Archives: Dyfed

Maes Rhos Rhyfel: Meic Stevens ac “Ayatollas ym mhob man”: Cabledd, cydymffurio a’r ffordd i fyw

“Be ’di hwnna Charlie Chan / Ayatollas ym mhob man / Cyfathrach rywiol yn Iran / Dyna’r ffordd i fyw,” canodd Meic Stevens yn y gân Dyna’r Ffordd I Fyw oddi ar ei record hir Nos Du, Nos Da yn 1982. Doedd Twitter ddim yn bod ’radeg honno. Ond hyd yn oed tasa fo’n blatfform […] Parhau i ddarllen

Maes Rhos Rhyfel: Apostol yn dod

BYDD fy nofel “Apostol” yn cael ei chyhoeddi gan Wasg y Bwthyn y mis nesa. Nofel am yr apostol Paul ydi hi – neu Paulos Shaul Tarsos fel mae o’n cael ei alw yn fy nofel. Ar ôl cyhoeddi “Iddew” yn 2016, a derbyn ymateb positif dros ben, roeddwn i’n meddwl y buaswn i’n hoffi […] Parhau i ddarllen

Maes Rhos Rhyfel: Cau ceg Katie Hopkins

Bydd Katie Hopkins yn ymddangos ar Y Byd Yn Ei Le ar S4C yr wythnos nesa. Trafod y Gymraeg, addysg Gymraeg. Trafod ei hymosidad diweddar ar ariannu’r ‘iaith farw’ ‘ma rydan ni’n siarad a sgwennu ynddi’n ddyddiol. Dwn i’m yn union sut i ddisgrifio Hopkins. Mae rhai’n hoffi defynddio ‘ffasgydd’ ond ‘ffasgydd’ i rhain ydi […] Parhau i ddarllen

Maes Rhos Rhyfel: Ffeithiau, “whataboutery”, a’r Satan Fawr: esgusodi “Terroristiaeth”

OS NA glywsoch chi am “whataboutery?” a beio dioddefwyr (“victim-blaming”), darllenwch erthygl Guto Prys ap Gwynfor yn y rhifyn Gorffennaf/Awst o’r cylchgrawn Cristion. Teitl yr erthygl yw “Terroristiaeth”. Dwi ddim yn amau bod yr awdur yn ddiffuant. Ond nid yw ei lid wedi ei anelu tuag at y Wladwriaeth Islamaidd gyflawnodd yr ymosodiadau ym Maenceinion […] Parhau i ddarllen

Maes Rhos Rhyfel: Y Dde ragfarnllyd, y Chwith apolegyddol: brodyr (a chwiorydd) i’w gilydd

Ar ôl terfysgiaeth Islamaidd, daw’r pryfaid yma o’r pren: Y Dde ragfarnllyd, y Chwith apolegyddol. Mae’r ddwy ochr cyn waethed a’i gilydd. Y ddwy ochr yn chwilio am fai. Y ddwy ochr wedi eu rhwymo gan edioleg. Methu’n lan a datglymu eu hunain. Gwrthod, i ddweud y gwir. Yn hapus yn ei rhaffau. Fel pob […] Parhau i ddarllen

Maes Rhos Rhyfel: Pendroni dros ‘Duw Yw’r Broblem’: Rhan 2

Dyma ail ran fy adolygiad o Duw Yw’r Broblem gan Cynog Dafis ac Aled Jones Williams. I ddarllen Rhan 1, ewch yma. Mae crefyddwyr cymedrol yn galluogi crefyddwyr eithafol. Yr un yw eu dadleuon. Mater o ddadansoddiad yw eu daliadau. Dyma fu dadl Richard Dawkins a Sam Harris – dau o’r anffyddwyr newydd sy’n wynebu […] Parhau i ddarllen

Maes Rhos Rhyfel: Pendroni dros ‘Duw Yw’r Broblem’: Rhan 1

‘Mae’n amhosibl i mi,’ meddai Aled Jones Williams yn ei gyflwyniad ‘Anghredu’ i’r gyfrol Duw Yw’r Broblem (Carreg Gwalch, £8), ‘fod yn anffyddiwr. Fel y mae’n amhosibl i mi beidio â siarad Cymraeg.’ Mewn ymateb i’r datganiad yma o’r llyfr y mae’r prifardd a’r dramodydd wedi ei ysgrifennu gyda Cynog Dafis, dywedais wrtho yn ngŵyl […] Parhau i ddarllen

Maes Rhos Rhyfel: Sawl Iesu sydd? Ymateb i adolygiad ‘Barn’

Cyhoeddwyd adolygiad bositif arall o Iddew yr wythnos ddiwetha – Aled Islwyn yn dweud yn Barn (Rhif 641, Mehefin 2016) ei bod yn nofel ‘sy’n cynnig sialens’. Er hynny, mae’r adolygydd yn dweud ambell i beth ddaru fy ysu i ymateb. Mae sylwadau ‘negatif’ Aled Islwyn yn deillio o’m mhortread i o Iesu ei hun, […] Parhau i ddarllen

Maes Rhos Rhyfel: Lansiad Iddew

Mae hi’n wythnos i heddiw ers lansiad Iddew yn Nhafarn y Rhos, Llangefni. Doeddwn i ddim yn gallu cofnodi’r achlysur yn Sir Fôn ar gownt y ffaith nad oedd gin i Ryngrwyd yno. Rhyfedd yw bod heb y Wê. Mae’r cwestiwn yn codi: “Beth oeddan ni’n wneud cyn medru ebostio a thecstio a blogio?” Wel, […] Parhau i ddarllen

Maes Rhos Rhyfel: Yr ych a’r asyn

Cefais sgwrs ddifyr efo Dei Tomos ar ei raglen Nos Sul. Os na gawsoch chi gyfle i wrando, dyma’r recordiad. Fi ydi’r peth cynta ar y sioe, felly nid oes rhaid i chi aros yn rhy hir. Mae Dei yn ddarlledydd deallus a doeth. Mae o gyda gwir ddiddordeb yn y bobl mae’n sgwrsio gyda […] Parhau i ddarllen

Maes Rhos Rhyfel: Iddew oedd o

Iddewon oedd y Cristnogion cynta. Efallai bod hyn yn llithro meddyliau sawl un y dyddiau yma ond roedd y Cristnogion cynnar yn hadu eu cred mewn pridd cyfarwydd. Gwreiddiau Iddewig oedd yn fwya ffrwythlon iddyn nhw. O fewn fframwaith Iddewig yr oeddan nhw’n gweithredu a thrafod ac addoli. Y mae ysgaru Iesu, felly, o’i gyd-destun […] Parhau i ddarllen

Maes Rhos Rhyfel: Amau Wil a’r Wilnogion

Cefais drafodaeth gyda Cristion ar-lein oedd yn honni fod y ffaith fod yna 5,000 o gopïau o ddogfennau o’r Testament Newydd yn bodoli yn profi pa mor ddibynadwy, ac i’w drystio, oedd y testun. Gofynnais iddo os oedd y ffaith fod yna 500,000 copi o The Protocols Of The Elders Of Zion yn bodoli yn […] Parhau i ddarllen

Maes Rhos Rhyfel: Credu, peidio credu, a hiraethu am yr hen ffordd

Gwyliais Cymru: Dal I Gredu ar S4C yn ddiweddar. Wn i, mae hi’n fisoedd ers i’r rhaglen gael ei darlledu. Ond dwi’n ara deg yn dal i fyny efo S4C, a Cymru, finnau’n byw yn Ne Ddwyrain Lloegr. Maddeuwch i mi. Roedd y rhaglen wedi eistedd yn “Planner” fy Sky+ am oes pys. Beth bynnag, […] Parhau i ddarllen

Maes Rhos Rhyfel: Yr efengyl yn ôl… sgrifennu “Iddew”

Bydd fy nofel am Iesu (neu Yeshua, fel dwi’n ei alw fo, i roi iddo ffurf cywir ei enw) yn cael ei chyhoeddi gan Wasg y Bwthyn yn 2016. Mae “Iddew” yn portreadu taith arteithiol dyn tuag at hunanymwybyddiaeth, ac mi gafodd hi glod gan feirniad Gwobr Goffa Daniel Owen eleni. Roedd hi’n un o […] Parhau i ddarllen

Maes Rhos Rhyfel: Atgofion o fynd i’r capel

Gofynnwyd i mi ddechrau’r flwyddyn gyfrannu erthygl i lyfr oedd yn cael ei gyhoeddi am Gapel Ebenezer, Rhosmeirch.  Capel yr Annibynnwyr ydi o, ac yr un hynaf ar Sir Fôn, yn deillio’n ôl ir 17eg Ganrif. Beth bynnag, hwn oedd fy nghapel i pan oeddwn i’n blentyn. A dyma be sgwennis i ac be gafodd […] Parhau i ddarllen

Maes Rhos Rhyfel: Anffyddiaeth ar goedd

Mae’r rheini sydd yn fy nilyn i ar Twitter yn gwybod fy mod i’n anffyddiwr di-flewyn-ar-dafod. Mi dwi’n taeru’n aml efo Cristnogion¹, y rhan fwyaf ohonyn nhw o enwadau Ffwndamentalaidd, a llawer greadigwyr – sef eu bod yn credu’n llythrenol  yn Genesis: y bydysawd wedi ei greu mewn chwe niwrnod tua 6,000 o flynyddoedd yn […] Parhau i ddarllen

Maes Rhos Rhyfel: Sherman Swingers

MAE hi’n dros fis bellach ers i mi gymryd rhan yn Sherman Swingers. Noson ddifyr ond flinedig yng Nghaerdydd. 20 awdur, 20 cyfarwyddwr, 40 actor. Didolwyd ni yn dimau, danfonwyd ni i safle o fewn y Sherman. Fy actor i oedd Siw Hughes; fy nghyfarwyddwr oedd Beca Lewis Jones; fy safle, y gweithdy. Gadawyd fi […] Parhau i ddarllen

Maes Rhos Rhyfel: “Saunders Lewis ar ‘speed’”

Lowri Haf Cooke ddisgrifiodd fi, neu efallai fy nrama Llwch O’r Pileri, fel “Saunders Lewis ar speed” yn ei adolygiad o Trwy’r Ddinas Hon ar ei blog. Dwi’n hapus iawn i dderbyn y disgrifiad yna ar ran fy nrama. Dwi’n dallt be sydd gan Lowri: mae’r ffordd dwi’n sgwennu yn cymryd anodd i fynd i’r afael […] Parhau i ddarllen

Maes Rhos Rhyfel: Trwy’r Ddinas Hon

Er bod pythefnos a mwy ers i Trwy’r Ddinas Hon ddod i ben, roeddwn i eisiau sôn rhyw fymryn am y profiad o weithio efo Sherman Cymru. Tair drama wedi eu cysylltu gan y syniad/y thema/yr awgrym “Caerdydd” oedd Trwy’r Ddinas Hon – Sharon Morgan, Marged Parry a fi oedd y dramodwyr. Cafwyd tair drama […] Parhau i ddarllen

Maes Rhos Rhyfel: Sut i gyrraedd wyth ola Cwpan y Byd 2011

WEDI’R siop siafins yn erbyn Ffiji ar Dachwedd 19, ac yn sgîl sioe dda Samoa yn erbyn Lloegr a’r Alban, mae Cymru’n wynebu andros o job i gyrraedd rowndiau go-gyn-derfynol Cwpan Rygbi’r Byd y flwyddyn nesa. Mae Cymru yng Ngrwp D gyda De Affrica, Ffiji, Samoa, a Namibia. Dwi’n credu mai’r unig ffordd o sicrhau […] Parhau i ddarllen

Maes Rhos Rhyfel: Thomas Emson yn brysur

AR hyn o bryd, a tan y flwyddyn 2012, dwi’n sgwennu dwy nofel y flwyddyn. Ac ni rhyw fan bethau 50,000 o eiriau yr ydyn nhw, chwaith. Maen nhw rhwng 90,000 a 120,000 o eiriau. Anghenfilod o bethau sydd yn mynd fel y mynnon nhw, er i mi drio fy ngorau glas i’w cadw nhw […] Parhau i ddarllen

Maes Rhos Rhyfel: Diolch byth am y BBC

MI dwi wedi cael newyddion diflas ar gownt Tân Mewn Drain, enillodd y Fedal Ddrama i mi yn Y Bala’r llynedd: mae’r Theatr Genedlaethol wedi penderfynu peidio ei chynhyrchu. Digalon, braidd. Be sydd rhaid neud, ‘dwch, i gael eich drama ar y llwyfan yng Nghymru? Ennill Y Fedal Ddrama, efalla? O… na… Wel, diolch byth […] Parhau i ddarllen

Maes Rhos Rhyfel: Y bydysawd, a ninnau’n ddim

DYMA ffilm anhygoel sydd yn dangos pa mor ddi-ddim yr ydan ni yn y bydysawd. Dwi’n credu bod y chwe munud a hanner yma yn emosiynol dros ben. Am fwy o fanylion, sut y cafodd y fideo ei chynhyrchu, ac yn y blaen, ewch yma. Parhau i ddarllen

Maes Rhos Rhyfel: Totley’n wynebu llid Duw

PAN benderfynodd Y Parch David Rhodes, ficer Eglwys yr Holl Saint, Totley, ger Sheffield, wahardd pensiynwyr rhag ymarefer Tai Chi yn neuadd ei eglwys, doedd o ‘mond yn dilyn y Beibl. Mae’r Hollalluog yn reit glir ar gownt ddilynwyr “crefyddau” eraill: “LLADDWCH NHW!” (Exodus 22:20). Yn wir, mae’r Duw’n blwmp ac yn blaen ar y […] Parhau i ddarllen

Maes Rhos Rhyfel: Eistedd yn dawel

MI ddaru fi eistedd yn dawel pnawn ddoe (Sul) a gwrando ar gynhyrchiad y BBC o fy nrama “Cors Oer”. Ac mi ges i fy mhlesio. Cynhyrchiad gwych. Cast gwych. Os liciwch chi wrando, ewch yma. Dyma’r tro cynta i un o fy nramau fod ar y radio, ac roedd o’n brofiad cyffrous iawn. Diolch […] Parhau i ddarllen

Maes Rhos Rhyfel: Cors Oer ar y radio

BYDD addasiad o fy nrama “Cors Oer,” a enillodd Y Fedal Ddrama yn Eisteddfod Genedlaethol Caerdydd, 2008, yn cael ei darlledu ar BBC Radio Cymru, Dydd Sul (Mawrth 14) am 2 p.m. Dwi’n naturiol wrth fy modd. Mae hi wedi cymryd amser i “Cors Oer” ddod o hyd i gartre. Ond o’r diwedd, mae hi […] Parhau i ddarllen

Maes Rhos Rhyfel: Amser maith

EWADD, blwyddyn newydd dda a ballu. Mae hi wedi bod yn amser maith ers i mi sgwennu’r blog yma. Mae rhywun yn diogi braidd dros y Dolig, dwi’n meddwl. Wel, drwy gydol Ionawr a Chwefror hefyd, yn amlwg. Beth bynnag, dwi heb fod yn gyfangwbl ddiog. Fis Ionawr, mi roeddwn i ar brosiect sgrifennu efo’r […] Parhau i ddarllen

Maes Rhos Rhyfel: Y gân Nadolig orau erioed?

DWI’N credu mai’r gân hyfryd yma gan y diddanwr o Awstralia, Tim Minchin, ydi’r gân Nadolig orau dwi erioed wedi ei chlywed. Be ydach chi’n feddwl? Parhau i ddarllen

Maes Rhos Rhyfel: Chwaraeon yn gwneud i ni heneiddio

MAE dilyn chwaraeon yn gwneud i rhywun deimlo’n hen. Mae chwaraeon i fod i gadw rhywun yn heini, yn iach – yn ifanc. Ond dim ond os ydach chi’n cymryd rhan mae hynny’n digwydd. Os ydach chi’n wyliwr, teimlo’n hen newch chi. Yn enwedig pan fydd rhywun fel Ryan Giggs yn ennill Personoliaeth Chwaraeon 2009. […] Parhau i ddarllen

Maes Rhos Rhyfel: Llythyr ato ni’r cwsmeriad

FIS Medi cyhoeddodd y “London Review of Books” erthygl gan ddyn post o’r enw Roy Mayall. Ffugenw, wrth gwrs. “Royal Mail . . . Roy Mayall” . . . ydach chi’n gweld? Cyhoeddwyd yr erthygl yn ystod cyfnod streic y post. Esboniodd Roy Mayall sut y buo’s Post Brenhinol anghofio am eu cwsmeriad tra’u bod […] Parhau i ddarllen

Maes Rhos Rhyfel: “Dowch â nhw adre,” ydi’r alwad – ond be wedyn?

ADRODDODD y Daily Post heddiw bod “Milwyr dewr o Ogledd Cymru ar eu ffordd i’r rhyfel yn Affganistan”. Mi fyddan nhw yno dros y Dolig, ac am fisoedd wedi hynny. 500 ohonyn nhw sy’n mynd. O’r Cymry Brenhinol. Bydd hwn yn gyfnod anodd i’w teuluoedd. Ond dyna mae’r dynion a’r merched yma’n ei wneud; dyma […] Parhau i ddarllen

Maes Rhos Rhyfel: Ar werth ar ôl 5 miliwn o eiriau

MAE awdur yn ofalus iawn o’i offer. Mae rhai awduron yn sgrifennu gyda phensil a phapur, eraill gyda inc mewn llyfrau nodiadau crand. Mae eraill – y rhan fwya’r dyddiau yma, debyg – yn sgrifennu ar gyfrifiadur. Rydwi’n defnyddio laptop 10 oed sydd yn pwyso bron gymaint a bricsen. Ond dyna’r teclyn dwi’n hoffi. Sgwn […] Parhau i ddarllen

Maes Rhos Rhyfel: Beti A’i Phobol

ROEDDWN i’n westai ar raglen Beti A’i Phobol ar Radio Cymru ddoe. Os oes gan rhywun ddiddordeb mewn gwrando eto, dyma ail-ddarllediad. Mi gewch chi fy nghlywed i’n cyfadde mai blogiwr symol ar y naw yr ydw i, er mod i wedi gwella mymryn ers recordio’r sgwrs efo Beti George. Parhau i ddarllen

Maes Rhos Rhyfel: Prynwriaeth yn ennill y dydd

MAE aelodau seneddol wedi bod yn ymchwilio i mewn i homeopathi’r wythnos yma. Rhwng 2005 a 2008, mi wariodd y gwasanaeth iechyd £12m ar homeopathi – gwastraff arian, meddai nifer o wyddonwyr a doctoriaid, gan nad oes tystiolaeth i ddangos bod y stwnsh yma’n effeithiol. Mae Boots yn gwerthu “meddyginiaeth” homeopathig, ac yn gwneud andros […] Parhau i ddarllen

Maes Rhos Rhyfel: Stori fer

DYMA stori fer i chi o’r enw “Dydd Yr Holl Saint”. Mae hi’n rhan o’r gyfrol Y Moch A Straeon Eraill, gyhoeddwyd gan Gwasg Carreg Gwalch yn 2007. Tydi hi ddim yn rhy frawychus, gobeithio.
Parhau i ddarllen

Maes Rhos Rhyfel: Dadlau dros Darwin – hyd heddiw

CYHOEDDWYD “On The Origin Of Species” 150 mlynedd yn ôl i heddiw. Mi sgytiodd llyfr Charles Darwin y byd. Roedd ei ddamcaniaeth yn ddaeargryn drwy Gristnogaeth ar y pryd. Roedd pawb, radeg honno, yn credu mai yn oruchnaturiol y creuwyd y byd a popeth byw. Dangosodd Darwin bod yna esboniad arall, esboniad gwell – esboniad […] Parhau i ddarllen