ceisio rhagweld y tymor i ddod Parhau i ddarllen

Golwg360: Yr Elyrch – hedfan yn uchel neu ymladd yn erbyn y llif?

Alun Rhys Chivers sy’n pwyso a mesur y tymor sydd o flaen Abertawe Parhau i ddarllen

S4C Caban: S4C yn ail ddangos Pluen Eira i gofio John Ellis Roberts

Bydd S4C yn darlledu rhaglen i gofio am John Ellis Roberts, cyn prif warden Parc Cenedlaethol Eryri, a Llywydd Tȋm Achub Mynydd Llanberis, a fu farw mewn damwain ddringo yn Ninas Gromlech, Pas Llanberis 18 Gorffennaf. Darlledwyd Pluen Eira ar …Darllen mwy Parhau i ddarllen

Tao Sôn: Datblygu Dwyieithrwydd trwy’r Sector Addysg

image

Cyflwyniad i adolygiad Yr Athro Donaldson o’r Cwricwlwm Cenedlaethol a Threfniadau Asesu yng Nghymru.  Awst 14 2014.

Ioan Talfryn, Prif Weithredwr, Popeth Cymraeg Cyf.  Ioan@popethcymraeg.com

1.         Cefndir Personol

 Mae fy nghefndir ers 30 mlynedd ym maes dysgu ieithoedd, yn benodol Cymraeg fel ail iaith mewn ysgolion ac, yn fwyaf arbennig, yn y sector addysg oedolion.  Fy mhrif ddiddordeb yw dulliau dysgu ieithoedd ac rwyf wedi wedi ysgrifennu llyfr : Dulliau Dysgu Ail Iaith – Eu Hanes a’u Datblygiad.   Rwy’n medru siarad a darllen nifer o ieithoedd Ewropeaidd fy hun.

Rwyf wedi fy hyfforddi fel athro a hyfforddwr Dad-Awgrymeg, sy’n pwysleisio rôl disgwyliadau uchel a mewnbwn ieithyddol uchel a chymhleth i sbarduno caffael ail iaith llwyddiannus.  Bob blwyddyn rwyf yn llunio cwrs ar sail yr egwyddorion hyn ar gyfer y rhaglenni teledu Cariad@iaith.  Yn ddiweddar fy mhrif ddiddordeb yw Damcaniaeth Cymhlethdod a Chaffael Ail Iaith a chyflwynais bapur ar hyn yng nghynhadledd EOI Sbaen yn Gran Canaria.  http://ioantalfryn.tumblr.com/     Ants In My Head – Complexity Theory and Language Acquisition

2.         Cymraeg I Oedolion

 Mae maes Cymraeg I Oedolion gyda’r mwyaf (os nad y mwyaf) o blith rhaglenni addysg oedolion yng Nghymru.  Bob blwyddyn mae tua 17,000 o unigolion yn cofrestru ar gyrsiau Cymraeg.  Rhaid cydnabod, fodd bynnag, fod y nifer sy’n llwyddo i ddod yn rhugl yn yr iaith ar ôl gadael yr ysgol ond yn ganran fechan o blith oedolion Cymru.  Mae addysg i fyny at 16 oed yn dyngedfennol, felly, i’r broses o ddatblygu dwyieithrwydd cenedlaethol, sy’n un o nodau Llywodraeth Cymru.

3.         Cymraeg Ail Iaith yn y Sector Uwchradd

 Mae’n amlwg o’r adroddiad a baratowyd gan yr Athro Sioned Davies (Un iaith i bawb – Adolygiad o Gymraeg ail iaith yng nghyfnodau allweddol 3 a 4) fod dysgu Cymraeg fel ail iaith yn y sector uwchradd yn broses aflwyddiannus.   Does dim angen i mi ymhelaethu ynglŷn â hyn gan fod yr adroddiad yn ddigon diamwys ynddo’i hun.  

Yn yr argymhellion (Rhif 15) mae’r adroddiad yn nodi y dylid ehangu’r profiad o gyflwyno’r Gymraeg tu allan i wersi Cymraeg ffurfiol ac y dylid dysgu pynciau eraill trwy gyfrwng Y Gymraeg.   Yn ei ymateb i’r adroddiad dywed Huw Lewis, y Gweinidog Addysg a Sgiliau : Rwyf i’n cytuno a’r argymhellion hyn mewn egwyddor. Bydd Llywodraeth Cymru’n ystyried y galw a chwmpas yr arweiniad a hyfforddiant yn dilyn canlyniad yr adolygiad annibynnol”.

Mae cynseiliau rhyngwladol llwyddiannus iawn i gyrchddulliau felly ac fe’u gelwir yn Content-Based Language Instruction(CBI) neu Content and language integrated learning (CLIL).  

4.         CBI a CLIL

Ceir sawl math o raglenni CBI a CLIL ar draws y byd, yng Nghanada, Yr Iseldiroedd, yn Sbaen, yng Ngwledydd Llychlyn ac mewn sawl rhan o Asia (i ewni ond ychydig o leoedd).   Mae’r dystiolaeth sydd ar gael yn dangos fod y cyrchddulliau hyn yn llawer mwy effeithiol o ran datblygu dwyieithrwydd o safon uchel na’r math o ddysgu iaith a geir yn gyffredinol mewn dosbarthiadau Cymraeg ail iaith a dosbarthiadau ieithoedd modern traddodiadol.   Gweler y cyfweliad gyda Patsy Lightbown o Wasg Prifysgol Rhydychen https://www.youtube.com/watch?v=mKLNZl0ta-k&list=PLxE1zzJKa1eHflJKOOOZLLWpezr9phIjb

Mae rhai o’r modelau o addysg ‘iaith a chynnwys’ hyn yn cael eu gweithredu’n eang mewn cyd-destunau ieithoedd brodorol neu leiafrifol ble y ceisir datblygu’r defnydd ohonynt (megis yng Nghymru, yng Ngwlad Y Basg, Catalunya, Llydaw, Yr Alban, Gogledd Iwerddon  a Thalaith Quebec).  Ceir modelau eraill sy’n anelu at ddatblygu dwy neu dairieithrwydd mewn ieithoedd mwy rhyngwladol (megis yn Yr Iseldiroedd gyda’r ysgolion TTO (http://www.zsc.nl/bilingual-education.html  / http://www.europeesplatform.nl/tto/ ).  Yr un, fodd bynnag, yw’r canlyniad sef meistrolaeth lawer uwch o’r ail iaith nag a geir o ddilyn cyrsiau dysgu iaith traddodiadol.  Mae’r dystiolaeth ryngwladol ar y pwynt hwn yn ddiymwad.

5.         Budd Gwybyddol Dwyieithrwydd

Yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg y gred gyffredinol gan addysgwyr oedd bod yr ymennydd yn organ cyfyngedig ei allu, mai dim ond hyn a hyn o le oedd ar gyfer storio gwybodaeth ac y byddai siarad mwy nag un iaith yn llyffetheirio datblygiad gwybyddol unigolion.  Gwyddom bellach nad oedd sail o gwbl i’r dybiaeth honno a bod yr ymennydd yn storio gwybodaeth (gan gynnwys ieithoedd) mewn rhwydweithiau traws ymenyddol sy’n tyfu bob tro y bydd rhywun yn traflyncu gwybodaeth newydd.   Mae tystiolaeth gynyddol yn awgrymu’n gryf iawn yn ogystal, yn hytrach na bod yn llyffethair, bod dwyieithrwydd yn fuddiol iawn o ran datblygiad gwybyddol unigolion.  Mae gwaith ymchwil yn dangos fod unigolion dwyieithog yn well wrth ddelio gyda thasgau megis y ‘Stroop Task’ a bod ganddynt ddealltwriaeth meta-ieithyddol o sut mae ieithoedd yn gweithio.  Maent hefyd yn well o ran reolaeth wybyddol uwch (executive functions) ac mae bod yn ddwyieithog yn arafu datblygiad anhwylderau megis Alzheimers a Dementia gan ryw 4.5 mlynedd.

https://dana.org/Cerebrum/2012/The_Cognitive_Benefits_of_Being_Bilingual/

6.         Proffeil Addysgol Siaradwyr Cymraeg

Yn ôl ystadegau a gyhoeddwyd gan y swyddfa Ystadegau Gwladol (SB 109/2013

Levels of highest qualification held by working age adults in Wales, 2012) mae siaradwyr Cymraeg yn fwy tebygol o feddu ar well portffolio o gymwysterau na thrigolion di-Gymraeg Cymru a thrigolion rhannau eraill o’r Deyrnas Gyfunol (beth bynnag yw’r rheswm am hynny).  Mae’n amlwg nad yw bod yn ddwyieithog yn rhwystr o safbwynt ennill cymwysterau.  I’r gwrthwyneb.

Cymwysterau Lefel 2+

Siarad Cymraeg                                    84%

Di-Gymraeg                                          72%

Cymru                                                   75%

Lloegr                                                   77%

Yr Alban                                               78%

Gogledd Iwerddon                                71%

Cymwysterau Lefel 4+

Siarad Cymraeg                                    41%

Di-Gymraeg                                          30%

Cymru                                                   33%

Lloegr                                                   37%

Yr Alban                                               42%

Gogledd Iwerddon                                30%

7.         Addysg Gymraeg a Meistrolaeth o’r Saesneg

Gallai rhai rhieni boeni y byddai neilltuo rhan o’r cwricwlwm i gael ei ddysgu trwy gyfrwng Y Gymraeg yn effeithio’n negyddol ar Saesneg eu plant.  Mae hynny’n bryder digon teg.  Yn y byd sydd ohoni mae mesitrolaeth o’r Saesneg yn sgil hanfodol.   Mae medru siarad dim ond Saesneg, fodd bynnag, yn annigonol.  Erbyn hyn mae niferoedd y rheini sy’n siarad Saesneg fel ail iaith rhugl wedi pasio niferoedd y rheini sy’n ei siarad fel mamiaith.  Mae hynny’n golygu eu bod yn medru siarad Saesneg a ieithoedd eraill tra bo siaradwyr Saeneg brodorol fel arfer ond yn medru un iaith. 

Yng Nghymru mae pob siaradwr Cymraeg yn medru siarad Saesneg cystal â siaradwyr uniaith Saesneg.  Yn wir, ym Mehefin 2014 cyhoeddodd Estyn mewn adroddiad ar ddysgu Saesneg yng Nghymru fod plant sy’n derbyn addysg ddwyieithog yng Nghymru’n rhagori ar eu cyfoedion di-Gymraeg o ran eu cyrhaeddiad yn yr iaith Saesneg (Saesneg yng nghyfnodau allweddol 2 a 3 – Mehefin 2014).

“Mewn ysgolion cyfrwng Cymraeg, mae perfformiad disgyblion mewn Saesneg yng nghyfnod allweddol 2 wedi gwella dros y pum mlynedd diwethaf ac mae tua dau bwynt canran yn uwch na pherfformiad disgyblion mewn ysgolion cyfrwng Saesneg.”

“Yng nghyfnod allweddol 3 mewn ysgolion uwchradd cyfrwng Cymraeg, mae perfformiad disgyblion mewn Saesneg hefyd wedi bod yn gyson uwch nag ydyw mewn ysgolion cyfrwng Saesneg o ryw bum pwynt canran.”

Canlyniad hyn yw nad yw dilyn cyrsiau ysgol trwy gyfrwng Y Gymraeg yn rhwystr o gwbl i fynd ymlaen i astudio mewn prifysgolion yn Saesneg pe dymunid gwneud hynny.  (Cafodd fy mhlant i addysg gwbl Gymraeg ond maent bellach yn astudio trwy gyfrwng Y Saesneg ym mhrifysgolion St. Andews ac Aberdeen.)

8.         Casgliadau

Mae Cymru (er efallai nad y siaradwyr Cymraeg) ar ei hôl hi yn y tablau cyrhaeddiad addysgol rhyngwladol.  Gwyddom fod tlodi a difreintiededd yn ffactor o ran perfformiad addysgol a bod plant o gefndiroedd mwy breintiedig yn tueddu i berfformio’n well na phlant o gefndiroedd tlawd.  Mae disgwyliadau diwylliannol hefyd yn ffactor, yn ogystal, sy’n golygu bod plant o rai lleiafrifoedd ethnig yn perfformio’n well na’r cyffredin ac eraill yn waeth.  (http://www.telegraph.co.uk/education/educationnews/10676475/Pupils-with-English-as-a-second-language-outperform-native-speakers.html) Mae dwyieithrwydd hefyd yn ffactor gan fod siarad mwy nag un iaith (yn enwedig o oed cynnar) yn medru bod yn hwb gwybyddol sy’n parhau trwy gydol oes unigolyn.  O ystyried y dystiolaeth gadarn sydd ar gael o safbwynt budd gwybyddol dwyieithrwydd a’r budd economaidd sy’n bodoli y tu fewn i Gymru o fod yn ddwyieithog yn Y Gymraeg a’r Saesneg byddai llywodraeth Cymru’n buddsoddi’n gall iawn yn nyfodol ein pobl ifainc petai’n sicrhau fod pob plentyn yn dod yn weithredol ddwyieithog yn ystod eu cyfnod yn yr ysgol. 

Yr unig ffordd i sicrhau hynny yw trwy datblygu rhaglen i droi pob ysgol uwchradd yng Nghymru yn ysgol ddwyieithog ble y dysgir rhwng traean a mwyafrif y pynciau trwy gyfrwng Y Gymraeg.  Mae oblygiadau i hynny o ran y sector gynradd, wrth gwrs, ac mae tystiolaeth ryngwladol (a’n profiad ni yma yng Nghymru gydag addysg cyfrwng Cymraeg) yn awgrymu’n gryf y dylid cychwyn y broses o ddefnyddio’r iaith fel cyfrwng addysgu yn y blynyddoedd cynnar gan fod plant yn tueddu i draflyncu ieithoedd yr adeg honno.

9.         Rhai Gwefannau Perthnasol

i)          Antonella Sorace – Bilingual Matters (Prifysgol Caeredin)   

http://www.bilingualism-matters.org.uk/

http://www.scilt.org.uk/Portals/24/Library/research/bilingualismmatters/BM-Presentation-long.pdf

http://www.reading.ac.uk/web/FILES/centre-for-literacy-and-multilingualism/BM-READING-LAUNCH.pdf

http://www.nutshell-videos.ed.ac.uk/antonella-sorace-the-bilingual-mind/

ii)            Jim Cummins – Prifysgol Toronto

http://www.oise.utoronto.ca/ctl/Faculty_Staff/Faculty_Profiles/1464/James_Cummins.html

http://www.lesley.edu/journal-pedagogy-pluralism-practice/jim-cummins/rossell-baker-bilingual-education/

http://rer.sagepub.com/content/49/2/222.short

http://iteachilearn.org/cummins/

iii)           Addysg Ddwyieithog (Cyffredinol)

Bilingual Education – Need for Bilingual Education, Benefits of Bilingualism and Theoretical Foundations of Bilingual Education – Language, English, Students, and Instruction – StateUniversity.com

http://education.stateuniversity.com/pages/1788/Bilingual-Education.html#ixzz3ARZS7C7D

http://www.psychologytoday.com/blog/life-bilingual/201311/second-language-learning-bilingualism-in-schools

http://www.carla.umn.edu/immersion/index.html

iv)           Addysg Ddwyieithog yn Yr Iseldiroedd

http://www.zsc.nl/bilingual-education.html

http://www.europeesplatform.nl/tto/

http://www.dutchnews.nl/news/archives/2014/01/bilingual_education_trials_to.php

http://www.denhaag.nl/en/residents/education-and-childcare/to/Dutch-secondary-schools-with-a-bilingual-stream.htm

http://hen.stedelijkcollege.nl/Flex/Site/Page.aspx?PageID=886

v)            Budd Gwybyddol Dwyieithrwydd

http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3583091/

http://www.ncld.org/types-learning-disabilities/executive-function-disorders/bilingualism-advantage-benefit

http://leap.tki.org.nz/Is-bilingualism-an-advantage

http://www.scientificamerican.com/article/the-bilingual-advantage/

http://en.wikipedia.org/wiki/Cognitive_advantages_of_bilingualism

http://brainconnection.brainhq.com/2000/06/27/the-cognitive-advantages-of-balanced-bilingualism/

https://dana.org/Cerebrum/2012/The_Cognitive_Benefits_of_Being_Bilingual/

http://www.psychologytoday.com/blog/life-bilingual/201401/cognitive-advantages-second-language-immersion-education

vi)           Content Based Language Instruction / Content and Language Integrated Learning

http://www.carla.umn.edu/cobaltt/CBI.html

http://en.wikipedia.org/wiki/Content-based_instruction

http://www.tesol.org/docs/pdf/10882.pdf?sfvrsn=2

https://elt.oup.com/catalogue/items/global/teacher_development/oxford_key_concepts_for_the_language_classroom/9780194000826?cc=cz&selLanguage=cs

http://www.academia.edu/5265430/How_Languages_Are_Learned_-_by_Patsy_M.Lightbown_and_Spada

https://elt.oup.com/bios/elt/l/lightbown_pm?cc=cz&selLanguage=cs&mode=hub

https://www.youtube.com/watch?v=mKLNZl0ta-k&list=PLxE1zzJKa1eHflJKOOOZLLWpezr9phIjb

https://www.youtube.com/watch?v=XgBhNy4zf5Q

https://www.youtube.com/watch?v=JhWuxilAcpI

http://www.onestopenglish.com/support/methodology/teaching-approaches/what-is-clil/156604.article

http://www.britishcouncil.org/europe/our-work-in-europe/content-and-language-integrated-learning-clil

http://en.wikipedia.org/wiki/CLIL

vii)          Adroddiadau y cyfeiriwyd atynt yn y ddogfen hon

http://wales.gov.uk/docs/dcells/publications/140514-response-doc-cy.pdf

http://wales.gov.uk/docs/dcells/publications/130926-review-of-welsh-second-lan-cy.pdf

http://dera.ioe.ac.uk/18797/1/131112-levels-highest-qualification-held-working-age-adults-2012-en.pdf

http://www.estyn.gov.uk/cymraeg/docViewer-w/314577.9/saesneg-yng-nghyfnodau-allweddol-2-a-3-mehefin-2014/?navmap=30,163,

Siarad Cymraeg Di-Gymraeg Cymru  Lloegr Yr Alban  Gogledd Iwerddon 84 72 75 77 78 71

Parhau i ddarllen

Bethan Gwanas: Hunangofiant Richard Rees

Llyfr ar gyfer oedolion am newid bach. Un ro’n i wedi bod yn edrych mlaen at ei ddarllen ers sbel, gan mod i’n nabod yr awdur yn eitha da ar ôl teithio rownd y byd efo fo fwy nag unwaith! ‘Bore Da Gymru’ oedd y peth cynta fyddai Richard Rees yn ei ddeud ar raglen […] Parhau i ddarllen

Blog Glyn Adda: Araith Mr. Warburton

Eitem ddiddorol yn rhifyn cyfredol Y Traethodydd (Gorffennaf 2014), sef ysgrif-adolygiad gan Cynog Dafis ar y gyfrol Pa beth yr aethoch allan i’w achub ?, goln. Simon Brooks a Richard Glyn Roberts.  Choelia’ i byth nad yw pennawd yr ysgrif yn swnio’n gyfarwydd rywsut:  “Sut i Adfer y Gymraeg”.   Hwyrach yr hoffai rhai o’r darllenwyr […] Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Lluniau eisteddfod (hwyr)

Rwan bod y ‘Steddfod trosodd ac yn cilio i’r gorffennol mae pethau’n dechrau pallu yn y cof – mwy i rai na’i gilydd.Coblyn o ‘Steddfod dda oedd hi hefyd, er bod ambell un a ddylai wybod yn well wedi ei gor wneud hi ar y dechrau un – ac o ganlyniad&nbsp… Parhau i ddarllen

S4C Caban: Cyw Byw drwy’r dydd, bob dydd

Mae gwasanaeth peilot newydd wedi dechrau ar wefan S4C o’r enw Cyw Byw. Ar wefan s4c.co.uk/cywbyw gallwch wylio llif byw o raglenni Cyw ar-lein drwy’r dydd, bob dydd o 6.00 y bore tan 7.00 y nos. Cyfanswm o 13 awr …Darllen mwy Parhau i ddarllen

fel y moroedd: pasta efo brocoli

Luca Pappagallo ydy fy hoff gogydd. Dw i’n hoffi ei fodd cynnil, hyd yn oed swil o siarad wrth iddo ddangos ei ryseitiau. Coginiais ei basta efo brocoli i swper ddoe. Rysáit hynod o hawdd ydy hi (dw i’n licio’r syniad o goginio’r pasta a’r brocoli ar yr un pryd.) Roedd yn flasus iawn hefyd. Doedd pasta orecchiette ddim ar gael, ac felly roedd rhaid defnyddio pasta cragen. Dw i’n siŵr y bydda i’n coginio hwn yn aml o hyn ymlaen. Parhau i ddarllen

Asturias yn Gymraeg: Esgeulus!

Rwyf i wedi bod yn esgeuluso´r blog a´r lluarth. Wythnos gyfan o fiesta yn y pentref, gyda chyfeillion, ac yn fwy na dim ar lan afon Sella i weld y ras ceufadau. (Heb sôn am daith tridiau i Gymru ar gyfer priodas.) Mwy am rheiny pan gaf i amser. Heddiw, nôl i’r gwaith beunyddiol o […] Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Teulu mwyaf di drefn Caerdydd

Does gennym ni ddim yr union air yn y Gymraeg am disfunctional, ond dyna’r ansoddair priodol i ddisgrifio’r teulu o gynghorwyr Llafur sy’n gyfrifol am redeg ein prifddinas.  Ymddiswyddodd Siobhan Corria, un o gynghorwyr Llafur yng Ngogledd Llandaf… Parhau i ddarllen

Blog Glyn Adda: Cyfaill mawr yr Alban

Un dda yw rhestr “Let’s Stay Together”, a gyhoeddwyd ddydd Sadwrn, sef anerchiad cynnes i bobl yr Alban gan ddau gant a hanner o enwogion Lloegr a Chymru, yn ymbil arnynt i bleidleisio NA.  Fe’i trefnwyd gan y darlledwr Dan Snow, disgynnydd i Lloyd George. Ymhlith y meddyliau mawr o Gymru ar y rhestr y […] Parhau i ddarllen

Ar Asgwrn y Graig: Cnwd

Wedi bod rhwng cawodydd heno i nol pys a ffa ac ati o’r rhandir.

Y farchysgall ola’ hefyd, gan fod y blagur sydd ar ol yn bethau bychain i gyd, heblaw’r un sydd i’w weld ar orwel y Manod Bach yn y llun. Mae’r petalau piws wedi dechrau gwthio trwy gragen hwnnw rwan.

Cnwd o dunelli o ffa melyn a ffa dringo ar ei ffordd, nes bydd pawb wedi syrffedu eto! Ond heno, mi wnaeth y Pobydd goginio Parhau i ddarllen

Blog Sali Mali: Problemau Parcio – neu Sut i Ladd eich Plant

Wastad wedi meddwl nad oedd parcio’n broblem. Dwi’n meddwl i mi etifeddu dawn fy nhad wrth yrru car – roedd o’n hoffi mynd â’r car wysg ei gefn, a felly finna. Ond roedd hi’n anodd heddiw. Peidiwch â phoeni, mae’r … Continue reading Parhau i ddarllen