Archif Dyddiol: 30 Awst 2017

fel y moroedd : mae pawb yn bihafio

Daeth miliwn o bobl i weld y dawnsio. Er gwaethaf y torf enfawr, doedd dim anhrefn. Dim ond yn Japan. Parhau i ddarllen

National Library of Wales Blog: #LoveArt

This month journalist, presenter, and newsreader Huw Edwards chooses his favourite works of art from the National Collection as part of the #LoveArt Campaign. He […] Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Cymhlethdod: A allwn ni newid sut ni’n dysgu?

Ar fy ffordd i waith yr wythnos diwethaf, fe wnes i wrando ar raglen TED Radio Hour NPR ar Ailfeddwl Ysgol. Roedd trafodaeth Sal Khan ar y Khan Academy yn hynod o ddiddorol. Mae fe “wedi fflipio’r ystafell ddosbarth” fel bod myfyrwyr yn gallu gwylio darlithoedd yn eu cartrefi trwy YouTube a gallant wneud y gwaith cartref ymarferol gyda’i gilydd yn yr ystafell dosbarth. Gallwch ei weld yn siarad am hyn tua 6 munud i mewn i’r fideo isod.

https://medium.com/media/4c08e318e257ea97c184ef25e10147af/href

Mae hyn yn ymgymryd â rhai cysyniadau rydw i wedi dechrau eu hystyried mewn perthynas â sut rydyn ni’n darparu’r profiad dysgu gorau posibl. Y pwynt fwyaf amlwg i’w gymryd i ffwrdd yw sut allwn wneud ddefnydd mwy effeithiol o dechnoleg. Mae fy nghydweithiwr Leo ymhell o flaen i ar hyn, ac mae fe wedi sefydlu ffyrdd da o weithio ar gweminarau a fersiynau sain ohonynt, ac rydw i wedi cwrdd â Stuart (ein Cydlynydd Systemau Gwe) i siarad am beth mae ein dyfodol digidol yn ei olygu ar gyfer ein digwyddiadau dysgu. Mae Ami hefyd wedi gwneud i mi feddwl ychydig am achredu’n cyrsiau a sut all dysgu cyfunol gweithio yn y cyd-destun yma.

Peth arall a ddaeth i mi wrth i mi wylio Sal yn trafod y Kahn Academy oedd sut y gallwn ni symud addysg i ffwrdd o ddull “un maint sy’n addas i bawb” i fod yn rhywbeth sy’n lot fwy personol a hyblyg. Drwy “fflipio’r ystafell dosbarth”, mae Sal wedi galluogi myfyrwyr i gael profiad dysgu rhyngweithiol sy’n wahanol iawn i’r hyn y mae pobl wedi cymryd rhan mewn yn draddodiadol.

Symud i ffwrdd o ddull un maint sy’n addas i bawb

Yn ystod fy wythnos gyntaf, cwrddais â’n Cyfarwyddwr Dez Holmes i siarad am sut allai weithio yn y rôl o Gydlynydd Dysgu. Un o’r pethau y trafodom oedd yr amgylchedd cymhleth y darperir gwasanaethau cyhoeddus ynddo a beth mae hynny’n golygu ar gyfer dysgu mewn modd effeithiol.

Mewn gweithgynhyrchu, mae’r amgylchedd yn rhagweladwy, ac mae achos ac effaith yn llinol. Ond mae pethau ychydig yn wahanol ym myd gwasanaethau cyhoeddus. Mae bywydau pobl yn gymhleth, felly mae’n annhebygol y bydd eu sefyllfaoedd yn ffitio i’r blychau rydym wedi’u datblygu ar eu cyfer yn ein gwasanaethau.

Yn amlach na pheidio, mae gwasanaethau cyhoeddus yn cael eu sefydlu gyda gofynion y sefydliad mewn golwg (mwy ar hyn yn fy mlogbost diweddaraf ar gyfer Cyfnewidfa Arfer Da Swyddfa Archwilio Cymru, ble rydw i wedi blogio ar pam nad yw cyd-gynhyrchu wedi cael ei roi ar waith yng ngwasanaethau cyhoeddus Cymreig). Rydym yn canolbwyntio ar beth sy’n hawdd i ni o ran darpariaeth, sy’n golygu bod dull un maint i bawb yn tueddu i gael ei ffafrio gan ei bod yn ffordd symlach o gynllunio a chyflwyno gwasanaethau. Ond mae cymhwyso’r ymagwedd hon yn llawn anhawster oherwydd nad yw gwasanaethau’n cael eu darparu mewn amgylcheddau sydd dan reolaeth.

Felly rhaid cwestiynu pam bod PRINCE2 mor boblogaidd yn y sector cyhoeddus, gan ei fod yn sefyll am “PRojects IN Controlled Environments”?

Felly sut allwn ni weithio’n wahanol?

Roedd rhai o’r cyfyngiadau i weithio i Swyddfa Archwilio Cymru yn ddefnyddiol iawn o ran rhannu dysgu ym modd gwahanol. Doedden ni ddim yn gallu datblygu polisi gan ein bod ni’n archwilio’r polisi hynny. Felly doedden ni ddim yn gallu dweud “dyma beth ddylech chi wneud”. Ond dywedodd yr Archwilydd Cyffredinol dro ar ôl tro y dylai sefydliadau edrych ar yr arfer yr oedden ni’n rhannu a’i addasu i ddiwallu eu hanghenion eu hunain. Mae hyn yn cyd-fynd yn berffaith a’r amgylchedd y mae gwasanaethau cyhoeddus yn gweithredu. Datblygodd y Gyfnewidfa Arfer Da eu methodoleg o adolygiad Jean Hartley o raglen y Beacon Councils a thrafodaethau gyda’r Athro Dave Snowden. Datblygwyd Fframwaith Cynefin gan yr Athro Snowden, a bwriad y Fframwaith yma yw i helpu pobl i wneud penderfyniadau sy’n seiliedig ar yr amgylcheddau y maen nhw’n gweithredu ynddo.

Fframwaith Cynefin

Ar ddiwedd yr wythnos diwethaf, rhannodd Dez bapur gwych gyda mi o’r enw Mobilising knowledge in complex health systems: a call to action. Dyma beth wnes i gymryd o’r papur:

“Reviews of large-scale organisational change highlight the role of culture in facilitating and mediating improvements consistent with a complexity view of knowledge-to-action”

Mae hwn yn bwynt rili ddefnyddiol am rôl diwylliant, ond rhaid osgoi meddwl am ddiwylliant fel problem gymhleth ynddo’i hun. Gellir adnabod diwylliant pob un o’r mudiadau rydw i wedi gweithio ynddo trwy ateb y cwestiwn yma’n onest: “Pa ymddygiad ydych chi’n gwobrwyo a chosbi?” (rydw i wedi dwyn y syniad yma o’r blogbost wych yma gan Jocelyn Goldfein).

“System change initiatives do not stop at organisational boundaries. Beyond one organisation may be higher-level authorities such as governments — both the public service and elected officials — as well as extra-organisational stakeholder groups on which success depends, but with which there may be no formal reporting relationship.”

Mae’n anodd anghytuno â hyn. Yr unig beth y gallwn ni ei wneud yw gweithio gyda’r pŵer sydd gennym er mwyn helpu newid i gymryd lle a dangos goblygiadau eu penderfyniadau i arweinwyr. Rhaid i arweinwyr fod yn barod i fod yn hunan ymwybodol ac yn agored i ddysgu os oes newid yn mynd i gymryd lle. Dysgais i siwd gymaint o’r Gynghorydd Barry Parsons ynglŷn â sut mae’n agor ei hunain i fyny er mwyn dysgu mwy am sut mae cyngor digidol effeithiol yn edrych. Mae Research in Practice a Research in Practice for Adults yn paratoi ei rhaglen o waith ar gyfer blwyddyn nesaf ar hyn o bryd, ac mae’n wych bod yn rhan o drafodaethau lle mae rheolaeth y sefydliad mor agored i ffyrdd newydd o weithio a dysgu.

“In a complex system, however, it is not possible to predetermine what steps will bring about positive and long-lasting change. Complex problems are similar to complex systems. The components within the problem are in synergistic multiple interaction with each other and cannot be solved in a step-by-step linear manner. Multiple interactions mean that outcomes are not easily predictable but are emergent.”

Rhaid i ni symud i ffwrdd o feddwl am ddysgu fel canlyniad ynddo’i hun. Mae hyn yn digwydd yn rhy aml yng ngwasanaethau cyhoeddus. Pan mae anghenion dysgu yn cael eu nodi mewn arfarniadau maen nhw wastad yn arwain ato gwrs hyfforddiant. Mae rhaid i ni ddarparu gofod yn ein gweithgareddau dysgu fel bod pobl yn cael y cyfle i feddwl amdano sut y gallant roi’r dysgu maen nhw’n derbyn ar waith yn eu hamgylchiadau nhw. Rydw i wedi darllen cwpl o flogbostau da’r wythnos yma ar gynhyrchiant ac ychwanegu gwerth (mae Paul Taylor wedi ysgrifennu un ar y gwahaniaeth rhwng bod yn brysur a bod yn gynhyrchiol ac mae Thomas Oppong wedi ysgrifennu i The Mission ar waith gwerth isel), ac rwy’n meddwl y gallwn roi’r un meddylfryd ar waith yn ein gweithgareddau dysgu — os wnawn ni edrych ar ein gwaith gyda gweledigaeth glir o beth rydyn ni’n ceisio’i gyflawni, gallwn sicrhau ein bod ni’n ychwanegu gwerth go iawn.

A promising shift in health system thinking that supports emergence is away from pilot projects and towards prototypes (Riley et al, 2015). Well-designed pilot projects serve important functions, including testing of innovations before widespread implementation, and making a case for organisational investments. However, in complex systems, it is not likely that a pilot can offer much in the way of guidance for the next implementation: the determinants of success shift with every new context; it is the interaction between the intervention and its context that determines outcome (Pawson, 2013).

Byddai’n hawdd i ddefnyddio prawf a pheilotiaid i ganfod ffyrdd newydd o weithio ac i roi’r gwaith hwnnw ar waith yn gyfan gwbl achos ei fod eisoes wedi’i brofi mewn amgylchedd cymhleth. Gall fframwaith Cynefin fod o gymorth mawr yma — os ydym yn rhoi’r fframwaith ar waith gyda’r dysgu yn ogystal â’r gweithgaredd cychwynnol, yna rydym mewn sefyllfa gwell i sicrhau bod y newid cadarnhaol yma’n cymryd lle.

“In many ways the command and control nature of organisational structures — in place to enact such accountability — runs counter to how successful knowledge-to-action would work best in practice….. People may have job descriptions that limit their responsibilities, or suffer punitive measures for not following rules.”

Rydw i wedi blogio yn barod amdano sut yr oeddwn i’n gobeithio arwain y tîm digwyddiadau mewn ffordd wahanol, ac rwy’n credu bod y blogbost yna’n gysylltiedig â hwn achos bod rhaid i ni fod yn siŵr nad ydy’r wybodaeth ar wahân o’r gwaith. A yw staff yn cael eu grymuso i roi’r hyn maen nhw wedi’i ddysgu ar waith yn y cyd-destunau y maen nhw’n gweithio ynddynt? Neu ydyn nhw’n dal i roi egwyddorion Taylorism ar waith, lle mae gwybodaeth yn nwylo’r rheolaeth ac mae pobl yn gweithio fel cogiau mewn peiriant? Mae’r erthygl hon o’r Economist ychydig yn frawychus, ond dylai ysgogi ni i feddwl amdano sut mae meddylfryd gorchymyn a rheolaeth yn cael ei weithredu mewn cyd-destun digidol. Gallai nawr ychwanegu “arferion gwaith” at y rhestr o resymau pam rwy’n casáu Amazon (mae’r rhain yn dilyn “osgoi treth” a “diystyru preifatrwydd”).

“While Mode 1 research will and should continue, there is a need to rethink the current division of research and practice or policy.”

Dyma le rwy’n credu bod Research in Practice a Research in Practice for Adults yn ychwanegu gwerth. Pan blogiais i ar gyfer Cyfnewidfa Arfer Da Swyddfa Archwilio Cymru amdano fy swydd newydd i, ysgrifennais am sut roeddwn i’n hoffi ei model triongliad.

https://medium.com/media/4b421cba76bbb85f54f428dbf0853bf0/href

Rwy’n hoffi sut maen nhw’n dod ag ymchwil, arfer a phrofiad pobl at ei gilydd gan nad yw’n diystyru cymhlethdod. Mae’n cydnabod nad ydy’r dull o roi dysgu ar waith yn digwydd ym modd achos ac effaith. Mae’r Uned Ymchwil ar Ddefnyddio Ymchwil wedi gwneud lot o waith defnyddiol ar hyn, felly yn yr wythnosau nesaf rwy’n bwriadu gwneud rhywfaint o ddarllen ynglŷn â’i gwaith.

Fel y dywedodd Dez i mi, mae pobl yn gymhleth — ni’n gweithio mewn amgylcheddau cymhleth, nid mewn profion labordy. Rydyn ni’n gweithio’n galed i sicrhau ein bod ni’n byw i fyny i’n henw ni, a bod ymchwil a gwybodaeth yn cael ei roi ar waith mewn gofal cymdeithasol, does dim ots pa mor gymhleth yw’r amgylchiadau.


Cymhlethdod: A allwn ni newid sut ni’n dysgu? was originally published in Gwneud pethau gwell on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Parhau i ddarllen