Archives: Dyfrig Williams

Gwneud pethau gwell - Medium: Fy Adolygiad Blynyddol

Rhannais fy adolygiad blynyddol llynedd mewn ymgais i fod y newid roeddwn i eisiau gweld yn y gweithle.

Roeddwn i jyst wedi derbyn fy ffurflen adolygu flynyddol pan sylwais fod Dan Barrett wedi trydar amdano sut mae ymarferwyr nodiadau wythnosol wedi bod yn defnyddio eu blogbostau i fwydo i mewn i’w hadolygiadau.

Shout out to any of the #weeknotes crew referring back to their blog posts for annual performance review purposes. Writing is great ✏️💪 Trying to remember when I went to Bristol to speak about data and so on, so I searched ‘dan barrett renatos’ 😆

 — @dasbarrett

Penderfynais edrych yn ôl dros fy nodiadau o flwyddyn diwethaf ar gyfer syniadau am beth i gynnwys mewn adolygiad eleni.

Mae ein broses adolygu yn cynnwys cwestiynau mawr agored. Mae hyn yn grêt gan ei fod yn symud yr adolygiad i ffwrdd o fod yn ymarfer ticio blychau i fod yn rhywbeth sy’n ceisio mynd i’r afael â beth sy’n bwysig.

Teimlodd y cwestiynau yma ychydig yn rhy fawr i ddechrau. Ond ar ôl i mi edrych dros fy mlogbostau roeddwn i’n gallu gweld fy mod i eisoes wedi mynd i’r afael â beth roeddwn i eisiau cynnwys.

Arweiniodd hyn i mi fod yn fwy ddewr yn fy adborth nag oeddwn i wedi bwriadu achos roeddwn i wedi bod mor onest ar-lein yn barod. Doeddwn i ddim yn bwriadu cuddio unrhyw beth yn fy adolygiad, ond teimlais bod rhaid i mi gario’r gonestrwydd yma i fewn i’r adolygiad ei hun gan fy mod i eisioes wedi fod yn ddiflewyn ar dafod.

Felly dyma sut mae pethau wedi mynd.

Perfformiad

Mae’n tîm ni wedi gwneud yn eithriadol o dda dros y flwyddyn diwethaf. Cynhaliom 560 o ddigwyddiadau, a chafon adborth ansoddol da iawn. Mae yna wedi bod ychydig o heriau ar y ffordd ac rydym wedi gwneud rhai newidiadau strwythurol er mwyn symleiddio ein gwaith ac i gefnogi ein gilydd yn well. Rhaid i ni ffocysu arno hyn yn y flwyddyn sydd i ddod, ac rwy’n ceisio dangos yr ymddygiadau dymunol fy hunain — bod yn gymwynasgar, yn gefnogol a gweithio tu hwnt i’m gyfrifoldebau personol. Rwy’n meddwl am fy rôl yn yr un modd â phan ddechreuais ynddo, sef fel arweinydd gwas.

Rydym yn rhoi egwyddorion adferol ar waith yn y tîm fel ein bod ni’n meithrin cydberthnasau cryf ac rydym yn grymuso eraill yn ôl Model Cyflyrau Ego (Rhiant, Oedolyn, Plentyn). Mae hyn yn ymwneud â symud i ffwrdd o wneud i bobl teimlo cywilydd am eu camgymeriadau. Fel y byddai Brene Brown yn dweud, rydym yn gwneud dewisiadau gwael, dydyn ni ddim yn bobl gwael.

https://medium.com/media/f9ba47d5c7d1bdf99125c98ac71f4da4/href

Gweithio’n agored

Rydw i wedi bod yn meddwl amdano sut y gallaf weithio’n fwy agored eleni. Mae ein tîm ni’n gyfoethog o ran data, ac rydw i eisiau gwneud defnydd llawer gwell ohono yn y flwyddyn sydd i ddod.

Rydym yn lwcus gan fod ein gwaith yn seiliedig ar fodel aelodaeth, felly dydyn ni ddim wedi cael ein gorfodi i fewn i sefyllfa ble rydym yn defnyddio bethau sy’n hawdd eu mesur i ddangos ein heffeithiolrwydd. Does gennym ddim Ddangosyddion Perfformiad Allweddol, felly mae ein data yn gallu fod yn union beth ydyw, sef dangosydd yn hytrach na naratif o’n gwaith. Rydw i wedi cael trafodaethau da gyda Kelly Doonan ar hyn, a rhannodd hi’r blogbost yma ar Gyfraith Campbell gyda mi, ac mae whatsthepont hefyd wedi edrych ar hyn yn ddiweddar:

“Mae targedau a mesuriadau gofalus o welliant yn eu herbyn yn eithaf dibwrpas. Rydych chi’n ceisio diffinio’r pethau anrhagweladwy (trwy osod targedau) a mesur pethau nad oes gennych unrhyw reolaeth drostynt.”

Mae’r trydar yma gan Dave Floyd yn taro’r hoelen ar ei phen. Ni fydd y data hwn yn allbwn ynddo’i hun, ond gobeithiaf y bydd yn rhan o lun i roi mwy o wybodaeth inni.

This, data informed is a phase for me at the moment. Data without insight is noise. Data is one of many inputs to allow informed decision making. https://t.co/6xgmhRUqBd

 — @DaveAFloyd

Rwyf wedi sefydlu dangosfyrddau fel y gallaf rannu sut mae ein partneriaid yn ymgysylltu â ni ac fel y gallaf wella’r defnydd o ddata yn ein gwaith. Mae Ben Proctor wedi ysgrifennu cwpl o flogbostau gwych ar aeddfedrwydd data (neu yr ysgol data anhygoel). Rydym wedi bod yn adweithiol iawn yn y gorffennol. Nawr fy mod i’n hyderus yn fy rôl, rydw i mewn sefyllfa lle gallaf ddarparu data sydd ei angen yn llawer gyflymach, a hoffwn gyrraedd y pwynt ble rydym yn defnyddio data i edrych ymlaen i’r dyfodol rydyn ni eisiau gweld.

Yr ochr arall i weithio’n agored yw’r modd rydw i’n rhannu fy ngwaith. Edrychodd Blabchat Bromford Lab ar hyn, lle canodd rhai o sylwadau Neil Tamplin cloch i mi.

@NeilTamplin @webofweeknotes Do you think the wide scope of something like @webofweeknotes is a benefit to creativity/innovation Neil, or is it better to sometimes #workoutloud to a more targeted audience/network? #Blabchat #WOL

 — @simon_penny

@simon_penny @webofweeknotes I’ve been mulling that over today funnily enough! I think there’s value in pure personal reflection, and making it public adds accountability. But if you genuinely want a diverse range of opinion, you probably have to roll your sleeves up and go invite it. 🙂

 — @NeilTamplin

Nid yw’n ddigon i weithio’n agored, mae rhaid i mi hefyd sicrhau ei fod wedi’i dargedu a’i fod yn hygyrch. Ar hyn o bryd rwy’n meddwl amdano sut y gallaf ddiweddaru ein Cyfarwyddwyr Cynorthwyol yn rheolaidd mewn modd sy’n gweithio iddyn nhw. Rydw i eisiau sicrhau bod nhw’n cael y darlun llawn wrth wneud penderfyniadau.

Twf a Datblygiad

Yn wahanol i fy rolau blaenorol ble wnes i hwyluso digwyddiadau fy hun, mae fy rôl bresennol yn fwy o rôl swyddfa gefn. Fel y nodais yn fy amcanion ar gyfer y flwyddyn, yr elfen rwy’n colli’r fwyaf yw’r rhan rwydweithio lle wnes i ddatblygu fy ngwybodaeth am welliant gwasanaethau cyhoeddus.

Eleni mae rhaid i mi feddwl yn fwy gweithredol am sut y gallaf dyfu a gwella. Rydw i wedi bod yn meddwl am fy nhwf mewn ffordd linellol iawn ers i mi ddechrau’r swydd yma. Rwy’n credu bod rhaid i mi ddechrau meddwl am welliant mewn ystyr llawer ehangach er mwyn fy ngalluogi i i dyfu.

Lles

Yn ddiweddar, rydw i wedi blogio amdano sut mae seiclo wedi bod yn llesol i mi. Ers hynny, rydw i wedi dechrau seiclo o Gaerwysg i’r swyddfa unwaith yr wythnos. Fe wnes i fynd ar goll yn Nhorquay y tro cyntaf, ond nawr rwy’n gallu cymudo mewn tua 2 1/4 awr. Mae gwneud ymarfer corff wrth i’r ddydd gwawrio yn golygu nad oes rhaid i mi wneud ymarfer bellach yn y nosweithiau. Rwy’n ddiolchgar am gefnogaeth fy mhartner, gan na fyddai’n bosib heb ei chefnogaeth.

Un o’r pethau a nodais eleni oedd yr anghydbwysedd mewn llafur emosiynol yn ein cartref. Mae fy mhartner newydd gael dyrchafiad, sy’n gwbl haeddiannol. Mae hi’n hynod o glyfar ac mae ganddi gymaint o empathi tuag at bobl. Rwy’n credu y bydd hi’n grêt.

Gan mai newydd ddechrau’r rôl yw hi, dydw i ddim yn gwybod pa newidiadau sydd angen i ni gwneud. Rydw i’n ddiolchgar iawn fy mod i’n gweithio i sefydliad cefnogol.

Ble nesaf?

Rwy’n gobeithio y bydd y nodiadau hyn yr un mor ddefnyddiol â rhai llynedd. Rwy’n teimlo fy mod i wedi datblygu llawer yn fy amser yma. Rydw i wedi gwella o ran hwyluso gwaith y tîm ac rydw i’n rheoli cyllideb yn llawer gwell nag oeddwn i. Rwy’n teimlo fy mod i wedi cyflawni lot yn y 18 fis diwethaf, ac rwy’n edrych ymlaen i weld sut y gallaf wneud defnydd gwell o ddata yn y dyfodol, sy’n anhygoel wrth feddwl mai dyma’r anrheg gadael y dderbynais wrth gadael Good Practice WAO achos roeddwn i’n casau Excel….

Barddoniaeth Excel wedi’i fframio. Derbyniais hwn pan adawais Swyddfa Archwilio Cymru. Nid taenlenni oedd fy nghryfder…. Ond roedd e’n dîm arbennig!

Ymlaen ac i fyny!


Fy Adolygiad Blynyddol was originally published in Gwneud pethau gwell on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Sut mae newid yn digwydd

Arweiniodd Imogen Blood gweminar gwych ar gyfer RiPfA yn ddiweddar ar Weithio gyda phobl sy’n camddefnyddio alcohol neu sylweddau, ac mae hi wedi sgwennu blogbost wych ar rai o’i ganfyddiadau.Rhannodd Imogen model newid Prochaska a DiClemente ar gyfer … Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Rhywiaeth mewn dyluniad systemau a seiclo

Mae seiclo wedi ein galluogi ni i ddechrau cael sgyrsiau gwahanol fel teulu. Rydym yn byw mewn un o ardaloedd drutaf Caerwysg. Mae hyn yn galluogi fy mhartner a’m llysferch i gerdded i’r ysgol ac i’r gwaith; ac i osgoi’r traffig gwael sy’n dod i mewn i… Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Sut mae seiclo wedi gwneud fi’n fwy heini ac yn hapusach

Rydw i wedi bod yn seiclo lot mwy ers i mi symud i Ddyfnaint. Mae fy ymarfer wedi bod yn gyfuniad o reidiau enfawr ar ddydd Sul a chymudo.

Mae fe wedi bod yn hynod o lush. Mae yna rywfaint o ymwybyddiaeth ofalgar yn cymryd lle, gan fod rhaid i mi ffocysu ychydig ar reidio fy meic ac osgoi tyllau yn y ffordd. Mae hyn yn rhoi digon i mi feddwl amdano, tra’n stopio fi rhag gorfeddwl am unrhyw beth. Mae’r gymysgedd o’r ymdeimlad yma a’r dopamin sy’n cael ei generadu gan ymarfer corff yn eithaf anhygoel.

Normau a diwylliant

Y car yw’r prif ddull o deithio’r dyddiau yma. Ond cyn hynny, seiclo oedd y norm. Cyfleustra sydd wedi ennill o ganlyniad i’r ffaith bod ffyrdd wedi cael eu cynllunio’n bwrpasol ar gyfer ceir, ac felly ar gyfer teithio goddefol dros deithio llesol.

Nid yw seiclo bellach yn norm, ac felly dyw seiclwyr ddim chwaith. Dyw e ddim yn sypreis felly bod seiclwyr ddim yn cael ei weld ym modd ffafriol. Mae Sarah Storey newydd ddweud bod angen dyfeisio gair Saesneg newydd ar gyfer seiclwyr sy’n cymudo gan fod y cysylltiadau â’r gair ‘cyclist’ mor hallt. Y dyddiau yma mae mwy na hanner gyrwyr ceir Awstralia yn meddwl dyw seiclwyr ddim yn “hollol ddynol.” Mae’r casineb sy’n cael ei arddangos tuag atynt yn norm diwylliannol bellach yn hytrach na safbwynt afresymol.

Falle dyw Lycra ddim yn helpu pethau. Mae blogbost whatsthepont ar MAMILs a Theori Ymarfer Gymdeithasol yn cyfleu’r teimlad anesmwyth sydd gan lot o bobl yn berffaith. Wrth i weithle ceisio annog pobl i seiclo, dywedodd un person “os ydyn nhw’n meddwl y byddaf yn ymuno â chriw o ddynion chwyslyd mewn legins croen-dynn, maen nhw off eu pennau.”

Mae’n ddiddorol ystyried seiclo gan ddefnyddio’r ddamcaniaeth y mae Chris yn amlinellu yn ei flogbost:

  • Deunyddiau: Dyma’r pethau materol sydd angen ar gyfer ymarfer cymdeithasol.
  • Gwybodaeth: Y sgiliau a’r cymhwysedd sydd angen i gyflawni gweithredoedd sy’n cyd-fynd â’r arfer cymdeithasol.
  • Ystyr: Dealltwriaeth o’r hyn mae’n ei olygu i berfformio’r ymarfer cymdeithasol hwnnw.

Mae Ernest Gagnon ar daith wych ble wnaeth y deunyddiau a’r ystyr gwrthdaro. Nid oedd disgwyl iddo wisgo lycra gan ei fod yn awyddus i golli pwysau. Ond mae fe wedi adeiladu cymuned ar-lein gefnogol o amgylch hyn. Mae fe wedi troi’r meddylfryd confensiynol wyneb yn waered gyda’i theori:

“Rydw i’n ddyn mawr sy’n ceisio byw mewn byd sydd ddim rili ar gyfer pobl fawr. Rydw i wedi dysgu’n gyflym nad yw pobl fawr yn cael eu derbyn ac na ddylent fod yn gwneud neu’n gwisgo pethau penodol yn gyffredinol.

“Mae gwisgo spandex pan fyddaf yn reidio yn rhoi rhyddid i mi. Does gen i ddim cywilydd, dydw i ddim yn ofnus a dydw i ddim am redeg neu guddio.

“Dechreuais garu fy hun a thrwsio fy hunain. Mae spandex wedi helpu mi i ddelio â fy iselder hefyd oherwydd ei fod yn onest. Mae’n gwneud i mi fod yn onest gyda fi fy hun a gyda phobl eraill. Dyma pam rwy’n credu bod y byd seiclo mor agored. Pan gall pobl dderbyn eu hunain, y gallan nhw dderbyn pobl eraill hefyd a’u helpu nhw i fod eu hunain.”

Dydw i ddim yn ffan fawr o lycra, er fy mod i’n hynod o denau. Mae fy mreichiau’n edrych fel dau ddarn o spaghetti yn hongian o dorso. Cefais fy magu mewn cylchoedd cerddoriaeth amgen ble mae dillad llac yn gysurus ac yn cuddio hynodweddau’n cyrff. Rwy’n dal i deimlo’n anghyfforddus pan rwy’n gwisgo lycra, i’r pwynt ble rwy’n gwisgo siorts mawr dros fy siorts beicio wrth i mi gymudo. Rwy’n 36 nawr ond dydw i dal ddim yn hoffi sut rwy’n edrych, ac fel y dywedodd Ernest, dyw lycra ddim yn rhoi unman i chi i guddio.

Mae fe wedi bod yn pistyllio lawr dros y dyddiau diwethaf, felly mae gwisgo cotwm yn brofiad afiach ac annymunol, felly mae hyn wedi fy annog i i newid fy arferion. Fy her i yw cynnal hynny ac i atgoffa fy hun does na ddim byd mwy pync na rhoi’r gorau i becso am beth mae pobl eraill yn meddwl.

https://medium.com/media/5de4de81728b2a964e606313d6ff247b/href

Lles

Mae goblygiadau amlwg o ran ffitrwydd i deithio llesol, ond mae yna hefyd ganlyniadau anfwriadol o ran rhyngweithio gymdeithasol. Rydym yn gyfnewid “shwmae”, “bore da” a “phnawn da” gyda chymudwyr eraill, ac mae gan seiclo diwylliant coffi arbennig hefyd. Mae’n werth gael cipolwg ar flog Gruffudd Emrys, sy’n rhannu caffis seiclo gorau Cymru yn ei gyfres Stepen Drws. Rwy’n cael darn enfawr o gacen ar fy reidiau hirach wrth i ni drafod timau chwaraeon amrywiol, neu’r sefyllfa wleidyddol bresennol. Rhannodd John Wade ddarlun hynod o brydferth gan Sarah Lazarovic ar Twitter sy’n rhannu grym y rhyngweithiadau bychain yma, ac mae fe hefyd wedi crynhoi hyn yn berffaith yn ei flogbost ar Parkrun Stratford — Mae amserau rhedeg cyfartalog i lawr, mae cynhyrchiant i lawr, mae amserau cychwyn yn hwyrach, mae yna fwy o gacennau… beth ar y ddaear sy’n digwydd?

“Mae llawer o bobl yn gwneud cacennau i ddod gyda nhw, naill ai i ddathlu carreg filltir neu ben-blwydd Parkrun neu jyst achos maen nhw eisiau. Mae’n golygu bod pobl yn aros o gwmpas ar ôl rhedeg. Maen nhw’n sgwrsio, yn rhannu storïau, yn dod mewn i gysylltiad â hen ffrindiau, ac yn rhoi eu henwau i lawr i wirfoddoli’r wythnos nesaf.

“Rydym wedi adeiladu cymuned gref sy’n croesawu pobl i mewn o’r ymyl ac sy’n gadael i bawb gymryd rhan a rhannu beth bynnag sydd ganddynt i’w gynnig.”

Gallai ddefnyddio ystadegau Strava i arddangos sut rwy’n fwy heini ac yn iachach. Gallai rannu’r milltiroedd rydw i wedi seiclo a fy ngwelliant ar y dringfeydd y byddwn i wedi bod yn ffodus i oroesi yn y gorffennol. Ond y peth gorau amdano seiclo yw’r modd y mae fe wedi rhoi cyfle i mi gymdeithasu a gwneud ffrindiau newydd ers symud i Ddyfnaint. Hynny a’r gacen.

Awtomeiddio

Mae’n ymddangos ein bod ni mewn sefyllfa dyngedfennol ynghylch dyfodol ceir heb yrwyr.

Mae fy newis i i gymudo ar feic a thrên yn cael ei wneud er ei fod yn haws i neidio yn y car, sydd ychydig yn gynt. Mae cymudo ar feic yn ychwanegu ffrithiant i fy mywyd. Ond yn aml rydym yn gwybod nad yw gwneud y peth hawdd yr un peth a gwneud y peth iawn. Fe wnaeth Neil Tamplin trydar edefyn defnyddiol ar hyn yng nghyd-destun bwyd cyflym, lle rhannodd sut mae McDonalds yn llywio pobl i lawr llwybrau sydd wedi’i bersonoli i annog gwariant, yn hytrach na annog dewisiadau da.

Did anyone ask if we really want data driven meal choices?? — “You want AIs with that? McDonald’s buys into machine learning” https://t.co/ptMjV1mG8G

 — @NeilTamplin

Mae teithio llesol a thrafnidiaeth gyhoeddus yn dod â phobl at ei gilydd, ac mae’n debyg fe fydd awtomeiddio yn bwyta i mewn i’r cysylltiadau yma. Ffeindiais y darn gwych yma gan Xavier Brice mewn un o gofnodion wythnosol arbennig Neil (Tymor 2, Pennod 6) ar ddyfodol cerdded a beicio.

“Mae hyn yn ymwneud â mwy na chysylltu llefydd a galluogi pobl i deithio heb gar. Mae’r llwybrau yma’n cysylltu pobl â’i gilydd. Mewn adeg pryd mae bron i un o bob pump o boblogaeth y DU yn dweud eu bod nhw’n bob amser neu’n aml yn unig, mae’r llwybrau yma yn ased hanfodol. Maent yn darparu lle i bawb i symud o gwmpas, i fod, ac i dreulio amser gyda’i gilydd yn rhad ac am ddim.”

Nid yw’n hawdd gwisgo lycra neu neidio ar feic am y tro cyntaf. Rwy’n dal i gael trafferth gyda hyn, er ei fod wedi gwneud fy mywyd yn well mewn cymaint o ffyrdd. Ond mae fe wedi ehangu fy nghylch cymdeithasol, gwella fy iechyd meddwl, gwneud fi’n hapusach, a chadw fi’n heini. Mae’n werth ystyried o leiaf sut rydym yn trafaelu, a sut y gall ein dewisiadau ein helpu ni i fyw ein bywydau gorau posibl.


Sut mae seiclo wedi gwneud fi’n fwy heini ac yn hapusach was originally published in Gwneud pethau gwell on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Fframio risg a hawliau ar gyfer arloesi

Fe wnes i weithio ar weminar RiPfA ar gyfraith iechyd meddwl yn ddiweddar gydag Alex Ruck-Keene o 39 Essex Chambers. Ysgogodd y gweminar i ni edrych ar ganlyniadau â deddfwriaeth ar y cyd. Roedd Alex yn heriol yn y ffordd orau — dechreuodd y sesiwn drw… Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Adlewyrchu a dehongli’n hael

Rydw i wedi cymryd rhan mewn lot o waith ar goruchwylio a myfyrio yn ddiweddar. Dyma oedd ffocws Cynhadledd Partneriaeth Research in Practice a hefyd mi wnes i weithio ar weminar ar ymarfer myfyriol sydd wedi cael ei ryddhau ar gyfer Diwrnod Gwaith Cymdeithasol y Byd.

Fe wnaeth Ermintrude trydar ychydig yn ôl ar sut mae blogio yn helpu iddi myfyrio dros ei waith. Rwy’n cydfynd yn llwyr â hyn. Mae’r weithred o ystyried fy ngwaith cyn ei rannu ar y we fyd-eang yn fy helpu i i adlewyrchu dros beth sydd wedi fy ysgogi sut rydw i wedi cyrraedd y canlyniadau dilynol. Gallaf hefyd weld sut mae gweithio’n agored yn helpu i ddangos Farn Broffesiynol sydd wedi’i Wreiddio, sy’n rhywbeth rydw i wedi blogio amdano o’r blaen. Gofynnodd cydweithiwr i mi’n ddiweddar os allent rannu’r blogbost honno ar flog Research in Practice. Yr unig welliannau byddai angen byddai i ddileu’r rhan ble rwy’n rhoi cic i’r sector cyhoeddus.

I started a new blog few months back reflect my journey from practice into research while working full time. Have written some posts but currently using it as a reflective process. May open it up in a couple of months but writing is useful intrinsically – even without audience.

 — @Ermintrude2

Roedd hyn ychydig yn boenus i’w glywed, ond mewn ffordd ddefnyddiol. Rhaid i mi fod yn glir, rwy’n caru’r sector cyhoeddus. Rydw i wedi treulio fy mywyd gwaith cyfan yn gweithio naill ai gyda neu ar ei cyfer. Gallai ddim ddychmygu gwneud unrhyw beth arall. Rwy’n treulio bob dydd yn weithio gyda phobl anhygoel sy’n gwneud bywydau pobl yn well.

https://medium.com/media/73d69abbb2fe689d1e2715ae2e1e7e88/href

(Tra rydw i yma, coeliwch Billy Bragg. Peidiwch credu gair mae’r Sun yn dweud am y sector cyhoeddus)

Mae pobl yn gweithio i sefydliadau di-elw achos maen nhw eisiau gwneud y byd yn lle gwell. Mae unrhyw feirniadaeth o’r sector wedi bod o natur systemig y gwaith. Fel y nododd Neil Tamplin yn ddiweddar mewn blogbost wych ar fapio teithiau cwsmeriaid:

“Systemau gwael, nid pobl gwael”

Fe achosodd hyn i mi i feddwl am dôn fy ngwaith ac os yw’n gynorthwyol. Siaradodd Gerry Nosowska yn ein gweminar am y ffordd y mae’r oruchwyliaeth orau yn gadarnhaol a chefnogol, ac mae rhaid yn nodweddion rydw i eisiau ar gyfer fy ngwaith i. Rydw i eisiau i’r hyn rwy’n sgwennu i rymuso eraill, yn union fel y mae dysgu o bobl eraill yn fy ngrymuso i.

Dyfynnodd Gerry ymchwil Earle et al o gwmpas sut mae ymarfer ailgyfarwyddol yn helpu i ddatblygu perthnasoedd a gwytnwch. Yn ddiweddar edrychodd Neil Tamplin ar iechyd meddwl a gofynnodd faint y dylem ddatgelu ar-lein. Roedd yn flogbost wych oherwydd edrychodd ar feithrin berthnasau a fod yn agored i niwed. Dyfynnodd Brene Brown, ac rwy’n ei gweld ei gwaith hi bobman ar y foment. Mae Kelly Doonan wedi cyflwyno ei egwyddorion BRAVING i mi, sef:

Ffiniau (Boundaries)
Dibynadwyedd (Reliability)
Atebolrwydd (Accountability)
Cist (Vault h.y. dydych chi ddim yn rhannu gwybodaeth na phrofiadau does gennych ddim hawl i’w rhannu)
Addfwynder (Integrity)
Anfarnol (Nonjudgment)
Haelioni (Generosity)

Mae Brown yn diffinio haelioni fel “rhoi’r dehongliad mwyaf hael posibl i fwriadau, geiriau a gweithredoedd eraill.” Dyw hyn efallai ddim yn rhywbeth rwy’n gwneud, ond mae’n rhywbeth i mi anelu ato. Wnes i ddim nodi hyn fy nodau gwreiddiol am y flwyddyn, ond mae fe yna nawr! Rydw i wedi mynd trwyddo ddrafftiau dwi heb cyhoeddi eto i edrych ar fy iaith a fy nehongliadau, a rwy’n bwriadu fod yn lot mwy hael o hyn ymlaen. Rydw i wedi trafod adeiladu ar gryfderau o’r blaen, felly o hyn ymlaen byddaf yn ganolbwyntio ar beth sy’n gryf, dim beth sy’n bod.


Adlewyrchu a dehongli’n hael was originally published in Gwneud pethau gwell on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Colli’r Sgarlets, colli fy niwylliant

Fe ddaeth y newyddion neithiwr y bod y Sgarlets a’r Gweilch yn debyg o uno. Bydd dau ranbarth rygbi mwyaf llwyddiannus Cymru yn cael eu torri i lawr i un. Mae’n ddealladwy bod Undeb Rygbi Cymru yn teimlo y dylai un tîm cynrychioli Gwent, sydd â’r nifer fwyaf o glybiau lleol.

Mae fe hefyd yn ddealladwy bod Undeb Rygbi Cymru yn teimlo bod angen tîm i gynrychioli’r brifddinas. Fodd bynnag, gellir defnyddio’r un rhesymeg er mwyn dweud bod angen tîm i gynrychioli ail ddinas Cymru, yn enwedig gan mai’r Gweilch sydd wedi llwyddo’n fwy na neb. Ble mae hyn yn gadael y Sgarlets, yr unig glwb yn y Pro 14 sydd ddim wedi’i leoli mewn dinas?

Mae llawer o bobl wedi gwneud hwyl ar ben y seddi gwag ym Mharc y Sgarlets. Mae fe wedi cael ei alw’n Parc yr Empty’n lot rhy aml i mi. Dyw’r stadiwm ddim yn cael ei lenwi’n aml, heblaw am nosweithiau rygbi Ewropeaidd arbennig, ac yn eironig, gemau yn erbyn y Gweilch.

Y cefnogwyr

Y gefnogaeth yw beth sy’n gwneud y rhanbarth yn unigryw. Mae beirniaid yn dweud dyw’r Sgarlets erioed wedi bod yn rhanbarth a’u bod nhw’n glwb annibynnol. Mae’r Gweilch yn gwneud llawer o’r ffaith mai nhw yw’r un rhanbarth go iawn, sy’n ychwanegu i’r drwgdeimlad rhwng y ddau glwb. Ond mae’r Sgarlets wastad wedi bod yn rhan o lwybr datblygu chwaraewyr Gorllewin Cymru. Mae’r chwaraewyr wedi graddio i chwarae ar i’r Sgarlets o’i glybiau lleol ymhell cyn diwrnodau rygbi rhanbarthol. Yn wir, y Sgarlets yw fy unig gysylltiad i â Llanelli. Cefais fy magu yng Nghaerfyrddin, fel capten presennol y clwb, Ken Owens.

This ‘pride’ of Athletic Lions are to be honoured with @lionsofficial caps. A wonderful memento of their illustrious careers in the famous red shirt. DELME THOMAS 1966, 1968 & 1971, KEN OWENS 2017 and ROY BERGIERS 1974. 🦁👏

 — @CarmAthletic

Mae Ken yn arddangos popeth sy’n dda am y rhanbarth. Mae’n chwaraewr angerddol sy’n gweithio’n hynod o galed. Mae’n cynrychioli’r clwb a’r diwylliant ehangach yn frwdfrydig pan mae’n chwarae i Gymru a’r Llewod.

https://medium.com/media/73702e38523ab712d1369c942bb012e4/href

Dyma’r diwylliant rwy’n ofni ei golli. Gwelir y Gymraeg a’i ddiwylliant yn anaml ar y lefel uchaf. Mae Senedd y DU yn honni ei fod yn cynrychioli ni i gyd, ond ni ellir siarad Cymraeg yno. Ceisiais berswadio Swyddog Iaith Gymraeg fy mudiad diwethaf i gefnogi’r Sgarlets ar y sail mai’r nhw oedd yr unig ranbarth gyda pholisi iaith Gymraeg. Yn sicr dyw Undeb Rygbi Cymru ddim yn poeni am yr iaith — mae’n cyfathrebu’n uniaith Saesneg, ac mae’r rhan fwyaf o’i gynnwys gwe yn Saesneg yn unig. Pan mae dwy linell olaf yr anthem genedlaethol yn cael ei ganu yn Stadiwm y Mileniwm (gallai ddim ei alw’n Stadiwm y Principality), rydw i wastad yn ffeindio fy hun yn gofyn a yw’r undeb yn cael moment o anghydfodedd gwybyddol.

Cael fy magu’n Sgarlet

Mae fy nhad i wedi colli’r cariad ymhell cyn i. Cafodd fy mrawd ac i ein rhoi mewn ardal chwarae yn nhafarn yn Llanelli wrth i fy nhad trafod rygbi ar brynhawn Sadwrn. Yna byddwn yn mynd i’r Strade ymhlith môr coch. Mae hyn wedi gorffen ers sbel, wrth i’r stadiwm symud i Bemberton a gemau nos Wener ffynnu. Does dim lot ar ôl yng nghanol y dref gan fod y siopau mawr wedi gadael gyda’r stadiwm i’r ystâd ddiwydiannol. Pleidleisiodd llawer o Orllewin Cymru ar gyfer Brexit, a dyw e ddim yn anodd gweld pam. Mae Llanelli yn dref hen ddiwydiant dur. Mae’r Sgarlets yn dod a chymaint i ardal sydd angen buddsoddiad mawr.

Gallai ddim siarad dros bawb. Rwy’n gwybod bod pobl y dref wedi gwylio’r clwb yn curo mawrion y gêm, ac os gollir hyn fe fydd yn cael effaith mawr ar yr ardal. Rwy’n gwybod bod gweddill Cymru wedi cael digon o glywed am fuddugoliaeth y Sgarlets dros y crysau duon, ond gallai ddim argymell eich bod chi’n gwylio’r rhaglen ddogfen yma arno ddigon, gan mae’n arddangos perthynas y dref gyda’r gêm yn berffaith.

https://medium.com/media/920709f97f4829dbc9235f7d88e58e3a/href

Ond i mi, nid yr ardal ei hun fydd yn penderfynu os rwy’n parhau i gefnogi’r clwb, ond ei ddiwylliant. Rwy’n gobeithio fe fydd yn parhau i atseinio drwy’r clwb.

‘Er gwaethaf pawb a phopeth, ‘ryn ni yma o hyd’

https://medium.com/media/e143746294e17e974dfa3ce2c7f2baed/href


Colli’r Sgarlets, colli fy niwylliant was originally published in Gwneud pethau gwell on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Cariad, caredigrwydd ac ofn mewn gwasanaethau cyhoeddus

Cyhoeddodd Ymddiriedolaeth Carnegie adroddiad diddorol ar rôl caredigrwydd mewn gwasanaethau cyhoeddus yn ddiweddar (HT i John Wade ar gyfer hyn). Mae’n werth cael cipolwg ar y ddogfen. Mae’r adroddiad yn mynd i’r afael â’r ffugineb y dylai gwasanaetha… Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Rhoi KonMari ar waith yng ngwasanaethau cyhoeddus

Mae yna lot o ddarnau ar-lein diflas ar Marie Kondo sy’n poeni fi. Mae lot o awduron gwrywaidd yn sgwennu am reoli’r cartref fel bod e’n rhywbeth dibwys, a hefyd achos mae gan rhai o’r darnau elfen hiliol iddynt.Sut gall wasanaethau cyhoeddus rhoi’r me… Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Damcaniaethau dysgu

Adeiladu ar beth ni’n gwybod a sut ni’n gweithioSut allwn ni rhoi’r cyfle gorau posibl i ni ein hunain i fanteisio ar gyfleoedd ni’n dod ar draws? Rhannodd Dez Holmes map dysgu yma gyda mi yn ddiweddar, lle cefais fy nghyflwyno i fodel gwybodaeth Nonak… Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Rhywedd a digwyddiadau sector cyhoeddus

Rydw i’n ffeindio fe’n anhygoel bod gennym baneli llawn dynion yng nghynadleddau gofal cymdeithasol yn 2018. Hyn mewn sector ble mae yna ddadl barhaus ynghylch sut allwn gael mwy o ddynion yn y sector.

Mae yna ryfel sifil o fewn gwleidyddiaeth Ryddfrydol ar hyn o bryd, gyda’r bai yn aml yn cael ei ddyrannu i wleidyddiaeth hunaniaeth, wrth i grwpiau ymladd ymhlith ei gilydd ar draul y frwydr ehangach ar gyfer pŵer.

Mae gen i broblem gyda’r dadansoddiad yma, gan ei fod e’n swnio fel galwad i fynd yn ôl i fusnes fel yr arfer a gadael pryderon lleiafrifol ar yr ymylon. Mae’r blogbost yma gan Sincere Kirabo yn wych:

“Mae’r rheswm pam fod cydgyfeiriadedd yn hollbwysig yn amlwg: mae’n metaffor a fframwaith ar gyfer dealltwriaeth sy’n cydnabod nifer o ‘ffyrdd’ o ragfarn ac ymyleiddio, a bod y ‘ffyrdd’ yma’n croesi. Mae cydgyfeiriadedd yn ein hatgoffa ni i ystyried sut y cawn ein heffeithio yn wahanol oherwydd natur gymhleth, sy’n croesi deinameg pŵer cymdeithasol.”

Mae hyn yn dod â mi yn ôl i ddigwyddiadau gwasanaeth cyhoeddus a pham mae ymdrech a chynrychiolaeth yn gwneud cymaint o wahaniaeth.

Buom yn ffodus yn Swyddfa Archwilio Cymru i gael hwylusydd mor wych ag (((Ena Lloyd))). Fe wnaeth hi sicrhau bod ein digwyddiadau yn cwrdd â’r safon gorau phosib wrth redeg y digwyddiad yn y Gymraeg. Dangosodd Ena yn weithredol ein bod ni’n annog cyfranogiad yn yr iaith. Roedd e’n ddiddorol gweld sut wnaeth hyn newid natur cyfranogiad y gynulleidfa. Yng Nghaerdydd roedd y cyfieithydd fel arfer yn eistedd yn ddiflas wrth ochr y llwyfan, ond nawr roedden nhw’n cyfrannu’n gynhyrfus. Golygodd hyn bod y digwyddiad yn llawer mwy hygyrch i bobl yn y ddwy iaith. Nid jyst hynny, dechreuon ni gael rhagor o gwestiynau yn y Gymraeg, hyd yn oed pan ddoedd pobl heb nodi eu bod nhw’n siarad Cymraeg wrth gofrestru achos diffyg hyder. Yn y Gogledd cawsom lawer o adborth o bobl hapus gan ein bod ni’n galluogi pobl i gyfrannu yn eu hiaith gyntaf.

llywodraethu cryf: ‘pwysig i graffu’n wybodol a hero’n gadarn’ da iawn #waotrustees. Y digwyddiad yn gadarn yn y gymraeg hefyd, gwych!

 — @SearellDesign

Dangosodd hyn oll i mi pa mor bwysig yw cynrychiolaeth. Dim jyst dweud ein bod ni am i bawb gyfrannu, ond dangos ein bod ni eisiau hynny. Pan rydym yn arddangos dynion gwyn ganol oed mewn digwyddiadau, rydym yn dweud mai “dyma sut mae llwyddiant yn edrych.” Os mae mynychwyr yn rhoi eu safbwyntiau ar waith, maen nhw’n gweithredu ar sail rhan gul o gymdeithas. Fel y dywedodd Billie-Jean King yng Ngwobrau Personoliaeth Chwaraeon y Flwyddyn yn ddiweddar:

“If you see it, you can be it”

Does dim rhaid edrych yn rhy galed i weld sut mae dyluniad cymdeithas yn effeithio ar ddigwyddiadau. Mae’n anochel bod dynion yn gallu mynd i’r toiledau yn ddidrafferth, tra bod yna ciw mawr i’r menywod.

Ennillion cyflym

Mae rhai mentrau gwych i annog paneli cymysg mewn meysydd sydd heb gynrychiolaeth ddigonol, megis Addewid Cydraddoldeb Gwasanaeth Digidol Llywodraeth y DU.

“Yn y dyfodol, ni fydd neb o GDS yn cymryd rhan mewn trafodaeth banel o ddau neu fwy o bobl oni bai fod o leiaf un fenyw ar y panel, heb gynnwys y gadeirydd.

Yn y dyfodol, ni fydd neb o’r GDS yn siarad mewn digwyddiad oni bai fod trefnwyr y digwyddiad yn gweithio’n galed i fynd i’r afael ag amrywiaeth rhywiol ar y llwyfan. Mae’n anodd rhoi rhif ar y math hwn o beth, felly byddwn yn gwneud y penderfyniad hwnnw yn seiliedig ar yr hyn a welwn ar agenda drafft pob digwyddiad.

Byddwn yn dal ein hunain i’r un safonau ar gyfer digwyddiadau mewnol a rhai cyhoeddus hefyd.

Yn ddelfrydol, pan wahoddir GDS i gyflenwi siaradwr gwadd ar gyfer digwyddiad, hoffem anfon menywod i siarad yr un mor aml ag yr ydym yn anfon dynion.”

Mae hwn yn arbennig! Rwy’n caru’r dyfyniad yma o’r blogbost flwyddyn olynol:

“Mae ein haddewid wedi gwneud gwahaniaeth. Mae cynrychiolaeth well ar y llwyfan yn helpu i annog merched i ymgeisio am rolau nad oeddent yn eu hystyried ar eu cyfer, neu fynychu cynadleddau lle nad oeddent yn credu eu bod yn cael eu croesawu. Mae’n annog merched i fod yn rhan o’r drafodaeth ac mae’n croesawu safbwyntiau gwahanol ar y llwyfan.”

Newid hirdymor

Os ydym yn meddwl am bethau’n systematig, mae ochr arall arall i hyn i gyd. Sut ydyn ni’n galluogi pobl i fynychu digwyddiad fel hyn yn y lle cyntaf?
Mae gan anghynadleddau ddeinamig pŵer mwy cyfartal achos maen nhw’n fwy tebygol o gymryd lle ar benwythnos. Does dim rhaid i aelodau’r cyhoedd gymryd diwrnod i ffwrdd tra bod gweithwyr proffesiynol yn gallu rhoi eu hamser fel rhan o’u swyddi. Ond mae ymrwymiadau gofal yn golygu bod rhai pobl yn cael eu hallgau, felly sut allwn ni mynd i’r afael â hyn?
Rwy’n caru’r ffaith bod UK GovCamp wedi ail-ddyrannu eu hadnoddau er mwyn darparu gofal plant fel bod eu digwyddiad yn fwy hygyrch.

@pixlz @SDinGov @LeanAgileScot @Agilein There will be a blog post forth coming about this. No T-Shirts this year, going to spend that money on childcare/crèche options to help those campers who may struggle. Sponsors can still bring merch though 🙂

 — @UKGovCamp

Mae angen mwy o hyn. Ac mae angen inni hefyd edrych ar sut mae ein gweithredoedd ein hunain yn cyd-fynd â’r foeseg yma. Rwy’n ymwybodol iawn fy mod i’n fuddiolwr o strwythurau pŵer presennol fel aelod o’r patriarchiaid.

Mae fy mhartner yn hynod o ddeallus ac yn awdur gwych. Does ganddi ddim le i rannu ei gallu fel y mynnai oherwydd y llafur emosiynol sy’n gysylltiedig â sicrhau bod fy llysferch yn cael y cychwyn gorau mewn bywyd.

Mae ein sefyllfa’n gymhleth oherwydd bod fy ngwaith presennol wedi fy ngalluogi i i symud i’r Gorllewin, ond mae fe hefyd yn golygu fy mod i’n cymudo bob dydd. Mae yna lawer o ganlyniadau anuniongyrchol i hyn o ran gollyngiadau ysgol ac ati. Fel y rhiant biolegol, fy mhartner yw’r rhiant diofyn os mae unrhyw beth yn mynd o’i le. Oni bai fy mod i’n gwneud ymdrech go iawn, mae rhan fwyaf o’r llafur emosiynol yn cael ei wneud gan fy mhartner. Nid tasgau yn y cartref yn unig yw hyn, ond y cynllunio y tu ôl i fywyd teuluol. Mae Gemma Hartley wedi ysgrifennu blogbost wych ar sut mae hyn yn teimlo:

“Roedd yn gwestiwn a arweiniodd at frwydr wrth i mi geisio sicrhau bod fy ngŵr yn deall pam mai’r rheolwr cartref sy’n hysbysu problemau, yn cynnig atebion, ac mae rhaid iddi ofyn mewn llais lafargan i gael rhywun i gydymffurfio… Fel arfer, y fenyw yw’r un sy’n gwneud llafur emosiynol fel cynllunio dyddiadau chwarae, darllen llawlyfr yr ysgol, sylwi pa eitemau pantri sy’n rhedeg yn isel a’u rhoi ar y rhestr groser, gan ddewis beth i ddod â i’r bric-a-brac cymunedol … mae’r rhestr yn mynd ymlaen ac ymlaen.”

Mae’n gymharol hawdd i amlygu anghyfartaledd mewn digwyddiad pan mai cyfrifoldeb neu fai rhywun arall ydyw. Ond ydyn ni’n gweithredu yn yr un modd ble gallwn hwyluso newid go iawn, sef yn y cartref?

Er mwyn newid pethau’n o iawn mae rhaid i ni ddarparu cefnogaeth ar bob lefel — ie, mewn digwyddiadau cyhoeddus lle mae canlyniadau’r patriarchaidd yn cael eu dathlu fel arfer, ond hefyd yn y cartref. Ni allaf gau’r blogbost hon yn well na gyda’r dyfyniad yma gan Jessica Valenti:

“Mae ymladd y frwydr hon yn swydd amser llawn, ac mae’n rhaid inni ei wneud ar ben gweithio bob dydd a gwneud yr ail shifft yn y cartref. Menywod yw’r rhai sy’n gofalu am y plant, yn coginio’r cinio, ac yn codi sanau yn bennaf… Dylai bod yna ddim angen i ni eich perswadio neu geisio ‘dod â chi ar y siwrne;’ dylech fod yn aflonydd yn barod. A dim jyst achos rydym yn ‘wragedd, merched, neu famau’ — ond oherwydd ein bod ni’n bobl.”


Rhywedd a digwyddiadau sector cyhoeddus was originally published in Gwneud pethau gwell on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Fy 2018

Dyna chi flwyddyn!

Rydw i wedi dysgu cymaint. Mae bod yn llystad amser llawn wedi bod yn afreal. Felly dyma adroddiad o sut aeth y flwyddyn a fy amcanion i ar gyfer 2019.

Gweithio’n agored

Rydw i wedi ysgrifennu 23 blogbost dwyieithog eleni, sy’n gweithio mas fel un bob pythefnos.

Ymateb bychan cafodd y blogbostau ysgrifennais i ar ddiwedd y flwyddyn, ac mae hyn yn rhannol i lawr i’r ffaith bod fy nefnydd i o gyfryngau cymdeithasol wedi lleihau.

Rwy’n gobeithio bod fy ngwaith i’n ddiddorol ac yn ddefnyddiol i eraill, ond ei brif bwrpas yw i fy helpu i i fynd i’r afael gyda syniadau gwahanol. Roedd y nifer o bobl a wnaeth cyrchu fy mlogbostau ble weithiais yn agored yn eithaf isel, yn enwedig fy ngwaith ar dorwyr ia a rheolau sylfaenol o’n ddiwrnod cymdeithason. Roeddwn i eisiau cadw’r allbwn o’r gwaith yn rhywle, ac roedd y we fyd-eang mor dda ag unrhyw le! Wrth edrych yn ôl dros yr ystadegau, mae’n amlwg bod rheol gwe 2.0 yn berthnasol, ac mae Paul Taylor wedi nodi hwn yn gryno yn ei blogbost ar gyfryngau cymdeithasol a dysgu:

“Os nad ydych chi’n rhannu, peidiwch â disgwyl i gael eich rhannu”

Fy mlogbostau mwyaf inswlar felly yw’r rhai y darllenir y lleiaf.

Gwell defnydd o’r rhyngrwyd

Er fy mod i’n dal i ddefnyddio ffôn clyfar, mae’n lot fwy twp nag oedd e. Dim ond un ap newyddion a Medium sydd gen i erbyn hyn. Rydw i wedi dileu’r porwr o’m ffôn, felly mae’n haws i mi gael fy niflasu. Mae diflastod yn hynod o ddefnyddiol, gan fod e’ n annog fi i newid beth rwy’n wneud.

Cydbwysedd gwaith / bywyd

Penderfyniad gorau fi eleni oedd dal y trên a beicio i waith. Mae’r llinell reilffordd rhwng Caerwysg a Totnes yn hynod o brydferth. Rwy’n gweld morlun hardd ar fy ffordd i’r swyddfa bob dydd, sy’n gwneud i mi deimlo’n lwcus drosben.

Rwy’n cymudo i’r gwaith ar y trên ac ar feic am y tro cyntaf heddiw. Golygfeydd weddol fach! I’m commuting to work on the train and by bike for the first time today. It’s a bit lush

 — @DyfrigWilliams

Mae ymarfer corff yn allweddol i fy iechyd meddwl, ac felly mae beicio am 40 munud y dydd yn ddiofyn wedi bod yn arbennig. Mae nosweithiau byr y gaeaf wedi lleihau’r cyfleoedd ar gyfer ymarfer corff yn yr awyr agored, ond rwy’n dringo dau fryn y dydd nawr ac rwy’n mynd ar daith 60 milltir o gwmpas De Ddyfnaint bob dydd Sul gyda phobl wych hefyd. Fi yw’r gwrthwyneb o’r bechgyn campfa sy’n esgeuluso’r coesau – mae fy nhorso i fel Walter the Softy, ond o leiaf dyw fy nghoesau i ddim yn edrych fel y dylai nhw fod yn hongian mas o nyth rhagor.

Fy nghrys seiclo Ramones. Y crys mwyaf cŵl yn y byd. Ond dyw e ddim yn grêt am seiclo yn y nos…

Mae cael y trên wedi golygu fy mod i wedi gorfod gadael gwaith am 5:15 bob dydd. Mae hyn wedi fy ngorfodi fi i fod yn gynhyrchiol achos rwy’n dueddol o weithio i’r amser sydd gen i. Yn bwysicaf oll, mae hyn hefyd yn golygu fy mod i gartref ar amser rhesymol bob nos.

Ac nid jyst hynny, mae fy amser ar y trên wedi rhoi amser i mi blogio, gwrando ar bodlediadau a myfyrio. Rhoddodd yr amser i mi ysgrifennu fy nhraethawd cyntaf ers prifysgol ar Swyddi di-werth ar gyfer O’r Pedwar Gwynt heb unrhyw effaith ar fy mywyd cartref. Roedd ysgrifennu darn hir yn y Gymraeg yn cŵl hefyd – cefais fy amgylchynu yn fy mamiaith am fis, ac fe bwysleisiodd hwn i mi pam ei bod mor bwysig fy mod i’n blogio’n ddwyieithog.

Yn y bôn, mae fy siwrne i’r gwaith wedi troi mas i fod yn amser gwerthfawr. Arbennig!

Llyfrau wnes i fwynhau

Fe wnes i ddarllen a charu’r llyfrau yma’r flwyddyn hon:

Purity‘ gan Jonathan Franzen

Mae Franzen gydag agwedd braidd yn feirniadol am Twitter a bywyd modern, ond mae ei ddisgrifiadau o ddynoliaeth, ac yn enwedig America Rhyddfrydol, yn wych. Mae ei ysgrifennu yn gyfyng, ond yn bwerus. ‘Freedom‘ yw fy hoff lyfr ganddo, ond roedd hwn yn nofel wych hefyd.

The Nix‘ gan Nathan Hill

Roedd hwn yn nofel enfawr sy’n dadansoddi bywyd teulu dros 50 mlynedd o hanes Americanaidd radical, ac mae’n anhygoel o ddoniol ac yn hynod o siarp.

Llyfr Glas Nebo‘ gan Manon Steffan Ros

Mae’r nofel hon yn ffocysu ar ôl-effeithiau damwain niwclear ar deulu penodol a’r ardal ehangach. Enillodd y Gadair yn yr Eisteddfod eleni, ac yn eironig gafodd ei noddi gan gwmni ynni niwclear. Dyma oedd fy hoff lyfr Yn fy mlwyddyn gyntaf o ddarllen nofelau Cymreig. Roedd yna cymaint o hype, ond fe wnaeth e byw i fyny iddo. Roedd y portread o fam a’i berthynas â’i theulu yn hynod o emosiynol. Roedd e fel ‘The Road‘ Cymraeg ond heb y ganibaliaeth!

Yr albymau wnes i garu

‘Joy Is An Act Resistance’ gan Idles

Mae’r albwm yma wedi bod yn ysgubo gwobrau’r flwyddyn am yr albwm gorau gan ei fod yn ddigrif ac yn dreiddgar. Fel darn o waith, mae’n amlygu ei hun o fewn cyd-destun y flwyddyn gan ei fod yn obeithiol am yr amseroedd ni’n byw ynddo. Mae’r uchafbwyntiau’n cynnwys caneuon am wrywdod gwenwynig (‘Samaritans’) a’r manteision o fewnfudo (‘Danny Nedelko’).

https://medium.com/media/a7e5390ee431d76650cc068e3667b974/href

‘Waiting for Love’ gan Pianos Become the Teeth

Mae’r ddau albwm diwethaf fel Marmite – os ydych chi’n hoffi ei gerddoriaeth drom, mae’n debyg na fydd hwn at eich dant. Ond rwy’n caru tyfiant y band, yn enwedig y gwrthgyferbyniad rhwng y drymio gorwyllt a’r llafargan. Gorfoleddus!

https://medium.com/media/cb2e8ddfa45ff4d4c1a7732894ea0f7a/href

‘We Can’t Stay Here’ gan Iron Chic

Pop pync tywyll gyda chanwr sy’n swnio fel mae’n gegolchi gyda graean. Rwy’n meddwl hwn yn y ffordd orau bosibl.

https://medium.com/media/3aaf0beaec20a9f3d4733f777cffbc8a/href

Nodau ar gyfer 2019

Blogio’n ddoeth

Cyrhaeddwyd fy nod i flogio bob 2-3 wythnos yn 2018, ond doedd hwn ddim rili yn fesurydd defnyddiol. Ansawdd dros nifer!

Sut fyddai hyn yn teimlo?

Byddwn yn rhoi pwyslais ar ansawdd. Gwendid rhai o fy mlogbostau yw fy mod i wedi dolenni â ffynonellau eraill heb wneud yn glir pam mae’r cynnwys yma’n ddefnyddiol yn fy ngwaith i. Byddwn yn cyfeirio’n benodol at ddarnau yn fy ngwaith fy hun yn hytrach na disgwyl i’r darllenwr wneud y gwaith caled.

Gwneud fwy o’r llafur emosiynol

Byddaf yn ehangu mwy ar hyn mewn blogbost sydd i ddod, ond mae bod yn llystad yn golygu mai fy mhartner yw’r rhiant diofyn os nad ydw i’n gwneud ymdrech ymwybodol. Dyw hwn ddim yn ymwneud â rhestr bocsys o dasgau – rwy’n gwneud hanner o’r gwaith tŷ. Ond fe wnaeth y paratoadau ar gyfer y Nadolig amlygu bod rhywbeth o le mewn sut rydym yn rhannu pethau.

Sut fyddai hyn yn teimlo?

Byddwn yn chwarae mwy o ran yng nghefndir bywyd fy llysferch, gan sicrhau bod ganddi bopeth sydd angen arni.

Bod yn fwy rhwydweithiol

Mae fy rôl bresennol yn fwy o rôl swyddfa gefn, sy’n golygu nad ydw i’n hwyluso rhwydweithiau fel yn fy rolau blaenorol. Rwy’n gweld eisiau hyn a hoffwn ddysgu mwy o bobl eraill sy’n gweithio mewn gwelliant gwasanaethau cyhoeddus yn y De Orllewin.

Sut fyddai hyn teimlo?

Byddwn yn cael trafodaethau gyda phobl eraill o ran gwella’r byd, gan ddatblygu fy syniadau a’n dealltwriaeth fy hun, a gobeithio helpu pobl eraill yn yr un modd.

Rwy’n gobeithio cawsoch chi gyd 2018 gwych hefyd, ac rwy’n gobeithio bydd eich 2019 yn syfrdanol! Blwyddyn Newydd Dda!


Fy 2018 was originally published in Gwneud pethau gwell on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Ydy hyfforddiant yn gwneud gwahaniaeth go iawn?

Gwrandewais yn ddiweddar ar bodlediad yr Inquiry gan y BBC a wnaeth edrych ar os ellir hyfforddiant leihau rhagfarn pobl. Mae trosolwg da ar gael ar wefan y BBC os dydych chi ddim eisiau gwrando ar y bennod gyfan.

Mae gen i ddiddordeb yn y pwnc ei hun achos hoffan i fyw mewn byd lle gall pobl fod eu hunain. Byddai hynny’n lush.

Mae gen i ddiddordeb hefyd mewn sut all hyfforddiant helpu i newid ymddygiad a gwella dysgu o fewn gwasanaethau cyhoeddus.

Mae’r blogbost yma yn dilyn dau blogbost ddiweddar ar ein Diwrnod Cymdeithason ar Dorwyr Iâ a Rheolau Sylfaenol. Fel rhan o’r sesiwn yma edrychom ar drosglwyddiad hyfforddiant a sut allwn sicrhau bod y dysgu sy’n deillio ohono yn cael ei roi ar waith. Cafodd cynnwys y sesiwn ei dynnu o un o gyhoeddiadau gwych Research in Practice a Research in Practice for Adults. Rwy’n hoffi sut mae’r cyhoeddiad yn nodi’r ffactorau o fewn trosglwyddiad hyfforddiant a’r hyn y gallwn wneud i annog hyn. Mae’n atgyfnerthu’r neges nad yw hyfforddiant yn nod ynddo’i hun.

Dyma beth ddysgais o hyfforddiant ar ragfarn ac amrywiaeth

https://medium.com/media/fceb879a1cb417ebc0f7cbc9af5943fd/href

Mae hyfforddiant gorfodol yn arwain at wrthsefyll fel eich bod chi’n atgyfnerthu barn gyfredol pobl. Mae ymchwil Alexandra Kalev yn dangos sut mae hyn yn bwydo rhagfarn yn hytrach na’i ddileu, gan fod pobl yn gwrthsefyll yn erbyn rheolau er mwyn arddangos eu hymreolaeth eu hunain.

Fe wnes i hefyd ffeindio ymchwil John Dovidio yn ddiddorol iawn. Ffeindiodd ein bod ni’n ffafrio ein profiadau ein hunain dros beth mae pobl eraill yn dweud wrthym. Mae’n werth ystyried hyn ar y cyd â Chanfyddiad Dewisol, sef y duedd i anwybyddu pethau sy’n gwrth-ddweud ein credoau.

Mae’n werth meddwl am bwrpas tuedd wrth ystyried ei effaith. Rydym yn dueddol o ragfarnu pan rydym o dan bwysau amser, pan ni’n teimlo’n flinedig neu pan rydym o dan straen. Felly rhaid edrych ar sut allwn newid ein hamgylcheddau dysgu, ac yn bwysicach fyth yr amgylcheddau rydym ni’n gweithio mewn. A ydyn ni’n darparu amgylchedd ble y gall pobl herio’u syniadau? Ydy dysgu yn rhan o waith dydd i ddydd, neu rywbeth sy’n gallu aros nes y cwrs hyfforddiant nesaf? Mae gen i ddiddordeb arbennig yma gan fod yr ymchwil sy’n cael ei rannu yn y bodlediad yn cyd-fynd â’r pwysigrwydd ni’n rhoi ar oruchwyliaeth adlewyrchol, gan fod pobl yn llai tebygol o ddibynnu ar eu tueddiadau wrth iddynt gael eu harchwilio.

Os byddwn yn edrych ar hyfforddiant confensiynol o safbwynt Meddwl Systemau, yna mae’n amlwg bod unrhyw arfer o fewn cwrs hyfforddiant yn brwydro yn erbyn ffactorau amgylcheddol ehangach a’n arferion cyfredol.

Dyw hyfforddiant ddim yn gallu newid beth mae pobl meddwl neu deimlo ynddo’i hun, ond yn yr amgylchedd cywir mae’n gallu dylanwadu ar ein gweithredoedd. Ond mae rhaid i’r hyfforddiant yma cymryd lle o fewn ymagwedd sefydliad cyfan tuag at ddysgu a datblygu yn lle fod yn ddigwyddiad achlysurol.


Ydy hyfforddiant yn gwneud gwahaniaeth go iawn? was originally published in Gwneud pethau gwell on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Arloesi a’r sefydliad dysgu

Rydw i wedi clywed sawl waith dros y flynyddoedd diwethaf bod rhaid i gwasanaethau cyhoeddus gwneud mwy am lai.

Cefais gyfweliad ynglŷn â rheolaeth a lles ar gyfer gradd meistr fy nghydweithiwr, ble wnaethom adlewyrchu ar sut byddai pethau’n edrych mewn byd perffaith. Wrth i ni drafod hyn fe wnes i ffeindio doedd fframio pethau yn y modd yma ddim yn ddefnyddiol achos mae’n osgoi gofyn beth sydd angen i ni wneud yn ein byd amherffaith.

Mae’r penderfyniad i gadw pethau fel maen nhw yn ddewis bwriadol, ond dyw hyn ddim wastad yn teimlo’n wir pan rydych chi’n styc gyda’r status quo. Fe wnaeth hyn amlygu ei hun i mi pan ddywedodd cydweithiwr fod fy diffyg cyfathrebu pan oeddem yn brysur wedi golygu doedden nhw ddim yn teimlo bod nhw wedi’i gynnwys yn ein gwaith. Nid oedd y benderfyniad yn un ymwybodol, ond serch hynny, fe wnes i blaenoriaethu bwrw ymlaen gyda fy ngwaith dros gwneud yr amser i gael sgwrs cyflym.

Mae lot o bobl wedi dweud i mi byddai nhw’n hoffi blogio ond dydyn nhw ddim gyda’r amser. Fel y dywedais uchod, mae hwn yn ddewis, ac yn dewis digon teg. Rydw i yr un peth pan mae’n dod i chwarae’r gitâr. Mae ychwanegu’r tasg yma i’m diwrnod yn anodd iawn i’w wneud. Os ydw i wir eisiau chwarae fy ngitâr yn fwy bydd rhaid imi ail-feddwl fy diwrnod yn ei gyfanrwydd. Gallai pethau fod yn waeth – gallai fod yn gweithio 120 awr yr wythnos fel Elon Musk. Dyw e ddim yn gallu blaenoriaethu tasgau, rhannu gwaith neu ymddiried mewn unrhyw un.

https://medium.com/media/0dcbfbf4f8fcb1ff750f18074aac8fd7/href

Gallwn ni dewis i weithio mewn modd gwahanol. Mae Chris Bolton (aka whatsthepont) wedi nodi hyn yn ei flogbost ar gweithio mewn y sefydliadau rydyn ni’n haeddu, ac mae hyn hefyd yn dod allan yn fy mlogbost ddiweddar ar Deming lle dywedodd:

“Mae’ch system wedi’i chynllunio’n berffaith i roi’r canlyniadau rydych chi’n eich cael”

Ni’n blaenoriaethu’r sefyllfa bresennol ac i fod yn onest, dydw i ddim yn ein beio ni. Mae gwasanaethau cyhoeddus yn mynd trwy gymaint o aildrefnu ac ailstrwythuro.

Rydw i wedi dechrau meddwl amdano sut allai ddylunio fy mywyd gwaith fel bod arloesi yn dod yn rhan rheolaidd ohono. I fod yn glir, rwy’n siarad am brofi ymagweddau hollol newydd fel y diffiniwyd yn y blogbost yma gan Bromford Lab yn hytrach na gwelliant parhaus (sy’n rhywbeth sydd wedi’i ymgorffori yn ein gwaith ac rydym yn wneud yn arbennig fel tîm).

Yn ddiweddar, fe wnes i weithio o gartref am ddiwrnod er mwyn profi ymagweddau data newydd ar gyfrifiadur sydd ddim ar ein rhwydwaith. Fe wnaeth hyn caniatáu imi fethu yn ddiogel. Roedd gweithio i ffwrdd o’r rwydwaith yn golygu y gallwn lawrlwytho a phrofi rhaglenni newydd heb wario lot o arian neu mynd i’r afael a rhwystrau Technoleg Gwybodaeth sefydliadol. Mae hwn yn fy atgoffa o flogbost Paul Taylor ar Jugaad (arloesi chep), hyd yn oed os does gen i ddim yr un lefel o ddychymyg a’r bobl yna. Amlygodd yr ymarfer cyfan yr arbenigedd sydd angen arnom i wneud defnydd gwell o’n data a’r offer digidol sydd gennym. Fe wnaeth hyn symud arloesi i ffwrdd o fod yn rhywbeth fflachlyd a ddeniadol i fod yn dasg ymarferol sy’n gysylltiedig â’n gwaith dydd i ddydd.

Sut mae hyn yn edrych ar draws sefydliad cyfan?

Yn ei lyfr ‘The Fifth Discipline‘, mae Peter Senge yn edrych ar sut y gallwn gychwyn newid:

  • Rhaid bod achos cryf dros newid
  • Rhaid bod gennym yr amser i newid
  • Rhaid bod help ar gael yn ystod y broses newid
  • Mae’n bwysig nad yw broblem newydd sydd heb gael ei chysidro neu ei chydnabod eto yn dod yn rhwystr enfawr wrth i ni fynd i’r afael a rhwystrau canfydded i newid.

Mae hyn yn ddefnyddiol wrth feddwl am sut rydyn ni’n dysgu o ymagweddau a phrofion newydd a sut y gallwn ddod â phobl gyda ni ar y siwrne newid.

Rydw i hefyd yn hoffi cysyniad Senge o sefydliad dysgu “ble mae pobl yn ehangu eu gallu i greu y canlyniadau y maen nhw’n wir ddymuno’n barhaus, ble mae patrymau meddwl newydd ac eang yn cael eu meithrin, ble mae dyhead ar y cyd yn cael ei rhyddhau, a ble mae pobl yn dysgu’n barhaus i gweld y darlun cyfan gyda’n gilydd.” Mae’n swnio’n dda i mi!

Mae Senge yn dweud bod rhaid i ddau amod fod yn bresennol os yw corff am fod yn sefydliad dysgu:

  • Rhaid fod ganddynt y gallu i ddylunio’r sefydliad i gyd-fynd â’r canlyniadau a fwriadwyd neu a ddymunir
  • Rhaid fod ganddynt y gallu i gydnabod pryd mae cyfeiriad cychwynnol y sefydliad yn wahanol i’r canlyniad a ddymunir a bod nhw’n gallu dilyn y camau angenrheidiol i gywiro hyn.

Mae galluogi staff i wneud yr alwad cywir yn allweddol pan ni’n gweithio mewn amgylcheddau cymhleth, ac mae hyn yn uniongyrchol gysylltiedig â’r pwynt cyntaf. Os nad oes un ffordd gywir o wneud pethau, yna mae rhaid bod gan staff yr allu i weithredu pan fydd pethau’n mynd yn anghywir.

Mae hyn hefyd yn bwysig o ran dod â phobl gyda ni ar y siwrne newid. Gwneir hyn yn anodd gan arferion diwylliannol y system gyfredol (mae’n werth cael cipolwg ar flogbostau Ben Proctor ar ddiwylliant yma ac yma. Mae fe ar dân). Mae Senge’n credu ein bod ni’n chwilio am arwr i roi cyngor arbenigol yn rhy aml. Yn lle hyn mae’n ein hannog i ddysgu o’r hyn a wnawn trwy fyfyrio ac ymholi, rhywbeth y mae’r sefydliadau gorau yn ei wneud ym maes gofal cymdeithasol.

Mae’r ail bwynt yn taro cord i mi o gwmpas sut rydyn ni’n creu’r amodau ar gyfer ymgorffori arloesiad, ac mae ein hagwedd at fethiant yn allweddol i hyn. Os ydych chi’n cosbi methiant chi’n clywed y pethau da, ond mae’n anodd iawn dysgu o beth aeth o’i le.

Mae hyn wedi gwneud i mi ystyried sut rydyn ni’n dysgu o’n gwaith ein hunain. Oes, mae yna lot gallwn dysgu o bobl eraill ac ni ddylem roi’r gorau i edrych ar ffyrdd newydd o weithio. Ond rhaid i ni osgoi chwilio am ddull bwled arian (blogbost arall gan Chris Bolton) neu beth mae Senge yn ei weld fel arweinydd arwrol sy’n gallu ysbrydoli pobl i newid. Os ydym yn ffocysu ar dystiolaeth a gwybodaeth yn ein sefydliadau ein hunain, byddai gennym syniad gwell o’r materion go iawn a byddem yn gwneud penderfyniadau sy’n seiliedig ar dystiolaeth. Mae bywyd yn daith ddysgu gyson, ac rwy’n edrych ymlaen ato daith fy ngwaith fy hun.


Arloesi a’r sefydliad dysgu was originally published in Gwneud pethau gwell on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Dysgu sut i fod yn adferol

Rydw i newydd dechrau cwrs hyfforddi ar ymarfer adferol. Dyw fy nghydweithwyr sydd wedi dechrau yn barod ddim yn gallu stopio siarad amdano.Rydw i wedi blogio o’r blaen ar y Ffenestr Disgyblu Gymdeithasol, ac fe wnaethom ddechrau gyda hwn. Roedd y dull… Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Model wahanol o arweinyddiaeth gwasanaethau cyhoeddus

Mae yna lawer o flogbostau ar arweinyddiaeth ar gael ar hyn o bryd, ac rydw i wedi cyfrannu atynt. Dwywaith … a dyma’r trydydd.Fe wnaeth blogbost Ermintrude helpu imi ailystyried rhai pethau rydw i wedi stopio meddwl amdano, yn benodol fod uchelgais yn… Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Tystiolaeth v teimlad greddfol

Cymerais ran mewn un o Blabchats Bromford Lab yn ddiweddar ar rôl tystiolaeth. Mae Simon Penny wedi rhoi trosolwg gwych o’r drafodaeth at ei gilydd. Roedd y pwnc yma’n teimlo’n bwysig yn benodol achos mae’n cyd-fynd ag ymagwedd Research in Practice a R… Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Gwerth: Mae arian yn mesur popeth ar wahân i beth sy’n wirioneddol bwysig

Rydw i wedi dwyn y teitl yma o ddyfyniad Bobby Kennedy ar gynnyrch domestig gros achos rydw i wedi bod yn meddwl yn ddiweddar am rôl gwasanaethau cyhoeddus a’r cyd-destun rydym yn gweithio ynddo. Rydw i wedi bod yn meddwl yn benodol am ein diffiniad o … Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Pam mae rheolau sylfaenol yn ddefnyddiol

https://medium.com/media/300521f250220ce0516d7c4bf1c016c6/hrefYn fy ail blogbost ar ôl ein Diwrnod Cymdeithasion (roedd fy mlogbost diwethaf ar ba mor ddefnyddiol mae torwyr iâ), roeddwn i’n meddwl byddwn i’n amlinellu pam mae rheolau sylfaenol yn allw… Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Yr achos dros torwyr iâ

Mae pawb yn casáu torwyr iâ, reit? Maen nhw’n gwneud pobl i deimlo’n lletchwith ac maen nhw’n bwyta i mewn i’r amser sydd wedi’i chael ei neilltuo ar gyfer y dysgu go iawn.Fe wnaethon ni cynnal ein Diwrnod Cymdeithason yn ddiweddar ble edrychon ar y de… Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Nid pei yw pŵer

“Dyw hawliau cyfartal i eraill ddim yn golygu llai o hawliau i chi. Nid pei yw e”Rwy’n caru’r dyfyniad yma!Rydw i eisiau ehangu’r metaffor pei fel ei bod yn berthnasol i bŵer. Dyma pam.Amlinellodd un o’m blogbostau diwethaf i Swyddfa Archwilio Cymru fy… Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Adeiladu ar gryfderau trwy Ymchwiliad Gwerthfawrogol

“Po fwyaf rydych chi’n gwybod am yr hyn sy’n mynd yn anghywir ym mywyd unigolyn, y fwyaf rydych chi’n arbenigwr mewn methiant” (O’Connell, 2005)Sut ydyn ni’n fframio methiant? Ydy methiant yn dystiolaeth bod rhywun wedi creu llanast neu fod rhywun yn d… Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Sut mae atebolrwydd yn edrych yn yr unfed ganrif ar hugain?

Mae biwrocratiaeth yn achosi siwd gymaint o rwystredigaeth. Mae bron pawb wedi cael ymateb afrhesymol pryd dyw e ddim yn bosib i wneud rhywbeth hollol synhwyrol. Ar ei waethaf, mae’n rhoi gofod rhwng pobl. Mae’r bodlediad Bookshambles yma gyda Tim Harf… Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Sut ydyn ni’n osgoi creu swyddi cachlyd?

Rydw i wedi gweithio gyda’m cydweithwyr i amlinellu dyletswyddau ar gyfer aelod newydd o’r tîm digwyddiadau. Yn ffodus, mae hyn wedi digwydd ar y cyd â lansiad llyfr newydd David Graeber, sef ‘Bullshit Jobs’. Mae’n bwnc heriol sydd wedi rhoi lot i mi f… Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Fy nodau am y flwyddyn — sut ydw i’n gwneud?

Ar ddechrau’r flwyddyn cyhoeddais fy nodau ar gyfer 2018. Roeddwn i’n meddwl fe fyddwn i’n cadw fy hun yn atebol trwy leisio fy mwriadau, ac mae fe wedi helpu mi i sylweddoli falle nad oedd fy nodau i wastad or dda ag oedden i’n disgwyl…Cefais fy arfar… Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Arweinyddiaeth: Bod y newid rydych chi eisiau gweld yn y byd

Roedd pobl arfer dod yn rheolwyr achos eu cymhwysedd. Roedden nhw’n gweithio i fod yn arbenigwyr mewn tasg cyn cael dyrchafiad i reoli tîm yn seiliedig ar eu sgiliau penodol. Roedd hygrededd yn deillio o sut y cyflawnwyd y tasgau yma.Mae rhai pethau we… Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Rhoi’r gorau i gyfarfodydd wythnosol

Rydym wedi penderfynu i roi’r gorau i’n gyfarfodydd tîm wythnosol yn ddiweddar, o leiaf fel digwyddiad wythnosol rheolaidd.

Roedd y cyfarfodydd yma’n eithaf defnyddiol i ddechrau. Roeddwn i’n newydd i’r sefydliad ac roedd e’n anodd iawn gwybod beth oedd wythnos waith fy nghydweithwyr yn edrych fel. Roedd y gyfarfodydd hefyd yn ffordd ddefnyddiol o hybu cyfathrebu ynghylch ein llwythi gwaith.

Ar ôl trafodaeth ddiweddar, wnaethon ni penderfynu doedden nhw ddim yn ddefnyddiol bellach, ac mae yna sawl erthygl ar-lein yn awgrymu bod hyn yn wir i lawer o sefydliadau (gan gynnwyr yr un arbennig yma gan Jason Fried o Basecamp). Yn waeth na hynny, roedd e’n teimlo fel bod y gyfarfodydd yma’n rhwystro ein hymdrechion i wella sut ni’n gweithio gyda’n gilydd.

Roedd ein diwrnod tîm ddiweddar yn ymgais i ddod â’n syniadau ni at ein gilydd, ond roedd y cyfarfodydd yma’n gwneud y gwrthwyneb. Trafodom sut byddai tîm da yn edrych yn ein diwrnod tîm, ond yn ein cyfarfodydd wythnosol fe fyddwn i’n amlinellu ein gwaith fel unigolion. Drwy ddod â rhestrau o dasgau i’n gyfarfodydd, roeddem yn rhannu pa mor brysur oedden ni, a thrwy hyn roedden ni’n atgyfnerthu ein rhesymeg o weithio ar dasgau unigol yn lle cefnogi’n cydweithwyr yn ein gwaith. Roeddem yn canolbwyntio ar dasgau yn lle ble allwn ni ychwanegu gwerth.

Mae diwylliant yn air sy’n cael ei ddefnyddio lot mewn gwasanaethau cyhoeddus a thu hwnt. Ond fel rydw i wedi dweud (neu ei ddwyn) o’r blaen, diwylliant yw’r ymddygiad ni’n gwobrwyo neu ei gosbi. Roeddwn yn annog y tîm i restru pa mor brysur oedden nhw ac yn cydnabod hynny.

Yna penderfynom siarad am ein gallu a’n capasiti yn ein cyfarfodydd tîm, cyn cymryd ymagwedd hollol wahanol. Bellach mae gennym Blychau Cymorth ar ein bwrdd gwyn lle gallwn rhestru ble yr hoffem gael cymorth, a gallwn mynd ati i gynorthwyo’r person yna pan rydym yn cael cyfle. Rwy’n ymwybodol fy mod gen i’r siawns i wobrwyo ymddygiadau gwahanol nawr, er enghraifft pan mae pobl yn rhannu eu bod nhw’n cael trafferth, sy’n cymryd gyts pryd ni’n gweithio mewn cymdeithas sy’n cosbi methiant (er nad yw hyn o fudd mewn amgylcheddau cymhleth), a hefyd pan rydym yn helpu ein gilydd mas.

Mae Dan Pink wedi dadlau yn ei lyfr Drive: The Truth Sight About What Motives Us, mai’r cymhelliant mwyaf effeithiol yw ymreolaeth, meistrolaeth, a phwrpas. Nawr mae gan bob aelod o’r tîm reolaeth o’u maes gwaith eu hunain, ac mae pawb ysgogi’r gwelliant yma. Drwy rhoi’r gorau i fodelau cymhelliant hen fel yr ofn o gosb, rydym mewn sefyllfa da i wella’n gwaith.

https://medium.com/media/9af759ee624eb2078bf4b89d0fac9d86/href

Dydyn ni ddim yn gwybod os fydd hyn yn gweithio i ni eto (amser a ddengys), ond mae hyn yn teimlo’n well. Mae’r gwybodaeth roedden ni’n rhannu ar gael os mae ei angen, mae fe jyst yn meddwl bod rhaid i mi weithio bach yn galetach i’w wneud yn weladwy ac i annog gyfathrebu anffurfiol a chydweithio. Beth bynnag sy’n digwydd, rydym wedi arbed amser y cyfarfod (hanner awr, neu dwy awr pam chi’n meddwl bod hyn yn hanner awr i bedwar aelod o staff), ac os wnawn ni hyn yn iawn, bydd gennym ddull mwy cydweithredol o weithio hefyd.


Rhoi’r gorau i gyfarfodydd wythnosol was originally published in Gwneud pethau gwell on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Cyfrifoldeb a gwasanaethau cyhoeddus

Caru hwn — tabl arbennig yn y llyfr ar beth i anelu am“Running services from an economy of scale perspective ensures that there is little useful knowledge about how the system works.”Os ydych chi wedi gweithio yn y sector cyhoeddus neu wirfoddol, rwy’n… Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Nid yw data yn fwled arian

Rydw i wedi bod yn recordio podlediadau ar risgiau, hawliau a rôl y wladwriaeth, sef pwnc ein Fforwm Arweinwyr. Rydw i wedi bod yn ddigon ffodus i allu gwrando ar academyddion sy’n arweinwyr yn eu maes ac rydw i wedi bod yn dysgu am faterion allweddol … Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Galluogi newid: Dysgu o Ymarfer Adferol

Rydw i wedi gweithio lot gyda darparwyr gofal cymdeithasol yn y gorffennol, ond mae fy ymwybyddiaeth o’r maes wedi codi cymaint ers i mi ddechrau fy swydd i yn Research in Practice a Research in Practice for Adults. Mae gen i ddiddordeb penodol mewn ym… Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Dylunio diwrnod tîm ar gweithio i bwrpas

Cynhaliom ein diwrnod tîm ar gyfer Tîm Digwyddiadau Research in Practice a Research in Practice for Adults ym mis Rhagfyr. Fe wnes i cynnig y syniad ar gyfer y dydd fel cyfle i edrych ar beth mae ‘da’ yn edrych fel ac i ni nodi’n glir sut allwn ni gefn… Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Datblygu i fod yn arweinydd gwell

Mae Research in Practice a Research in Practice for Adults yn cynnal hyfforddiant ar gyfer ein rheolwyr i gyd. Mae pawb wedi cael y cyfle i drafod ein hymagwedd gyda’r hyfforddwr, ac mae hyn wedi rhoi cyfle i ni feddwl am beth ni’n gwneud ac i deilwra’… Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: ‘Cynllunio yw dyfalu’: Fy nodau i ar gyfer 2018

Mae yna lot o flogbostau yn cael ei gynhyrchu ar hyn o bryd ble mae pobl yn rhannu eu bwriadau nhw ar gyfer 2018. Felly pwy ydw i i fynd yn erbyn y llif?

Rydw i wedi bod yn meddwl am sut rwy’n cynllunio ar gyfer y dyfodol ers sbel. Os rwy’n bod yn onest, rydw i wedi bod yn meddwl am hyn ers i mi fynd i weld yr Ymgynghorydd Gyrfaoedd yn fy ysgol uwchradd. Mae rhan ohonof i’n teimlo y dylai fi gwybod beth yn union rydw i eisiau bod erbyn hyn, a sut yn union rydw i’n mynd i gyrraedd yno. Dyw darllen am y cysyniad Siapaneaidd o Ikigai (sef byw’n bwrpasol er mwyn byw eich bywyd gorau) ddim wedi helpu chwaith. Serch hyn i gyd, rydw i hefyd yn cael trafferth gyda’r syniad y dylwn i fapio fy nyfodol. Ddwy flynedd yn ôl roeddwn i’n byw yng Nghaerdydd, a doedd dim syniad gen i y byddwn i’n byw gyda chariad fy mywyd a fy llysferch yn Nyfnaint. Felly mae’r meddylfryd mae Jason Fried yn amlinellu ym mhodlediad Basecamp (sy’n werth gwrando arno) yn gwneud lot mwy o synnwyr i mi — mae cynllunio yn dyfalu. Mae’n bwysig gwybod beth yn union rydych chi’n gallu rheoli. Mae fe’r un mor bwysig i wybod pryd does dim syniad gyda chi.

REWORK – A podcast by Basecamp

Mae gen i ddiddordeb mawr mewn sut y gellir defnyddio Mapiau Ffyrdd fel datganiadau o fwriad. Mae sylw Neil Tamplin ar ei flogbost ar Ddechreubwynt ar gyfer Tîm Trawsnewid Digidol wedi rhoi lot i mi feddwl amdano, ac mae gen i ddiddordeb mawr i weld beth mae ymdrechion Louise Cato yn edrych fel pan mae hi’n rhannu ei gwaith hi. Mae’n bwysig nad yw unrhyw broses o’r fath yn niweddbwynt ynddo’i hun, fel y gwelais gymaint o weithiau pan weithiais i ar gyfer Swyddfa Archwilio Cymru.

Gan ystyried hyn i gyd, beth yw fy nodau i ar gyfer 2018?

Cydbwysedd gwaith / bywyd

Y pobl pwysicaf mewn bywyd

Rydw i’n debyg o fod yn anhygoel o brysur rhwng mis Ionawr a mis Ebrill gan mai dyma’r amser prysuraf o’n flwyddyn ni. Gallaf weld yn barod y bydd cynnal cydbwysedd rhwng gwaith a bywyd personol yn her. Cyn dechrau, mae rhaid i mi brofi fy hun yn Research in Practice a Research in Practice for Adults ac i weithio i’r safon gorau phosib. Mae trafaelu i’r gwaith ac yn ôl yn ychwanegu tri chwarter awr i’m hamser cychwyn a gorffen, felly mae gorffen yn hwyr yn gwneud e’n anodd i mi sicrhau bod fy llysferch yn cael y noson sydd angen arni (bwyd da, lot o gwsg, a chymaint o storiâu a phosib). Fe wnaeth gwyliau’r Nadolig dangos i mi’r manteision o gymryd amser i ffwrdd o waith. Mewn byd hunllefus, gallai fod y dyn yma…

We need to burn LinkedIn to the ground

 — @leloveiga

Rydw i hefyd yn ffodus iawn fy mod i’n gweithio yn Dartington, ble maen nhw’n gofalu am les eu staff. Rwy’n gwneud Yoga yn ystod fy amser cinio i ar ddydd Gwener, sy’n grêt. Rydw i am gymryd hynny gam ymhellach trwy feicio yn ystod fy amser cinio i hefyd. Bydd hyn hefyd yn helpu fi i gael ymwybyddiaeth well o ddaearyddiaeth yr ardal.

Sut byddai’n gwybod os ydw i ar y trywydd iawn?

Gwell defnydd o’r rhyngrwyd

2017 oedd y flwyddyn ble wnes i rili ddod i ddeall sut mae’n bosib fod yn gaeth i’ch ffôn. Rydw i wedi cymryd camau mawr i fynd i’r afael â hynny trwy brynu cloc larwm (sydd wedi arbed hanner awr o amser yn edrych ar fy ffôn bob bore) a throi fy ffôn i ffwrdd yn y noson nes bod angen e i wrando ar bodlediadau ar gyfer fy siwrne i i waith. Rydw i eisiau adeiladau ar hyn. Mae rhaid i mi roi fy ffôn i ffwrdd pan rwy’n gweithio hefyd er mwyn galluogi fy hunain i ganolbwyntio’n well. Gall rhoi eiliad ychwanegol i fy hun yn gwneud gwahaniaeth mawr.

Rwy’n ymwybodol hefyd bod angen ychydig o amser digynnyrch. Mae Dr Rachel Hughes wedi rhannu blogbost wych ar Quartz sy’n edrych ar y manteision o hynny, sy’n taro cloch gyda mi:

“The truth is, work expands to fill the time it’s given and, for most of us, we could spend considerably fewer hours at the office and still get the same amount done…. Taking time to be totally, gloriously, proudly unproductive will ultimately make you better at your job, but it’s also fulfilling in and of itself.”

Mae gwneud amser i ymlacio yn beth da. Ond rydw i eisiau gwneud hyn mewn ffordd sy’n gwneud gwahaniaeth gwirioneddol i’m lles — trwy ddarllen llyfr neu chwarae fy ngitâr. Mae angen i mi wneud y tasgau hyn yn lot haws i mi nag y maen nhw ar hyn o bryd (mae fy ngitâr i’n heistedd mewn cwpwrdd ac mae fy llyfr i ar bwys fy ngwely), ac mae rhaid i mi wneud fy ffôn ychydig yn anoddach i’w afael trwy ei roi allan o gyrraedd.

Rydw i eisoes wedi rhoi’r gorau i Facebook, a nawr rwy’n ceisio defnyddio llai o gynhyrchion Google. Rwy’n anghofio pwy dywedodd hyn yn mhodlediad RSA, ond “os nad ydych chi’n talu am gynnyrch, chi yw’r cynnyrch.” Yn 2017 fe ddes i’n ymwybodol iawn o sut mae fy nata i’n cael ei gynaeafu. Rydw i wedi symud o Gmail i ProtonMail (mae lot wedi cael ei ysgrifennu am y ffaith bod Gmail yn hunllef o ran preifatrwydd, ond falle mai dyma’r broblem lleiaf), wedi newid porwr o Chrome i Firefox, symud o Google Now i Nova Launcher ac o Messages i Chomp SMS. Dydw i ddim wedi dod o hyd i app galendr gwell ar gyfer defnydd personol nag un Google, a Google Maps yw’r app mapio gorau o bell ffordd (ond os oes gennych awgrymiadau, byddai’n grêt i glywed o chi). Ond rwy’n credu bod yna mwy rwy’n gallu gwneud.

Sut byddai’n gwybod os ydw i ar y trywydd iawn?

  • Rydw i wedi symud o Google Drive a Docs i ddefnyddio Dropbox a Dropbox Paper (neu ddewis amgen gwell)
  • Rwy’n defnyddio fy ngitâr neu’n darllen llyfr yn hytrach na fy ffôn

Gweithio’n agored

Dyw blogio ddim yn rhan o’m swydd i, ac rwy’n ymwybodol bod defnydd llai o’m ffôn yn golygu llai o blogio. Rydw i eisiau gweithio’n agored cymaint â phosib a rhoi amser i fy hun i ymlacio ac i ddiddymu straen. Mae’r criw Weeknotes yn ysbrydoliaeth wrth iddynt rannu beth maen nhw’n gwneud yn wythnosol, ond rwy’n credu y byddai hyn yn ormod i mi. Pan ddechreuais fy swydd newydd roeddwn i’n blogio bob yn ail wythnos. Falle bydd rhaid i mi ailystyried hyn tra rwy’n meddwl amdano beth mae bywyd da yn edrych fel.

Mae’n rhaid i mi alinio fy mlogbostau i â phwrpas yn lle ystadegau. Mae’r cyfle i adlewyrchu ar fy ngwaith ac i gronni adnoddau da yn ddefnyddiol iawn, yn ogystal â’r cyfleoedd i rannu nhw ac i ddysgu o bobl eraill. Dydw i ddim am golli hyn. Mae blogio trwy gyfrwng y Gymraeg yn hollbwysig i mi gan ei fod yn rhoi’r cyfle i mi ymarfer fy sgiliau sgwennu nawr rwy’n byw yn Lloegr. O ran lefelau gwaith, byddai popeth cymaint yn haws os byddai fi’n sgwennu yn uniaith Saesneg, ond byddai fi’n colli cymaint o’r cyfle i rwydweithio ac i drafod y pynciau rwy’n blogio amdano ar Twitter yn fy mamiaith.

Sut byddai’n gwybod os ydw i ar y trywydd iawn?

  • Rwy’n blogio’n rheolaidd (unwaith bob 2–3 wythnos)
  • Rwy’n chwilio am blogbostau diddorol a heriol ac rwy’n gwneud sylwadau pryd rwy’n gallu helpu neu ychwanegu gwerth

Edrych ‘mlaen i 2018

Roedd 2017 ychydig o hunllef ar lefel fyd-eang, ond roedd popeth yn berffaith ar lefel bersonol. Diolch i bawb a wnaeth fy helpu ac annog fi wrth i mi flogio’n bersonol am y tro cyntaf. Rwy’n gobeithio ad-dalu’r ffafr eleni. Gobeithio bydd 2018 mor wych i chi ag oedd 2017 i mi!


‘Cynllunio yw dyfalu’: Fy nodau i ar gyfer 2018 was originally published in Gwneud pethau gwell on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Agor gwasanaethau cyhoeddus i fyny

Rwy’n caru fy mod i’n gallu wirfoddoli a helpu i gynnal cyrsiau hyfforddi gofal cymdeithasol fel rhan o’m swydd.Roedd ein cwrs ni ar weithio gyda rhieni sydd ag anableddau dysgu yn hynod o ddiddorol. Roedd yna gymaint o bethau diddorol ynddi y gallai g… Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Arfarniad agored

Rhaid cymryd cam i’r anhysbys pan chi’n dechrau gweithio mewn sefydliad newydd, ac mae’n anodd gwybod pa mor dda chi’n gwneud heb sgwrs agored a gonest.

Mae dechrau swydd newydd yn Research in Practice ac Research in Practice for Adults wedi bod yn wych, ac rydw i wedi gwerthfawrogi’r cyfle i gymryd cyfrifoldeb am y gyllideb ar gyfer digwyddiadau ac arwain y tîm.

https://medium.com/media/0326c6f705f24c4b8e7ef66fdd8e16a9/href

Roedd fy arfarniad cyntaf i yn gyfle i feincnodi sut rwy’n gwneud ac i edrych ar beth sydd angen i mi ddatblygu. Roedd e’n grêt mai nad broses un ffordd oedd hyn a chefais y cyfle i ddatblygu fy amcanion fy hun.

Rydw i eisoes wedi blogio am y manteision o weithio’n agored. Mae hyn yn golygu rhannu’r da a’r drwg. Rydw i wedi cael ysbrydoliaeth o flogbost Louise Cato ar ei ofnau. Mae gen i ddiddordeb mawr i weld sut mae Louise yn defnyddio mapiau ffyrdd i nodi ei ddatblygiad, yn enwedig gan fy mod i wedi datblygu bwrdd Trello i geisio gadw golwg ar ble rydw i ar y foment. Mae Neil Tamplin wedi rhannu sut mae Gwasanaeth Digidol y Llywodraeth yn ddefnyddio nhw ar gyfer ei gwaith, ac mae’r adnoddau yma yn edrych mor ddefnyddiol.

@DyfrigWilliams some roadmap reading. 🤓 https://t.co/LY4pkeS9Tw

 — @NeilTamplin

Beth sydd wedi mynd yn dda?

Fe wnes i ddefnyddio byrddau Trello er mwyn rheoli fy nigwyddiadau yn fy swydd ddiwethaf. Fel rhywun sydd wedi gweithio’n galed i wella eu rheolaeth amser, rydw i wedi elwa o gic ddigidol i’r pen ôl i gadw fi ar y trywydd iawn.

Cyn i mi ddechrau, fe wnaethon ni ddefnyddio taenlenni i gadw llygaid ar sut oedden ni’n gwneud. Mae’r tîm digidol yn defnyddio Basecamp, felly rydw i wedi cymryd y cyfle i brofi ei ddefnydd ar gyfer rheoli digwyddiadau. Fy argraffiadau cyntaf yw y gallai weithio ychydig yn well na Trello ar gyfer prosiectau cymhleth gan nad yw e mor syml. Amser a ddengys os bydd pawb arall yn prynu mewn i e pan mae’r prosesau gwaith yn dechrau.

Blogiais ar y dull arweinyddiaeth gwas roeddwn i eisiau rhoi ar waith pan ddechreuais yn y swydd, ac mae’n gweithio’n dda hyd yma. Yn ein cyfarfodydd wythnosol mae gennym 5 munud yr un i rannu beth ni’n wneud, beth sydd ar y gorwel ac unrhyw faterion arall rydym yn eu hwynebu. Mae hyn wedi sicrhau bod pawb yn ymwybodol o beth sy’n mynd ymlaen heb fod yn faich ar eu hamser. Yr unig broblem yw ei bod hi’n hawdd edrych ar bethau o ran yr wythnos hynny’n unig, felly rydw i wedi dechrau annog y tîm i edrych ar bethau gydag un llygad ar y tymor hir ar ôl adborth o fy nghydweithiwr Ella.

Y peth defnyddiol ynglŷn â bod yn gydlynydd digwyddiadau yw fy mod i’n cael rhwydweithio â phobl ysbrydoledig sy’n darparu gofal cymdeithasol. Trwy rannu adnoddau defnyddiol a phwyntiau dysgu mewn digwyddiadau (ac ar-lein yn bersonol), rydw i wedi datblygu fy ngwybodaeth am y sector yn Lloegr. Roedd gennyf ddiddordeb arbennig yn ymagwedd Leeds ar ôl dysgu amdano yn ein Fforwm Arweinwyr, ac rwy’n gobeithio rhoi blogbost at ei gilydd yn y dyfodol i helpu i gadarnhau’r dysgu i mi ac i rannu arfer da.

A thrwy fod yn Gardi gyda breichiau byr a phocedi dwfn, llwyddais i arbed £3.5k i ni ar leoliad cynhadledd ar ôl i ni gael gwasanaeth anfoddhaol. Boom!

Beth allai wneud yn well?

Er wnaethon ni cael adborth da o fynychwyr yn y digwyddiad cenedlaethol cyntaf yr arweiniais, roedd yna feysydd i’w datblygu. Roedd fy nghydweithiwr Ami wedi rhedeg ei digwyddiad hi mewn modd mor effeithiol fel nad oedd e’n hawdd gweld y cymhlethdodau, rhywbeth a ddaeth yn amlwg pan gawsom broblemau yn fy nigwyddiad i. Roeddwn i’n gyfforddus iawn yn fy swydd ddiwethaf — roeddem wedi gweithio gyda’n gilydd am bum mlynedd ac roedden ni gyd yn gwybod yn union beth oedd rhaid gwneud, ac fe wnes i gymryd hyn yn ganiataol. Fe wnes i ddim tynnu am gymorth pan roedd angen, ac fe fyddai hyn wedi ein helpu ni i fynd i’r afael â’r problemau mewn modd lot fwy effeithiol. Yn amlwg byddai’n well gen i os byddai popeth wedi mynd yn berffaith, ond dysgais i siwd gymaint o’r camgymeriadau, ac yn sgil hynny fe wnaeth y digwyddiad nesaf mynd yn lot gwell. Fe wnaeth hyn hefyd helpu ni i fewnosod y seiliau ar gyfer cyfarfod gwerthuso da ar ôl ein digwyddiadau cenedlaethol, sydd wedi arwain at lot o ddysgu cadarnhaol hyd yn hyn.

Rydw i jyst yn dechrau ar fy siwrne rheoli llinell. Rydyn ni wedi dechrau bondio fel tîm ac rydw i wedi cael ychydig o sgyrsiau anodd, ond rwy’n gwybod y bydd rhaid imi gael mwy o’r rheini wrth i ni fynd ymlaen. Mae gyda ni hyfforddiant rheoli llinell yn gynnar yn y flwyddyn nesaf ar ddeallusrwydd emosiynol, felly fe fydd yn ddiddorol i weld beth allaf gymryd o hynny.

Rydw i’n dal i fynd i’r afael â beth yw gwaith dydd i ddydd y tîm, ac mae’n rhaid i mi feithrin fy ngwybodaeth ymarferol o beth mae’r tîm yn ei wneud. Dim ond fi sydd yn y swyddfa am y ddau ddiwrnod olaf cyn Dolig, felly erbyn hynny bydd rhaid i fi fod yn hollol glir am bopeth.

Camau nesaf

Rwy’n benderfynol o barhau â’r dull arweinyddiaeth gwas. Rwy’n meddwl amdano sut y gallaf annog y tîm i gynhyrchu eu hatebion eu hunain i faterion, yn enwedig gan mai nhw yw’r rhai sy’n mynd i’r afael â nhw o ddydd i ddydd. Felly rwy’n mynd i hwyluso diwrnod tîm fel gallwn edrych ar beth sy’n gweithio, beth yw’r materion a sut y gallwn ni wella. Os yw’n mynd yn dda, dylai hyn ein helpu ni i glymu fel tîm a gwella’r ffordd ni’n gweithio. Dydw i ddim am wahanu’r wybodaeth am y gwaith o’r broses benderfynu — nid yw broses gorchymyn a rheoli yn gynllun gwych mewn unrhyw sefyllfa, ond ar ôl 3 mis yn y swydd byddai’n hunllef. Fe wnâi rhannu beth sy’n digwydd o ganlyniad fel y gall unrhyw un sydd â diddordeb ddefnyddio fy ymagwedd a mynd â fe ychydig o gamau ymhellach.


Arfarniad agored was originally published in Gwneud pethau gwell on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Gweithio’n agored

Rwy’n ffeindio’r broses o weithio’n agored yn ddiddorol gan fod cysylltu â rhwydweithiau a chymunedau wedi bod yn rhan o’m rolau blaenorol i.

Fel y soniais yn fy mlogbost ar rwydweithiau ar-lein, fy swydd bresennol i yw’r swydd gyntaf rydw i wedi cael ers sbel ble nad yw’r defnydd o gyfryngau cymdeithasol yn rhan o’m gwaith dydd i ddydd. Mae hyn yn golygu fy mod i’n gweithio’n galetach i rannu fy ngwaith ar-lein gan nad yw’n rhan annatod o’m swydd. Rydw i wedi bod yn darllen Working Out Loud gan John Stepper er mwyn helpu fi ar y siwrne yma.

https://medium.com/media/ad9e13d0dbfd93424fad196535b7c972/href

Mae’r rhan gyntaf o’r llyfr yn canolbwyntio ar sut mae gweithio’n agored yn cyd-fynd â bod yn unigolyn llwyddiannus, ond doedd hyn ddim yn rhan o beth wnaeth ysbrydoli mi i ddarllen y llyfr. Gan fy mod i wedi gweithio yn y sectorau cyhoeddus a gwirfoddol, roedd gen i fwy o ddiddordeb mewn sut roedd gweithio’n agored yn cyfrannu at fywyd cymdeithasol. Ond wnaeth popeth clicio ar ôl i mi wrando ar y cyfweliad gyda Paul Taylor ar bodlediad Leadermorphosis (diolch i Neil Tamplin am rannu hwn). Yn y bodlediad yma mae Paul yn dweud y dylai datblygiad sefydliadol fod yn debyg i ddatblygiad personol. Dylai bod ein sefydliadau yn angerddol am ddysgu a gwella yn yr un modd a’r bobl sydd ynddynt. Roedd e’n ddiddorol clywed mai’r angerdd yma sy’n cadw Paul yn Bromford. Dyma beth a ddysgais am newid sefydliadol a phersonol wrth ddarllen y llyfr gyda’r meddylfryd yma.

Dechreuwch yn fach

Mae gwasanaethau cyhoeddus yn cael eu dominyddu gan brosesau newid enfawr oherwydd ein dibyniaeth gyffredinol ar ddulliau fel PRINCE 2. Mae hyn yn golygu bod rhaid inni ragfynegi pethau sy’n amhosib i ni wybod. Mae Stepper yn awgrymu bod pobl yn cymryd dull “agile startup” i weithio’n agored — mae angen iteru a newid eich ymagwedd yn seiliedig ar adborth cynnar. Mae Stepper yn rhannu astudiaeth achos gwych o’r modd y sefydlodd Anne-Marie Imafidon Stemettes:

“Ann-Marie continued to make mistakes, but they were new mistakes, a natural part of the learning process…. Success for Ann-Marie and for Stemettes wasn’t a neat line of carefully planned steps along a well-travelled path. It was purposeful discovery, each step producing learning, connections, and increasing the set of possibilities.”

Mae’r ymagwedd hon yn sicrhau bod dysgu wrth wraidd ein gwaith, ac nid rhywbeth sy’n digwydd ar adeg benodol a drefnwyd o flaen llaw. Mae hyn yn cyd-fynd â blogbost Think Purpose ar wneud dysgu yn rhywbeth sy’n digwydd try’r amser yn lle gweithgaredd achlysurol.

“Y perffaith yw gelyn y da”

Rhannodd Evan Jones y dyfyniad yma gan Voltaire mewn seminar Swyddfa Archwilio Cymru ar wasanaethau cyhoeddus digidol, ac mae’n hynod o berthnasol yn y cyd-destun yma. Yn gyffredinol, dyw gwasanaethau cyhoeddus ddim wedi derbyn eu bod nhw’n debyg o wneud camgymeriadau. Ond mae’r syniad bod pob newid rydym yn rhoi ar waith yn berffaith yn hynod o broblem.

Nid yw mudiadau’n gyfforddus wrth gwneud newidiadau achos mae’r risg yma yn cael ei weld fel peth peryglus yn y rhan fwyaf o achlysuron. Ond mae’r syniad bod newid yn risg yn dibynnu ar bersbectif yr unigolyn. Oes yna mwy o risg mewn cadw popeth fel mae fe, ble nad yw’r rhan fwyaf o wasanaethau yn darparu beth mae pobl eisiau, neu i gymryd y cam cyntaf ar daith o iteru? Rwy’n meddwl bod angen inni feddwl eto am ein diffiniad o lwyddiant. Mae hwn yn rhywbeth y mae Stepper yn edrych arno wrth iddo edrych ar y pwrpas o weithio’n agored:

“The main benefit… isn’t popularity. They aren’t putting in this effort simply to chase views. Instead, with each contribution, they’re learning. Every time they write about a project or an idea, they think deeply about it and get feedback from others. In addition to that investment in their craft, they’re deepening relationships with the people already in their network and, over time, creating a portfolio of contributions they can reuse over and over again, unlocking other possible connections.”

Newid ymddygiad sefydliadol

Mae Stepper yn sôn am strwythuro’ch bywyd er mwyn eich helpu chi i gyrraedd eich nodau. A ydym ni fel gwasanaethau cyhoeddus yn gweithio mewn ffyrdd sy’n ein galluogi ni i weithio’n effeithiol? Dydw i ddim yn dweud bod rhaid ailstrwythuro sefydliadau, ond dylem edrych ar ein prosesau i weld os ydyn nhw’n wir yn addas i’w bwrpas. Ydyn nhw’n hwyluso ein siwrne ni i’n nodau? Neu ydyn nhw’n gwneud pethau’n anoddach? Mae hyn yn taro cloch i mi, yn enwedig wrth feddwl am gaffael.

Mae Stepper hefyd yn edrych ar greu arferion cadarnhaol. Rydyn ni’n gwerthfawrogi’r pethau rydyn ni’n adnabod (mae’n werth cael cipolwg ar y daflen defnyddiol yma ar duedd), felly mae’n gwneud synnwyr bod ailadrodd yn atgyfnerthu’r arfer yma wrth i ni ddod yn fwy cyfarwydd gyda nhw. Mae Stepper hefyd yn annog pobl i leisio’u cynlluniau er mwyn atgyfnerthu eu bwriadau. Mae hyn yn rhywbeth a wnaethom trwy ein ffurflenni galw i weithredu yn ddigwyddiadau Swyddfa Archwilio Cymru, ac mae’n rhywbeth rwy’n ystyried ar gyfer ein gwerthusiad o’n digwyddiadau ni.

Beth ydyn ni’n gwerthfawrogi?

Y prif bwynt i mi oedd ynglŷn â’n bersbectif o’n gwaith. Ydyn ni’n gweld gwasanaeth cyhoeddus fel rhan o rwydwaith cymunedol, neu fel rhywbeth sy’n cael ei ddarparu i bobl?

“By paying attention to something, your mind becomes more attuned to it…. they start experiencing networking as something based on contributions instead of transactions”

Dylem weld gwasanaethau cyhoeddus fel yr ydyn nhw’n o iawn — fel galluogwyr sy’n helpu pobl i fyw bywydau gwell. Mae’n rhy hawdd i feddwl am drawsnewid sefydliadol yn nhermau’r sefydliad, er enghraifft y naid o wasanaethau cymdeithasol plant ac oedolion. Ond mae’n amlwg bod hyn yn rhywbeth sy’n bodoli achos strwythurau sefydliadol. Y trawsnewidiadau sy’n bwysig i bobl yw pethau fel gadael cartref a chreu perthnasoedd newydd. Dylai ni dechrau meddwl am bethau sy’n bwysig ym mywyd go iawn. Sut allwn ni wneud bywydau pobl yn well?


Gweithio’n agored was originally published in Gwneud pethau gwell on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Dysgu a datblygu yn GovCamp Cymru 17

Fi’n cynnig y sesiwn. Mae’n werth cael cipolwg ar luniau gret Nigel Bishop https://www.flickr.com/photos/wnbishop/sets/72157689490394916/with/37472562030/

Roedd GovCamp Cymru yn wych eleni. Fe wnes i gyflwyno sesiwn ar sut all dysgu a datblygu bod yn fwy addas i ddibenion gwasanaethau cyhoeddus. Ysgrifennais blogbost o flaen llaw, ac fe wnaeth hyn rhoi cyfle da i mi feddwl am y prif faterion y gallai’r drafodaeth herio. Fe wnaeth e hefyd meddwl bod pobl yn gallu rhannu adnoddau defnyddiol gyda mi cyn y digwyddiad.

Rhannodd Sharon Dale blogbost gan Matt Edgar a wnaeth edrych ar ddysgu yng nghyd-destun dylunio gwasanaeth sy’n canolbwyntio ar bobl a darpariaeth ystwyth. Mae’r blogbost yn un o’r pethau gorau rydw i wedi darllen ar ddysgu am sbel. Fe wnaeth y blogbost ateb lot o’r cwestiynau roedd gen i cyn y digwyddiad, sy’n dangos gwir bŵer rhwydweithiau ar-lein. Rydw i’n rili hoffi’r gymhariaeth rhwng ffyrdd hen a ffyrdd newydd o ddysgu:

  • Rhannu pwrpas dros dargedau’r sefydliad
  • Dysgu trwy wneud dros addysgu ar gyfer prawf
  • Adeiladu’n gymdeithasol dros drosglwyddiad cynnwys
  • Dylunio ar gyfer amrywiaeth dros gyrsiau safonol

GovCamp Cymru ei hun

Roedd y pwysigrwydd o ddylunio ar gyfer amrywiaeth yn sicr yn rhywbeth a ddaeth o’n trafodaethau, ac efallai nid yw hynny’n syndod wrth feddwl roedden ni’n ystafell lawn o bobl o wasanaethau cyhoeddus amrywiol.

Dechreuodd Melys Phinnemore sgwrs am ddysgu drwy wneud (un arall o bwyntiau Matt) pan nododd y gall dysgu fod yn boenus. Mae hyn achos mae’r broses yn cynnwys edrych yn fanwl ar beth chi’n gwneud a beth chi’n meddwl. Gweithiais i gyda Melys yn fy swydd flaenorol yn Swyddfa Archwilio Cymru, lle’r oedd Melys yn gwneud gwaith gwych gyda’r Sefydliad Tai Siartredig ar annog newid sefydliadol trwy arweinyddiaeth a hyfforddi. Cawsom drafodaeth am y ffaith bod angen lle diogel ar bobl fel eu bod nhw’n gallu rhoi ei dysgu ar waith, a hefyd rôl arweinwyr mewn galluogi hynny i ddigwydd. Roedd hi’n ddiddorol iawn i glywed sut mae Rachel Hughes yn cadw bore yn rhydd bob wythnos ar gyfer dysgu a datblygu, a bod yr enghraifft honno’n galluogi ei thîm i wneud yr un peth. Roedd y rôl alluogi a hyfforddi hon yn rhywbeth y trafodom ymhellach wrth i Neil Tamplin rannu sut mae Tai Cadwyn yn defnyddio’r meddylfryd a amlinellir gan David Marquet mewn ‘Turn the Ship Around’ fel bod pobl yn gallu datgan beth maen nhw’n bwriadu gwneud yn lle rhoi gorchmynion. Mae’n werth darllen blogbost Neil ar y llyfr.

Fe wnaethom hefyd drafod sut mae rhannu’ch dysgu yn eich galluogi chi i ddatblygu rhwydweithiau ac i ddysgu o bobl eraill. Rhannodd Vanessa Williams sut mae DXW wedi rhannu eu llawlyfr ar Github, ac fe wnaeth hi hefyd cynnal sesiwn ddiddorol ar anghynadleddau yn ddiweddarach yn y dydd, lle wnaeth hi rannu arfer o gynadleddau eraill. Fe wnaeth hyn cynnwys llawlyfr Anghynadleddau mewn Blwch James Cattell, sy’n ddefnyddiol os ydych chi’n meddwl am redeg eich digwyddiad eich hun.

Dysgu o ddulliau digidol

Clywsom hefyd am ddulliau diddorol o’r byd digidol y gellir rhoi ar waith yn y ddarpariaeth o wasanaethau cyhoeddus ehangach. Clywsom am Raglenni Pâr, lle mae dau raglennwr yn gweithio ar un cyfrifiadur. Mae un yn ysgrifennu cod tra bod y llall yn ystyried cyfeiriad “strategol” y gwaith ac yn feddwl am gynnig gwelliannau ac yn amlygu problemau tebygol. Mae hyn yn rhyddhau’r gyrrwr i ganolbwyntio ar yr agweddau “tactegol” o gwblhau’r dasg.

Fe wnaethom hefyd ddysgu sut mae Gwasanaeth Digidol Llywodraeth y Deyrnas Unedig yn defnyddio Oriau Datgelu fel bod eu timau nhw’n gallu gweld yr ymchwil gyda defnyddwyr yn uniongyrchol. Mae hyn yn sicrhau eu bod nhw’n meddwl am sut mae pobl yn defnyddio eu gwasanaethau wrth iddynt eu dylunio. Mae’n swnio fel ffordd wych o sicrhau bod gwasanaethau’n canolbwyntio ar bobl, sy’n gwneud i mi feddwl am sut y gallai hyn weithio wrth feddwl am ymagweddau cydgynhyrchiol mewn gofal cymdeithasol.

Rhannodd Sara Long agwedd gwbl wahanol o ddysgu digidol pan rannodd sut y defnyddir cyfleusterau efelychu mewn meddygaeth, sy’n caniatáu i feddygon i brofi dulliau newydd mewn amgylchedd diogel. Mae yna bosibiliadau cyffrous ar gyfer sut y gellir defnyddio AI ar gyfer dysgu, ac ar ôl gwrando ar Sara, rydw i wedi sylweddoli bod rhaid i mi fynd i’r afael â Google Cardboard er mwyn profi hyn ymhellach.

Siaradom hefyd am ddysgu hunangyfeiriedig, ac efallai nid yw hynny’n syndod wrth feddwl bod pawb yn yr ystafell wedi rhoi ei amser ar ddydd Sadwrn i rannu a dysgu o’i gilydd er mwyn gwella gwasanaethau cyhoeddus. Siaradom amdano sut mae dysgu’n fwy tebygol o gael ei roi ar waith os ydyn ni’n prynu mewn i e ein hunain, yn hytrach na chael ein gorfodi i’w wneud. Y dyddiau yma y mae yna cymaint o adnoddau defnyddiol ar gael, ac mae fe hefyd yn werth rhannu eich gwaith eich hun, sy’n ychwanegu’r elfen o ddysgu gyda’ch cyfoedion. Dywedodd Neil wrthym sut mae cael prosesau allan o’i ben wedi helpu pobl eraill i ddeall sut mae fe’n gweithio. Os oes gennych ddiddordeb, mae’n werth edrych ar ei llawlyfr defnyddiwr.

Pan wnes i ddechrau trafodaeth ar ddysgu ar-lein, roedd e’n ddiddorol i glywed bod y cyrsiau y mae pobl wedi cyrchu wedi adlewyrchu’r gwaethaf o hyfforddiant all-lein. Fe’u disgrifiwyd nhw fel eu bod nhw’n “gyfatebol i rywun sydd â chyflwyniad PowerPoint sy’n sefyll i fyny a siarad atoch chi”. Roedd e’n wych siarad â Lynsey Jackson ar ôl y sesiwn, gan fod Lynsey wedi gwneud cwrs gydag Ideo U. Mae’r cwrs yn cynnwys sgwrs ar-lein gyda thiwtoriaid a chyfranogwyr eraill, ac mae yna hefyd gefnogaeth ddilynol ar gael trwy LinkedIn. Mae’r strwythur yma yn caniatáu i bobl ryngweithio â’i gilydd a rhannu syniadau a phrofiadau. Mae hyn yn rhywbeth sy’n annog rhyngweithio cymdeithasol fel rhan o ddysgu digidol, a hefyd yn galluogi pobl i ddysgu’n hyblyg ar eu telerau eu hunain.

Fel yr ydych wedi darllen, fe ddysgais i cymaint a chefais lot o sgyrsiau diddorol yn GovCamp Cymru eleni. Os ydych chi eisiau dysgu mwy, mae’n werth dilyn ei chyfrif Twitter, edrych ar y Storify ac edrych ar yr adnoddau sydd ar y bwrdd Pinterest. Mae cymaint o bobl wedi cyfrannu adnoddau gwych, ac os wnawn ni rhoi’r dysgu yma ar waith, byddwn mewn sefyllfa dda i allu darparu’r gwasanaethau cyhoeddus gorau posibl yng Nghymru, ac yn fy achos i, tu hwnt.


Dysgu a datblygu yn GovCamp Cymru 17 was originally published in Gwneud pethau gwell on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Sut allwn ni wneud dysgu a datblygu yn addas i’w bwrpas ar gyfer gwasanaethau cyhoeddus yr 21ain…

Sut allwn ni wneud dysgu a datblygu yn addas i’w bwrpas ar gyfer gwasanaethau cyhoeddus yr 21ain ganrif?

Dyma fy syniad i am sesiwn yn GovCamp Cymru 2017.

Cyflwynais fy sesiwn cyntaf erioed yn y GovCamp Cymru ddiwethaf, lle wnaethon ni edrych ar sut allai theori newid ymddygiad helpu ni i roi syniadau a gynhyrchwyd mewn anghynadleddau ar waith mewn sefydliadau. Cawsom drafodaethau da a wnaeth aros gyda mi wrth i mi geisio mynd i’r afael â newid ymddygiad ar gyfer astudiaeth genedlaethol Swyddfa Archwilio Cymru. Fe wnes i feddwl ar y pryd bod e’n rhyfedd iawn nad oedd yna unrhyw un o’r maes Dysgu a Datblygu yno, yn enwedig gan fod y digwyddiad yn rhoi cyfle unigryw i gael safbwyntiau gwahanol o bobl sy’n gweithio mewn sefydliadau amrywiol.

Mae lot wedi newid ers digwyddiad blwyddyn ddiwethaf — rydw i wedi symud i wlad wahanol ac rydw i wedi gadael Swyddfa Archwilio Cymru i ddechrau swydd newydd fel Cydlynydd Digwyddiadau Dysgu ar gyfer Research in Practice a Research in Practice for Adults. Rydyn ni’n elusen sy’n cefnogi mudiadau i gael gafael arno, deall a rhoi tystiolaeth ar waith mewn gofal cymdeithasol. Felly eleni, rwy’n bwriadu bod yr ymarferydd dysgu a datblygu symbolaidd yn y digwyddiad fel fy mod i’n gallu cael dealltwriaeth well o arfer da ac arloesol.

Dysgu ym modd gwell ar gyfer gwasanaethau cyhoeddus gwell

Rydw i wedi blogio’n ddiweddar ar sut mae dull dysgu gwasanaeth cyhoeddus yn parhau i fod yn hierarchaidd — mae’n llifo o’r arbenigwr i’r cyfranogwyr. Mae anghynhadledd, lle mae cyfranogwyr yn ffurfio agenda trwy gynnig syniadau i drafod, yn ymddangos fel lle da i herio’r dull yma. Falle bydd yr anghynhadledd hefyd yn lle da i ddechrau meddwl am ddulliau gwahanol o ddysgu mewn person, gan ei fod yn ddigwyddiad gwahanol iawn i hyfforddiant traddodiadol. Ond maen anodd iawn i werthuso nhw achos does yna ddim canlyniadau dysgu penodol. Felly sut allwn ni ddangos eu bod nhw’n arwain ato newid go iawn?

Mynd yn ddigidol

Mae gwasanaethau cyhoeddus yn ceisio mynd i’r afael â digideiddio ar hyn o bryd, ond dydyn ni ddim wedi gwneud lot o ddefnydd o ddysgu ar-lein hyd yn hyn. Rydw i wedi ymuno â Codecademy er mwyn cael dealltwriaeth well o arfer da o’r byd ehangach. Maen nhw’n mynd â chi ar daith dysgu ymarferol i’ch helpu i ddysgu sut i godio. Rydw i hefyd wedi dechrau cwrs ar-lein am ddim gyda’r Brifysgol Agored, sy’n cynnwys myfyrio dros destun a fideo yn bennaf. Ydy gemau ar-lein yn gallu cynnig profiad mwy ymarferol, fel y mae Chris Bolton wedi amlinellu yn ei blogbost ar wneud penderfyniadau cynaliadwy ac mae Karoliina Korppoo wedi siarad amdano ar gyfer TED? Ac os ydyn nhw, a allwn ni wneud defnydd gwell ohono o fewn gwasanaethau cyhoeddus?

https://medium.com/media/e2b417e18ae015016f7ba0532b754bf4/href

Fodd bynnag, mae rhannu gwybodaeth yn broses gymdeithasol. Rydym yn adeiladu ein dealltwriaeth o rywbeth trwy ei drafod gyda phobl eraill, gweld sut mae eu naratif yn gweithio gydag un ni, ac o ganlyniad rydym yn datblygu dealltwriaeth well. Sut allwn ni sicrhau nad ydyn ni’n colli hyn wrth i ni symud ar-lein? Mae Traciwr Profiad Digidol Myfyrwyr Jisc yn awgrymu bod pobl sydd mewn Addysg Uwch ac Addysg Bellach eisiau systemau digidol i ategu addysgu wyneb yn wyneb, nid cymryd ei le. Beth yw’r ffordd orau o wneud hyn?

Ac oes yna rôl fwy ffurfiol ar gyfer dysgu anffurfiol? A all cyfryngau cymdeithasol a rhwydweithiau cyfoedion i gyfoedion chwarae rhan fwy yn ein hymagwedd?

Drosodd i chi

Byddai’n grêt i drafod pethau ymhellach yn GovCamp Cymru os oes gennych syniadau am hyn, os ydych chi’n mynd i’r afael â materion neu os ydych chi’n gwneud gwaith da yn y maes. Mae yna gryfder mewn niferoedd, a gobeithio gallwn fynd i’r afael ag anawsterau gwasanaethau cyhoeddus trwy gyfuno ein syniadau.


Sut allwn ni wneud dysgu a datblygu yn addas i’w bwrpas ar gyfer gwasanaethau cyhoeddus yr 21ain… was originally published in Gwneud pethau gwell on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Rhoi’r “rhwydwaith” mewn rhwydweithiau cymdeithasol

Cyn i mi ddechrau gweithio i Research in Practice a Research in Practice for Adults, awgrymodd Chris Bolton (a.k.a. whatsthepont) i mi edrych ar ‘The New Social Learning: A Guide to Transforming Organizations Through Social Media’ gan Tony Bingham a Marcia Conner. Fe wnaeth y llyfr yma effeithio sut wnaethon ni ddefnyddio cyfryngau cymdeithasol yng Nghyfnewidfa Arfer Da Swyddfa Archwilio Cymru, ac mae fe wedi gwneud i mi feddwl am rôl rhwydweithiau ar-lein yn fy swydd newydd. Mae hyn yn eironig gan mai dyma’r rôl gyntaf rydw i wedi cael am 8 mlynedd ble dyw cyfryngau cymdeithasol ddim yn rhan o’m disgrifiad swydd, ond mae’n berthnasol hefyd achos mae Cyfarfod Blynyddol Swyddogion Cyswllt Research in Practice for Adults yn edrych ar ddulliau arloesol o ddysgu a datblygiad gofal cymdeithasol i oedolion. Dilynwch #LOAM17 i weld y drydar o’r digwyddiad.

Dysgu rhwng cyrsiau

Mae’r ffordd draddodiadol rydyn ni’n dysgu yn ymagwedd ffurfiol lle mae dysgwyr yn cael ei weld fel derbynwyr diolchgar. Mae hwn gyda phroblemau os ydym yn meddwl am sut ni’n cymryd perchnogaeth o’r dysgu yna. Mae’r status quo yn ddefnyddiol wrth dysgu prosesau syml sy’n gweithio mewn ffordd achos ac effaith, ond mae gwasanaethau cyhoeddus yn gweithio mewn amgylchedd cymhleth lle dyw un maint ddim yn addas i bawb.

Fe wnaeth y trydar a’r blogbost yma gan Think Purpose ysgogi mi i feddwl ychydig mwy am y peth…

The 2,500 year old lesson everybody ignores cos it’s too hard https://t.co/FqWrPwovRm

 — @ThinkingPurpose

Nid yw digwyddiadau a gweithgareddau dysgu yn allbynnau yn eu hunain, ond yn rhy aml dyma sut maen nhw’n cael ei weld o fewn gwasanaethau cyhoeddus. Mae hyn yn amlwg mewn llefydd ehangach hefyd. Rydyn ni’n dal i gyfrif beth sydd ddim yn bwysig e.e. faint o bobl wnaeth mynychu cwrs, yn hytrach nag os wnaeth unrhyw beth newid o ganlyniad. Ac i fod yn deg, rydyn ni’n gwneud hyn achos dyma beth sy’n hawdd i’w fesur.

Sut ydyn ni’n myfyrio?

Dyma ble rydw i wedi ffeindio gall cyfryngau cymdeithasol ychwanegu gwerth. Ar wahân i LinkedIn. Rwy’n casáu LinkedIn. Mae fe wedi cael ei reoli’n ofalus, jyst rhag ofn eich bod chi’n cael hwyl ac yn dod ar draws rhywbeth diddorol. Ac maen nhw’n anfon cymaint o sbam i chi.

Fel unrhyw offer defnyddiol, rhaid sicrhau nad yw cyfryngau cymdeithasol yn ddiben ynddo’i hun. Os ydyn ni’n defnyddio nhw mewn ffordd effeithiol, mae nhw’n gallu gwneud dysgu a datblygu yn rhan o’ch dydd. Os ydyn ni’n defnyddio nhw mewn ffordd wael, dyw e ddim yn lot mwy na dweud wrth bobl eraill pa mor glyfar ydych chi. Ac yn aml, mae’r platfformau yma yn gwbl ymylol ac yn cael eu hanwybyddu. Mae hyn achos mae natur yr amgylcheddau ni’n gweithio mewn yn golygu bod e’n hawdd gwneud hynny. Mae Leah Lockhart wedi ysgrifennu blogbost wych ar pam mae gweision cyhoeddus yn anwybyddu digidol:

“I’d argue public services nurture these low skills and send people down a spiral of de-skilling with their outdated browsers, outdated operating systems and messy IT infrastructures”

Mae blogbost Think Purpose yn sôn am ragoriaeth fel ymarfer. Mae cyfryngau cymdeithasol weithiau’n cael eu gweld fel pethau negyddol (ac rydw i wedi bod yn brwydro i sicrhau fy mod i’n ei ddefnyddio nhw mewn modd cynhyrchiol), ond maen nhw hefyd yn gallu helpu ni i rannu a chydweithio’n agored fel rhan o’ch bywyd bob dydd. Mae’r rhannu yma yn golygu does yna ddim ffiniau rhwng arbenigwyr a dysgwyr, felly mae’n haws i fynd i’r afael â’r hierarchaeth y mae gwasanaethau cyhoeddus a dysgu a datblygu wedi eu hadeiladu.

Rwy’n ffeindio hyn i gyd yn ddiddorol iawn, ac mae’n rhywbeth y mae Bingham a Conner yn galw yn Mashups yn y llyfr. Rwy’n rili hoffi Mashups Rôl yn benodol achos maen nhw’n hwyluso’r nodweddion y byddai lot o ni’n hoffi gweld yn ein gwasanaethau cyhoeddus — sefydliadau sy’n gweithio gydag eraill, sy’n cysylltu â nhw ac yn datblygu eu blaenoriaethau o’r cymunedau yna:

“Mashups change work’s traditional linear and separate roles into a culture of co-production, co-design, and co-development, mixing responsibilities among everyone involved in a new cyclical process. In the case of the new social learning, it’s not about simply giving people online communities or wikis and getting out of the way. It is about a new iterative and inclusive model where anyone is able to create, use, publish, remix, repurpose, and learn.”

Mae hyfforddiant traddodiadol yn aml yn cynnig atebion i broblemau sydd eisoes wedi’u datrys. Does yna ddim pwynt ail-ddyfeisio’r olwyn, felly dydw i ddim yn dweud does yna ddim rôl o gwbl ar ei gyfer. Mae’n gallu gweithio’n dda ar gyfer dysgu am theori, ond dyw e ddim yn cynnig lot o gyfle i fyfyrio ar ymarfer. Dyma pam mae gweithio’n agored o ddiddordeb i mi, ac mae’n ddiddorol gweld sut mae Neil Tamplin a phobl eraill sy’n gwneud nodiadau wythnosol yn edrych yn ôl dros eu profiadau ac yn eu rhannu nhw gydag eraill. Siaradodd Neil am hyn yn yr Ŵyl Tai:

“If your purpose has something to do with improving the lives of people who need housing then I would argue you are morally obligated to share anything that advances that cause, no matter how small or seemingly insignificant.”

Mae hyn i gyd yn teimlo’n newydd a lletchwith ar hyn o bryd wrth i ni symud o’r meddylfryd confensiynol y mae Paul Taylor yn amlinellu yn ei flogbost ar yr ofn o weithio’n agored. Ond fel mae fy nghyn-gydweithiwr Ena Lloyd yn dweud, rhaid bwrw ymlaen nes eich bod chi’n cael eich dal.

Adeiladoliaeth Cymdeithasol

Fe wnes i ddysgu am Adeiladolaeth Cymdeithasol trwy’r llyfr hefyd. Mae’n theori sy’n disgrifio sut mae pobl yn dysgu gyda’i gilydd. Mae’n amlinellu sut mae pobl yn datblygu eu dealltwriaeth o rywbeth — rydych chi’n ei drafod â phobl eraill, gweld sut mae eu naratif yn gweithio gyda’ch un chi ac o ganlyniad byddwch yn datblygu dealltwriaeth well.

Roedd syniadau ymddygiadol yn golygu bod pobl yn cael eu hystyried yn dderbynwyr goddefol hyd nes y dechreuodd Jean Piaget newid meddwl pobl yn y 50au. Ond os chi’n gofyn i mi, mae lot o’r meddylfryd yna’n dal i fod mewn lle nawr. Arweiniodd gwaith Piaget i’r defnydd o chwarae rôl ac efelychu mewn dysgu. Felly, y tro nesaf rydych chi’n teimlo’n anghysurus mewn cwrs hyfforddi, chi’n gwybod pwy sydd ar fai.

Dysgu ymarferol trwy rwydweithiau

Rydw i wedi gwneud lot o ddefnydd o’m rhwydweithiau dros yr wythnosau diwethaf, o chwilio am hyfforddwyr gofal cymdeithasol sy’n siarad Cymraeg i ddod o hyd i arfer da mewn dysgu ar-lein (diolch yn fawr iawn Noreen Blanluet, Anne Collis a Dave Briggs). Rydw i hefyd yn gobeithio fy mod i’n wirioneddol gymdeithasol a fy mod i’n talu pobl yn ôl trwy helpu a rhannu’r pethau da mae pobl yn gwneud. Rwy’n caru’r syniad o fyd ble mae rhannu a derbyniaeth yn flaenllaw.

Ac i gyfeirio yn ôl ato blogbost Think Purpose, mae siawns well gyda fi i wneud cyfryngau cymdeithasol i weithio i mi os rwy’n canolbwyntio ar beth rydw i eisiau cyflawni yn hytrach na’r cyfrwng. Dyna pam rwy’n cwympo mas o gariad â Facebook — dyw e ddim yn dod â fi’n agosach i bobl. Mae cyfryngau cymdeithasol ar ei orau pan rydyn ni’n meddwl am bwrpas.


Rhoi’r “rhwydwaith” mewn rhwydweithiau cymdeithasol was originally published in Gwneud pethau gwell on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Hierarchaeth o wybodaeth: Pam dydyn ni ddim yn rhoi beth ni’n dysgu ar waith

Does dim syniad gyda fi am y swm y mae sefydliadau’n gwario ar ddysgu a datblygu, ond mae rhaid bod e’n swm sylweddol. Ond faint o’r dysgu yma sy’n cael ei roi ar waith?

Rydw i wedi dysgu siwd gymaint wrth symud i mewn i’r maes ymchwil. Rydw i wedi dod ar draws lot o lenyddiaeth academaidd sydd wedi gwneud i mi edrych ar fy mhrofiadau ychydig yn wahanol. Mae fy nghefndir mewn ymgysylltu wedi golygu fy mod i’n credu’n gryf y dylem gynnwys pobl wrth gynllunio a darparu gwasanaethau. Rydw i wedi gweld beth sy’n digwydd pan mae dinasyddion yn cael ei weld fel derbynwyr goddefol o wasanaeth cyhoeddus — maen nhw’n cyrchu gwasanaethau “un maint i bawb” sy’n cyd-fynd â gweledigaeth y gwasanaeth cyhoeddus ei hun.

Byddwn i byth wedi meddwl byddai’r un model hierarchaidd yma’n berthnasol i’r modd mae gwasanaethau cyhoeddus eu hunain yn dysgu a datblygu. Ond disgwylir i’r mynychwyr mynd i’r afael â’r wybodaeth, mynd mas a’i weithredu yn yr union yr un modd.

Felly os ydym am roi gwybodaeth gymhleth fel ymchwil ar waith wrth ddarparu gwasanaethau cyhoeddus, ni fydd y model yma’n gweithio. Fe wnaeth Dez Holmes rhannu Camsyniad y Biblinell (neu “Fallacy of the Pipeline”) gyda mi, sy’n edrych ar pam nad yw lot o ymchwil yn bwydo mewn i waith ar y rheng flaen.

Hierarchaeth

Mae fy mlogbostau i ers dechrau gyda Research in Practice a Research in Practice for Adults wedi cyffwrdd ag hierarchaeth. Roedd y rhain yn edrych ar rwydweithiau ffurfiol o fewn sefydliadau, ond mae Camsyniad y Biblinell hefyd yn dangos effaith hierarchaeth o ran arbenigedd rhwng sefydliadau.

“The blame for gaps between science and practice falls variously on the stubbornness of the practitioners insisting on doing it their way, their hubris in believing they know their patients best and the smugness of scientists believing that if they publish it, practitioners will use it. None of these characterizations of the culprits is entirely fair, but they and yet others share in the blame.”

Mae’r agwedd hon hefyd yn adleisio sut mae gwasanaethau cyhoeddus yn gweithio â phobl a chymunedau. Rydw i wedi clywed cymaint o sefydliadau’n dweud bod “rhaid i gymunedau sylweddoli nad oes digon o arian i fynd o gwmpas, felly mae rhaid iddynt wneud mwy ar gyfer eu hunain.” Y broblem yw bod sefydliadau’n aml eisiau cael eu cacen a’i fwyta. Maent am gadw pŵer a rheolaeth tra bod cymunedau’n darparu gwasanaethau ar eu cyfer. Mae hyn yn hynod o glir pan mae cyd-gynhyrchu yn cael ei gamddefnyddio — mae cymunedau’n cael problemau’r sefydliad i’w datrys.

Felly sut allwn ni symud y tu hwnt i strwythurau hierarchaidd? Mae lot o enghreifftiau defnyddiol o sefydliadau sydd wedi rhoi’r gorau i hierarchaidd yn y blogbost yma gan Paul Taylor — mae defnydd Zappos o holocratiaeth yn hynod o ddiddorol. Dylai gwasanaethau cyhoeddus weithio fel rhan o rwydweithiau o fewn cymunedau, yn hytrach nag edrych i lawr arnynt. Mae’r erthygl yma o’r Harvard Business Review yn edrych ar sut mae sefydliad rhwydweithiol yn edrych, ac mae’n disgrifio hefyd sut y gallem weithio gyda chymunedau:

“I am talking about a whole new system that is much bigger, more powerful and involves far more people. Over the past few years, I’ve started to see many high-performing organizations use a network-like structure outside their traditional hierarchy to lead change, and with great results.”

Fe wnaeth Esko Reinikainen cyflwyno cysyniad Amy C. Edmondson o Dîmio i mi yn yr Ŵyl Tai (ac rydw i wedi’i blogio amdano ar gyfer Cyfnewidfa Arfer Da Swyddfa Archwilio Cymru), sy’n ymwneud â nodi sut all pobl weithio’n hyblyg er mwyn rheoli rhyngddibyniaethau cymhleth. Un o’r pethau rwy’n rili hoffi amdano’r cysyniad yw bod Edmondson yn rhoi empathi wrth wraidd ei methodoleg, tra bod hierarchaeth yn rhoi bwlch rhwng pobl a chanlyniadau eu penderfyniadau.

Methiant

Nid tîmio yw’r unig fodel defnyddiol y mae Edmondson wedi’i ddyfeisio. Fe wnes i ddod ar draws ei Sbectrwm o Fethiant sy’n Haeddu Bai yn fy swydd flaenorol, ac mae’n arbennig o ddefnyddiol yng nghyd-destun y papur hwn.

“The attrition of some 17% of original research that never gets submitted, usually because the investigator assumed negative results were unpublishable, is particularly disturbing from the standpoint of what practitioners might consider most helpful in their attempts to adapt guidelines for patient or community interventions to their practice circumstances. Negative results of interventions are of interest because they often tell the practitioner about the intervention’s misfit with patients or conditions other than those in which the original research leading to guidelines was conducted.”

Trwy fethu â rhannu methiant, mae’n fwy tebygol y byddwn yn ailadrodd y camgymeriadau hynny. Yn ystod fy nyddiau cyntaf yn fy swydd newydd, dywedwyd wrthyf fod rhaid rhannu camgymeriadau ac i osgoi “green shifting”. Rwy’n ddigon ffodus i fod yn gweithio mewn sefydliad sy’n agored i ddysgu sy’n deillio o fethiant, ond os ydych chi’n ddigon anlwcus i fod yn gweithio mewn sefydliad sy’n dyrannu bai ar gyfer gamgymeriadau sydd ddim yn gallu cael eu hosgoi, rydych chi’n annhebygol o allu cymryd y risgiau sy’n ofynnol er mwyn arloesi.

Data ansoddol

Mae cam nesaf y model piblinell yn taro cloch i mi o ran pa mor anodd mae fe i’r cyhoedd cyfathrebu â gwasanaethau cyhoeddus. Mae’n adlewyrchu Camsyniad y Biblinell, gan ein bod ni’n cyfyngu ar y llif gwybodaeth i sefydliadau.

“The studies that would fail to survive this leg of the journey will increase because randomized methods are more likely to face ethical and logistical challenges.”

Mae’r blogbost yma gan Dan Slee yn amlinellu materion tebyg, gan fod sefydliadau’n anwybyddu dysgu defnyddiol achos nid ydy’n dod mewn ffurf ddelfrydol iddynt. Mae’r enghraifft lle mae cyngor yn gwrthod derbyn sylwadau ar ymgynghoriad trwy gyfryngau cymdeithasol yn achos da o sut mae gwasanaethau cyhoeddus yn gallu gweithio i’w gofynion eu hunain yn hytrach na’r hyn sy’n gweithio i gymunedau.

Camsyniad y gynhwysydd o gwthio gwybodaeth i’r ymarferydd

“The recipient is full of prior knowledge, attitudes, beliefs, values and, above all, contextual constraints at any given point in practice time. Each of these influences the practitioner’s receptivity to new guidelines, their perception of the guidelines’ utility and their eventual use of them.”

Nid ydym yn llechen lân. Mae beth ni’n dysgu yn dibynnu ar ein credoau a’n profiadau. Mae Rhagfarn Cadarnhad yn golygu ein bod ni’n hoffi syniadau sy’n cadarnhau ein credoau presennol, ac achos Rhagfarn Rhagamcanol rydym yn tueddu i feddwl bydd canlyniadau ein dewisiadau cyfredol yn gweithio mas yn yr un ffordd yn y dyfodol.

Mae’n bron yn amhosibl cofio pob rhagfarn, ond yn ffodus fe wnaeth Helen Reynolds a Ben Proctor rhannu’r erthygl dda yma ar Fias Gwybyddol pan wnes i gymryd rhan ym mhodlediad Natteron. Mae’n ddogfen ddefnyddiol iawn sy’n gallu’ch helpu chi i checio’ch tybiaethau a’r cymhellion sydd y tu ôl i’ch gweithredoedd.

https://medium.com/media/a8f6b4d673a46e6b4c07ce65ab52dc11/href

Ymchwil gyfranogol, rhwydweithiau ymchwil, a gwella ansawdd parhaus

“The most promising lines of remedy have been in bringing the research (or even better, producing the research) closer to the actual circumstances of practice….. The promise inherent in these is that the research results are made more relevant, more actionable, more tailored, more particular to their patients or populations and to their circumstances of practice and with more immediate feedback to the practitioners themselves. The promise of this ‘pull’ approach has led to the suggestion that if we want more evidence-based practice, we need more practice-based evidence.”

Mae hyn yn dangos y gwerth o fod yn rhan o, neu o leiaf fod yn agos ato newid. Pan rannais waith yr Athro Roz Searle ar ymddiriedaeth yn Bara Brith Camp, y rhan wnaeth wir daro cloch oedd bod sefydliadau mwy yn fwy tebygol o gael lefelau is o ymddiriedaeth. Mae hyn achos bod mwy o hierarchaeth yn golygu bod gweithredoedd cadarnhaol y bobl sydd ar frig y sefydliad yn cael eu gwanhau. I mi, dyma pam rydym yn parhau i fethu â gweithredu newid cadarnhaol o fewn cymunedau — rydym yn rhy bell ohonynt, ac yn aml nid oes gan y cyhoedd lot o ffydd ynddo ni. I brofi bod hyn yn fwy na barn bersonol, cewch gipolwg ar y Baromedr Edelman ar gyfer 2017, sy’n datgelu’r cwymp mwyaf erioed mewn faint mae’r cyhoedd yn ymddiried mewn sefydliadau’r llywodraeth a sefydliadau anllywodraethol.

Cymhellion a chosbau er mwyn ysgogi ymarferydd i dynnu

“What practitioners in clinical, community and policy making roles crave, it appears, is more evidence from practices or populations like their own, more evidence based in real time, real jurisdictions, typical patients, without all the screening and control and with staff like their own. The ideal setting in which to conduct such studies would be their own, which takes us back to the participatory research strategy.”

Rwy’n meddwl bod gan Research in Practice rôl hynod o ddiddorol yma, gan ein bod ni’n ddolenni ymchwil academaidd a gwasanaethau cyhoeddus. Gall ein gwaith helpu i rannu ac i roi gwybodaeth ymchwil ar waith wrth ddarparu gwasanaethau.

Rydw i hefyd yn rili hoffi’r syniad o ddarparu tystiolaeth mewn amser real. Mae’r papur yn nodi bod “yna ddatganiad brawychus a dyfynnir yn aml am yr athreuliad yn y biblinell a’r gap rhwng ymchwil ac arfer, sef ei fod yn ‘cymryd 17 mlynedd i droi 14 y cant o’r ymchwil wreiddiol fel ei fod er budd gofal gleifion.’” Mae hwn yn swnio’n afreal i mi yn y byd digidol sydd ohoni. Wrth gwrs, mae’r rhan fwyaf o hyn yn gysylltiedig ag arfer, ond mae yna broblemau sy’n ymwneud â rhannu data hefyd. Mae ymchwil yn aml yn cael ei gyhoeddi y tu ôl i waliau talu neu’n cael ei reoli gan arianwyr. Ond ydyn ni’n gwneud cymaint ag y gallem? Fe wnaeth Swyddfa Archwilio Cymru rhyddhau ein set ddata gyntaf gyda thrwydded llywodraeth agored, a defnyddiom Power BI i arddangos data mewn amser real. Mae yna rhai adnoddau ar-lein da y gellir rhoi ar waith ym maes ymchwil, gan gynnwys adnoddau Creative Commons ar Wyddoniaeth Agored, a darn gwych gan Gymdeithas Cyhoeddwyr Mynediad Agored Anrhydeddus ar fanteision Creative Commons.

Cael mwy o sylw i ddilysrwydd allanol ym mhroses adolygiad cymheiriaid a pholisïau golygyddol o gylchgronau

“One might reasonably conclude that science will always have a gap to bridge to reach practice as long as it is generated in academic circumstances that put such a high premium on scientific control for internal validity that it squeezes out the needed attention to external validity.”

Mae hyn yn cysylltu yn ôl â’m blogbost flaenorol ar gymhlethdod, gan nad yw gwasanaethau cyhoeddus yn cael eu darparu mewn amodau labordy. Yn hytrach nag esgus y gallwn roi ymchwil ar waith mewn amgylcheddau delfrydol sydd o dan reolaeth, mae rhaid i ni ystyried cymhlethdod yr amgylchedd ni’n gweithio mewn ac i feddwl yn feirniadol am sut y gellir rhoi’r wybodaeth honno ar waith. Yr unig ffordd all hyn digwydd yw os all staff gwasanaethau cyhoeddus a chymunedau cael y pŵer a’r cyfle i ddadansoddi eu hamgylchedd eu hunain. Mae hyn yn golygu bod rhaid i ni gyd rhyddhau ein gafael ar bopeth. Ydyn ni’n ddigon dewr i wneud hynny?


Hierarchaeth o wybodaeth: Pam dydyn ni ddim yn rhoi beth ni’n dysgu ar waith was originally published in Gwneud pethau gwell on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Cymhlethdod: A allwn ni newid sut ni’n dysgu?

Ar fy ffordd i waith yr wythnos diwethaf, fe wnes i wrando ar raglen TED Radio Hour NPR ar Ailfeddwl Ysgol. Roedd trafodaeth Sal Khan ar y Khan Academy yn hynod o ddiddorol. Mae fe “wedi fflipio’r ystafell ddosbarth” fel bod myfyrwyr yn gallu gwylio darlithoedd yn eu cartrefi trwy YouTube a gallant wneud y gwaith cartref ymarferol gyda’i gilydd yn yr ystafell dosbarth. Gallwch ei weld yn siarad am hyn tua 6 munud i mewn i’r fideo isod.

https://medium.com/media/4c08e318e257ea97c184ef25e10147af/href

Mae hyn yn ymgymryd â rhai cysyniadau rydw i wedi dechrau eu hystyried mewn perthynas â sut rydyn ni’n darparu’r profiad dysgu gorau posibl. Y pwynt fwyaf amlwg i’w gymryd i ffwrdd yw sut allwn wneud ddefnydd mwy effeithiol o dechnoleg. Mae fy nghydweithiwr Leo ymhell o flaen i ar hyn, ac mae fe wedi sefydlu ffyrdd da o weithio ar gweminarau a fersiynau sain ohonynt, ac rydw i wedi cwrdd â Stuart (ein Cydlynydd Systemau Gwe) i siarad am beth mae ein dyfodol digidol yn ei olygu ar gyfer ein digwyddiadau dysgu. Mae Ami hefyd wedi gwneud i mi feddwl ychydig am achredu’n cyrsiau a sut all dysgu cyfunol gweithio yn y cyd-destun yma.

Peth arall a ddaeth i mi wrth i mi wylio Sal yn trafod y Kahn Academy oedd sut y gallwn ni symud addysg i ffwrdd o ddull “un maint sy’n addas i bawb” i fod yn rhywbeth sy’n lot fwy personol a hyblyg. Drwy “fflipio’r ystafell dosbarth”, mae Sal wedi galluogi myfyrwyr i gael profiad dysgu rhyngweithiol sy’n wahanol iawn i’r hyn y mae pobl wedi cymryd rhan mewn yn draddodiadol.

Symud i ffwrdd o ddull un maint sy’n addas i bawb

Yn ystod fy wythnos gyntaf, cwrddais â’n Cyfarwyddwr Dez Holmes i siarad am sut allai weithio yn y rôl o Gydlynydd Dysgu. Un o’r pethau y trafodom oedd yr amgylchedd cymhleth y darperir gwasanaethau cyhoeddus ynddo a beth mae hynny’n golygu ar gyfer dysgu mewn modd effeithiol.

Mewn gweithgynhyrchu, mae’r amgylchedd yn rhagweladwy, ac mae achos ac effaith yn llinol. Ond mae pethau ychydig yn wahanol ym myd gwasanaethau cyhoeddus. Mae bywydau pobl yn gymhleth, felly mae’n annhebygol y bydd eu sefyllfaoedd yn ffitio i’r blychau rydym wedi’u datblygu ar eu cyfer yn ein gwasanaethau.

Yn amlach na pheidio, mae gwasanaethau cyhoeddus yn cael eu sefydlu gyda gofynion y sefydliad mewn golwg (mwy ar hyn yn fy mlogbost diweddaraf ar gyfer Cyfnewidfa Arfer Da Swyddfa Archwilio Cymru, ble rydw i wedi blogio ar pam nad yw cyd-gynhyrchu wedi cael ei roi ar waith yng ngwasanaethau cyhoeddus Cymreig). Rydym yn canolbwyntio ar beth sy’n hawdd i ni o ran darpariaeth, sy’n golygu bod dull un maint i bawb yn tueddu i gael ei ffafrio gan ei bod yn ffordd symlach o gynllunio a chyflwyno gwasanaethau. Ond mae cymhwyso’r ymagwedd hon yn llawn anhawster oherwydd nad yw gwasanaethau’n cael eu darparu mewn amgylcheddau sydd dan reolaeth.

Felly rhaid cwestiynu pam bod PRINCE2 mor boblogaidd yn y sector cyhoeddus, gan ei fod yn sefyll am “PRojects IN Controlled Environments”?

Felly sut allwn ni weithio’n wahanol?

Roedd rhai o’r cyfyngiadau i weithio i Swyddfa Archwilio Cymru yn ddefnyddiol iawn o ran rhannu dysgu ym modd gwahanol. Doedden ni ddim yn gallu datblygu polisi gan ein bod ni’n archwilio’r polisi hynny. Felly doedden ni ddim yn gallu dweud “dyma beth ddylech chi wneud”. Ond dywedodd yr Archwilydd Cyffredinol dro ar ôl tro y dylai sefydliadau edrych ar yr arfer yr oedden ni’n rhannu a’i addasu i ddiwallu eu hanghenion eu hunain. Mae hyn yn cyd-fynd yn berffaith a’r amgylchedd y mae gwasanaethau cyhoeddus yn gweithredu. Datblygodd y Gyfnewidfa Arfer Da eu methodoleg o adolygiad Jean Hartley o raglen y Beacon Councils a thrafodaethau gyda’r Athro Dave Snowden. Datblygwyd Fframwaith Cynefin gan yr Athro Snowden, a bwriad y Fframwaith yma yw i helpu pobl i wneud penderfyniadau sy’n seiliedig ar yr amgylcheddau y maen nhw’n gweithredu ynddo.

Fframwaith Cynefin

Ar ddiwedd yr wythnos diwethaf, rhannodd Dez bapur gwych gyda mi o’r enw Mobilising knowledge in complex health systems: a call to action. Dyma beth wnes i gymryd o’r papur:

“Reviews of large-scale organisational change highlight the role of culture in facilitating and mediating improvements consistent with a complexity view of knowledge-to-action”

Mae hwn yn bwynt rili ddefnyddiol am rôl diwylliant, ond rhaid osgoi meddwl am ddiwylliant fel problem gymhleth ynddo’i hun. Gellir adnabod diwylliant pob un o’r mudiadau rydw i wedi gweithio ynddo trwy ateb y cwestiwn yma’n onest: “Pa ymddygiad ydych chi’n gwobrwyo a chosbi?” (rydw i wedi dwyn y syniad yma o’r blogbost wych yma gan Jocelyn Goldfein).

“System change initiatives do not stop at organisational boundaries. Beyond one organisation may be higher-level authorities such as governments — both the public service and elected officials — as well as extra-organisational stakeholder groups on which success depends, but with which there may be no formal reporting relationship.”

Mae’n anodd anghytuno â hyn. Yr unig beth y gallwn ni ei wneud yw gweithio gyda’r pŵer sydd gennym er mwyn helpu newid i gymryd lle a dangos goblygiadau eu penderfyniadau i arweinwyr. Rhaid i arweinwyr fod yn barod i fod yn hunan ymwybodol ac yn agored i ddysgu os oes newid yn mynd i gymryd lle. Dysgais i siwd gymaint o’r Gynghorydd Barry Parsons ynglŷn â sut mae’n agor ei hunain i fyny er mwyn dysgu mwy am sut mae cyngor digidol effeithiol yn edrych. Mae Research in Practice a Research in Practice for Adults yn paratoi ei rhaglen o waith ar gyfer blwyddyn nesaf ar hyn o bryd, ac mae’n wych bod yn rhan o drafodaethau lle mae rheolaeth y sefydliad mor agored i ffyrdd newydd o weithio a dysgu.

“In a complex system, however, it is not possible to predetermine what steps will bring about positive and long-lasting change. Complex problems are similar to complex systems. The components within the problem are in synergistic multiple interaction with each other and cannot be solved in a step-by-step linear manner. Multiple interactions mean that outcomes are not easily predictable but are emergent.”

Rhaid i ni symud i ffwrdd o feddwl am ddysgu fel canlyniad ynddo’i hun. Mae hyn yn digwydd yn rhy aml yng ngwasanaethau cyhoeddus. Pan mae anghenion dysgu yn cael eu nodi mewn arfarniadau maen nhw wastad yn arwain ato gwrs hyfforddiant. Mae rhaid i ni ddarparu gofod yn ein gweithgareddau dysgu fel bod pobl yn cael y cyfle i feddwl amdano sut y gallant roi’r dysgu maen nhw’n derbyn ar waith yn eu hamgylchiadau nhw. Rydw i wedi darllen cwpl o flogbostau da’r wythnos yma ar gynhyrchiant ac ychwanegu gwerth (mae Paul Taylor wedi ysgrifennu un ar y gwahaniaeth rhwng bod yn brysur a bod yn gynhyrchiol ac mae Thomas Oppong wedi ysgrifennu i The Mission ar waith gwerth isel), ac rwy’n meddwl y gallwn roi’r un meddylfryd ar waith yn ein gweithgareddau dysgu — os wnawn ni edrych ar ein gwaith gyda gweledigaeth glir o beth rydyn ni’n ceisio’i gyflawni, gallwn sicrhau ein bod ni’n ychwanegu gwerth go iawn.

A promising shift in health system thinking that supports emergence is away from pilot projects and towards prototypes (Riley et al, 2015). Well-designed pilot projects serve important functions, including testing of innovations before widespread implementation, and making a case for organisational investments. However, in complex systems, it is not likely that a pilot can offer much in the way of guidance for the next implementation: the determinants of success shift with every new context; it is the interaction between the intervention and its context that determines outcome (Pawson, 2013).

Byddai’n hawdd i ddefnyddio prawf a pheilotiaid i ganfod ffyrdd newydd o weithio ac i roi’r gwaith hwnnw ar waith yn gyfan gwbl achos ei fod eisoes wedi’i brofi mewn amgylchedd cymhleth. Gall fframwaith Cynefin fod o gymorth mawr yma — os ydym yn rhoi’r fframwaith ar waith gyda’r dysgu yn ogystal â’r gweithgaredd cychwynnol, yna rydym mewn sefyllfa gwell i sicrhau bod y newid cadarnhaol yma’n cymryd lle.

“In many ways the command and control nature of organisational structures — in place to enact such accountability — runs counter to how successful knowledge-to-action would work best in practice….. People may have job descriptions that limit their responsibilities, or suffer punitive measures for not following rules.”

Rydw i wedi blogio yn barod amdano sut yr oeddwn i’n gobeithio arwain y tîm digwyddiadau mewn ffordd wahanol, ac rwy’n credu bod y blogbost yna’n gysylltiedig â hwn achos bod rhaid i ni fod yn siŵr nad ydy’r wybodaeth ar wahân o’r gwaith. A yw staff yn cael eu grymuso i roi’r hyn maen nhw wedi’i ddysgu ar waith yn y cyd-destunau y maen nhw’n gweithio ynddynt? Neu ydyn nhw’n dal i roi egwyddorion Taylorism ar waith, lle mae gwybodaeth yn nwylo’r rheolaeth ac mae pobl yn gweithio fel cogiau mewn peiriant? Mae’r erthygl hon o’r Economist ychydig yn frawychus, ond dylai ysgogi ni i feddwl amdano sut mae meddylfryd gorchymyn a rheolaeth yn cael ei weithredu mewn cyd-destun digidol. Gallai nawr ychwanegu “arferion gwaith” at y rhestr o resymau pam rwy’n casáu Amazon (mae’r rhain yn dilyn “osgoi treth” a “diystyru preifatrwydd”).

“While Mode 1 research will and should continue, there is a need to rethink the current division of research and practice or policy.”

Dyma le rwy’n credu bod Research in Practice a Research in Practice for Adults yn ychwanegu gwerth. Pan blogiais i ar gyfer Cyfnewidfa Arfer Da Swyddfa Archwilio Cymru amdano fy swydd newydd i, ysgrifennais am sut roeddwn i’n hoffi ei model triongliad.

https://medium.com/media/4b421cba76bbb85f54f428dbf0853bf0/href

Rwy’n hoffi sut maen nhw’n dod ag ymchwil, arfer a phrofiad pobl at ei gilydd gan nad yw’n diystyru cymhlethdod. Mae’n cydnabod nad ydy’r dull o roi dysgu ar waith yn digwydd ym modd achos ac effaith. Mae’r Uned Ymchwil ar Ddefnyddio Ymchwil wedi gwneud lot o waith defnyddiol ar hyn, felly yn yr wythnosau nesaf rwy’n bwriadu gwneud rhywfaint o ddarllen ynglŷn â’i gwaith.

Fel y dywedodd Dez i mi, mae pobl yn gymhleth — ni’n gweithio mewn amgylcheddau cymhleth, nid mewn profion labordy. Rydyn ni’n gweithio’n galed i sicrhau ein bod ni’n byw i fyny i’n henw ni, a bod ymchwil a gwybodaeth yn cael ei roi ar waith mewn gofal cymdeithasol, does dim ots pa mor gymhleth yw’r amgylchiadau.


Cymhlethdod: A allwn ni newid sut ni’n dysgu? was originally published in Gwneud pethau gwell on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Fy wythnos gyntaf i yn RiP/fA: Arweinyddiaeth

Rydw i’n wythnos i mewn i weithio ar gyfer Research in Practice a Research in Practice for Adults, ac mae fe wedi bod yn wych hyd yn hyn. Mae gen i ddigon o ddeunydd ar gyfer sawl blogbost, ond bydd un yn gwneud y tro! Dyma fy adlewyrchiadau cychwynnol ar ôl yr wythnos yma.

Arweinyddiaeth

Roedd fy ngwaith yn Swyddfa Archwilio Cymru yn cynnwys mentora gyda chydweithwyr mewnol ac allanol er mwyn ei helpu nhw i feddwl am sut y gallant alluogi gwasanaethau cyhoeddus i wella, ond dyma’r tro cyntaf i mi reoli staff yn uniongyrchol. Fe wnaethon ni gynnal digwyddiadau diddorol yn Swyddfa Archwilio Cymru a roddodd lot i mi gysidro am natur arweinyddiaeth dda, ac fe wnaethom hefyd gyhoeddi blogbostau gwych fel yr un yma gan Kelly Doonan ar arweinyddiaeth ddigidol. Roeddwn i eisiau adeiladu ar fy steil arweinyddiaeth cyn dechrau’r swydd yma felly rwyf wedi mynd i’r afael â’r theori trwy ddarllen cwpl o lyfrau.

Mae Neil Tamplin eisoes wedi ysgrifennu blogbost wych ar Turn The Ship Around gan David Marquet, felly fel rhywun sy’n credu’n gryf y dylwn ni ddim ail-ddyfeisio’r olwyn, ni fyddaf yn dyblygu’r hyn mae fe eisoes wedi’i ysgrifennu. Ond fe wnâi ychwanegu fideo o TED Talk Marquet, sy’n drosolwg wych. Yn y fideo mae’n disgrifio sut wnaeth ddatganoli penderfyniadau a chyfrifoldeb i’r lefel fwyaf priodol, sef lle mae gwaith yn cymryd lle.

https://medium.com/media/20bcef6512f41e46b663afbf06958d02/href

Yr ail lyfr rydw i wedi bod yn darllen yw Freedom from Command and Control: A better way to make the work work gan John Seddon. Mae hyn yn rhannol oherwydd dydw i ddim yn meddwl rydw i’n arweinydd sy’n gorchymyn ac yn rheoli’n gor-gadarn (ac nad yw fy rheolwyr gorau wedi bod o’r natur honno chwaith), ac hefyd achos rwy’n ffodus y byddai’n arwain tîm galluog sydd wedi adeiladu arbenigrwydd yn ei swyddi.

Rwy’n gweld fy rôl fel Arweinydd Gwas. Ym myd Rheoli Prosiectau Ystwyth, mae fframwaith Scrum yn diffinio’n glir y Meistr Scrum fel Arweinydd Gwas. Mae hyn yn golygu mai fy rôl i fel arweinydd yw helpu’r tîm i gwrdd â’i nodau, ac i ddatblygu a pherfformio mor uchel â phosib. Arweiniodd Steve Lisle o Swyddfa Archwilio Cymru brosiect Archwilio Sydd Ar Flaen y Gad gyda’r math hwn o feddylfryd, ac mae’n rhywbeth yr hoffwn i integreiddio yn fy ngwaith i. Mae’r dyfyniad yma gan Robert Greenleaf, a ddyfeisiodd y cysyniad fel rhan o’i draethawd “The Servant as Leader”, yn un sy’n crynhoi pethau’n dda:

“The servant-leader is servant first… It begins with the natural feeling that one wants to serve, to serve first. Then conscious choice brings one to aspire to lead. That person is sharply different from one who is leader first, perhaps because of the need to assuage an unusual power drive or to acquire material possessions…The leader-first and the servant-first are two extreme types. Between them there are shadings and blends that are part of the infinite variety of human nature.

“The difference manifests itself in the care taken by the servant-first to make sure that other people’s highest priority needs are being served. The best test, and difficult to administer, is: Do those served grow as persons? Do they, while being served, become healthier, wiser, freer, more autonomous?”

Gan fod y tîm eisoes yn gweithredu eu swyddi i’r dim, does yna unrhyw synnwyr mewn symud cam yn ôl. Mae’n werth edrych ar y trydar yma er mwyn darllen llif Twitter ar gyfer cipolwg o beth all ddigwydd os ydych chi’n dychwelyd yn ôl i arweinyddiaeth gorchymyn a rheoli (rhybudd bach i chi, mae yna ychydig o regi ynddo).

Quick story. I worked in a uni bookshop once. A manager, and four new staff including me. About 3 months into the job, our boss was caught..

 — @Grimeandreason

Rwy’n benderfynol o arwain y gwaith yma’n wahanol, ac yn y dyfodol, rwy’n siŵr o rannu’r heriau rwy’n wynebu a’r pethau da ni’n gwneud ar y ffordd.

Gorbwysedd ar reolau

Rydw i wedi blogio’n ddiweddar am gymhlethdod sefydliadol ar ôl i mi hwyluso trafodaeth ar arloesi yn yr Ŵyl Tai (ac mae Paul Taylor wedi blogio ar hyn yn arbennig ar ei flog ef). Yn ddiweddar, rydw i wedi ffeindio bod lot o bobl wedi dweud bod angen iddynt newid eu polisïau i gynnwys mwy a mwy o gafeatau er mwyn amlinellu pa fath o waith na allant ei wneud, sydd yn ychwanegu mwy a mwy o haenau biwrocrataidd. Felly roedd e’n grêt i ddarllen hwn yn Llawlyfr Staff Neuadd Dartington (lle mae Research in Practice a Research in Practice for Adults wedi’i leoli):

“What is it about rules? Love ’em or hate ’em, they can keep things running smoothly or they can divide nations. We could have policies to cover everything (in fact, we almost used to) but as long as you treat your colleagues and yourself with respect and take care of each other, our customers, and our environment you can’t go far wrong.”

Mae’n braf iawn i weithio i sefydliad sy’n gweld hyn fel y ffordd ymlaen!

Mae’n werth edrych hefyd ar y gwerthoedd yr wyf wedi’u tanysgrifio hefyd fel rhan o’m swydd:

Be Inspiring. We draw on our creativity and uniqueness to inspire positive change.

Be Committed. We are committed to creating the best experience for all.

Be Open. We are open, honest, respectful and fair.

Be Collaborative. Working and learning together, we have the courage to challenge and achieve great things

I mi, dyma’r rhinweddau o pam y dylai pobl weithio’n agored (a dyma lyfr arall sydd ar fy rhestr ddarllen i). Er nad yw cyfryngau cymdeithasol bellach wedi’i sgwennu i mewn i fy nisgrifiad swydd fel yr oedd yn fy swydd ddiwethaf, rwy’n credu fod ganddo rôl bwysig i fy helpu i i ddysgu o bobl eraill ac i rannu beth rwy’n dysgu a gwneud. Hefyd, rwy’n gobeithio bydd hyn hefyd yn galluogi mi i gadw fy sgiliau Cymraeg! Rwy’n rili edrych ymlaen at weithio mewn swydd lle mae dysgu yn ganolog i’m rôl, yn enwedig mewn sefydliad sy’n gweld y gwerthoedd uchod fel rhinweddau hanfodol. Mae yna amser cyffrous o’m mlaen i!


Fy wythnos gyntaf i yn RiP/fA: Arweinyddiaeth was originally published in Gwneud pethau gwell on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Gwneud newidiadau mawr

Kelly a fi yn Nyfnaint (Budleigh Salterton i fod yn fanwl gywir)

Cyhoeddais blogbost ddoe ar blog y Gyfnewidfa Arfer Da i rannu fy mod i’n symud i Ddyfnaint i weithio i Research in Practice. Roedd e’n teimlo’n dda i rannu’r newyddion gyda’r byd ehangach, ond roedd e hefyd yn teimlo fel hanner stori, gan fod y rhesymeg dros wneud penderfyniad mor fawr yn un personol.

Dros flwyddyn yn ôl fe wnes i gyfarfod â chariad fy mywyd yn LocalGovCamp, sef anghynhadledd i bobl sy’n gweithio mewn (neu gyda, neu sydd â diddordeb mewn) llywodraeth leol. Doeddwn i heb gynllunio ar gyfer hyn pryd wnes i dal y trên 05:30 o Gaerdydd, ond cymerodd Kelly fy anadl i ffwrdd — mae hi’n hynod o glyfar, doniol a phrydferth. Cwympais mewn cariad â hi’n syth, ond wnaeth e gymryd ychydig o wythnosau i mi i gael fy mhen i o amgylch beth yn union oedd jyst wedi digwydd. Cafodd popeth ei gymhlethu gan fod hi’n byw yng Nghaerwysg.

Mae’n bythefnos nawr nes rwy’n symud i Gaerwysg, ac rydw i’n mynd i flogio amdano bopeth, jyst fel ar ôl anghynhadledd.

Profi, prototeipio, iteru

Roeddwn i wedi bod yn mynd mas gyda Kelly am chwe mis pan es i ar siwrne fawr i Ogledd Cymru gyda fy ffrind a fy nghydweithiwr Ena ar gyfer priodas aelod arall o’r tîm, Bethan. Roedd e’n ddiwrnod hyfryd, ac fe wnaeth y daith pedair awr rhoi cyfle da i ni sgwrsio. Doeddwn i ddim yn gallu gweld ffordd ganolig rhwng byw a gweithio yng Nghaerdydd a rhoi’r gorau i fy swydd a symud i Gaerwysg. Fe wnaeth Ena agor fy llygaid i’r posibilrwydd o weithio o gartref am ddau ddiwrnod yr wythnos yn Ne Orllewin Lloegr. Roedd hyn yn golygu y gallem weld a allem fyw gyda’n gilydd heb gymryd y cam enfawr o symud i Ddyfnaint. Mae cymryd y cam nesaf mewn perthynas wastad yn beryglus, ond nawr roeddwn i’n gallu rheoli’r risg a rhoi’r cyfle gorau i’n berthynas i lwyddo. Byddai’n ddiolchgar i Ena am weddill fy mywyd am y sgwrs honno, ac i Swyddfa Archwilio Cymru am fod mor hyblyg.

Byddwch yn feiddgar, ac yn ddewr

Mae gweithio i Swyddfa Archwilio Cymru wedi golygu fy mod i wedi gorfod fod yn ddiduedd ac yn niwtral yn wleidyddol, sydd wedi bod yn anodd ar adegau. Ond mae fe hefyd wedi golygu bod rhaid i mi fod yn ddewr. Ers ymuno â’r Gyfnewidfa Arfer Da mae fy nghydweithwyr wedi dweud wrtho fi i “ofyn am faddeuant, nid am ganiatâd”. Mae Janet Hughes wedi ysgrifennu blogbost anhygoel am feiddgarwch fel gwerth yn y gwasanaeth sifil. Rydw i wedi meithrin y meddylfryd yma yn fy mywyd gwaith, ac mae hyn wedi ffeindio’i ffordd i mewn i fy mywyd personol.

“fear isn’t always an accurate measure of danger, and that after trepidation there often comes great relief and reward.”

Fe wnaeth e gymryd mwy o amser nag y dylai fe wedi i mi symud o Aberystwyth i Gaerdydd pum mlynedd yn ol. Doeddwn i ddim yn teimlo’n arbennig o ddewr am adael fy nghartref, teulu a ffrindiau yng Ngorllewin Cymru. Roeddwn i’n teimlo’n ansicr iawn i ddweud y gwir. Ond gadael oedd y peth iawn i’w wneud. Ar ôl gwneud hynny, rwy’n teimlo’n fwy parod i symud y tro yma. Ie, mae’n newid mawr, ond trwy fod yn feiddgar rwy’n gallu ffeindio allan os allwn wneud i’r berthynas yma i weithio. Ac mae hynny’n hynod o gyffrous.

Mae popeth amdano bwrpas

Mae gweithio o gartref yn Nyfnaint wedi fy ngalluogi i edrych yn fanwl ar beth rwy’n gwneud ar gyfer fy mywoliaeth a pam rwy’n gwneud y gwaith rwy’n gwneud. Ysgrifennais blogbost sbel yn ôl am reoli amser a chydbwysedd bywyd a gwaith. Dyma beth wnes i ddweud:

“Os ydych chi’n edrych i fod yn fwy effeithlon er mwyn gwneud gwaith diddiwedd, yna mae’n debyg na fyddwch yn osgoi’r straen rydych chi’n ceisio osgoi. Ond os ydych chi’n edrych i gydbwyso’ch bywyd yn well, mae’n gallu’ch helpu chi i sicrhau eich bod chi’n canolbwyntio ar ble mae gan eich gwaith y gwerth mwyaf. Mae’r dull yma wedi gwneud fy ngwaith yn fwy boddhaol, ac mae fe wedi fy ngalluogi i i ganolbwyntio ar fy mywyd personol a gwneud mwy o’r pethau sy’n bwysig i mi.”

Y ferch fwyaf cŵl yn y byd?

Pum mis lawr y lein, ac rydw i wedi bod yn meddwl am bwrpas fy ngwaith a sut mae’n ffitio i mewn i fy mywyd. Rwy’n gweithio’n galed i wneud bywydau pobl yn well — mae hynny wedi bod yn ffocws i mi ers i mi ddechrau fy swydd gyntaf yng Nghyngor Gweithredu Gwirfoddol Cymru yn ôl yn 2005. Ond rydw i hefyd yn gwybod fy mod i’n gweithio i fyw, a dydw i ddim yn barod i wneud yr aberth anhygoel a wnaeth fy nhad pan oeddwn i’n tyfu i fyny, er bod yr aberth hynny wedi rhoi cymaint o gyfleoedd mewn bywyd i mi. Mae bod yn llystad wedi gwneud i mi sylweddoli fy mod i byth eisiau gweithio ar ddydd Nadolig fel fy nhad i, ac mai’r defnydd gorau o’ch amser yw i’w wario fe gyda’r bobl chi’n caru. Rwy’n teimlo bod fy mhwrpas gwaith wedi’i sortio; nawr rwy’n teimlo fel bod pwrpas fy mywyd i wedi’i sortio hefyd.


Gwneud newidiadau mawr was originally published in Gwneud pethau gwell on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Rhyddhau Data Agored

Rydw i wedi blogio o’r blaen ar sut y mae Swyddfa Archwilio Cymru yn ystyried herio ein defnydd presennol o ddata a thechnoleg fel rhan o’r prosiect Archwilio sydd ar Flaen y Gad. Roedd fy rhan i o’r brosiect yn edrych ar sut rydyn ni’n mynd i’r afael â data.

Sut mae Data Agored yn ffitio i mewn i gaffael data?

Mae’r diagram isod yn dangos y rhesymeg y tu ôl i fy ngwaith i. Yn fy marn i, mae rhaid i ni rannu’r data sydd gennym er mwyn i ni ddatblygu ein perthynas â’r cyrff sy’n gleientiaid fel y gallwn gasglu data’n effeithiol. Mae rhan o hyn ynglŷn â “bod y newid yr ydych chi’n dymuno ei weld.” Mae rhai pobl yn meddwl bod archwilwyr yn bobl sy’n ymwrthod â risg, ond yn y Gyfnewidfa Arferion Da rydym wedi gweld ein bod ni’n galluogi eraill i wneud yr un peth pan fyddwn yn gweithio mewn ffordd wahanol. Mae nifer o awdurdodau lleol wedi adrodd yn ôl inni am sut y maen nhw wedi gallu herio cyfyngiadau’r gwefannau a’r cyfryngau cymdeithasol y maen nhw’n cyrchu oherwydd y ffordd rydyn ni’n rhannu gwybodaeth. Drwy sicrhau bod data ar gael yn agored, gallwn ddangos mai ychydig o risg sydd yna, cyn belled â bod y broses yn cael ei rheoli’n dda.

Fel y soniais yn fy nodyn gwreiddiol, roedd dod o hyd i set ddata priodol yn fwy heriol nag yr oeddwn wedi disgwyl, gan nad oes gennym yr hawl i rannu’r data yr ydym yn ei gasglu o bob cleient yn ystod ein harchwiliadau. Fodd bynnag, ar ôl ychydig o ymchwil, canfuom y data y tu ôl i Adroddiad Datganiadau Ariannol Llywodraeth Leol, sef adroddiad ar gyfrifon cyrff llywodraeth leol. Roedd hwn yn ddata diogel i’w ryddhau oherwydd ei fod eisoes ar gael ar wefan pob cyngor fel rhan o’u cyfrifon, ond ni yw’r unig sefydliad sy’n casglu’r data hwn. Dadansoddir y data yn yr adroddiad ar sail genedlaethol, ond drwy ryddhau’r set ddata gallwn alluogi cynghorau a rhanddeiliaid eraill sydd â diddordeb i edrych ar y data fesul sir, a chymharu a chyferbynnu eu cyfrifon yn erbyn eraill. Defnyddir y data gan Swyddfa Archwilio Cymru i gefnogi gwaith archwilio lleol ac ar gyfer meincnodi cyffredinol. Mae’r adroddiad ei hun yn edrych ar ansawdd y cyfrifon, ac mae’n seiliedig ar y data sy’n cael ei ryddhau cyn gwelliannau — nid ydym yn olrhain addasiadau cyfnodau blaenorol.

Sut aethom o gwmpas gwneud y data hwn yn agored?

Ein man cychwyn oedd taenlen a ddefnyddiwn yn fewnol sy’n cynnwys y setiau data sy’n dyddio’n ôl i 2008–09. Roeddem ychydig yn siomedig i ffeindio mas bod y gofynion ar awdurdodau lleol i ddarparu’r data hwn yn y strwythur hwn bellach wedi newid ac felly na fydd data cymharol ar gael y flwyddyn nesaf. Fodd bynnag, roedd y set ddata hon yn brawf da ar gyfer ein dull. Yn y tymor hirach, byddai’n werth inni edrych ar sut y gallem wneud data di-dor ar gael er mwyn lleihau baich y gofynion adrodd. Mae gan Lucy Knight o Gyngor Sir Dyfnaint enghraifft ddefnyddiol yn ei darlith amser cinio ar gyfer y Sefydliad Data Agored ar ‘Gwneud i Ddata Agored Ddigwydd mewn Llywodraeth Leol’.

https://medium.com/media/0d788ff0f60ab1f75a8d194273a47dbc/href

Fe wnaethom ddefnyddio blogbost Hendrik Grothuis ar wneud data’n agored a Rhestr Wirio Defnyddwyr y Sefydliad Data Agored fel canllawiau bras ar gyfer y broses. Ein cam cyntaf wrth lanhau’r data oedd gweld pa ddata yr oedd gennym yr hawl i’w rannu, a pha ddata oedd eisoes ar gael o ffynonellau eraill. Fe wnaethom benderfynu gael gwared ar y data a oedd eisoes ar gael drwy StatsCymru er mwyn osgoi dyblygu, ond pe baech chi’n meddwl am ddefnyddio rhai o’r rhain, efallai y bydd y rhain yn fan cychwyn da:

Wedyn fe wnaethom ddefnyddio CSV Lint i weld a oedd y ffeil yn ddarllenadwy. Roeddem yn falch o ddarganfod bod gennym ffeil ddilys, ond canfuom hefyd ffyrdd y gallem ei gwella. Fe wnaethom droi’r set ddata o gwmpas fel bod yr eitemau data yn mynd yn llorweddol a’r blynyddoedd yn mynd yn fertigol. Fe wnaethom hefyd greu gwerth nwl i ddangos lle nad oedd y data ar gael. Roedd ymchwil sydyn ar Google yn ddigon inni ddarganfod sut i nodi celloedd gwag.

Fel sefydliad sector cyhoeddus yng Nghymru, mae’n ofynnol inni sicrhau bod y data ar gael yn ddwyieithog, ac felly fe wnaethom ei anfon at y cyfieithwyr i wneud yn siŵr fod pob term technegol yn hollol gywir gennym.

Cyhoeddi’r data

Pan ddaeth yn fater o gyhoeddi’r data, fe wnaethom benderfynu ei gyhoeddi fel rhan o’r blogbost yma ar flog Y Gyfnewidfa Arfer Da. Byddai’r set ddata yn edrych yn unig iawn ar lwyfan Data Agored ar hyn o bryd, ond y gobaith yw y gallwn nodi setiau data eraill y gallwn eu rhyddhau wrth symud ymlaen. Buom yn edrych ar lwyfannau posibl y gellid eu defnyddio, gan gynnwys dewisiadau ffynhonnell agored fel CKAN a DKAN (y byddai’r ddau ohonynt yn integreiddio gyda’n System Rheoli Cynnwys Drupal), yn ogystal â llwyfannau sy’n seiliedig yn y cwmwl fel Socrata. Fel sefydliad rydym yn symud i’r cwmwl pan fydd hynny’n gwneud synnwyr, ond efallai bod pethau y gallem eu dysgu oddi wrth Barth Arloesi Archwilio’r Alban, a sefydlwyd i alluogi eu staff i roi prawf ar feddalwedd a llwyfannau newydd mewn gofod sy’n cael ei reoleiddio’n ysgafn. Mae hyn yn rhoi’r cyfle i staff roi prawf ar ffyrdd newydd o weithio.

Fel y nodwyd yn ein gweminar ddiweddar ar Safonau Agored, rydym wedi dewis cyhoeddi’r data mewn CSV yn hytrach na ffurf berchnogol fel Excel. Mae hyn yn golygu y gall gael ei ddefnyddio gan amrywiaeth eang o feddalwedd, a, gobeithio, gan amrywiaeth mor eang o bobl â phosibl.

Bellach, ein cyfrifoldeb ni yw sicrhau bod modd canfod y data hwn drwy ei dagio’n effeithiol, a byddwn hefyd yn rhoi cyhoeddusrwydd i’r set ddata drwy’r rhwydweithiau yr ydym wedi eu hadeiladu drwy ein gwaith blaenorol ar Ddata Agored. Ein her nesaf yw ffeindio mas sut y defnyddir y data. Felly, os byddwch yn defnyddio’r set ddata, byddem wrth ein bodd i gael eich adborth ar y fformat ac i gael gwybod sut y gwnaethoch ei defnyddio.

Dysgu o Lywodraeth Cymru

Roedd Llywodraeth Cymru yn gymorth mawr drwy gydol fy ngwaith ar y Prosiect Archwilio sydd ar Flaen y Gad. Fe wnaethon nhw rannu pethau yr oeddent wedi eu dysgu o’u gwaith nhw, ac fe wnaethom hefyd fynychu cyfarfodydd gyda’n gilydd i ddysgu mwy am ddulliau Cyngor Caerdydd a Chyngor Sir Fynwy. Roedd yn ddiddorol iawn clywed bod staff Llywodraeth Cymru eu hunain yn defnyddio StatsCymru i rannu ac i gasglu data gan ei fod yn agored ac yn dryloyw. Mae hyn yn rhywbeth i ni feddwl amdano ar ein siwrne ein hunain — sut allwn ni wneud data yn fwy hygyrch ar gyfer rhanddeiliaid mewnol ac allanol.

Fe wnaethom ddefnyddio ymagwedd Llywodraeth Cymru tuag at Metadata fel templed ar gyfer ein gwaith ein hunain. Set o ddata yw Metadata sy’n disgrifio ac yn rhoi gwybodaeth am ddata arall, ac mae’n wirioneddol bwysig oherwydd ei bod yn rhoi cyd-destun o gwmpas y data sy’n cael ei rannu. Gellwch weld y Metadata ar waelod y neges hon ochr yn ochr â dolen gyswllt at y data ei hun.

Adborth

Mae eich adborth am ein dull yn bwysig iawn. Gan mai prawf cychwynnol yw hwn o sut y gallem wneud data yn agored ac yn barod i’w rannu, fe fyddwn yn defnyddio’ch adborth i ddylanwadu ar sut y gallai’r agenda yma symud ymlaen. Rydym yn awyddus iawn i edrych ar sut y gallwn wneud gwell defnydd o ddata er mwyn cynorthwyo gwasanaethau cyhoeddus i wella, a hefyd i fod yn gyson o ran ein ffordd ni o weithredu’n ddigidol. Mae Archwilydd Cyffredinol Cymru yn trafod galluogi arloesedd drwy risgiau sydd wedi eu rheoli’n dda o flaen pob un o’n digwyddiadau rhannu dysgu. Rydym yn bwriadu rhannu ein dysgu ni ein hunain fel y gall pobl ddysgu oddi wrth ein profiadau, hyd yn oed os maen nhw’n brofiadau gwael. Rydym o hyd yn dweud nad oes diben ailddyfeisio’r olwyn. Drwy weithio mewn ffordd agored a thryloyw, rydym yn gobeithio y gall sefydliadau adeiladu ar yr hyn yr ydym ni’n ei wneud fel y gallant rannu data mor effeithiol â phosibl er mwyn gwella’r gwasanaethau y maent yn eu darparu.

Set Data: Datganiadau Ariannol Llywodraeth Leol

Metadata

https://medium.com/media/ba76b2dfdb1def526bdbe32651e73cf1/href

Geirfa

Cafodd y blogbost yma ei gyhoeddi’n wreiddiol ar flog Cyfnewidfa Arfer Da Swyddfa Archwilio Cymru.


Rhyddhau Data Agored was originally published in Gwneud pethau gwell on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Astudio a diben: Meddwl ar ffurf systemau a gwasanaethau cyhoeddus

Ar ôl cael ysbrydoliaeth gan sgyrsiau â Kelly Doonan a Sianel Llyfrau GovCamp Cymru ar Slack, rwyf newydd orffen darllen “The Whitehall Effect” gan John Seddon. Disgrifiwyd y llyfr fel “gyfrif digyfaddawd o’r ffordd y mae Whitehall wedi gwaethygu gwasanaethau cyhoeddus yn systematig ac yn wrthnysig”, felly doeddwn i ddim yn disgwyl darllen rhywbeth ysgafn. Mae Seddon hefyd yn weddol feirniadol am rôl archwilio ac arolygu, felly dydw i ddim yn hollol siŵr y byddai eisiau cael ei ddal mewn lifft gyda mi. Wedi dweud hynny, rwy’n siŵr yr hoffai gael sgwrs dda â mi amdani. Dyma’r hyn a ddysgais o’r llyfr:

Diben

Yn ddiweddar, cynhaliodd y Gyfnewidfa Arfer Da ein diwrnod i ffwrdd cyntaf fel tîm er mwyn rhoi cyfle i ni feddwl a ydym yn gweithio mor effeithiol ag y gallem. Roedd rhywfaint o drafodaeth am sut rydym yn mesur llwyddiant, rhywbeth rwyf wedi meddwl amdano gryn dipyn ers fy rôl flaenorol, lle roedd targedau arianwyr yn golygu fy mod yn cyfrif pethau nad oedden nhw mewn gwirionedd yn dangos gwelliant gwasanaeth. Yn y pen draw, roeddwn i’n mesur pethau fel nifer y tanysgrifwyr i’n cylchlythyr. Gofynnwyd i ni wneud hyn gan ei fod yn rhywbeth hawdd ei fesur, sy’n cyferbynnu â’r dasg anodd o ddangos tystiolaeth o newid gwasanaeth gwirioneddol. Pwynt Seddon yw bod y fath feddwl yn creu diben mewn ffaith (cael mwy o danysgrifwyr) yn lle’r diben gwirioneddol (hwyluso gwelliant). Drwy ddeillio mesuriadau o safbwynt cwsmer o ddiben y sefydliad, rydym yn mesur pethau sydd o bwys.

Wrth gymhwyso hyn i’n gwaith, pe baem yn mesur llwyddiant yn ôl nifer y cynrychiolwyr sy’n mynd i’n digwyddiadau, gallem roi’r gorau i wneud gwaith ar bethau fel Safonau Agored a chanolbwyntio ar bynciau poblogaidd yn lle hynny, er ein bod yn gwybod bod eu defnydd yn cefnogi integreiddio gwasanaethau cyhoeddus. Dylai ein mesuriadau go iawn ddeillio o’n diben, sef helpu gwasanaethau cyhoeddus i wella a chyflwyno gwasanaethau gwell. Mae hyn yn golygu edrych ar ganlyniadau yn hytrach nag allbynnau — mae angen i ni barhau â’n dull gwerthuso lle rydym yn dangos tystiolaeth o sut mae ein gwaith wedi arwain at wella gwasanaethau cyhoeddus.

Dysgu o…. astudio

Mae John Seddon yn myfyrio ar System Gynhyrchu Toyota yn y llyfr. Mae’n siarad am sut mae adnoddau’r broses wedi cael eu defnyddio fel rhan o fethodoleg ddarbodus i gyflawni arbedion.

Dyma ychydig o gefndir i chi — datblygodd Toyota gortyn Andon, sy’n grymuso gweithwyr i stopio’r broses gynhyrchu pan mae yna broblem a galw am help. Roedd hyn yn groes i’r ffordd gonfensiynol o feddwl, gan fod pobl yn meddwl y byddai hyn yn arafu cynhyrchiant. Digwyddodd hynny ar y cychwyn, cyn iddyn nhw ddechrau cynhyrchu’n gyflymach, yn rhatach ac yn fwy dibynadwy.

Yr hyn mae Seddon yn cynghori yn ei erbyn yw rhoi’r adnoddau hynny ar waith heb ddeall yn gyntaf y cyd-destun mae pobl yn gweithio ynddo, sy’n arbennig o wir mewn amgylcheddau gwasanaethau cyhoeddus cymhleth. Rydym wedi blogio o’r blaen ar sut gellir defnyddio Fframwaith Cynefin er mwyn deall y broses o ddefnyddio’r adnoddau hyn yn well pan fo’r berthynas rhwng achos ac effaith yn aneglur.

Felly sut rhoddodd Toyota hynny ar waith? Mae Seddon yn sôn y byddai Ohno yn “darlunio cylch sialc ar lawr y ffatri ac yn dweud wrth ei reolwyr am sefyll yno ac astudio’r system ar waith, ar y llawr.” Prin y rhoddir adnoddau arwyddocaol i’r cam astudio hwn yn y sector cyhoeddus, ond mae’n rhywbeth y mae sefydliadau fel Ricoh UK yn ei wneud drwy fat Gemba ac mae Gwasanaeth Digidol y Llywodraeth yn ei wneud drwy ganolbwyntio ar anghenion defnyddwyr.

Roeddwn i’n cytuno â hyn gan mai egwyddorion sylfaenol ein tîm yw nad yw un ateb yn addas i bawb ac y dylai pobl geisio addasu, nid mabwysiadu’r dulliau rydym yn eu rhannu. Felly, mae’r cam astudio’n allweddol er mwyn deall sut y gellir rhoi unrhyw beth sy’n cael ei ddysgu o waith y Gyfnewidfa Arfer Da ar waith. A throi’n ôl at enghraifft Toyota, ni fydd gosod cortyn Andon yn gwella ansawdd ceir ynddo’i hun. Mae angen rhoi’r meddwl sydd y tu ôl i’r cortyn ar waith hefyd. Ni ellir disgwyl yr un canlyniadau heb y meddylfryd iawn neu os nad yw’r sefydliad wedi cymryd y camau priodol i rymuso staff.

Ble awn ni nesaf?

Os hoffech gael mwy o wybodaeth am y cam astudio, mae Simon Pickthall wedi ysgrifennu blogbost gwych i ni ar sut mae astudio’n lliniaru risg. Yn y gorffennol, mae hefyd wedi edrych ar sut mae Vanguard yn defnyddio profiadau normadol er mwyn annog ymrwymiad mewn post ardderchog arall.

Os hoffech weld enghreifftiau o sut mae gwasanaethau cyhoeddus Cymru yn rhoi Meddwl Systemau ar waith, rhannodd Dilwyn Williams, Cyngor Gwynedd, â ni sut mae’n gwneud hynny’n union, a rhannon ni hefyd sut defnyddiodd Cyngor Sir Fynwy ddull FISH (Find Individiual Solutions Here) yn ein seminar Atal. Mae’r fideo isod yn drosolwg gwych o’r hyn maen nhw’n ei wneud.

https://medium.com/media/d609bccecc28eb6f3e2dc2b0cc5c9d32/href

O’m rhan i, byddaf yn meddwl am feddwl! Rwy’n mynd i feddwl am sut rydym yn cymhwyso’r cam astudio hwn i’n gwaith, a hefyd yn trosglwyddo rhywfaint o’r meddwl hwn ynghylch mesuriadau i’n dulliau gwerthuso. Wrth i ni weithio i wella gwasanaethau cyhoeddus, mae’n bwysig i ni weithredu ar yr hyn a ddywedwyd, a bod ein mesuriadau wir wedi deillio o ddiben er mwyn i ni gefnogi sefydliadau yng Nghymru yn effeithiol i gyflwyno gwasanaethau cyhoeddus gwell.

Cafodd y blogbost yma ei gyhoeddi’n wreiddiol ar flog Cyfnewidfa Arfer Da Swyddfa Archwilio Cymru.


Astudio a diben: Meddwl ar ffurf systemau a gwasanaethau cyhoeddus was originally published in Gwneud pethau gwell on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Galluogi staff i ddefnyddio data’n well

Yn fy ngwaith ar y prosiect Archwilio sydd ar Flaen y Gad, rydw i wedi bod yn edrych ar sut y gallwn dynnu data o gyrff cyhoeddus at ei gilydd mewn ffordd sy’n agored i bawb ac yn hawdd cael gafael arno fel y gallwn ni fel archwilwyr gael mewnwelediad pellach. Fe wnaeth y Tîm Archwilio Iechyd wirfoddoli i weithio gyda ni fel y gallem edrych i weld beth allai hyn ei olygu’n ymarferol.

Fe wnes i ddatblygu personau ar gyfer staff mewn swyddogaethau amrywiol fel y gallem ddod i wybod mwy am y gwaith yr oedd angen i ni ei wneud. Roedd hyn yn help mawr i ni wrth i ni nodi sut y mae amser ymchwil yn cael ei ddefnyddio a phwy sy’n gwneud y gwaith ymchwil hwnnw.

Yr adborth a dderbyniais oedd ei bod yn anodd cael mynediad at ddata, felly rydym wedi datblygu prototeip i ddod â data a gwybodaeth iechyd defnyddiol at ei gilydd mewn un lle.

Dulliau profi

Prawf o gysyniad yw ein hymgais gychwynnol i ddod â’r data hwn at ei gilydd mewn un lle er mwyn gweld sut y gellid datblygu hyn ymhellach. Ar y dechrau, roeddem yn meddwl am geisio creu tudalen ar gyfer pob Bwrdd Iechyd, yn ogystal â thudalen ar gyfer gwaith cenedlaethol sy’n ymdrin â Chymru gyfan neu’r DU gyfan. Wrth inni ddyfalu sut y byddai prototeip yn edrych, fe wnaethom benderfynu defnyddio’r enghraifft genedlaethol fel ein prawf.

Fe wnaethom benderfynu defnyddio Sharepoint Online oherwydd ei fod yn rhoi’r cyfle inni edrych ar sut y gallem ddatblygu ein defnydd o’r gwasanaeth i wneud data yn fwy hygyrch yn fewnol. Fe wnaeth hyn gweithio fel prawf cychwynnol, ond doedd e ddim yn bosib i ni rannu’r safle i bawb o fewn y mudiad, gan ein bod ni’n profi’r fersiwn yma o’r meddalwedd gyda grŵp bychan o ddefnyddwyr. Roedden ni eisiau rhannu’r canlyniadau drwy’r sefydliad i gyd fel y gallai archwilwyr ystyried a fyddai’r dull yma’n ddefnyddiol yn eu gwaith nhw. Felly penderfynom roi’r wybodaeth ar ein mewnrwyd (y Hwb), sy’n safle Drupal.

Fe wnaethom ddefnyddio adborth o’r Swyddog Cefnogi Perfformiad er mwyn dod â phorthwyr gwybodaeth at ei gilydd i arbed amser ymchwilio. Fe wnaethom greu widgets o borthwyr RSS lle roeddent ar gael (Really Simple Syndication, sy’n darparu cynnwys sy’n newid yn gyson o’r we, fel safleoedd newyddion, blogiau a chyhoeddwyr ar-lein). Hefyd fe wnaethom gynhyrchu ein widget ein hunain (cymhwysiad bychan y gellir ei osod o fewn tudalen ar y we) ar gyfer cyfrifau Twitter, a gynhyrchwyd o restr ar gyfrif y Gyfnewidfa Arfer Da. Fe wnaethom sefydlu’r porthwyr hyn fel I-Fframiau o fewn y safle.

Gwneud data yn fwy cyfeillgar i ddefnyddwyr

Roedden ni hefyd eisiau gwneud data’n haws i’w ddeall a’i ddefnyddio. Roedd teimlad cryf ymhlith y staff a gyfwelais na ddylai gwybodaeth a dealltwriaeth o ddata gael ei chladdu allan o gyrraedd ac felly buom yn edrych i weld sut y gallem wneud data’n fwy hygyrch.

Fe wnaethom benderfynu defnyddio Microsoft Power BI (cyfres o offer dadansoddi busnes i ddatblygu mewnwelediad) i wneud setiau data iechyd yn fwy hygyrch ac yn haws i’w ddeall. Roedd hyn yn meddwl nad oedd angen inni brynu unrhyw feddalwedd ac y gallem gynnal y data’n uniongyrchol drwy Power BI. Wnaethon ni ddim defnyddio unrhyw ddata sensitif ar gyfer ein prawf ac felly doedd ei gyhoeddi yn syth ar y we ddim yn broblem. Roedd yr adborth wnaethon ni gael o staff yn gymysglyd ynghylch a ddylai’r safle gynnwys data preifat, ac felly bydd angen inni edrych ar ein dewisiadau eto os byddwn yn dewis mynd i lawr y llwybr yma.

Mae’r setiau data a ddefnyddiwyd gennym ar gael yn gyhoeddus ac yn defnyddio APIs (Rhyngwynebau Rhaglennu Cymwysiadau, sy’n cael gafael ar nodweddion neu ddata system weithredu, cymhwysiad, neu wasanaeth arall ar y we). Mae hyn yn golygu bod offer data Power BI wedi eu cysylltu’n uniongyrchol â StatsCymru ar gyfer y data fel nad oes angen lawrlwytho data â llaw ar ôl ei osod i fyny. Mae hyn hefyd yn golygu ein bod ni bob amser yn defnyddio’r data mwyaf cyfredol sydd ar gael.

Ble ydyn ni’n mynd o fan hyn?

Mae defnydd ein prototeip bellach wedi’i ddatblygu a’i ymestyn fel y gellir ei ddefnyddio ar gyfer prosiect Gofal Sylfaenol mewn iechyd. Mae hyn yn meddwl y gall fy nghydweithwyr ei ddefnyddio i ddadansoddi data ar gyfer eu Bwrdd Iechyd eu hunain, felly mae’n wych gwybod bod y gwaith wedi bod o werth ymarferol yn barod.

Mae ein defnydd o ddyfeisiadau ac API yn golygu mai ychydig iawn o waith sydd ei angen i gynnal y wybodaeth gyfredol sy’n cael ei dal ar y safle. Fodd bynnag, os bydd arnom eisiau datblygu’r data y mae’n ei ddal, bydd angen inni feddwl pwy sy’n mynd i fod yn gyfrifol am ei gynnal, pe bai’n cael ei ystyried yn werthfawr.

Y cam nesaf i ni fel sefydliad yw defnyddio’r personau a gynhyrchwyd gennym, yn ogystal ag adborth anffurfiol o’r gwaith hwn, i weld sut y byddai safle a gwasanaeth data effeithiol yn edrych, a sut y gellid addasu hynny ar gyfer rhannau eraill o’r sefydliad. Bydd hynny’n ein galluogi i ddysgu oddi wrth unrhyw gamgymeriadau a wnaethom fel ein bod yn gwneud pethau’n wahanol yn y dyfodol, a hefyd adeiladu ar ein llwyddiannau. Ac os gallwn adeiladu ar y dysgu hwnnw, byddwn mewn sefyllfa dda i ddatblygu ein gwaith er mwyn bod y Swyddfa Archwilio arloesol yr ydym am fod.

Cafodd y blogbost yma ei gyhoeddi’n wreiddiol ar flog Cyfnewidfa Arfer Da Swyddfa Archwilio Cymru.


Galluogi staff i ddefnyddio data’n well was originally published in Gwneud pethau gwell on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Newid ymddygiad ar gyfer gwasanaethau cyhoeddus digidol gwell

Cynhaliodd Cyfnewidfa Arfer Da Swyddfa Archwilio Cymru ddigwyddiad ar Ailddylunio gwasanaethau cyhoeddus: Pwysigrwydd strategol llwyfannau digidol y llynedd. O’n safbwynt ni, bu’n ddigwyddiad llwyddiannus iawn. Cawsom y sgorau boddhad uchaf erioed ar gyfer unrhyw seminar a gynhaliwyd gennym, a bu’n ffordd ddefnyddiol i’n siaradwyr hefyd gyfleu syniadau ynghylch sut roeddent yn datblygu eu harfer da. Dywedodd y Cynghorydd Barry Parsons wrthym fod y seminar wedi bod yn hynod o werthfawr iddo, ac yn sicr roeddwn i’n teimlo bod y gweithdy a gyflwynodd gyda Carl Haggerty yn ysgogi’r meddwl — i’r fath graddau fel fy mod o ganlyniad wedi blogio amdano.

Roedd y blogbostau ar y seminar yn rhai o’r rhai mwyaf poblogaidd rydym erioed wedi eu hysgrifennu. Gwnaethom hefyd brofi rhai ffyrdd newydd o weithio drwy ddatblygu personau gydag Y Lab i gael y proffil cywir o ran cynrychiolydd. Ar y cyfan, roedd hyn yn llwyddiannus am ein bod wedi llwyddo i ddenu staff a oedd am i’w gwasanaethau fod yn fwy ystwyth ac ymatebol i anghenion defnyddwyr; staff a oedd am weithio ar draws ffiniau gwasanaethau cyhoeddus; a staff sy’n meddwl y gall y dull digidol gael ei ddefnyddio i ddiwygio gwasanaethau cyhoeddus.

Fodd bynnag, ni wnaethom lwyddo’n llwyr i gyrraedd pob un o’r cynrychiolwyr roeddem am eu cyrraedd. Wrth gynllunio’r seminar sylweddolwyd bod bwlch rhwng pobl sydd â’r awdurdod efallai ond nid yr arbenigedd i alluogi gwasanaethau digidol, a’r rhai sydd â’r arbenigedd ond nid yr awdurdod. Roeddem yn gobeithio y byddai’r seminar yn gyfle i wneuthurwyr penderfyniadau gysylltu â’r bobl sy’n gwybod sut i drawsnewid yn ddigidol. Yn anffodus, nid oedd llawer o wneuthurwyr penderfyniadau yno.

Digidol fel galluogydd

Bydd digidol yn thema allweddol yn ein gwaith dros yr ychydig flynyddoedd nesaf, felly rydym wedi penderfynu rhoi cynnig ar rywbeth gwahanol ar gyfer yr ail seminar ddigidol. Rydym yn mynd i ddefnyddio dull ar sail asedau o weithio gyda’r sgiliau sydd gennym yn yr ystafell ac edrych i weld sut y gall y rhai sy’n bresennol gyflawni newid digidol yn eu sefydliadau.

Mae Paul Taylor o Bromford wedi ysgrifennu blogbost gwych ar sut y gall sefydliadau rwystro creadigrwydd cymunedol. Ynddo mae’n myfyrio ar sut y gall amgylcheddau sefydliadol sy’n rheoli rwystro cryfderau dinasyddion a chymunedol hefyd. Mae hyn yn cysylltu’n berffaith â’r meddylfryd a ddatblygwyd gennym.

Roedd y darnau cyntaf o waith a wnes i pan ymunais â Swyddfa Archwilio Cymru yn ymwneud â thema rheoli asedau. Rwy’n cofio meddwl ei fod yn bwnc gwirioneddol ddiflas, ond mewn gwirionedd roedd yn gyflwyniad perffaith i athroniaeth y Gyfnewidfa Arfer Da. Gwnaeth fy nghydweithiwr Ena Lloyd wneud i mi feddwl yn hollol wahanol am yr holl beth — doedden ni ddim yn chwilio am adeiladau a oedd yn cynnwys y dechnoleg ddiweddaraf, ond yn hytrach roeddem yn chwilio am adeiladau a oedd yn gwneud gwasanaethau cyhoeddus a chymunedau yn well. Roeddem yn edrych am ganlyniadau gwell i bobl, nid ystadegau. Rwy’n cofio mwynhau ein seminar ar Reoli Cyfleusterau yn fawr, sef rhywbeth na fyddwn wedi credu a fyddai’n bosibl rai misoedd yn gynt. Trefnais i Charlotte Lythgoe o Ganolfan Mileniwm Cymru ddod i gynnal gweithdy lle yr edrychodd ar symud y tu hwnt i ddulliau steil yn lle sylwedd a chyflawni newid go iawn.

Sleid o gyflwyniad Charlotte Lythgoe am mynd tu hwnt i “Eco Bling”

Rydym yn ystyried cynnwys y meddylfryd hwn yn ein seminar ddigidol ar gyfer y blwyddyn yma. Byddwn yn ystyried sut y gall digidol alluogi gwasanaethau cyhoeddus gwell, yn hytrach na meddwl amdano fel diben ynddo’i hun ac ohono’i hun. Byddwn yn ystyried rhoi’r wybodaeth a’r adnoddau i’r rhai sy’n ceisio gwireddu newid er mwyn sicrhau bod eu sefydliadau yn addas at y diben yn yr unfed ganrif ar hugain.

Bydd Kelly Doonan o Gyngor Sir Dyfnaint yn edrych ar rai o’r prosiectau digidol y bu’n gweithio arnynt yn y cyngor a sut y nododd ac y gweithiodd gyda’r grym a oedd ganddi i wneud i bethau newid. Bydd Stephen Lisle a fi yn rhannu’r hyn a ddysgwyd o brosiect Archwilio Sydd ar Flaen y Gad gan Swyddfa Archwilio a ddatblygwyd i osgoi biwrocratiaeth sefydliadol draddodiadol a strwythurau pŵer. Bydd Esko Reinikainen yn cynnal gweithdy ar symud o reoli rhaglenni i addasu digidol ac fe dydd David Jones yn arwain sesiwn ar sut i gael aelod anweithredol i brynu mewn i brosiect digidol

Mae’r Gyfnewidfa Arfer Da yn gweithio ar ein hastudiaeth genedlaethol gyntaf eleni, sy’n canolbwyntio ar newid ymddygiad. Yn y sesiwn olaf bydd Chris Bolton (whatsthepont) yn arwain trafodaeth ar sut y gall y rhai sy’n bresennol ystyried newid ymddygiad a gweithredu dull o feddwl yn ddigidol yn eu sefydliadau.

Adborth

Fel y dangoswyd uchod, rydym yn brosiect iteraidd sy’n adeiladu ar ein dysgu wrth i ni symud ymlaen. Mae’r gwaith o ddatblygu’r seminar hon wedi cael ei seilio i raddau helaeth ar ganlyniad ein gwaith blaenorol. Yn debyg i’r digwyddiad ei hun, rydym yn waith ar droed, yn ystyried bob amser sut i ddatblygu’r ffordd rydym yn gweithio er mwyn diwallu anghenion ein rhanddeiliaid, ac yn bwysicaf oll, bobl Cymru yn y ffordd orau. Mae’r digwyddiad hwn ond yn digwydd oherwydd y safbwyntiau a’r syniadau a gawsom. Os oes gennych unrhyw syniadau ar sut y gallwn wella ein gwaith ar y thema hon neu unrhyw thema arall, hoffem glywed gennych.

Cafodd y blogbost yma ei gyhoeddi’n wreiddiol ar flog Cyfnewidfa Arfer Da Swyddfa Archwilio Cymru.


Newid ymddygiad ar gyfer gwasanaethau cyhoeddus digidol gwell was originally published in Gwneud pethau gwell on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Gall ariannu torfol helpu i ail-lunio gwasanaethau?

Fel rhywun sydd ddim yn gwybod ystyr y gair ‘gwyliau’, mae Chris Bolton a.k.a. whatsthepont, Rheolwr y Gyfnewidfa Arfer Da, wedi bod yn dysgu am waith y Comisiwn Gwarantau yn Nova Scotia.

Mae’r comisiwn wedi bod yn gwneud bach o waith ar ariannu torfol, gan fod nhw’n edrych i gynnig eithriadau fel bod busnesau bach a chanolig yn gallu codi arian mewn ffordd newydd. Mae fe hefyd yn golygu bod gan fuddsoddwyr ffordd arall o fuddsoddi ynddynt. Maen nhw wedi cynnal sesiynau gwybodaeth i’r cyhoedd er mwyn ffeindio allan barn pobl.

Ariannu torfol yw lle mae prosiect yn cael ei ariannu trwy gyfraniadau o nifer fawr o bobl, fel arfer dros y rhyngrwyd. Fel ffan mawr o gerddoriaeth, rydw i wedi cymryd rhan mewn ychydig o ymarferion ariannu torfol, lle mae cerddorion yn edrych i gynhyrchu gwaith byddai ddim yn gweld golau dydd fel arall. Dim ond un enghraifft yw hynny — mae ‘na gymaint o brosiectau rhyfedd a rhyfeddol, o lyfr coginio da’r thema o facwn i gerflun pwmpiadwy tri metr uchel o ben Lionel Richie.

Ydy e’n bosib i wasanaethau cyhoeddus gymryd rhan mewn ariannu torfol? Mae ariannu torfol wedi bod yn llwyddiannus iawn dros y blynyddoedd diwethaf, ac mae yna sawl platfform gwahanol, o IndieGoGo i Kickstarter. Mae’n ddiddorol gweld bod yna hyd yn oed platfform ar gyfer prosiectau dinesig, sef Spacehive. Mae fe eisoes ‘di cael ei ddefnyddio i lenwi’r bwlch cyllid yng Nghanolfan Gymunedol Glyncoch, lle bydd canolfan gymunedol newydd yn cael ei hadeiladu i gwrdd ag anghenion y gymuned.

Mae Nesta wedi gofyn rhai cwestiynau allweddol yn y blogbost yma — oes ‘na pherygl bydd arian torfol yn cymryd lle arian cyhoeddus? Ydyn e’n bosib i ariannu torfol gweithio ar gyfer gwasanaethau a chynnyrch? Mae’r rhain yn gwestiynau pwysig iawn i’w gofyn. Ond maent hefyd yn edrych ar bwyntiau cadarnhaol, a hoffwn ychwanegu un arall — gallai hwn newid y berthynas rhwng darparwyr a phobl sy’n derbyn gwasanaethau?

Yn y Gyfnewidfa Arfer Da rydym yn cydnabod bod rhaid i wasanaethau cyhoeddus newid y ffordd mae gwasanaethau yn cael eu darparu a gan bwy. Rydyn ni eisoes wedi gweld hynny yn ein seminar dysgu a rennir ar Ail-lunio Gwasanaethau yng Nghaerdydd, lle wnaethon ni arddangos gwasanaethau cyhoeddus sy’n cael eu darparu gan ymddiriedolaethau, y sector gwirfoddol a chynghorau cymuned. Yn yr un seminar dywedodd Tony Bovaird wrthym fod chwe miliwn o bobl yn gweithio i wasanaethau cyhoeddus, a bod yna chwe deg miliwn o ddinasyddion yn y Deyrnas Unedig. Serch hyn, mae cydbwysedd y grym yn dal i ffafrio’r lleiafrif. Gallai ariannu torfol helpu i newid y ffordd mae gwasanaethau cyhoeddus yn gweld pobl, fel bod nhw ddim yn cael eu gweld fel derbynwyr diolchgar, ond yn hytrach fel pobl sydd â rhan allweddol i chwarae mewn gwasanaethau cyhoeddus?

Cafodd y blogbost yma ei gyhoeddi’n wreiddiol ar flog Cyfnewidfa Arfer Da Swyddfa Archwilio Cymru.


Gall ariannu torfol helpu i ail-lunio gwasanaethau? was originally published in Gwneud pethau gwell on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Parhau i ddarllen

Gwneud pethau gwell - Medium: Trefnu fy nghynhyrchiant a llif gwaith

Mae newid mewn amgylchiadau personol wedi meddwl fy mod i wedi bod yn gweithio mwy o gartref. Nid fy nghartref yng Nghaerdydd, ond cartref fy nghariad yng Nghaerwysg. Mae Kelly yn sgwennu’n lot gwell ‘na fi, felly fe wnâi’ch cyfeirio at ei blogbost gwych ar ein perthynas a rhamant ddigidol yn lle amlinellu sut y dechreuodd hyn i gyd.

Cyn i mi ddechrau’n o iawn, rhaid i mi ddweud fy mod i’n hynod o lwcus i weithio mewn sefydliad sydd wedi fy helpu i i gydbwyso fy ymrwymiadau gwaith gyda fy hapusrwydd personol. Rydw i hefyd yn ddigon ffodus i weithio o fewn tîm ffantastig sy’n hynod o gefnogol. Dyw hyn ddim wedi achosi unrhyw drafferth mor belled. Efallai bod hyn achos ni’n gweithio mewn sawl lleoliad yn barod — mae Bethan yn byw ac yn gweithio yng Ngogledd Cymru ac ar hyn o bryd mae Chris yn treulio hanner ei amser ar secondiad gyda Phrifysgol Bangor. Yn ffodus i ni, mae Ena hefyd yn gweithio yn anhygoel o galed yn ein swyddfa yng Nghaerdydd.

Beth rydw i wedi dysgu

Fy nghalendr, sydd wedi’i integreiddio gyda Trello

Mae yna sawl her i weithio o gartref, ond mae’r ymarfer wedi fy ngalluogi i i edrych yn agosach ar sut rwy’n gweithio. I roi hyn mewn cyd-destun, rydw i’n anhrefnus i’r pwynt ble rydw i wedi bod ar ddau gwrs rheoli amser. Ni wnaeth un o’r rhain gweithio, a dydw i ddim yn sicr mai cwrs hyfforddiant oedd y ffordd fwyaf priodol i ddatrys y broblem. Serch hyn, rydw i’n ymwybodol iawn o fy ngwendid, felly rydw i wedi setio fyny systemau a phrosesau i fy helpu i i drefnu fy ngwaith yn fwy effeithiol. Rwy’n sefydlu bwrdd Trello ar gyfer pob pwnc rwy’n gweithio arno, a nawr mae Swyddfa Archwilio Cymru wedi uwchraddio meddalwedd Microsoft i Office 365, rydw i wedi sicrhau bod fy nghalendr Outlook wedi ei ddolenni iddo fel bod gennyf ddiweddariad pan fod rhaid i mi wneud tasg.

Yn fwy na dim, mae gweithio o gartref wedi dangos i mi faint o amser rwy’n gwastraffu yn ystod y diwrnod gwaith. Rwy’n credu’n gryf y dylai cyfryngau cymdeithasol fod yn gymdeithasol, felly roeddwn i’n mewngofnodi ar ein cyfrifon gwaith sawl gwaith y dydd i ddysgu oddi wrth eraill ac i rannu negeseuon allweddol. Fy ngwir bwrpas oedd addysgu fy hun yn y modd cymdeithasol a hwyl yma, ac i osgoi rhai o’r tasgau hanfodol undonog sy’n sicrhau bod y Gyfnewidfa Arfer Da yn gweithio’n effeithiol. Roedd rhaid i mi gael sgyrsiau anodd gyda fy hun. Nawr rwy’n canolbwyntio fy ngwaith o gwmpas sicrhau newid a dangos tystiolaeth o ganlyniadau.

Y dasg aruthrol o reoli negeseuon e-bost

Yn fy ngwaith ar brosiect Archwilio Sydd ar Flaen y Gad, rydw i wedi bod yn gofyn i aelodau o’n staff sut yr hoffan nhw glywed am newidiadau i’n systemau. Yr ymateb nodweddiadol oedd mai e-bost oedd y ffordd gorau yn ôl pob tebyg, ond bod rhaid i staff ddelio a nifer mawr ohonynt. Nid ni yw’r unig gorff sy’n wynebu’r her hon — ffeindiodd Tai Halton bod ei gweithwyr yn gwario 40% o’u hwythnos waith yn delio ag e-bost mewnol sydd ddim yn ychwanegu unrhyw werth i’r busnes. Fe wnaethon nhw droi ei e-bost mewnol i ffwrdd.

Fe wnaeth un person cwestiynu sut oedd gan bobl yr amser i fynd ar Yammer. Beth rwy’n ffeindio’n ddiddorol yw bod pobl yn gweld gwahaniaeth clir rhwng dau fodd o sgyrsio a all arwain i’r un diben. Weithio mae’n ymddangos fel petai e-bost yn waith yn ei hun. Yn hytrach, nad yw e-bost yn tynnu ein sylw o waith cynhyrchiol? Roedd fy e-bost arfer bod ar agor drwy’r dydd. Roedd hyn yn golygu roeddwn i’n delio â negeseuon wrth iddynt ddod i mewn. Nawr rwy’n agor fy e-bost cwpl o weithiau pob dydd i ateb negeseuon. Wedi’r cyfan, does neb yn gyrru e-bost os oes yna argyfwng.

Ar ôl darllen erthygl Oliver Burkeman ar reoli amser (sydd hefyd ar gael fel podlediad), rwy’n sicr bod dull Inbox Zero Merlin Mann, sy’n anelu i gadw ein mewnflychau yn wag, yn arwain pobl i ateb negeseuon e-bost ar draul gwaith go iawn. Ac fel y dywedodd Burkeman, “mae prosesu e-bost mewn modd gor-effeithlon yn golygu fy mod i’n cael mwy o e-bost: wedi’r cyfan, mae’n aml yn wir fod ymateb i neges yn creu ateb i’r ateb hwnnw, ac yn y blaen.” Felly mae e-bost yn dod yn ddull diofyn o gyfathrebu, boed yn briodol neu beidio. Y dywediad yma gan Burkeman sydd wrth wraidd hyn i gyd: “Rydych chi dal yn Sisyphus, yn rholio eich clogfaen i fyny’r bryn am byth — ond nawr rydych chi’n gwneud hyn ychydig yn gyflymach”.

Oes angen cael gwared ar y swyddfa?

Mae gweithio o gartref wedi golygu bod gen i ddau ddiwrnod sy’n rhydd o gyfarfodydd pob wythnos, sy’n rhoi digon o gyfle i mi ymgymryd â gwaith dwfn heb ymyrraeth. Rwy’n person cymdeithasol tu hwnt felly dydw i ddim yn dadlau dros roi’r gorau i ryngweithio cymdeithasol. Mae Dydd Iau Heb Sgyrsio Basecamp a Rheolau Llyfrgell yn swnio fel uffern i mi. Rwy’n credu’n gryf bod angen pobl i fuddsoddi’n emosiynol ac i brynu mewn i’w gwaith, ac mae mwynhau gwaith yn rhan allweddol o sicrhau bod gwaith yn cael ei wneud. Fodd bynnag, gall offer fel Doodle ein helpu ni i ddewis amser priodol ar gyfer cyfarfodydd, gan fod rhaid i bobl optio mewn i amser penodol, yn hytrach na chreu amserlennu sy’n seiliedig ar yr amser rhydd yn ein calendrau.

I mi, mae dulliau Basecamp yn dangos does dim rheol blanced ar gyfer gweithio effeithlon. Dim ond trwy hap a damwain dwi wedi cael y cyfle i edrych ar sut rwy’n gweithio a beth sy’n gweithio mewn amgylcheddau gwahanol. Rydw i wedi ysgrifennu hwn o safbwynt personol, ac nid yw pawb yn gweithio yn yr un ffordd. Mae’n bwysig ein bod ni’n edrych ar y dulliau yma yng nghyd-destun sut allant fod yn fwy cynhyrchiol fel timau ac unigolion.

Dechreuais y blogbost yma drwy sôn am gydbwysedd bywyd/gwaith a sut mae Swyddfa Archwilio Cymru wedi hwyluso hynny. I mi, mae hyn wrth wraidd rheoli amser. Os ydych chi’n edrych i fod yn fwy effeithlon er mwyn gwneud gwaith diddiwedd, yna mae’n debyg na fyddwch yn osgoi’r straen rydych chi’n ceisio osgoi. Ond os ydych chi’n edrych i gydbwyso’ch bywyd yn well, mae’n gallu’ch helpu chi i sicrhau eich bod chi’n canolbwyntio ar ble mae gan eich gwaith y gwerth mwyaf. Mae’r dull yma wedi gwneud fy ngwaith yn fwy boddhaol, ac mae fe wedi fy ngalluogi i i ganolbwyntio ar fy mywyd personol a gwneud mwy o’r pethau sy’n bwysig i mi. Rydw i’n dechrau fy nhaith ac rwy’n mynd i gadw llygaid ar sut mae hyn yn datblygu. Fel y soniais uchod, does dim un ateb i bawb. Felly os oes gennych awgrymiadau rheoli amser sy’n gweithio i chi, fe wir hoffwn i glywed o chi.

Cafodd y blogbost yma ei gyhoeddi’n wreiddiol ar flog Cyfnewidfa Arfer Da Swyddfa Archwilio Cymru.


Trefnu fy nghynhyrchiant a llif gwaith was originally published in Gwneud pethau gwell on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Parhau i ddarllen