Archives: Cai Larsen

BlogMenai.com: Beleek a Brexit

Dwi’n digwydd bod yn teithio Iwerddon ar hyn o bryd, ac o ganlyniad mae blogio’n ysgafn iawn.  Serch hynny, hyd yn oed pan ar wyliau mae rhywbeth perthnasol i wleidyddiaeth Cymru’n codi.  Yr hyn gododd y tro hwn oedd aros yn nhref fechan Bele… Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Ffrindiau Mrs May yn cael hwyl

BlogMenai.com: Gwilym Owen rhif _ _ _ beth bynnag

Agwedd y Blaid at Wylfa Newydd ydi testun hefru Gwilym Owen yn Holwg yr wythnos yma, methiant Cyngor Cenedlaethol y Blaid i ganiatau i’r grwp yng Nghonwy i glymbleidio efo ‘r Toriaid oedd hi bethefnos yn ol, cwyno bod y Blaid yn cyd weithio efo’r Toria… Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Tybed pa unoliaethwr _ _

_ _ _ fu’n dathlu gwyl fwyaf atgas a chyntefig Gorllewin Ewrop?Does ddim rhaid gofyn nag oes? Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Dathlu Prydeindod

Mae’r traddodiad unoliaethol – a chyfeillion Thereasa May wrth gwrs – wrthi’n dathlu eu Prydeindod heno yn y modd arferol – llosgi delweddau o’r hyn nad ydynt yn ei hoffi.  Ar ddiwrnod pan mae bygwth a sarhau gwleidyddion yn y newyddion yn San Ste… Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Stori bapur newydd y diwrnod

BlogMenai.com: Yr etholiad mewn delweddau – rhan 2

Dwy etholiad wahanol _ _ _ y naill yn y Gymru Gymraeg a’r llall yn y Gymru ddi Gymraeg: Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Yr etholiad mewn delweddau – rhan 1

Dwi wedi rhyw addo ers tro postio ychydig o ddelweddau ynglyn ag etholiad cyffredinol mis diwethaf – a heb wneud llawer – felly dyma ddechrau arni.Dyma stopri’r ymgyrch yn ol y polau.  Mae’r graff cyntaf yn dynodi canfyddiadau Survation tros Bryda… Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Dwyieithrwydd yn y brifddinas

Llongyfarchiadau i Gyngor (Llafur) Caerdydd am roi lle cyfartal i’r Saesneg a’r _ _ _ Ffrangeg. Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Beth ydi’r busnes Deddf Iaith ‘ma yng Ngogledd Iwerddon?

Mae yna nifer o bobl dwi wedi siarad efo nhw tros y dyddiau diwethaf wedi mynegi syndod bod Deddf Iaith Wyddeleg yn un o’r esgyrn cynnen sy’n atal cytundeb i atgyfodi Stormont a’r weinyddiaeth yng Ngogledd Iwerddon.  Wedi’r cwbl ychydig iawn o bobl sy’n siarad yr iaith yn y Gogledd. 

Mae’r canfyddiad yma yn ddealladwy – ond mae’n anwybyddu un o’r elfennau lled unigryw i wleidyddiaeth y rhan fach yma o’r Byd.  Mae yna rhyw ran bach o feddylfryd y Canol Oesoedd wedi goroesi yng Ngogledd Iwerddon yn yr ystyr bod yna elfen ‘totemic’ cryf i’r ffordd mae pobl yn gweld eu gwleidyddiaeth – hynny yw bydd un peth gweddol gyfyng a phenodol yn aml yn cynrychioli cysyniad neu egwyddor ehangach o lawer.  Dyna sydd ar waith yma – symbol ydi’r iaith – a thrwy estyniad y Ddeddf Iaith.

Efallai mai’r lle i ddechrau yma ydi efo’r ddelwedd o Martin McGuiness yn sefyll yn sigledig ar ei draed yn Stormont i ymddiswyddo fel ail weinidog Gogledd Iwerddon, a Michelle O’Neil yn codi ar ei thraed hithau i ddweud nad oedd Sinn Fein (SF) yn bwriadu enwebu unrhyw un yn ei le.  Daeth hynny a’r Weinyddiaeth a’r Cynulliad ei hun i lawr – mae consensws wrth galon y ffordd mae’r sefydliad yn gweithredu, ac roedd y consensws wedi chwalu. Gwnaeth y gwleidyddion eu ffyrdd i’w hetholaethau i ymladd etholiadad – a chafodd ei hymladd mewn ffordd mwy chwerw ac ymysodol na’r un etholiad ers chwarter canrif.
Y fersiwn ‘swyddogol’ ydi mai’r rheswm pam y digwyddodd hyn oedd oherwydd i SF golli ffydd yn y DUP yn sgil y sgandal Cash for Ash.  Ond yn ol llawer nid dyna oedd y gwelltyn olaf – penderfyniad gan ddyn o’r enw Paul Givan oedd hwnnw.  Roedd Givan yn weinidog cymunedau DUP, ac roedd ganddo ddiddordeb obsesiynol a hynod elyniaethus tuag at y sector (hynod fach) addysg Gwyddelig yn ei bortffolio.  Penderfynodd y byddai’n syniad gwych arbed pres trwy ddiddymu grant bach o £100,000 i helpu plant tlawd i fynd i’r Gaeltacht yn yr haf i loywi eu Gwyddeleg.  Yn fuan wedi’r penderfyniad hwnnw  gyrrodd Gerry Adam i o’i gartref yn Dundalk i Derry i weld Martin McGuinness – oedd erbyn hynny yn amlwg yn marw.  Gyrwyd hwnnw i Belfast y diwrnod canlynol i ddymchwel Stormont.
I ddeall beth ddigwyddodd mae angen deall dau beth.  Yn gyntaf roedd SF wedi bod yn gogr droi yn etholiadol ers deuddeg mlynedd.  Daeth yn blaid bwysig yn etholiadol yn sgil yr ymprydiau newyn yn 1981, ond ni lwyddodd i oresgyn y blaid genedlaetholgar gyfansoddiadol yr SDLP y tu allan i Belfast a rhai o’r cymunedau gorllewinol gwledig tan Gytundeb Dydd Gwener y Groglith.  Tyfodd yn sydyn am sbel wedyn a goddiweddyd yr SDLP gyda throad y mileniwm.  Y disgwyl oedd y byddai’r blaid yn parhau i dyfu gan fod y boblogaeth Babyddol / genedlaetholgar yn tyfu.  
Ond ni ddigwyddodd hynny – wnaeth y bleidlais genedlaetholgar yn ei chyfanrwydd ddim tyfu llawer rhwng dechrau’r ganrif a 2016.  Mae’r rheswm am hynny yn hawdd i’w arenwi – roedd yna lawer o bobl yn fodlon pleidleisio i SF pan roeddynt yn wrth sefydliadol ac yn herio’r sefydliad unoliaethol – ond roeddynt yn llai tebygol o lawer i bleidleisio i blaid oedd yn cael ei hystyried yn rhan o’r sefydliad.  Roedd y tueddiad yma’n cael ei gryfhau gan ganfyddiad cynyddol nad oedd y wladwriaeth yn parchu’r traddodiad cenedlaetholgar yn unol a gofynion Cytundeb Dydd Gwener y Groglith.
A daw hyn a ni at y Ddeddf Iaith.  Yng ngwleidyddiaeth Gogledd  Iwerddon mae’r iaith Wyddeleg yn dotem sy’n sefyll tros y diwylliant Gwyddelig ehangach.  Byddai Deddf Iaith yn ymgyrfforiad cyfreithiol o barch y wladwriaeth at y traddodiad diwylliannol Gwyddelig yn ei gyfanrwydd, ac mae diffyg Deddf – i lawer o genedlaetholwyr – yn adlewyrchiad o ddiffyg parch y wladwriaeth at eu diwylliant ehangach.
A daw hyn yn ei dro a ni yn ol at etholiadau Stormont eleni.  Cynyddodd SF ei phleidlais yn sylweddol iawn trwy ymladd yr etholiad mwyaf ffyrnig, cwynfanllyd a negyddol iddynt ei hymladd ers y dyddiau pan roeddynt yn canfasio i gyfeiliant hofrenyddion a chydag arogl nwy CS yn cael ei gario yn yr awel o’u cwmpas.  Roeddynt wedi uno llawer o’r tir canol a gweriniaethwyr di gyfaddawd o gwmpas y cysyniad o orfodi’r wladwriaeth i fynegi parch at eu diwylliant yn ffurfiol trwy ddeddfu.

Ond byddai derbyn Acht na Gaelige yn anathema llwyr i’r DUP – byddai’n troi eu gwladwriaeth fach yn rhywbeth nad ydynt am iddi fod.  Mae’r ddwy ochr wedi cyrraedd unwaith eto at wraidd y broblem – ac mae am fod yn anodd iawn symud o’r fan honno.



Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Canlyniadau’r etholiad o berectif ychydig yn wahanol

Dyma ganlyniadau Etholiad Cyffredinol 2017 o berspectif ychydig yn wahanol.  Mae’r graff cyntaf yn dangos hynt a helynt y pleidiau gwleidyddol yn y pum sedd mwyaf Cymraeg o ran iaith – Ynys Mon, Arfon, Meirion Dwyfor, Ceredigion a Dwyrain Caerfyrd… Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Beth bynnag ddywedwch chi am y DUP _ _ _

 _ _ _ maen nhw wedi bod yn gyson trwy’r blynyddoedd.  Mae’n debyg mai yn y blaid yma yn unig mae gwleidyddiaeth Ewrop yn yr unfed ganrif ar bymtheg yn parhau i fyw, ac mae’r DUP mewn safle o gryn ddylanwad ar hyn o bryd.Ond efallai bod yna b… Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Etholiadau lleol – rhan 1

Fel dwi wedi son eisoes dwi’n gwneud pwt o gyflwyniad ac yn bwriadu postio ambell i siart neu fap yma.Mae’r mapiau isod wedi eu dwyn o wikipedia, mae’r map ar y chwith pob tro yn dangos pa blaid sy’n rheoli’r siroedd (du = dim rheolaeth) ac mae’r mapia… Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Ynglyn a chynllun Llafur i foddi ardal Penrhosgarnedd efo tai

Datganiad i’r Wasg gan Blaid ynglyn a chynllun Llafur i foddi ardal Penrhosgarnedd efo tai.


Siom bod llais trigolion a Phlaid Cymru Bangor wedi ei ddiystyru am ddatblygiad 366 o dai ym Mangor
Mae trigolion lleol a Phlaid Cymru Bangor yn hynod siomedig bod Lesley Griffiths, Ysgrifennydd Llafur y Cabinet dros yr Amgylchedd wedi derbyn argymhelliad yr Arolygaeth Gynllunio i ganiatáu’r cais i ddatblygu 366 o dai ym Mhen y Ffridd, Bangor, Gwynedd.

Gweithiodd Plaid Cymru Bangor yn ddiflino i wrthod y cynllun i ddatblygu cynifer mor fawr o dai mewn un lleoliad ym Mangor. Roedd Cynghorwyr yn gwrthwynebu ar sail y buddsoddiad angenrheidiol fyddai ei angen i isadeiledd yr ardal, y pwysau dybryd sydd eisoes ar wasanaethau cyhoeddus, megis y gwasanaeth iechyd ac ysgolion lleol yn ogystal â’r cynnydd mawr ddaw yn sgil y traffig ychwanegol i’r ardal.

Un arall o’r prif ffactorau i’r Blaid ym Mangor wrthod y cynnig i ddatblygu cynifer o dai mewn un ardal oedd effaith andwyol datblygiad o’r fath ar yr iaith Gymraeg yn yr ardal.

Cynhaliwyd trafodaethau lu ac ymgynghoriad cyhoeddus gyda thrigolion lleol yr ardal i wyntyllu barn a gwrthododd aelodau Plaid Cymru’r cais mewn cyfarfod cynllunio rhai misoedd yn ôl.

Yn ôl Gareth Roberts Y Cynghorydd Sir sy’n cynrychioli trigolion Ward Dewi ar Gyngor Gwynedd: “Buom yn gadarn ein barn o’r dechrau cyntaf. Doedd trigolion yr ardal ddim am weld datblygiad o’r maint yma yn dod i’r Ward. Mae’n sicr o newid ein hamgylchedd a’n cymuned ac rydym yn siomedig iawn iawn gyda phenderfyniad Llywodraeth Lafur Cymru.”

Cynhaliwyd cyfarfod cyhoeddus yn y Ward ym mis Hydref 2016 i glywed barn bobl leol, a chynrychiolwyd y trigolion lleol gan Y Cynghorydd Roberts, yn ogystal ag aelodau eraill o gynghorwyr Plaid Cymru Bangor mewn cyfarfod apêl.

“Does dim amheuaeth y bydd datblygiad o’r maint yma’n cael effaith enfawr ar fywydau trigolion o Fangor, a dwi’n pryderu nad yw’r seilwaith yn ei le i ni allu delio â’r cynnydd yn y boblogaeth ddaw yn sgil cymeradwyo datblygiad o’r maint hwn yn yr ardal,” meddai Cynghorydd Elin Walker-Jones, Ward Glyder, Bangor.

“Dadleuwyd yr achos yn gryf wrth wrthwynebu’r cais bod potensial enfawr i ddatblygiad mor fawr gael effaith negyddol ar yr iaith Gymraeg, diwylliant a threftadaeth y gymuned. Mae’n siom enfawr nad yw Ysgrifennydd Llafur Cabinet Llywodraeth Cymru hyd yn oed yn cydnabod y pryder am y Gymraeg yn ei llythyr. Mae’n dangos difaterwch llwyr gan Llywodraeth Cymru.”


Yn ôl Y Cynghorydd Gareth Roberts: “Mae gwasanaethau cyhoeddus eisoes yn gwegian, mae ein hysgolion yn llawn, mae sicrhau apwyntiadau gyda meddygfeydd yn anodd, mae nifer y cerbydau sydd eisoes ar ein lonydd yn broblemus, a thydw i ddim wedi fy argyhoeddi bod nifer y tai a gynigir o fewn y cynllun yn gymesur â’r ardal.”

“Bydd y gwaith yn parhau i sicrhau bod aelodau’r Ward yn cael tegwch, bod ardal Bangor yn cael chwarae teg a bod Gwynedd gyfan ddim yn cael ei heffeithio’n andwyol gan ddatblygiad o’r maint hwn,” ychwanegodd Y Cynghorydd Gareth Roberts.

Yn ôl Siân Gwenllian, Aelod Cynulliad Plaid Cymru dros Arfon: “Does dim amheuaeth bod angen tai newydd ar gyfer pobl leol, ond mae angen iddynt fod yn gartrefi o’r math cywir yn y lleoliad cywir ac ar raddfa sy’n dderbyniol i’r ardal leol. Yn anffodus, dwi’n siomedig iawn bod y cais wedi ei ganiatáu ac yn bryderus bod y datblygiad hwn yn llawer rhy fawr i’r ardal.

“Fel Plaid, byddwn yn parhau i gydweithio a phwyso ar y llywodraeth yn Llundain i ddatganoli grym cynllunio o Lundain i Gymru. Dim ond bryd hynny y gall trigolion lleol fod yn hyderus bod Cymru yn cael y grym yn ôl i’w dwylo eu hunain gan benderfynu tynged ein cymunedau gyda sustem gynllunio Gymreig.”

Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Etholiad Cyffredinol 2017 – rhan 1

Am resymau na wnaf eich blino efo nhw dwi’n paratoi cyfres o graffiu ac ati sydd wedi eu seilio ar ganlyniadau etholiad Mehefin 8.  ‘Dwi’n bwriadu cyhoeddi un ar y blog pob hyn a hyn.Mi wnwn ni ddechrau efo ‘r isod – mae’n dangos lle enillodd y Bl… Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: A, y Daily Mail!

BlogMenai.com: Y dychanwyr yn cael hwyl

BlogMenai.com: Ffrindiau bach y Toriaid

BlogMenai.com: Trydariad y diwrnod

BlogMenai.com: Pam bod ail etholiad buan yn debygol iawn

Ei phroblem ydi ei bod yn ddibynol ar blaid Asgell Dde eithafol, ond hynod ecsentrig y DUP.  Ystyriwch y canlynol:1). Mae’r DUP o blaid Brexit – ond maent yn erbyn ffin galed – nid oherwydd rhyw gariad mawr at Ewrop na’r Weriniaeth, ond oherwydd y… Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Trydariad y diwrnod

BlogMenai.com: Llafur Arfon – pawb yn hapus ac yn llawen

BlogMenai.com: Dathliad – steil Llafur Gorllewin Caerdydd

Champagne – yn ddigon addas, potel o win coch  Gentleman Jack – Jack Daniels pobl fawr.Be ddywedan ni dywedwch – Gentleman Jack Socialist ta Champaigne Socialist? Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Sylwadau brysiog ar etholiad ddoe

1). Arfon.  Ychydig iawn o bleidleisiau gollodd y Blaid yn Arfon ond daethom yn agos iawn i golli’r sedd i ymgeisydd sy’n byw yn Llundain, na wnaeth fawr o ymdrech o gymharu a Sion Jones ac Alun Pugh, sydd ddim yn siarad Cymraeg a sy’n ystyried ei… Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Sibrydion

Son bod PC 100 ar y blaen yn Arfon, Llaf eisiau ail gyfri.  Pc yn iawn yn Dwyfor Meirion a Dwyrain Caerfyrddin.  Agos yn Ceredigion – PC mymryn ar y blaen. Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Mwy o driciau budur gan Dib Lems Ceredigion

Mae’n debyg mai ‘Dib Lems’ Ceredigion sy’n. ‘Arwain’ y ffordd yng Nghymru o ran triciau budur etholiadol a dweud celwydd.  Mae’r hanes yn un hir a hynod anymunol.  Ni fyddai etholiad yn gyflawn yng Ngheredigion pe na byddai’r Lib Dems yn mynd… Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Paradocs rhyfedd etholiad 2017

Felly beth ydym i’w wneud o’r etholiad ryfedd yma?

Os ydym i gredu’r polau – er gwaetha’r amrywiaeth sylweddol yng nghanfyddiadau’r polau hynny – mae yna batrwm amlwg yn ymddangos, ac mae’n batrwm amlwg iawn.


Yr hyn sy’n rhyfedd, ac yn anarferol iawn ydi bod erbyn hyn mae’r ddwy blaid fawr yn ymddangos i fod yn ennill pleidleisiau.  Mae hynny’n bennaf oherwydd y chwalfa ym mhleidlais UKIP, ond mae hefyd – i raddau llai – ar draul y pleidiau llai eraill.  Ar ol blynyddoedd o symud oddi wrth gyfundrefn dwy blaid a thuag at cyfundrefn aml bleidiol, ymddengys bod y llanw wedi troi – ac wedi troi go iawn.

Felly – os ydi’r polau i’w credu bydd Llafur a’r Torïaid yn ôl pob tebyg yn cynyddu eu cyfran o’r bleidlais. Y broblem o safbwynt Llafur a’r Toriaid ydi na fyddant yn ennill llawer o seddi oddi wrth ei gilydd os ydi pleidlais y ddwy blaid yn cynyddu.  
Hynny yw os ydi y Torïaid i ennill nifer fawr o seddi, mae’n rhaid iddynt i ennill oddi wrth Lafur a felly hefyd i’r gwrthwyneb.  Ond os ydi pleidlais y ddwy blaid yn codi ar draul UKIP yna fydd yna ddim llawer o symud o ran seddi.  Ar hyn o bryd mae’r polau cyfartalog yn awgrymu y bydd pleidlais y Toriaid tros y DU yn cynyddu o 6.2%, tra y bydd pleidlais Llafur yn cynyddu 4.8%.  Mae hyn yn ogwydd o 0.7% gogwydd fyddai’n arwain at ychydig iawn o newid o ran seddau.  Yn wir gallai arwain at fwy ac nid llai o seddi i’r Toriaid.
Felly gellir yn hawdd ddychmygu’r Toriaid yn cael cryn dipyn mwy o bleidleisiau na gawsant yn 2015, ond yn cael llai o seddi – neu o leiaf ddim llawer mwy.  Gallai May fod allan o joban ddydd Gwener er iddi gynyddu canran y Toriaid o’r broblem yn sylweddol

Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Dwyieithrwydd o’r diwedd gan Lafur Arfon

BlogMenai.com: Yn y cyfamser ym myd rhyfedd Plaid Lafur Arfon _ _

_ _ mae’r syniad o gyfieithu eu stwff o’r Saesneg i Urdu a ieithoedd Dwyrain Ewrop yn cael ei ystyried er mwyn gallu cyfiawnhau cyfieithu i’r Gymraeg. Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Pam bod Albert Owen yn debygol o golli yn Ynys Mon i Ieuan Wyn

Oherwydd bod y bleidlais isaf gafodd Ieuan erioed – pan gollodd i Keith Best yn 1983 – fil yn uwch na’r bleidlais uchaf gafodd Albert erioed.Record Albert mewn etholiadau San Steffan:2010 – 11,4902005 – 12,2782001 – 11,906Record Ieuan Wyn yn etholiadau… Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Talking to the few, not the many

Arfon ydi’r etholaeth fwyaf Cymraeg ei hiaith yng Nghymru – ac yn wir y Byd.  Hyd oed pan mae yna filoedd o fyfyrwyr yn ein plith mae tua dau draean o’r boblogaeth yn siarad y Gymraeg – gyda ‘r mwyafrif llethol ohonom yn ei siarad fel mamiaith. &n… Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Sut i ymateb i newyddion ffug

Rwan bod y tymor y cynghorau newydd wedi cychwyn mae’n amlwg ar ol wythnos neu ddwy yn unig bod ‘newyddion ffug’ am barhau i fod yn un o nodweddion y ffordd mae’r gwrthbleidiau yn gweithredu.  Mae yna hen hanes o hyn yng Ngwynedd wrth gwrs – gyda … Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Yr olwynion yn dod oddi ar yr ymgyrch i gamarwain

BlogMenai.com: Mwy am y ‘codiad cyflog’ – neu spot the difference

Sion Jones mis Chwefror 2017.Sion Jones mis Mai 2017:Mae trimis yn amser hir mewn gwleidyddiaeth. Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Ynglyn a’r ‘codiad cyflog’ o £3,000 i gynghorwyr Gwynedd

Dwi’n gwybod fy mod i’n mynd yn hen – ond roedd yn gryn syndod gennyf ddeall o dudalen ymgeisydd aflwyddiannus ym Menai, Caernarfon (y ward dwi’n byw ynddi) – Gwyndaf Jones fy mod wedi pleidleisio am godiad cyflog i gynghorwyr o £3,000.

Erbyn meddwl mae’n debyg mai’r rheswm am hynny ydi nad oedd yna bleidlais am godiad cyflog o £3,000. Roedd yna fodd bynnag bleidlais i dderbyn argymhellion gan Banel Annibynnol Cymru ar Gydnabyddiaeth Ariannol oedd yn cynnwys cyfeiriad at godiad cyflog o £100 y flwyddyn i gynghorwyr cyffredin – cynnydd o £13,300 i £13,400, codiad o tua 0.7%.  Gan bod chwyddiant ar hyn o bryd yn 2.7%, golyga hyn gwymp cyflog mewn termau real o 2%.

Roedd yna hefyd bleidlais yn erbyn gwelliant (gan Sion Jones, unig aelod Llafur y cyngor bellach) oedd yn argymell toriad cyflog o tua £3,000 i aelodau cabinet o gymharu a’r trefniadau blaenorol – trwy eu symud o un lefel cyflog i un arall. Nid oedd gan yr aelodau Annibynnol, Llais Gwynedd, Llafur na Lib Dems unrhyw obaith o gael lle ar y cabinet – felly roeddynt mewn gwirionedd yn pleidleisio i dorri cyflogau eu gelynion gwleidyddol, tra’n osgoi unrhyw doriad eu hunain.  Dwi ddim yn cofio cynnig o ostyngiad cyffelyb yng nghyflogau cadeiryddion pwyllgorau – safleoedd sydd yn agored i aelodau o pob grwp, ac nid y grwp sy’n rheoli yn unig.

Mae’r aelodau o’r wrthblaid a bleidleisiodd yn erbyn y cynnig i dderbyn argymhellion y bwrdd yn gwbl rhydd i ddychwelyd y £100 blynyddol, neu unrhyw gyfran eraill o’u cyflogau.  Bydd yn ddiddorol gweld faint o aelodau’r gwrthbleidiau sy’n teimlo’n ddigon cryf am y mater i wrthod cymryd eu £100 y flwyddyn.

Mae Sion hefyd yn cyfeirio at y mater yn ei dudalen gweplyfr – ond mae ei gyfeiriad ychydig yn fwy cywir nag un Gwyndaf. Mae Sion wrth gwrs – yn wahanol i Gwyndaf – yn agored i gamau disgyblu o dan god ymarfer cynghorwyr os yw’n dweud celwydd am bobl eraill.

Beth bynnag mae ganddo ddau gyfeiriad – yn y cyntaf mae’n cwyno nad ydi’r Daily Post yn rhedeg stori am y cyngor yn gwrthod ei gynnig i dorri cyflogau aelodau cabinet.

Petai’r Daily Post yn rhedeg straeon am gynghorau ddim yn torri cyflogau cynghorwyr neu aelodau cabinet, dyna’r unig straeon y byddant yn ei rhedeg.  Mae yna 22 cyngor yng Nghymru gyda chyfran uchel ohonynt yn cael eu rheoli’n llwyr neu’n rhannol gan Lafur.  ‘Dydw i heb glywed am yr un o’r rheiny’n torri cyflogau, a dydw i heb glywed Sion – nag yn wir Gwyndaf – yn galw arnynt i wneud hynny.
Mae hefyd yn nodi ei fod o’n fodlon cymryd toriad – er nad ydi’r tebygrwydd y bydd yn cael ei hun ar y cabinet yn uchel – a dweud y lleiaf.
Yn yr ail mae’n cwyno bod pobl wedi cywiro’r camargraff.

Beth bynnag os ydi’r grwp annibynnol o ddifri eisiau arbed pres i’r cyngor mae yna ffyrdd llawer mwy effeithiol o wneud hynny.  Mae yna 75 aelod ar Gyngor Gwynedd (gydag argymhelliad gan y Comisiwn Etholiadol i’w dorri i 67 erbyn 2022).  60 Aelod Cynulliad sydd yna – er bod hwnnw’n gweithredu tros Gymru gyfan, a 30 aelod sydd gan Ynys Mon – sydd a bod yn deg efo poblogaeth is nag un Gwynedd.  Byddai toriad yn y nifer o gynghorwyr yng Ngwynedd i – dyweder – 40 yn arbed pres sylweddol yn hytrach na manion i’r cyngor.  Byddai hynny’n hen ddigon i wneud y gwaith.
Felly beth amdani bois?  Beth am gynnig bod y cyngor yn argymell toriad yn nifer y cynghorwyr sy’n eistedd arno i 40?
A bu distawrydd.

Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Y Blaid Lafur yn hollti

Wel ym Mon o leiaf.  Dau yn unig o Lafurwyr a etholwyd – y ddau ohonyn nhw ar Ynys Cybi, ac ymddengys eu bod yn eistedd mewn dau grwp gwahanol.  Gobeithio na fyddant yn hollti eto neu mi fydd yna rhywun yn brifo’n weddol ddrwg. Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Adnabod Arfon yn drylwyr

Da gweld bod y Blaid Lafur yn ganolog wedi gorfodi rhywun sy’n adnabod yr etholaeth fel cefn ei llaw ar y Blaid Lafur yn Arfon. Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Etholaethau Cymru yn nhrefn pa mor ymylol ydyn nhw

O astudiaeth Rallings & Thrasher Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Beth mae’r marchnadoedd betio yn dweud wrthym am obeithion y Blaid?

Wel, maent yn awgrymu y bydd y Blaid yn cadw Dwyfor Meirion, Arfon a Dwyrain Caerfyrddin / Dinefwr ac yn cipio Ynys Mon.  Maent hefyd yn awgrymu y gallai’n hawdd iawn ennill yn y Rhondda.  Petai hynny oll yn digwydd dyna fyddai canlyniad gora… Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Cip ar yr etholiad yng Ngogledd Iwerddon

Cip bach arall ar ein diddordeb bach achlysurol yng Ngogledd Iwerddon.  Gair bach o eglurhad ar y cychwyn.

Ar y sbectrwm Gwyrdd \ Oren – sy’n diffinio patrymau gwleidyddol yn y dalaith y patrwm ydi  Sinn Féin – SDLP – Alliance – UUP – DUP – o ran y prif bleidiau o leiaf.  SF ydi’r blaid fwyaf cenedlaetholgar a’r DUP ydi’r un mwyaf unoliaethol.  Hyd at Gytundeb Dydd Gwener y Groglith yr SDLP a’r UUP oedd yn dominyddu, ond wedi hynny cymerwyd yr awenau gan y ddwy blaid mwy eithafol – SF a’r DUP.  

Tyfodd y bleidlais genedlaetholgar yn gyson hyd at ddechrau’r ddegawd ddiwethaf, ond daeth y twf hwnnw i stop o tua 2001 ymlaen er bod y boblogaeth Babyddol yn tyfu’n gyson.  Newidwyd hynny yn ddisymwth yn gynharach eleni pan dynnodd SF allan o’r weinyddiaeth yn Stormont ac ymladd etholiad mwy traddodiadol nag oedd wedi ei wneud ers blynyddoedd – un gwrth unoliaethol iawn.  Tyfodd eu pleidlais yn sylweddol gan amddifadu’r unoliaethwyr o fwyafrif am y tro cyntaf yn hanes y dalaith.  Mae’r etholiad bresennol yn cael ei hymladd mewn amgylchiadau tebyg.

Beth bynnag, dyma dipyn o ddarogan.

Mae 10 yn gwbl ragweladwy:

Bydd Sinn Féin yn cadw eu seddi yn West Belfast, West Tyrone, Mid Ulster, a Newry and Armagh.

Bydd y DUP yn cadw eu seddi yn  East Derry, North Antrim, East Antrim, Lagan Valley a Strangford.

Bydd Sylvia Hermon yr unoliaethwraig annibynnol (a chymhedrol iawn) yn cadw ei sedd yn North Down.

Mae’r 8 sedd arall yn y fantol, gan gynnwys tair sedd yr SDLP.

Mae ganddynt seddi yn Foyle (dinas Derry yn bennaf), South Down a Belfast South.

Yn Belfast South cawsant eu hethol yn 2015 gyda 24.5% yn unig o’r bleidlais – mae’n etholaeth ymylol gyda phedair plaid yn y ras.  Roedd y DUP tua 600 o’u blaenau eleni gyda SF ac Alliance hefyd yn agos.  Byddwn yn disgwyl i’r bleidlais gwrth DUP drefnu ei hun mewn modd fydd yn rhoi mwyafrif i naill ai Alliance neu’r SDLP – yr ail yn ol pob tebyg, ond mae’n un anodd iawn i’w darogan.

SF sy’n eu bygwth yn y ddwy etholaeth arall.  Daeth y blaid honno o flaen yr SDLP yn y ddwy yn etholiadau Cynulliad eleni – o 2,000 yn Foyle a 6,650 yn South Down.  Mae yna leiafrif unoliaethol gweddol fawr yn y ddwy etholaeth ac mae yna hanes o bleidleisio tactegol o’r cyfeiriad hwnnw mewn etholiadau cyffredinol i gadw SF allan.  Dylai hynny fod yn ddigon i achub y sedd i’r SDLP yn Foyle, ond dydw i ddim mor siwr am South Down.  Mae SF yn fwy tebyg na pheidio o’i chipio.

Collodd SF sedd eiconig Fermanagh South Tyrone o drwch i’r UUP yn 2015 – yn rhannol oherwydd methiant cenedlaetholwyr i bleidleisio ac yn rhannol oherwydd bod y bleidlais genedlaetholgar wedi ei rhannu ddwy ffordd tra bod yr un unoliaethol yn unedig.  Gyda’r bleidlais genedlaetholgar ddeg pwynt canrannol o flaen yr un unoliaethol eleni, ddylai hynny ddim gwneud gwahaniaeth.  Mae SF yn debygol iawn o ail gipio hon.

Yr UUP sydd yn dal Antrim South, ond roedd y DUP tua 5,500 o’u blaenau ym mis Mawrth.  Mi fydd yna rhywfaint o bleidleisio tactegol gan Alliance ac efallai’r SDLP i ‘r UUP, ond gyda’r unoliaethwyr yn teimlo o dan fygythiad yn gyffredinol dylai hynny fod o gymorth i’r DUP.  Dylent gipio’r sedd.

Cipiodd y DUP Belfast East gan Alliance yn 2015 – ond doedd ganddynt ddim cystadleuaeth gan yr UUP.  Dydi hynny ddim yn wir y tro hwn – mae’r UUP yn sefyll.  Serch hynny byddwn yn disgwyl i’r DUP gadw’r sedd.

Ac yn olaf y sedd Belfast olaf – ac o bosibl y fwyaf diddorol – Belfast North.  Mae’r sedd yn nwylo’r DUP, ac enillwyd y sedd ganddynt yn hawdd yn 2015.  Ond roedd pethau’n dyn iawn yn sgil yr ymchwydd yn y bleidlais genedlaetholgar ym mis Mawrth.  Un unoliaethwr fydd yn sefyll – Nigel Dodds o’r DUP a dau genedlaetholwr.  O dan amgylchiadau arferol dylai hynny wneud y gwahaniaeth a rhoi’r sedd i’r DUP.  Ond mae ymgeisyddiaeth SF yn bygwth newid hynny.  Yn hytrach na Gerry Kelly gyda’i gysylltiadau IRA clos, eu hymgeisydd y tro hwn ydi John Finucane. 

Llofruddwyd ei dad, Pat yn ei gartref yn yr etholaeth yn 1989.  Roedd Patrick Finucane yn un o gyfreithwyr mwyaf adnabyddus Gogledd Iwerddon, ac amddiffynodd ddwsinau o bobl oedd wedi eu cyhuddo o derfysgaeth.  Er iddo gael ei ladd gan derfysgwyr teyrngarol mae’n debygol  bod hynny o dan gyfarwyddyd, neu o leiaf gyda chytundeb un o asiantaethau cudd wybodaeth y DU.  Mae’r mater wedi bod yn un gwenwynig ers degawdau.  Bydd yr ymgeisyddiaeth yma yn apelio at genedlaetholwyr dosbarth canol yng Ngogledd yr etholaeth a’r un ddosbarth gweithiol oedd yn pleidleisio i Gerry Kelly yn agos at ganol y ddinas.  Roedd mathemateg mis Mawrth yn agos iawn, ond mae mwy o berygl nag erioed i’r sedd – a gallai’n hawdd syrthio.

Pen draw hyn ydi y gallai’r ochr genedlaetholgar gael mwy o bleidleisiau na’r un unoliaethol (yn arbennig os oes pleidleisio tactegol sylweddol i’r SDLP yn Foyle a South Down), ac y gallai hefyd gael hanner y seddi.  Petai hynny’n digwydd byddai’n arwain at argyfwng yn y teulu unoliaethol – a gallai hynny arwain at ail strwythuro gwleidyddiaeth unoliaethol yng Ngogledd Iwerddon.

Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Etholiad San Steffan – sylwadau cychwynol

Mae etholiad mis nesaf am fod yn wahanol i’r rhan fwyaf – wele un neu ddau o sylwadau cychwynol.1). Er gwaetha’r naratif cyfryngol, dydi’r polau, yn arbennig y rhai mwy diweddar ddim yn awgrymu bod y bleidlais Lafur yn chwalu – mae nifer o’r polau yn a… Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Dafydd El yn trio cael pobl i fotio’n dactegol unwaith eto

Byddwch yn cofio i Dafydd El fentro i fyd pleidleisio tactegol y llynedd gan wneud yr awgrym gogleisiol o hurt bod pobl yn fotio i’r ail blaid (Llafur) yn hytrach na’r blaid gyntaf (Plaid Cymru) er mwyn cadw’r trydydd plaid (y Toriaid) allan yn yr etho… Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Caerdydd

Efallai na symudodd y Blaid ymlaen o ran seddi yn y brifddinas – ond symudodd ymlaen yn sylweddol o ran maint y bleidlais mewn rhannau sylweddol o’r ddinas.  Wele isod: Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Meddyliwch _ _

_ _ _ y myllio a thantro fyddai  yn y cyfryngau petai Plaid Cymru wedi dewis rhywun i arwain cyngor mwyaf Cymru fyddai wedi dweud neu awgrymu: Y dylai mewnfudwyr wynebu treth y cyngor uwch nes eu bod wedi dysgu’r Gymraeg.Bod pobl sy’n byw mew… Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Canlyniadau Arfon

Cafodd ymgeiswyrPlaidCymru eu dychwelydyn ddi wrthwynebiad yn Arllechwedd, Deiniolen, Glyder, Llanrug, tregarth a’r Felinheli.Mae tair ward efo dau aelod – Menai (Bangor), Seiont a Marchog.  Y bleidlaisuchaf argyfer pob plaid dwi wedi eu nodi yn y… Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Arfon, Dwyfor Meirion y Rhondda ac Ynys Mon – mapiau gwleidyddol

BlogMenai.com: Etholiadau lleol – argraffiadau cyntaf

Un neu ddau o argraffiadau ynglyn ag etholiadau dydd Iau – byddaf yn dod yn ol at y mater ar ol cael golwg gwell ar y data.Gwers 1). Mae Llafur – ar lefel leol o leiaf -yn llawer mwy gwydn yng Nghymru nag yn Lloegr a’r Alban.  Mae nhw wedi colli l… Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Sibrydion

Sibrydion yn unig ydi’r canlynol o Wynedd – peidiwch a betio ar ddim un ohonynt,PC i gadw Ogwen a Gerlan a felly cael pob sedd yn Nyffryn Ogwen.Annibynnol i ennill yn Llanberis – ond pethau’n agos.Agos yn Penisarwaun ond Plaid yn debyg o gadw.PC i goll… Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Llafur Treganna unwaith eto

Rydym wedi edrych ar hyn eisoes -ond mae’n ymddangos bod Llafur Treganna yn mynd yn codi hen grachan.  Roedd yna homar o ffrae yn ystod y cyfnod pan roedd y Dib Lems a Phlaid Cymru yn rhedeg Cyngor Caerdydd oherwydd cynllun i ail strwythuro’r gwas… Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Byth yn dysgu

Mae Golwg360 wedi penderfynu arwai yr arlwy heddiw efo ‘pol piniwn’  sy’n awgrymu bod y Toriaid yn gwneud yn anhygoel o dda yng Nghymru a phawb arall yn sal iawn.  Fel mae digwyddiadau diweddar wedi dangos mae angen cymryd gofal gyda pholiau … Parhau i ddarllen