Archif Dyddiol: 2 Mawrth 2013

fel y moroedd: postmon pat

Dw i’n gwirioni ar y rhaglen hon gan BBC, sef Postmon Pat, hynny ydy mae yna fersiwn Eidaleg efo sgript ar You Tube – il Postino Pat. Mae pawb yn siarad yn naturiol, ac wrth gwrs bod nhw’n defnyddio geiriau syml gan mai i blant ydy’r rhaglen. Y peth pw… Parhau i ddarllen

Llafar Bro: Troedio’n ol: y twll!

Dyma ddarn o erthygl John Norman, o rifyn Chwefror 2013. Mae rhai copiau o LLAFAR BRO ar gael yn y siopau o hyd, i chi gael mwynhau’r erthygl yn llawn.



Wrth deithio adref penderfynais fynd yn araf trwy bentref Traws ac fe lifodd yr atgofion yn ôl. Gwelais ddau beth sy’n siwr o dynnu gair eto. Yn gyntaf, hen bont y Llan sy’n dal ein hanes. Yn ail, Bryn y Gofeb ar y gorwel. 

Ond y tro yma yr ysgol a gymerodd fy sylw gyda’i muriau cerrig yn dal gobeithion plant heddiw ac atgofion ei chyn-ddisgyblion. Yn ein dyddiau ni nid oedd y safle’n un mor agored gan y safai Capel Ebenezer a Thŷ’r Capel o’i blaen. Heddiw, a’r Capel wedi ei ddymchwel, mae’r ysgol i’w gweld yn glir trwy fynediad llydan. Ond mae’r iardau sy’n amgylchu’r adeilad yn union fel yr oeddynt ac yn amlwg mewn cyflwr da. 
Mae’r iard gyffredin tu allan i’r brif fynedfa wedi ei marcio ar gyfer chwarae pêl rwyd. I’r dde roedd iard y bechgyn yn codi’n serth tu ôl i gefnau tai Fronwynion at doiledau’r bechgyn ar y pen pellaf ond erbyn heddiw nid yw yn greigiog fel cynt ac mae wedi ei marcio’n dwt ar gyfer gwahanol gemau. 
Yma, byddem yn chwarae ein fersiwn ni o bêl rwyd gan anelu i daflu’r bêl i ddwylo’r gôlgeidwad. Gem digon peryglus ar dir mor greigiog. Ar y ochr arall safai’r ystafell gwaith coed a iard y merched, a thu cefn i honno safai toiledai’r merched, gefn yn gefn â rhai’r bechgyn. Doedd moethusrwydd mewn tai bach ddim yn bod yn y pedwar degau!

Rhwng y ddwy iard yma, cuddiai iard fechan unigryw wedi ei hamgylchu gan waliau uchel. Dyma ‘Y Twll’, lle byddem ni’r bechgyn yn cael llonydd a chysgod i chwarae marblis, i daro concyrs a thaflu cardiau. Roedd angen sgiliau medrus bys a bawd i chwarae marblis a’r farblen y byddai pawb yn ei chwechynu oedd y ‘Tommy Twenty’ fawr, liwgar, oedd yn feistr corn bob amser ar y marblis llai. 


Byddai pob gweithgaredd yn darfod a distewi pan oedd ‘Ffeit!’ yn cychwyn, a dyna, mae’n debyg, oedd prif atyniad y Twll. Yn aml, yn ystod amser chwarae neu awr ginio clywid gwaedd ‘Ffeit! Ffeit!’ a merched a bechgyn yn tyrru at y Twll i wylio.   


Ydi, mae plant yn dangos parodrwydd yn ifanc iawn i godi dwrn a tharo’n ôl ac, yn hynny o beth, roedd y ‘Twll’ yn ein dyddiau ni yn ‘feicrocosm’ o’r byd yr ydym yn rhan ohono heddiw.  Parhau i ddarllen

Pin Dwr Trefor: DYDD GWEDDI BYD-EANG Y CHWIORYDD

1af Mawrth 2013 – cynhaliwyd Gwasanaeth Byd-eang y Chwiorydd eleni am 4 o’r gloch yn y Festri.  Paratowyd y gwasanaeth eleni gan wragedd Ffrainc.  Trefnwyd ein oedfa ni gan Margaret Wyn a chawsom flasu bara a chaws Ffrangeg yn dilyn yr oedfa. Parhau i ddarllen

Pin Dwr Trefor: CLWB CHWARE TEG!

28ain Chwefror 2013 – noson o bosau a gemau gawsom heno.  Nifer o gemau gwirion a chyfle i grafu’r meddwl.  Roedd ras i geisio bwyta’r Mars cyn i’r person nesa gael chwech ar y dis, tynnu llun chi eich hun – yn y tywyllwch a cheisio dyfalu pw… Parhau i ddarllen

Pin Dwr Trefor: BORE COFFI

28ain Chwefror 2013 – cynhaliwyd Bore Coffi hwyliog iawn yn yr Hen Ysgol.  Roedd y tywydd a’r cwmni yn braf iawn. Parhau i ddarllen

Pin Dwr Trefor: DECHRAU DA!

27ain Chwefror 2013 – cyfle heddiw i ddathlu Gwyl Dewi a chael addurno cacennau!  Daeth nifer fawr i Dechrau Da! heddiw ac roedd angen maes parcio arbennig yn y festri ar gyfer cerbydau bach! Dyma gacen Anest. Mmmmmmm… Parhau i ddarllen

Blog Glyn Adda: “Ddim yn bwnc poblogaidd”

Stori flaen Y CYMRO ddoe (Gŵyl Ddewi 2013): “Cymraeg Ddim yn Bwnc Poblogaidd i Fyfyrwyr Lefel A”.  Gwell i’r hen G.A. ddweud gair efallai, gan fod a wnelo’r stori â’r hyn a fu’n fywoliaeth iddo drwy’r blynyddoedd.   Crynhoi y mae Karen Owen sylwedd adroddiad wedi ei gomisiynu gan Y Coleg Cymraeg Cenedlaethol, ac iddo’r “teitl […] Parhau i ddarllen