Canlyniadau Chwilio: plaid

Anffyddiaeth: Tynged Trump

Mae yna gryn ddyfalu, eto, bod ymchwiliad y Special Counsel Robert Mueller i ymgyrch arlywyddol Donald Trump yn dirwyn i ben. Dylid cymryd adroddiadau fel hyn â dogn helaeth o halen, gan fod pobl wedi bod yn dweud pethau tebyg ers blwydd… Parhau i ddarllen

Anffyddiaeth: Shamima Begum

Mae’r cwestiwn ynghylch beth i’w wneud â Shamima Begum yn un digon dyrys. Ar un llaw, roedd teithio i Syria er mwyn ymuno â’r Wladwriaeth Islamaidd yn beth twp ac ofnadwy i’w wneud, pymtheg oed neu beidio. Fe ddylai fod rhyw fath o oblygiadau cyfreithi… Parhau i ddarllen

Anffyddiaeth: Pwysigrwydd cyfiawnder cymdeithasol

Un o’r cwynion pennaf am Leanne Wood, sy’n wynebu her ffurfiol i’w harweinyddiaeth ar hyn o bryd, yw ei bod yn treulio gormod o amser yn hyrwyddo ‘niche issues’. Hynny yw, materion cymdeithasol megis hawliau menywod a lleiafrifoedd ethnig a rhywiol. Ef… Parhau i ddarllen

: Pwysigrwydd cyfiawnder cymdeithasol

Un o’r cwynion pennaf am Leanne Wood, sy’n wynebu her ffurfiol i’w harweinyddiaeth ar hyn o bryd, yw ei bod yn treulio gormod o amser yn hyrwyddo ‘niche issues’. Hynny yw, materion cymdeithasol megis hawliau menywod a lleiafrifoedd ethnig a rhywiol. Ef… Parhau i ddarllen

: Camddeall geneteg

Mae A Brief History Of Everyone Who Ever Lived gan Adam Rutherford yn lyfr ardderchog. Mae’n esbonio sut yr ydym yn gwybod y pethau yr ydym yn eu gwybod am eneteg, a’n trafod, wrth fynd heibio, y pethau sy’n cael eu camddeall.Ymysg pethau eraill, mae’n… Parhau i ddarllen

Anffyddiaeth: Camddeall geneteg

Mae A Brief History Of Everyone Who Ever Lived gan Adam Rutherford yn lyfr ardderchog. Mae’n esbonio sut yr ydym yn gwybod y pethau yr ydym yn eu gwybod am eneteg, a’n trafod, wrth fynd heibio, y pethau sy’n cael eu camddeall.Ymysg pethau eraill, mae’n… Parhau i ddarllen

Anffyddiaeth: Y Cymry adweithiol

Oherwydd cyfuniad rhyfedd o amlygrwydd y mudiad #MeToo a gwleidyddiaeth fewnol Plaid Cymru, mae yna adwaith gwrth-ffeminyddol amlwg wedi ymddangos ar y cyfryngau cymdeithasol Cymraeg a Chymreig dros yr wythnosau diwethaf. Mae hyn yn amlwg yn siomedig, … Parhau i ddarllen

: Y Cymry adweithiol

Oherwydd cyfuniad rhyfedd o amlygrwydd y mudiad #MeToo a gwleidyddiaeth fewnol Plaid Cymru, mae yna adwaith gwrth-ffeminyddol amlwg wedi ymddangos ar y cyfryngau cymdeithasol Cymraeg a Chymreig dros yr wythnosau diwethaf. Mae hyn yn amlwg yn siomedig, … Parhau i ddarllen

Anffyddiaeth: Clinton a Trump: y ‘chwith’ adweithiol a phurdeb ideolegol

Rwyf wedi sôn am y ffenomen ‘Bernie or Bustyn America o’r blaen, lle mae rhai o gefnogwyr Bernie Sanders wedi pwdu ac am gefnogi Trump ym mis Tachwedd yn hytrach na chefnogi’r ymgeisydd Democrataidd. Agoriad llygad a braw oedd gweld bod agwedd debyg i’w gweld ymysg Cymry hefyd, gan gynnwys aelodau Plaid Cymru.

Gall burdeb ideolegol eich dallu i’r fath raddau nes i chi golli synnwyr persbectif. I rai, dim ond dau bosibilrwydd sydd: eu hoff opsiwn, neu bob dewis arall, ac mae’r dewisiadau eraill cyn waethed â’i gilydd. Mynnir y perffaith, neu wfft i bopeth. Pwdu plentynnaidd yw’r amharodrwydd yma i roi opsiynau amherffaith mewn trefn. Rwy’n anffyddiwr sy’n gwrthwynebu crefydd yn gyffredinol, ond gan fy mod yn berson synhwyrol a chall rwy’n meddu ar y gallu i weld nad yw pob math neu elfen o grefydd cyn waethed â’i gilydd. Er fy mod yn anghytuno â’u diwinyddiaeth i gyd, mae gennyf y gallu i weld nad yw methodist o Gymru cyn waethed ag efengylwyr rhagfarnllyd Mississippi, ac nad yw’r rheiny cyn waethed â llywodraeth Sawdi Arabia. Ni fyddai’n anodd i mi ddewis rhwng y tri petai rhaid. Nid yw hyn yn gymhleth. Mae pobl aeddfed a normal yn meddwl fel hyn drwy’r amser.

Yn anffodus, er fy mod yn llawer mwy hoff o Sanders na Clinton, ymddengys nad yw llawer o gefnogwyr hwnnw’n aeddfed a normal. O’r herwydd, maent yn mynnu bod Clinton cyn waethed â Donald Trump, a’n gwrthod derbyn mai hi enillodd. Mae rhai’n colli’r plot yn llwyr gan fynd gam ymhellach, gan fynnu bod Clinton yn waeth na Trump. Mae’n anodd canfod y geiriau i fynegi pa mor dwp yw hyn

Rwyf wedi dadlau (neu reslo yn y llaid) gyda rhai o’r bobl hyn ar Twitter. Y ddau fater sy’n codi fynychaf yw polisi tramor Clinton (sydd, mae’n debyg, gyfystyr â hil-laddiad) a’r awgrym ei bod yn llwgr (mae un ffwl arbennig yn mynnu ei bod yn llofrudd). Nawr, mae’n berffaith bosibl beirniadu polisi tramor a ‘llygraeth’ Clinton, gan osgoi’r honiadau mwy lloerig. Mae hi braidd yn or-awyddus i ddefnyddio grym milwrol yn y Dwyrain Canol, ac wrth gwrs fe gefnogodd y rhyfel yn Irác yn 2003 ar y pryd, y camgymeriad sy’n rhannol gyfrifol am gynifer o’r problemau presennol. Yn y cyfamser, mae yna bryderon gwirioneddol ynghylch ei gweinydd ebost preifat, ac mae cwestiynau i’w hateb ynglŷn â’r berthynas rhwng ei helusen y Clinton Foundation a’i gweithgareddau gwleidyddol. Ond unwaith eto, mae’r feirniadaeth synhwyrol yn cael ei foddi allan gan conspiracy theories o byllau tywyllaf y rhyngrwyd.

Mae Clinton ymhell o fod yn ddelfrydol. Nid yw’r syniad o Arlywydd Clinton yn fy nghyffroi o gwbl. Rwy’n cydnabod ei gwallau. Petai’r ymgeiswyr eraill yn wahanol, buaswn yn eu hystyried (yn anffodus nid yw ymgeiswyr chwerthinllyd y Gwyrddion na’r Libertarians yn opsiynau synhwyrol). Ond eleni mae ymgeisydd y Gweriniaethwyr yn ffasgydd gwirioneddol dwp. Dylai hynny fod yn ddigon i ysgogi pobl i sicrhau nad yw Trump yn cael ennill: mae ei ymgyrch wedi bod yn amrwd o hiliol, ac mae’n dangos yn ddyddiol nad yw’n agos at fod yn gymwys. Hyd yn oed o dderbyn y problemau ynglŷn a Clinton yn y paragraff blaenorol, mae Trump yn waeth.

Un peth am Trump sy’n apelio i rai a ddylai wybod yn well yw’r argraff hollol ddi-sail bod y dyn yn gyndyn o ddefnyddio grym milwrol. Y gwrthwyneb llwyr sy’n wir. Er ei ymdrechion i ail-ysgrifennu hanes, roedd yn cefnogi rhyfel Irác ar y pryd. Cyhuddir Clinton o gefnogi rhyfeloedd ac ymgyrchoedd bomio, ond roedd Trump yn fwy brwd byth: mae hwnnw o blaid bomio Libya’n ulw, ac mae wedi sôn yn llawn cynnwrf am ei fwriad i ‘bomb the shit out of’ tiriogaethau’r Wlawriaethau Islamaidd yn Irác a Syria er mwyn dwyn yr olew! Mae hefyd yn awyddus i gynyddu gwario ar y fyddin yn sylweddol; eto, llawer iawn iawn mwy na Clinton. Mae’n ddi-hid ynglŷn â’r syniad o ddefnyddio arfau niwclear yn erbyn terfysgwyr neu yn Ewrop. Mae wedi dangos pa mor denau yw ei groen: nid yw’n anodd ei ddychmygu’n ymateb yn fyrbwyll petai’n teimlo bod rhywun wedi’i sarhau. Nid oes ganddo’r syniad lleiaf am faterion tramor; nid yn unig hynny, ond nid yw hyd yn oed yn chwilfrydig. Rwy’n gwbl argyhoeddedig na fyddai’n gallu canfod Lithiwania ar fap, er enghraifft, ac ar ben hynny na fyddai ganddo ddiddordeb petai rhywun yn ceisio dangos iddo. Er ffaeleddau Clinton, mae’n bosibl dilyn ei rhesymeg a deall ei hegwyddorion, hyd yn oed os nad ydych yn cytuno. Nid oes modd dweud hynny am Trump. Byddai byddin y wladwriaeth rymusaf a welwyd erioed yn nwylo clown erratig hollol anwybodus. Hyd yn oed o dderbyn y ddadl yn erbyn Clinton, mae rhaid ffieiddio hyd yn oed yn waeth at Trump.

Ar ben hynny, mae Trump yn llwgr o’i gorun i’w sawdl. Conman ydyw, fel mae stori ei ‘brifysgol’ ffug yn ei ddangos. Mae ganddo hefyd record hir o gamddefnyddio cyfreithiau prynu gorfodol er mwyn dwyn eiddo oddi wrth bobl gyffredin, ac o gamwahaniaethu’n systemataidd yn erbyn pobl groenddu. Mae hyd yn oed ei ymgeisyddiaeth yn sgam i raddau helaeth: mae ei ymgyrch yn llogi swyddfeydd gan ei gwmni ei hun, ac unwaith y dechreuodd dderbyn rhoddion gan ffynonellau allanol, fe gynyddodd y llog bum gwaith drosodd. Mae llawer o’r arian y mae ei gefnogwyr yn ei roi iddo’n mynd i boced Trump ei hun.

Dim ond blas yw hyn o’r ffordd mae Trump yn rhedeg ei fusnes. Ac i ail-adrodd, mae’r dyn yn ffasgydd hiliol. Er ffaeleddau niferus Clinton, mae’r dewis i bawb synhwyrol yn hollol, hollol syml: rhaid sicrhau nad yw’r conman ffasgaidd, misogynistaidd, twp, anwybodus, ansefydlog yn cael dod yn agos at y swydd bwysicaf yn y byd. Rwy’n credu, gyda llaw, y byddai ffasgydd mwy slic yn gallu ennill yr etholiad. Y dychryn yw bod Trump wedi braenaru’r tir ar gyfer eithafwr llai twp y tro nesaf. Pe cytunech â mi neu beidio bod Trump ei hun yn ffasgydd, nid oes amheuaeth o gwbl y byddai ei gefnogwyr yn barod iawn i gefnogi ffasgydd textbook petai un yn ymddangos. Mae hynny’n hollol amlwg.

Ffrwyth ydde amgenhiliol (yr alt-right) yw llawer o’r conspiracy theories a gyfeiriaus atynt yn gynharach, felly mae’n destun gofid eu bod bellach yn cael eu cofleidio’n frwd gan gymaint o ‘sosialwyr’ honedig. Mae’n teimlo fel petai yna aildrefnu gwleidyddol rhyngwladol ar y gweill, lle mae rhannau o’r chwith yn cynghreirio ag eithafwyr asgell-dde er mwyn rhoi cic i’r ‘sefydliad’, troi’n erbyn mewnfudwyr, a chofleidio Rwsia. Taflu bomiau rhethregol yw’r flaenoriaeth, heb boeni am y goblygiadau nac am y cwmni a gedwir. Mae’r ‘sosialwyr’ hyn hyd yn oed yn barod i amddiffyn Trump, gan wadu’n blaen bod y dyn yn hiliol a misogynistaidd. Wrth gwrs, unwaith mae rhywun wedi mynd mor bell â hynny, nid yw’n gwneud synnwyr i’w gosod ar y chwith wleidyddol mwyach mewn gwirionedd.

Nid gormodiaith, yn fy marn i, yw dweud bod hyn yn dwyn i gof y modd y trodd nifer o gyn-gomiwnyddion at ffasgaeth yn y 1930au. Nid trwy ddirgel hud a lledrith y daeth ffasgaeth i rym yn Ewrop bryd hynny; mae’n rhy hawdd i ni ddiystyru’r posibilrwydd y gall ddigwydd eto. Ond fe all. Mae peidio neilltuo condemniaeth arbennig ar gyfer ffasgwyr yn hynod beryglus, gan ei fod yn eu normaleiddio. Os yw pobl yn dweud bod Clinton cyn waethed â Trump, neu’n waeth, yr awgrym wedyn yw oes unrhyw beth anghyffredin nac eithriadol o annerbyniol amdano. Dyma’r pwynt: mae purdeb ideolegol yn gallu arwain yn uniongyrchol at normaleiddio ffasgaeth. Fe wnaeth unwaith, ac fe all ddigwydd eto. Pe daw ffasgaeth i rym eto, ar bobl sy’n gwrthod gwneud pethau syml fel gwahaniaethu rhwng Trump a Clinton fydd llawer iawn o’r bai. Mae’n anodd dweud faint o bobl fel hyn sy’n bod yn union, ond rwy’n ofni bod yr agwedd yn llawer iawn mwy cyffredin nag yr ydym yn ei sylweddoli. Parhau i ddarllen

Anffyddiaeth: Theorïau cynllwyn

Roeddwn yn westai ar Dan Yr Wyneb gyda Dylan Iorwerth neithiwr, yn trafod theorïau cynllwyn (mae’r eitem yn dechrau ar ôl 27:20).

Mae miloedd o’r rheiny’n hedfan o gwmpas, wrth gwrs. Gofynwyd yn benodol am lofruddiaeth John F Kennedy, a’n anffodus mae’n sbel go hir ers i mi astudio manylion yr achos hwnnw felly roedd yn anodd ymateb i honiadau penodol am yr hyn a ddigwyddodd. Y prif bwynt (ac rwy’n gresynu i mi beidio’i wneud yn gliriach ar y rhaglen) yw bod bywyd yn flêr. Hynny yw, mae cymaint o wybodaeth (a mwy fyth o gamwybodaeth) ar gael am bob digwyddiad o dan haul, mae’n ddigon hawdd dewis a dethol y darnau sy’n cefnogi’ch hoff naratif. Roedd hyn eisoes yn ddigon gwir yn y blynyddoedd wedi saethu JFK, ond mae’n amlwg yn llawer i awn gwaeth ers dyfodiad yr we.

Byddai optimydd wedi gobeithio byddai’r we, gyda’r holl wybodaeth am y byd ar flaen ein bysedd, yn ei gwneud yn haws lledaenu’r gwir ffeithiau ac felly’n ei gwneud yn anos i theorïau amgen ac ecsentrig ffynnu. Y gwrthwyneb sydd wedi troi i fod yn wir, wrth gwrs: mae’r rhyngrwyd wedi’i gwneud yn llawer haws i bobl od ganfod pobl od eraill, gan eu galluogi i atgyfnerthu eu rhagdybiaethau ei gilydd mewn siambr eco. Os rywbeth, mae’r we wedi lleihau ein dibyniaeth ar y cyfryngau prif lif, ac mae hynny’n hwb mawr i rith-gymunedau sydd fel petaent yn byw mewn bydysawd amgen.

Mae pobl yn credu yn y theorïau hanner pan yma am resymau seicolegol, neu sosio-wleidyddol, neu gyfuniad o’r ddau. Y gwir yw bod person sy’n arddel un yn tueddu i dderbyn llawer o rai eraill hefyd, hyd yn oed os ydynt yn gwrthddweud ei gilydd. Mae’n ffenomen ddiddorol, ac roedd yn ddiddorol clywed yr hyn yr oedd gan y seicolegydd Dr Mair Edwards i’w ddweud. Fel anffyddiwr, yr hyn sydd wedi fy nharo ers tro yw bod greddf grefyddol iawn yn amlwg yn y sawl sy’n hyrwyddo’r theorïau mwy cynhwysfawr, (fel David Icke a’i ddilynwyr, er enghraifft) sy’n beio popeth, yn llythrennol ar yr Illuminati bondigrybwyll. Mae pobl felly’n methu’n lân ag amgyffred y syniad bod pethau anffodus weithiau’n digwydd heb fod yna reswm ehangach. Weithiau, mae twysogesau’n marw mewn damweiniau car. Weithiau, mae terfysgwyr yn ymosod. Weithiau, mae pobl yn marw’n annisgwyl. Maent yn ddigwyddiadau anarferol ar lefel unigol, ond y paradocs (yn arwynebol, o leiaf) yw bod pethau anarferol yn digwydd drwy’r amser. Yn union fel y mae’n dra annhebygol i chi ennill y loteri, eto i gyd, bron bob wythnos, mae rhywun yn rhywle’n llwyddo i wneud hynny. Ond i Icke a’i debyg, rhaid bod popeth yn ran o gynllwyn bwriadol. Mewn ffordd, mae’r Illuminati (neu bwy bynnag) yn chwarae rhan y Diafol.

Felly ydw, rwy’n ddrwgdybus o theorïau cynllwyn ar y cyfan. Fel y trafodwyd, mae angen sceptigiaeth; byddai derbyn gair swyddogol y llywodraeth yn ddi-gwestiwn bob tro’n gofyn am drafferth. Pan mae newyddiadurwyr yn y broses o ymchwilio i awgrymiadau bod y llywodraeth wedi camymddwyn, ‘theori gynllwyn’ yw honno ar y pryd, mewn rhyw ystyr. Ond pan ddaw cadarnhad ei bod yn wir, mae’n colli’r label hwnnw ac mae angen ei alw’n rywbeth arall. ‘Sgandal’, er enghraifft. Mewn gwirionedd, pan mae pobl yn sôn am theorïau cynllwyn, sôn y maent am honiadau lle nad oes tystiolaeth o’u plaid (a’n aml, lle mae llawer o dystiolaeth yn eu herbyn). Mae cadw meddwl agored yn iawn, ond nid i’r graddau bod eich hymennydd yn syrthio allan. Parhau i ddarllen

Anffyddiaeth: Donald Trump a chyflwr y Gweriniaethwyr

Cefais fy synnu pan gyhoeddodd Donald Trump ei fwriad i ymgyrchu i fod yn arlywydd UDA. Roedd wedi chwarae â’r syniad yn gyhoeddus ers blynyddoedd, ond tybiais cyn hynny mai tacteg i gadw’i enw yn y newyddion oedd hynny, ac nad oedd ganddo unrhyw fwriad i ymgymryd â’r gwaith caled o redeg ymgyrch go iawn. Wrth gwrs, nid yn unig yr oedd y dybiaeth honno’n anghywir, ond mae’n bosibl iawn y bydd yn ennill yr enwebiad.

Ers iddo ymuno â’r ras, mae’r sylwebyddion wedi bod yn proffwydo’i dranc, a’n enwedig felly ar ôl iddo ddweud pethau twp (sy’n ddigwyddiad wythnosol). Y gwrthwyneb sydd wedi bod yn wir, wrth gwrs: mae cefnogaeth Trump, os rywbeth, wedi cryfhau gyda phob sarhad hyll a ddaw o’i enau. Yn groes i bob disgwyl, erbyn heddiw, lai na phythefnos cyn yr etholiadau cynradd cyntaf yn Iowa, mae ei sefyllfa’n gryfach nag erioed. Mae ymhell ar y blaen yn yr arolygon cenedlaethol. Ni ddylid canolbwyntio’n ormodol ar rheiny mewn gwirionedd, gan mai fesul taleithiau unigol y daw’r pleidleisiau, ond er ei bod yn wir mai Ted Cruz sydd ar y blaen yn Iowa, mae Trump yn ail agos (a’n bell ar y blaen yn y taleithiau nesaf, sef New Hampshire a De Carolina). Mae llawer, gan gynnwys Nate Silver, yn mynnu ei fod yn annhebygol o gipio’r enwebiad yn y pen draw, ond rwy’n credu bod ganddo siawns ryfeddol o dda. Gobaith mawr ei wrthwynebwyr yw bod ei ddiffyg profiad gwleidyddol yn golygu nad oes ganddo’r drefniadaeth – y ground game bondigrybwyll – i sicrhau bod ei gefnogwyr i gyd yn llwyddo i bleidleisio drosto (gall y system fod yn gymhleth, diflas ac affwysol o hir mewn rhai taleithiau).

Rhethreg gwrth-fewnfudwyr yw ei brif thema, wrth gwrs. Wrth lansio’i ymgyrch, fe ddywedodd bod Mecsico’n ‘anfon’ eu troseddwyr rhyw dros y ffin. Dyna’i ddymuniad hefyd i fonitro  mwslemiaid yn America, a hyd yn oed i’w gwahardd rhag cael mynediad i’r wlad yn gyfan gwbl. Mae hefyd wedi ymfalchïo bod rhai o’i gefnogwyr wedi rhoi cweir i brotestwyr croenddu, ac mae’n hoff o bardduo a sarhau menywod. Er hynny, neu, fwy na thebyg, o’r herwydd, mae wedi mwynhau mwy o sylw yn y cyfryngau na’r ymgeiswyr eraill i gyd gyda’i gilydd.

Ai ffasgydd yw Trump?  Mae’n gyhuddiad a deflir yn rhy rhwydd yn aml, ond yn yr achos hwn mae’n gwestiwn teg. Yn sicr, mae’n ticio nifer o’r bocsys. Ei arfer o godi bwganod senoffobaidd yw’r un amlwg: fel y dywedais, mae Trump wedi mynd i ymdrech arbennig i ddieithrio’r ‘arall’, gan fwydo paranoia llawer o’i ddilynwyr (hiliol, gwyn) ynghylch y newidiadau demograffig sy’n digwydd mor gyflym i’r boblogaeth ar hyn o bryd. Ceir hefyd y rhethreg ffasgaidd glasurol ynghylch palingenesis, yr angen i ‘ad-ennill y wlad’, sydd wedi dirywio i’r graddau bod angen ei ail-godi’n llwyr (teitl llyfr newydd Trump yw Crippled America).

Mae machismo yn elfen berthnasol arall. Ateb Trump i bopeth yw ei fod am gyflawni campau trwy wydnwch  a grym pur ei bersonoliaeth (nid oes sôn o fath yn y byd am fanylion na sylwedd yn ei areithiau). Ei hoff sarhad yw galw’r ymgeiswyr eraill yn ‘wan’ a dweud bod ganddynt ‘ddiffyg egni’. Mae’r misogynistiaeth yn rhan o hyn hefyd, wrth gwrs, a cheir awgrym clir o reddf unbeniaethol. Bwli ydyw, i bob pwrpas.

Wedi dweud hyn i gyd, oedaf cyn ei alw’n ffasgydd o’r iawn ryw. Yn un peth, mae gan ffasgwyr fel arfer adain barafilwrol. Mae’n ddychrynllyd pa mor agos mae Trump yn dod at dicio’r bocs yma hefyd, oherwydd mae Trump wedi annog trais yn erbyn protestwyr, ac mae sawl ciwed o ffug-filwyr hunan-benodedig hanner-pan asgell-dde (fel yr Oath Keepers) wedi datgan eu cefnogaeth. Ond (am y tro!) mae digon o bellter rhyngddo a’r ffyliaid sinistr hyn fel nad oes modd eu galw’n fyddin bersonol. Fodd bynnag, y prif reswm nad yw Trump yn ffasgydd yw ei fod, yn llythrennol, yn rhy dwp. Nid dyn ideolegol ydyw, mewn gwirionedd. Rwy’n gyndyn nad oes ganddo syniadaeth wleidyddol ystyrlon. Yn wir, awn mor bell â mynnu nad oes ganddo’r gallu i ffurfio’r fath beth. Beth bynnag eich barn am arweinwyr ffasgaidd hanner cyntaf yr ugeinfed ganrif, roeddent yn bobl ddeallusol gyda gweledigaeth bendant a thrwyadl.

Cofier bod ‘Y Donald’ yn ffigwr cyhoeddus ers degawdau. Nes yn gymharol ddiweddar, bu’n weddol ryddfrydol ynghylch materion cymdeithasol (yn wir, fe roddodd arian i’r Clintoniaid yn y 90au). Mae’r ffaith ei fod bellach yn smalio bod yn Gristion o argyhoeddiad yn adrodd cyfrolau; mae’n amlwg nad oes ganddo’r syniad cyntaf am y ffydd. Ysywaeth, mae’r ffars, rywsut, yn plesio. Mae’n amlwg felly mai’r unig bethau sy’n gyrru Trump yw ei ego, a’r dyhead i gipio grym er ei fwyn ei hun. Os oes y fath beth â Thrwmpiaeth, yna’r diffiniad yw ‘beth bynnag sy’n dda i Donald Trump’. Y jôc yw mai un o’i brif rinweddau, yn ôl llawer o’i gefnogwyr, yw ei ‘barodrwydd i’w dweud hi’n blaen fel ag y mae hi’. Dyna wrthwyneb llwyr y gwir.

Demagog poblyddol ydyw felly, fwy na ffasgydd. Ni ddylai hynny gynnig cysur, gyda llaw. Rhaid holi sut y daeth y fath gymeriad yn ffigwr mor amlwg yng ngwleidyddiaeth gwlad rymusaf y byd. Y broblem yw bod yr holl sylw i Trump, a’r modd y mae’r cyfryngau’n ei drafod, yn awgrymu ei fod yn bodoli mewn rhyw fath o wacter, fel petai wedi ymddangos o nunlle; roedd y modd y tybiodd y cyfryngau ar y pryd bod ei sylwadau ymfflamychol yn debygol o’i niweidio yn dangos yn glir nad ydynt wedi deall y ffenomen. Y gwir amdani yw mai symptom o broblem ddyfnach yw Trump. Nid y dyn ei hun yw’r drwg, ond bodolaeth cynifer o bobl sydd mor barod i’w gefnogi. Dyma ffaith y mae’n hanfodol i America ymgynefino â hi: mae cyfran anferth o’i phoblogaeth yn arswydus o dwp a rhagfarnllyd. A bai’r Gweriniaethwyr yw’r ffaith bod y garfan yma bellach mor swnllyd.

Mae hanes y dde adweithiol yn America yn hysbys. Gwyddom bod hiliaeth yn broblem anferthol yno hyd heddiw, hyd yn oed os nad yw bellach yn dderbyniol i’w fynegi yn yr un termau amrwd ag y bu yn y gorffennol. Yn hytrach, defnyddir y ‘chwiban ci‘, sef math o gôd sy’n swnio’n gymharol ddi-niwed a didwyll ar un olwg ond sy’n glir ei oblygiadau hiliol i’r gynulleidfa darged. Dyma oedd craidd Strategaeth y De, o gyfnod Nixon ymlaen. Mynegwyd y syniad orau yn 1981 gan un o’i arloeswyr, Lee Atwater, a oedd ar y pryd yn ymgynghorydd yng ngweinyddiaeth Reagan:

You start out in 1954 by saying, “Nigger, nigger, nigger.” By 1968 you can’t say “nigger”—that hurts you. Backfires. So you say stuff like forced busing, states’ rights and all that stuff. You’re getting so abstract now [that] you’re talking about cutting taxes, and all these things you’re talking about are totally economic things and a byproduct of them is [that] blacks get hurt worse than whites. And subconsciously maybe that is part of it. I’m not saying that. But I’m saying that if it is getting that abstract, and that coded, that we are doing away with the racial problem one way or the other. You follow me—because obviously sitting around saying, “We want to cut this,” is much more abstract than even the busing thing, and a hell of a lot more abstract than “Nigger, nigger.”

Dyma sut mae llywodraethau Gweriniaethol wedi llwyddo i hyrwyddo polisïau hiliol tra’n cadw’r gallu i wadu’r peth (gyda winc). Mae’r pleidleisiwyr hiliol yn gwybod yn iawn beth yw’r amcan, ac felly’n eu cefnogi’n frwd. Mae’r blaid wedi bod yn bwydo a meithrin yr hiliaeth ‘gudd’ yma ers blynyddoedd. Nid ymddangos o nunlle y mae cefnogwyr Trump wedi’i wneud, eithr magu hyder (a dychryn o weld arlywydd croenddu yn y Tŷ Gwyn). Digwyddiad allweddol yn y broses hon, efallai, oedd penderfyniad hollol anghyfrifol John McCain – aelod o sefydliad ‘cymhedrol’ y blaid – i ddewis Sarah Palin fel ei ddarpar-is-arlywydd yn 2008. Fel Trump, mae hi’n glown llwyr, ac fe fanteisiodd i’r eithaf ar y sylw gan ddod yn un o arwyr ysbrydol y Tea Party. Fel mae’n digwydd, fe ddatganodd Palin ei chefnogaeth i Trump heno; mae’r ffaith ei bod yn gwneud hynny er i Trump ymosod yn hyll ar McCain yn symbol berffaith o’r modd y creodd y blaid fwystfil sydd wedi tyfu tu hwnt i’w rheolaeth. Mae arweinwyr sefydliadol y Gweriniaethwyr bellach mewn panig.

Y perygl yw bod eithafiaeth Trump wedi gwthio ffenestr Overton hyd yn oed ymhellach i’r dde nag yr oedd yn barod, gan wneud i rywun fel Ted Cruz edrych yn dderbyniol mewn cymhariaeth. A dweud y gwir, buaswn i’n awgrymu bod Cruz hyd yn oed yn waeth na Trump mewn sawl ffordd. Er mai Trump sy’n cael y rhan fwyaf o’r sylw oherwydd ei ymgyrch anghonfensiynol a’i ddiffyg urddas, mae Cruz yn cytuno ag ef ynghylch y materion mwyaf dadleuol. Efallai bod y ffaith bod Cruz yn Seneddwr, a’n wleidydd medrusach, yn gwneud iddo swnio’n llai eithafol. Mae hefyd, yn wahanol i Trump, yn ddyn deallus a chanddo weledigaeth ac egwyddorion clir (er hollol frawychus). Yn hynny o beth, gellir dadlau bod Cruz hyd yn oed yn nes at fod yn ffasgydd nag yw Trump. Beth bynnag, mae’r ddau’n arddel y math o wleidyddiaeth sy’n cael ei neilltuo, fwy neu lai, yn Ewrop, i bleidiau penodol lled neo-ffasgaidd. Y ffaith bod Trump a Cruz yn gweithredu o fewn system wleidyddol dwybleidiol America sy’n niwlogi’r ffin.

Fe ddywedais yn gynharach nad ffasgydd mo Trump. Ond mae’n hawdd dychmygu ei gefnogwyr yn cefnogi ffasgydd go iawn petai un o’r rheiny’n ymddangos. Mae arwyddion mai Cruz yw ail ddewis llawer o gefnogwyr Trump. Felly’r gwir plaen amdani yw bod oddeutu 60% o gefnogwyr y Gweriniaethwyr yn cefnogi rhywbeth tebyg i ffasgaeth. Mewn geiriau plaen, mae mwyafrif o gefnogwyr un o ddwy brif blaid America yn agos at fod yn ffasgwyr. Ni fyddai’n cymryd llawer iddynt gymryd y naid olaf yna, yn fy marn i. Mae’r deunydd crai yno.

Oni bai bod cefnogaeth Marco Rubio – unig obaith y sefydliad erbyn hyn – yn cynyddu’n sydyn, ymddengys yn fwyfwy tebygol mai dewis rhwng Trump a Cruz fydd raid. Y ffaith ryfeddol yw ei bod yn bosibl, yn fy marn i, y byddai’n well gan sefydliad y Gwerinaiethwyr weld Trump yn ennill yr enwebiad na Cruz. Mae hyd yn oed llawer o gyd-weithwyr Cruz, gan gynnwys rhai o aelodau’r Tea Party, yn casáu Cruz oherwydd ei unplygrwydd a’i drahauster. Mewn etholiad cyffredinol, mae’n bosibl dychmygu Trump – sy’n fodlon dweud beth bynnag sy’n gyfleus iddo – yn anghofio popeth am ei ddaliadau blaenorol a smalio bod yn greadur y canol drachefn. Nid yw hynny’n wir o gwbl yn achos Cruz. Ar ben hynny, mae posibilrwydd cryf y byddai Trump yn pwdu’n arw petai’n colli, a’n sefyll fel ymgeisydd annibynnol. Byddai hynny’n gwneud pethau hyd yn oed yn haws i’r Democratiaid.

Pwy bynnag sy’n ennill yr enwebiad, mae’n anodd iawn dychmygu Arlywydd Trump neu Arlywydd Cruz. Er eu poblogrwydd o fewn eu plaid eu hunain, nid yw gweddill y boblogaeth yn meddwl rhyw lawer o’r naill na’r llall. Ond yn y wlad ryfedd yna, ni ddylid bod yn ddi-hid am y posibilrwydd, a dylai’r syniad godi braw ar bawb call. Beth bynnag yw’r canlyniad ym mis Tachwedd, mae’r broblem ar ochr y Gweriniaethwyr yn achosi niwed aruthrol i wleidyddiaeth America. Parhau i ddarllen

Anffyddiaeth: Dirywiad parhaol y system ddwy blaid

Mae datgan bod newid parhaol ar droed mewn gwleidyddiaeth yn gêm beryglus. Pan mae plaid a fu’n boblogaidd yn dechrau llithro, ceir milltiroedd o golofnau yn ein papurau newydd yn darogan nad oes ffordd yn ôl iddynt. Ond bron bob tro, yn hwyr neu’n hwyrach, yn ôl y dônt. Rwyf am fentro dweud, serch hynny, bod y gwleidyddiaeth aml-bleidiol newydd sydd wedi dod i’r amlwg yn ystod yr ymgyrch bresennol yn barhaol.

Y peth pwysig i’w gofio yw nad yw dirywiad y system ddwy blaid – Llafur a’r Ceidwadwyr – yn ffenomen newydd o gwbl. Yn etholiad cyffredinol 1951, cafodd y ddwy blaid honno bron 97% o’r bleidlais rhyngddynt, sy’n ffigwr syfrdanol. Syrthio’n raddol a chyson a wnaeth y cyfanswm hwnnw’n ystod y degawdau canlynol, gan gyrraedd tua dwy draean ar gyfer yr etholiad hwn. Nid oes rheswm i ddisgwyl i’r broses yma newid cyfeiriad.

Llwyddiant yr SNP fydd y stori fawr ar Fai yr 8fed, wrth gwrs. Disgwylir iddynt ennill mwyafrif swmpus o 59 sedd seneddol yr Alban, o’i gymharu â’u chwech presennol. Yn hanesyddol, mae’r system cyntaf i’r felin wedi gweithio’n erbyn y pleidiau llai, gyda’r SNP a Phlaid Cymru yn eu plith. Erbyn hyn, fodd bynnag, gyda thwf rhyfeddol yr SNP, mae’r system, yn sydyn ddigon, yn fanteisiol i’r blaid honno. Mae’n bosibl y bydd tua hanner pleidlais boblogaidd yr Alban yn ddigon iddynt ennill tua 80% o holl seddau’r wlad (cymharer hyn gyda UKIP, sy’n debygol o ennill tua 13% o’r bleidlais ym Mhrydain gyfan ond dim ond rhyw ddwy sedd). Canlyniad anochel hyn yw bod y ddwy blaid fawr, sydd cyn hyn wedi bod yn ddirmygus o’r syniad o gynrychiolaeth gyfrannol, bellach wedi sylweddoli bod y system cyntaf i’r felin yn annheg. Maent yn gywir, wrth gwrs; mae’n annheg dros ben.

Yn dilyn yr etholiad, rwy’n darogan y bydd trafodaeth ddifrifol, o’r diwedd, am ddiwygio’r system etholiadol (mwy felly na’r hyn a gafwyd yn ystod ymgyrch y refferendwm ar y bleidlais amgen). Pwdu’r ddwy blaid fawr oherwydd llwyddiant yr SNP fydd y sbardun, ond er y rhagrith digywilydd, bydd hynny i’w groesawu. Y gwir yw nad oes modd cyfiawnhau cyntaf i’r felin mewn system lle nad oes unrhyw blaid unigol yn ennill mwy na thua traean o’r bleidlais.

Bydd unrhyw elfen o gyfraniaeth wedyn yn golygu mwy o lais, ar y cyfan, i bleidiau amgen, a bydd hynny yn ei dro yn ei gwneud yn anos i’r system ddwy blaid ddychwelyd i’w hanterth. Mantais arall i hyn i gyd yw y bydd pawb yn cael eu gorfodi i ymddwyn yn llawer aeddfetach ynghylch clymbleidio. Os yw llwyddiant cynyddol yr SNP am olygu ail refferendwm, a honno’n llwyddiannus, efallai mai anrheg gadael yr Alban i weddill Prydain fydd system etholiadol mwy synhwyrol. Parhau i ddarllen

Anffyddiaeth: Wel, dyna ddiwedd ar fy ngyrfa wleidyddol cyn dechrau

Yn dilyn y ffrae wirion ynghylch erthygl o 2001 o eiddo Mike Parker, ymgeisydd seneddol Plaid Cymru yng Ngheredigion, dyma ddau ddarn ardderchog, y naill gan Jasmine Donahaye a’r llall gan Vaughan Roderick. Mae cwyno parhaus am wleidyddion proffesiynol, sydd wedi mynd i weithio i’w pleidiau gwleidyddol yn syth o’r coleg. Ond ar yr un pryd, mae rhywun wedi tyrchu a dewis a dethol geiriau a ysgrifennodd Parker ddegawd a mwy cyn iddo roi cynnig ar wleidydda, a’u defnyddio er mwyn ceisio tanseilio’i ymgyrch. Nid af i fanylion; maent eisoes yn hysbys, fwy na thebyg, i ddarllenwyr y blog hwn. Mae’r helynt wedi amlygu, fodd bynnag, na fyddai gennyf fawr o obaith petawn, yn hypothetig, yn ceisio dilyn trywydd tebyg.

Anghofiwn am funud y buaswn yn gwneud gwleidydd crap beth bynnag. Nid oes gennyf y gallu na’r dyhead i gamu i’r maes hwnnw. Dychmygwn, serch popeth, fy mod yn rhoi cynnig arni. Trwy ysgrifennu’r blog yma – hobi, wedi’r cyfan – buaswn wedi gwneud pethau’n bur hawdd i’m gwrthwynebwyr. Dyma fi’n dadlau o blaid cyfreithloni llosgach, er enghraifft (buaswn yn ystyried sefyll etholiad dim ond er mwyn mwynhau comedi’r ffrae wleidyddol swreal a fyddai’n deillio o hynny!). Rwy’n ‘casáu’r Pab a’i grefydd‘ (‘cabal rhyngwladol sy’n gwarchod treisiwyr plant‘, cofiwch!). A dyma fi’n dweud mai ‘teg fyddai fy ngalw’n wrth-islamaidd‘. Mae’n sicr bod llawer iawn mwy, a’r cyfan ar un wefan fach gyfleus. Heb sôn am Twitter (neu Faes-E, sydd efallai’n farwol i ddarpar-yrfaoedd gwleidyddol cenhedlaeth gyfan o Gymry anaeddfed!). Rydym eisoes wedi gweld yr hyn a ddigwyddodd i un o ymgeiswyr 20 oed yr SNP, sy’n defnyddio’r un cyfrif Twitter ag yn ei harddegau, sy’n golygu bod sylwadau dwl ac phlentynnaidd a wnaeth tra’n ifanc iawn bellach yn ei niweidio’n wleidyddol.

Mae natur disgwrs wleidyddol fodern yn ddidrugaredd. Nid oes lle i nuance. Hyd yn oed pan mae rhywun fel Mike Parker yn gwneud pwynt gwrth-hiliaeth syml ac amlwg, mae modd troi’r geiriau hynny ben i waered ac awgrymu ei fod wedi dweud y gwrthwyneb. Yn achos yr ychydig enghreifftiau uchod, buasai’n anodd i mi’u hegluro’n ddigonol mewn cyd-destun ymgyrch etholiadol danllyd, er fy mod yn gyndyn eu bod yn gyfiawn.

Buasai f’ymgyrch ar ben fwy neu lai cyn iddi ddechrau, felly. Ni fyddai hynny’n golled fawr, fel y dywedais. Ond mae’n debygol bod yna bobl mwy dawnus o lawer mewn sefyllfaoedd tebyg. Rydym am fod yn dlotach ein byd os ydym am gloi’r rhain allan o’n gwleidyddiaeth am iddynt feiddio, mewn bywyd cynharach, ysgrifennu rhywbeth beiddgar. Neu, yn wir, sgribls byrbwyll angof rhywun ifanc. Parhau i ddarllen

Anffyddiaeth: Camddeall hiliaeth

Beth yw ‘hiliaeth’? Yn benodol, beth sy’n gwneud sylw arbennig yn un hiliol? Rhywbeth fel hyn fyddai’r diffiniad, mae’n siwr: ‘sylw neu ymadrodd sy’n atgyfnerthu’r syniad bod grŵp(iau) ethnig yn israddol neu’n haeddu gwawd’.

Ym mha ffordd, felly, oedd yr hyn a ddywedodd y cynghorydd Myfanwy Alexander yn hiliol? Mae wedi gorfod gadael cabinet Cyngor Powys oherwydd y sylwadau hyn:

Councillor Alexander told the meeting she and a constituent called Meirion had both been told while trying to access health services in England that their names are just “a meaningless jumble of letters”.

She went on to ask fellow councillors what would have happened if her constituent’s name had been “Ranjit” and he had been told the same thing. She said it would have been all over the papers.

She added: “We are treated like niggers over the border. Our language and culture is trampled on and it’s a very sensitive issue. It’s not our fault that we don’t have a district general hospital to go to.”

Councillor Alexander said on another occasion she had asked in hospital if a Welsh speaking nurse could say good morning to her father and she was told “that’s fine as long as you don’t mind your father being considered to be racist”.

Y broblem fan hyn yw bod llawer iawn o bobl, o hyd, yn cael trafferth deall beth yn union yw hiliaeth, hyd yn oed wrth iddynt ei wrthwynebu mor chwyrn. Maent yn clywed gair fel nigger ac mae’r larwm yn eu pennau’n bloeddio’n syth bin. Maent yn euog o’r un camresymu’n union â’r ffyliaid hiliol hynny sy’n cwyno ei bod yn annheg eu beirniadu am ddefnyddio’r gair hwnnw gan fod rhai pobl croenddu yn ei ddefnyddio ymysg ei gilydd. Hynny yw, mae cyd-destun yn allweddol.

Mae’n berffaith amlwg i unrhyw un sy’n gallu darllen nad ategu ystrydebau diog oedd y cynghorydd, eithr eu herio. Nid hi sy’n ystyried pobl croenddu yn niggers. Ei phwynt oedd bod yr awdurdodau tros y ffin yn trin Cymry Cymraeg yn eilradd a chyda dirmyg, fel y gwnaed – ac y gwneir – yn achos pobl croenddu. Mae’n condemnio’r weithred o ystyried rhywun yn nigger. Prysuraf i bwysleisio (er y dylai fod yn amlwg) nad yw hynny’n golygu o gwbl bod profiad siaradwyr Cymraeg cyn waethed â’r hyn a ddioddefwyd ac a ddioddefir gan bobl sydd wedi cael eu galw’n niggers dros y blynyddoedd. Wrth gwrs mae’r ail beth yn waeth o lawer. Ond mater (mawr, bid siwr) o raddfa yn unig yw’r gwahaniaeth. Yr un yw’r egwyddor. Rhagfarn yw rhagfarn, a dyna’n union a geir gan y staff iechyd y mae’n eu disgrifio.

Mae modd dadlau, efallai, bod ffyrdd gwell a llai trwsgl o fynegi’r pryderon. Efallai nad yw’n ddoeth crybwyll profiadau siaradwyr Cymraeg yn yr un frawddeg â hiliaeth yn erbyn pobl croenddu oherwydd erchylltra eithriadol hanesyddol y broblem honno (a’r emosiynau unigryw o chwyrn a gorddir wrth ei grybwyll). Y ddadl gryfaf efallai yw y byddai’n well i grŵp sydd heb orfod dioddef y gair beidio ceisio’i feddianu er mwyn gwneud pwynt, gan mai nid ein lle ni yw gwneud. Ond mae’n anffodus bod ymdrech i godi gofidion dilys wedi’i cholli mewn storm ffug. Wedi’r cyfan, fe wnaeth y Trwynau Coch yr un pwynt yn union â hi, dros 30 blynedd yn ôl:

Gorfod siarad mewn ail iaith
Er mwyn cael rhyw fath o adwaith
Cadw’r tymer dan reolaeth
Mae’n dod yn haws ‘rôl yr ail waith
Ond yn sydyn rwy’n sylweddoli
Bod yna bosibiliadau eang
Anghofio’m gwlad ac anghofio’m iaith
Crafu tîn a dyna dechrau’r daith
Crafu tîn a dyna dechrau’r daith.

Ta beth eich barn, ta beth eich plaid
Cofiwch am y niggers Cymraeg
Ni ar ein gorau o dan eich traed
Felly siglwch bawb gyda nigger Cymraeg.

Hir yw bob aros, os aros sydd raid
Peidiwch llefain ar gefn niggers Cymraeg.

Rwy’ ‘di dysgu’r ail iaith
A bron anghofio fy mamiaith
Ceisio ymddwyn fel y Sais
Ond mae nhw’n fy nabod ar unwaith
Dim ond nawr rwy’n sylweddoli
Fy mod i wedi fy israddoli
Rwy’n ddieithryn nawr mewn gwlad ddiarffordd
Amddifad coll yn y Gymru bell.

A yw’r gân yma dal i gael ei chwarae? Tybed sut fyddai’r ymateb camddeallus petai’r person anghywir yn digwydd baglu ar ei thraws? Parhau i ddarllen

Anffyddiaeth: Un ateb olaf

Mae’n ofer ceisio dal pen rheswm ag Alwyn, felly rwyf wedi rhoi’r gorau i drafferthu ers talwm. Eto i gyd, rwyf newydd sylwi iddo adael sylw dwl arall ar y blog yn ddiweddar ac rwyf am lyncu’r abwyd un tro bach olaf. Once more unto the breach, dear friends, once more. Gydag ochenaid ddofn, dyma ddyfynnu’r sylw:

Mae ‘na gwirionedd yn yr hen ddweud “y rhai sy’n curo sy’n caru”. I gasáu rhywbeth mae’n rhaid buddsoddi rhywfaint o emosiwn a theimlad iddi, yn yr un modd a mae’n rhaid buddsoddi mewn cariad.

Tybiwn bod 90% o “anghredinwyr” jyst dim yn credu a dyna fo; nid oes gyda nhw barn am grefydd gan bod crefydd yn dibwys iddynt; dydy o ddim yn effeithio ar eu bywydau, dydy o ddim yn bwysig, prin ei fod yn croesi eu meddyliau. Mae nhw’n mynd i gapel neu eglwys i ddathlu bedydd, priodas neu i goffa er mwyn parch i’r teulu heb malio dim am y geiriau na’r defod.

Yr wyt ti, ar y llaw arall, wedi postio tua 5 post y mis am 4 mlynedd yn gwrthwynebu crefydd, yr wyt ti’n buddsoddi emosiwn i fewn i dy anffyddiaeth, difyr byddid gwybod be sy’n gyfrifol am y fath buddsoddiad!

Rwy’n gwybod bydd y sylw yma’n cael ei ddileu, fel mae sylwadau pawb sy’n anghytuno a thi wedi eu dileu. Peth difyr ynddo’i hyn. Pam dy fod mor ansicr o dy ymrwymiad emosiynol i anffyddiaeth, dy fod yn methu goddef gwrthwynebiad iddi?

Diffyg hunan-ymwybyddiaeth llwyr, siwr o fod, sydd i gyfrif am y modd y mae Alwyn yn cyfystyru fy niffyg amynedd ag o’n benodol gydag “anoddefgarwch” yn erbyn pawb sy’n anghytuno â mi’n gyffredinol. Nid yw Alwyn yn cynrychioli pawb sy’n anghydweld â’r blog hwn, diolch byth. Rwy’n hapus i drafod ac anghytuno ag unrhyw un sy’n meddu ar y gallu i ddarllen a deall, ac rwyf wedi gwneud hynny. Nid yw Alwyn ymhlith y fath bobl, dyna i gyd.

Nid oes angen i mi gyfiawnhau fy mlogio iddo nac i neb arall, ac rwyf wedi amlinellu fy nghymhelliad o’r blaen, ond waeth i mi egluro eto. Yn gyntaf, diddordeb pur. Yn syml iawn, rwy’n ymddiddori yn y dadleuon athronyddol, gwyddonol a hanesyddol ynghylch absenoldeb duw. Ond hobi deallusol pur fyddai hynny pe na bai crefydd yn mynnu sathru ar draed pawb arall. Mae’n bur debyg na fuaswn i’n blogio am y stwff yma oni bai am y ffordd y mae crefydd yn ymyrryd â’n hawliau. Lle mae dadlau ynghylch unrhyw fater cymdeithasol, gallwch fentro bod crefydd yn flaenllaw iawn ar yr ochr anghywir. Mae’r rhestr yn faith: yr hawl i farw, rheolaeth menywod dros eu cyfarpar atgenhedlu eu hunain, hawliau pobl hoyw, yr hawl i ymarfer rhyddid mynegiant trwy ddychan ac yn y blaen ac yn y blaen hyd syrffed. Nid yw’r rhan fwyaf o’r rhain yn effeithio arnaf yn uniongyrchol; nid wyf yn fenyw na’n hoyw nac, ar hyn o bryd o leiaf, yn dioddef o afiechyd annioddefol. Ond rwy’n dadlau’n chwyrn o’u plaid oherwydd rwy’n gyndyn mai dyna’r peth moesol i’w wneud. Rwy’n arddel safbwyntiau cymdeithasol rhyddfrydol cryfion, ac ym mron pob achos, crefydd yw’r gelyn pennaf. Er mwyn hyrwyddo safbwyntiau cymdeithasol moesol, mae rhaid trechu’r hyn sy’n sefyll yn eu ffordd, a’r ffordd orau o wneud hynny yw trwy herio crefydd yn ei chyfanrwydd.

Nid gwahoddiad i drafod ymhellach mo hyn gyda llaw, Alwyn. Does dim byd mwy i’w ddweud. Hwyl. Parhau i ddarllen

Blog Dylan: Cynnwrf ddoe

Cafwyd cryn gyffro pnawn ddoe ar ôl i Rhodri Morgan, Peter Hain a Garry Owen (cadeirydd Llafur Cymru, nid y boi neis sy’n darllen y newyddion) ryddhau datganiad yn ymateb i adroddiad confensiwn Syr Emyr. Roedd y darn allweddol reit ar ddiwedd y paragr… Parhau i ddarllen

Blog Dylan: Iddi, gyfeillion!

Mae Confensiwn Cymru Gyfan wedi cyhoeddi’r adroddiad mae anoracs gwleidyddol Cymru wedi bod yn aros amdano, ac mae’r casgliad yn ddigon clir. Mae angen refferendwm.Mae’n dweud yn glir bod modd ennill. Mae’n nodi nad yw hynny’n sicrwydd. Ond dw i ddim y… Parhau i ddarllen

Blog Dylan: Gêm y Disgwyliadau

Dw i wedi sylwi mai un dacteg etholiadol y mae Llafur yn cael hwyl yn ei chwarae ydi gêm y disgwyliadau. Dyma’r grefft o “gyfaddef” wrth y wasg yn y cyfnod cyn etholiad eich bod yn disgwyl canlyniad siomedig – mwy siomedig na’r gwirionedd. Yna, ar nos… Parhau i ddarllen

Blog Dylan: Arolwg YouGov

Mae canlyniad arolwg gwleidyddol gan YouGov wedi’i gyhoeddi. Mae’r pôl yma i’w groesawu, gan ei fod yn craffu’n benodol ar Gymru. Dydi polau Prydain gyfan ddim yn ddibynadwy o gwbl yng Nghymru na’r Alban gan nad ydynt yn ystyried y ffaith bod ein gwle… Parhau i ddarllen

Blog Dylan: Question Time yn Llandudno

Yn dilyn miri’r wythnos diwethaf, disgwylir pennod lot mwy sidêt o Question Time nos Iau yma: o Landudno. Does dim ffasgwyr go iawn ar y panel y tro hwn (er bod y cyn-ysgrifennydd cartref Jacqui Smith AS yn ymddangos). Dw i heb ganfod rhestr lawn o’r … Parhau i ddarllen

Blog Dylan: Wythnos Yng Nghymru Fydd

Darllenais Wythnos Yng Nghymru Fydd gan Islwyn Ffowc Elis am y tro cyntaf yn ddiweddar. Dw i’n siwr bod cwpl o flynyddoedd ers i mi ei phrynu felly roedd hi’n hen bryd mynd ati. Dw i’n falch i mi wneud, achos mae’n lyfr rhyfedd ar y diawl. Mae’n anodd … Parhau i ddarllen