Archives: gronyn

Gronyn: Potes Potus

Mae’r ddau’n ddigon tebyg i’w gilydd: dim ond un llythyren o wahaniaeth sydd rhwng y ddau air. Math o gawl ydi potes; ystyr arall iddo yw llanast. Mae’r syniad o ‘wneud cawl o bethau’ yn cyplysu’r ddau ystyr. Digon tebyg yw ystyr potus, er nad gair Cymraeg mo hwnnw.  A dweud y gwir, nid gair […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Tode am Kreuze

Er war gehorsam bis zum Tode, ja bis zum Tode am Kreuze. Yn amgueddfa’r People’s Palace yn Glasgow y gwelais y geiriau hyn ddechrau’r haf, yn rhan o stori James Riley, un o filwyr y Rhyfel Mawr. Fe’i saethwyd, ond arbedwyd ei fywyd  gan i’r bwled fynd trwy lyfr bychan a tholcio cefn drych siafio […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Parchu’r Gyfraith

Maddeuwch i mi am ddychwelyd at yr hyn y soniais amdano bythefnos yn ôl. Yr oedd gweithred Mr Boris Johnson i gau’r Senedd yn anghyfreithlon. Dyna oedd dyfarniad digamsyniol Goruchaf Lys y Deyrnas Unedig ddydd Mawrth diwethaf.  Roedd yr un barnwr ar ddeg yn unfrydol eu penderfyniad.  Dilëwyd y cau gan y Llys, a drannoeth […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Gweld y cyfan

Maen nhw ym mhobman; y llygaid sy’n cadw golwg arnom, yn Igualada, yn Wellington, ac yn nes atom.   Ddydd olaf Awst, roedd wythfed cymal ras feics y Vuelta yn gorffen yn nhref Igualada yng Nghatalonia. Wrth i’r beicwyr rasio trwy strydoedd y dref roedd hofrenyddion y cwmnïau teledu yn eu dilyn. Nikias Arndt a enillodd […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Y Llys Sesiwn

Pawb at y peth y bo.  Gwn mai gwir y gair, petai ond wrth feddwl am rywbeth i’w ddweud yn Gronyn bob Sul.  Mor rhwydd yw mynd at y pethau sydd o ddiddordeb personol. Fwy nag unwaith bu raid i mi wylio rhag sôn gormod am chwaraeon gan nad pawb sy’n rhannu fy niddordeb yn […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Gorweddian

Mae Jacob Rees Mogg yn well na mi.  Os gorwedda i ar wastad fy nghefn ar y soffa i ddarllen neu i wylio’r teledu mae yna siawns go dda y byddaf yn cysgu o fewn hanner awr. Ar f’eistedd wrth sgrin y cyfrifiadur y gwyliais ran o’r darllediad o Dŷ’r Cyffredin nos Fawrth. Erbyn i […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Yn ddeunaw oed

Ers blynyddoedd un arwydd sicr i mi o ddiwedd yr haf a dyfodiad tymor yr hydref yw’r rheidrwydd i ail afael yn y gwaith o baratoi Gronyn.  Mae’n rhaid cyfaddef nad yw hynny bob amser yn rhwydd i’w wneud gan fy mod i, fel y rhelyw o bobl, yn medru cynefino’n sydyn iawn â pheidio […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Ail ddechrau

Mae’n bryd ail afael yn Gronyn wedi seibiant yr haf. Caiff ei gyhoeddi y Sul nesaf, Medi 1 felly. Advertisements Parhau i ddarllen

Gronyn: Nogaeth: Crefydd pwdin reis

A hithau’n ganol haf, mae’n debyg bod yna bwdinau mwy tymhorol, ond dwi am wneud pwdin reis. Mae mwy nag un ffordd o wneud pwdin reis mae’n debyg. Yn ôl rysáit ‘Cegin Bryn’ ar wefan S4C mae angen hufen tew, llaeth, fanila, melyn wy, siwgr mân, hufen dwbl a reis. Mae’n swnio fel lot o […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Help i ddeall

Dim ond rhan o’r cyfweliad a glywais. Dim ond digon i ddeall y caiff miloedd o bunnoedd ei wario ar Ynys Cybi dros y flwyddyn neu ddwy nesaf i warchod yr amgylchedd a hybu’r economi. Ond digon hefyd i sylweddoli, at ddiwedd y cyfweliad, nad oedd yr holwr wedi deall bod yna bobl yn byw […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Cur Pen

Aw! Roedd fy nghlust a’m pen yn brifo. Fedrwn i ddim peidio â gweiddi.  Ia, gweiddi yn y car gan mai dyna ble’r oeddwn ar y pryd, “Na! Na! Na-aaa!” Roeddwn rywfaint gwell ar ôl y waedd. Ond dwi’n dal i wingo wrth gofio’r boen a deimlais o glywed y gair erchyll ar y radio. […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Deisebau

Roedd dros 10,000 o enwau ar ddeiseb yn ddigon i sicrhau bod aelod seneddol Brycheiniog a Sir Faesyfed yn colli ei swydd a bod isetholiad i’w gynnal yn yr etholaeth. Arwyddwyd deiseb arall yr wythnos ddiwethaf gan dros 20,000 o bobl a oedd yn galw am ohirio cyfres deledu arfaethedig.  Yn wahanol i’r ddeiseb seneddol, […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Sbriwsio

Gair da ydi sbriwsio. Mi fedrwch chi sbriwsio’r tŷ a sbriwisio’r ardd. Mi  fedrwch hefyd eich sbriwsio’ch hunain.  Mi feddyliais mai gair diweddar ydi o yn y Gymraeg, ond mae o’n hŷn nag oeddwn i’n tybio. Oherwydd ganrif a mwy yn ôl, roedd Tegla Davies yn dweud am rywun yn Hunangofiant Tomi,  ‘A dyma fo […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Na, nid bresych.

Mae’n debyg na ddylwn ddweud hyn, ond pwy all feio plant am beidio â bwyta bresych. Mi wn eu bod yn wyrdd ac yn faethlon, ond mae’n siŵr gen i y byddai llysieuwyr pybyr yn cydnabod nad bresych yw’r delaf na’r mwyaf blasus o blant llysiau. Pam felly y meddyliodd neb (a mwy na hynny, […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Y Sulgwyn

Actau 2 Dyfodiad yr Ysbryd Glân 1Ar ddydd cyflawni cyfnod y Pentecost yr oeddent oll ynghyd yn yr un lle, 2ac yn sydyn fe ddaeth o’r nef sŵn fel gwynt grymus yn rhuthro, ac fe lanwodd yr holl dŷ lle’r oeddent yn eistedd. 3Ymddangosodd iddynt dafodau fel o dân yn ymrannu ac yn eistedd un ar bob […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Dydd Iau

Mae’n ddydd Iau. Wir i chi. Beth bynnag a ddywed y calendr ar y wal a’r dyddiadur yn eich poced ac ar sgrin eich ffôn, dydd Iau yw hi arnaf yn sgwennu’r geiriau hyn.  Dydd Iau, Mai 29, neu yng Nghalendr yr Eglwys Gristnogol eleni, Dydd Iau Dyrchafael. Byr iawn yw’r adroddiadau am ‘y dydd […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Rheoli’r tafod

Y siom i mi oedd na chaed gan Mrs May gân wedi’r cyhoeddiad, a minnau wedi tybio bod David Cameron wedi gosod cynsail i’w olynwyr wedi iddo ganu nodyn neu ddau’n galonnog wrth gamu trwy ddrws 10 Stryd Downing ar ei ymddiswyddiad dair blynedd yn ôl. Fe dalwyd teyrngedau ddydd Gwener i Theresa May wedi […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Yn y ras

Tua’r adeg hon o’r flwyddyn yr arferid cynnal y Diwrnod Chwaraeon yn Ysgol Brynrefail.  Wyddwn i ddim ar y pryd, ond mi ddaeth yr uchafbwynt i mi yn fy mlwyddyn gyntaf pan enillais naid hir y lower juniors.   Roedd y naid o 13 troedfedd 8½ modfedd yn ‘record’ ar y pryd! Ar i wared aeth […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Prydain Fach

‘Gwlad fechan iawn mewn byd mawr ydi Prydain.’  Wedi deg o’r gloch neithiwr y clywais hynny ar y radio. (Oedd, roedd hi mor hwyr â hynny arnaf yn meddwl am rywbeth i’w ddweud yn Gronyn heddiw!) Yn y Saesneg gwreiddiol, y geiriau oedd, ‘Britain is a tiny country in a big world’.  Ie, ‘a tiny […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Cyfrinair

Mi ges i drafferth tanio’r cyfrifiadur heno. Doedd dim byd yn bod arno. Ond fedrwn i yn fy myw â datgloi’r sgrin agoriadol. Doedd y peiriant ddim yn derbyn y cyfrinair yr oeddwn yn ei deipio’n ofalus.  Mi rois ail a thrydydd cynnig arni, a mwy  na hynny eto, gan ofalu nad oeddwn yn camdeipio’r […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Sul Quasimodo

Dau neu dri enw sydd gan y mwyafrif ohonom.  Mae gan eraill bedwar, ac ambell un fwy na hynny.  Mae gan y Sul cyntaf wedi’r Pasg fwy o enwau nag a feddyliais i. Glywsoch chi alw’r diwrnod hwn yn Wython y Pasg neu Ddydd Octaf y Pasg; Pasg Bach neu Basg Bychan; Pasg Gwyn; Sul […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Notre Dame

Caiff Cadeirlan Notre Dame ym Mharis ei hail godi. Er gwaetha’r fflamau a ysodd do’r adeilad nos Lun mae hyn eisoes yn amlwg. Drannoeth y tân, cafwyd addewidion am gannoedd o filiynau o ewros at y gost o’i adfer. Wrth i’r Gadeirlan losgi clywyd pobl ar y teledu a’r radio yn dweud mor drist oedd […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Dydd Gwener y Groglith

Oedfa Gymun yn Capel Coch, Llanberis am 10.00 o’r gloch ddydd Gwener y Groglith, Ebrill 19 Croeso cynnes Advertisements Parhau i ddarllen

Gronyn: Cynllun Duw

Mae’r Senedd San Steffan wedi torri dros y Pasg.  Bydd yn ail ymgynnull wythnos i ddydd Mawrth, sy’n golygu y dylem glywed llai dros yr wythnos nesaf am y pwnc sydd wedi hawlio’r sylw ers o leiaf dair blynedd. A chan fod yr Undeb Ewropeaidd wedi cytuno i Lywodraeth y Deyrnas Unedig gael hyd at […] Parhau i ddarllen

Gronyn: David a Danny

Y Grand National; y Ras Rwyfo;    rownd gynderfynol y Cwpan F.A.; a dechrau’r tymor criced: penwythnos difyr i bawb sy’n hoff o chwaraeon. Nid pawb sy’n gwirioni’r un fath er hynny, a bydd llawer wedi cael llond bol o’r cyfan mewn dim o dro.  A bod yn onest mi fedrwn innau wneud heb ddeiet o […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Ffŵl er mwyn Crist

Maddeuwch nodyn personol heddiw gan ei bod yn ddeugain mlynedd ers i mi gychwyn fy ngweinidogaeth ym Mhen Llŷn. Cefais fy ordeinio yn Abersoch ar Fawrth 29ain, 1979,  a dydd Sul, Ebrill 1af oedd y diwrnod cychwyn swyddogol yn yr Ofalaeth.  Erbyn heno, felly, bydd union ddeugain mlynedd ers y diwrnod hwnnw. Do, mi ddechreuais […] Parhau i ddarllen

Gofalaeth Fro'r Llechen Las: Ar ein telerau ni

‘£350miliwn i’r Gwasanaeth Iechyd bob wythnos’; ‘Cael ein gwlad yn ôl’;  dyna i chi ddau o sloganau mwyaf pleidwyr Brexit cyn y Refferendwm yn 2016.  Un arall oedd ‘Cipio rheolaeth yn ôl’. ‘Take back control’ oedd y gri. Roedd pobl Prydain, meddid, wedi blino ar griw anetholedig yr Undeb Ewropeaidd yn rheoli pob dim, ac […] Parhau i ddarllen

Gofalaeth Fro'r Llechen Las: Christchurch

Ddydd Gwener, fe’n brawychwyd ni unwaith yn rhagor gan ddrygioni dyn. Lladdwyd 50 o bobl yn Christchurch, Seland Newydd.  Saethwyd hwy mewn dau fosg yn ystod eu hamser gweddi, a gadawyd degau eraill wedi eu hanafu. Ac fel petai ymosod ar addolwyr a’u lladd ddim yn ddigon dychrynllyd mae’n debyg i’r llofrudd hwn ffilmio’r cyfan […] Parhau i ddarllen

Gofalaeth Fro'r Llechen Las: Dau arwydd

Os ydych yn gyrru car mi ddylech wybod na ddylid defnyddio ffonau symudol ar fuarth gorsaf betrol. Mae hynny wedi ei nodi’n glir ar arwyddion ar bympiau petrol ers tro byd. Hyd y gwelaf, mae pobl yn cadw’r rheol hon. Ond mae hyn yn debygol o newid yn fuan; nid am fod pobl yn anwybyddu’r […] Parhau i ddarllen

Gofalaeth Fro'r Llechen Las: Cyfnewidiol

Fe gafwyd dyddiau hynod o braf yr wythnos ddiwethaf. Roedd dydd Mawrth a dydd Mercher yn boethach nag a fu erioed ym mis Chwefror yng ngwledydd Prydain ers cadw cofnodion manwl o dymheredd dyddiol. Doeddem ni ddim yn sôn am wanwyn cynnar hyd yn oed; roedd fel petai’r haf wedi dod. Ers hynny, wrth gwrs, […] Parhau i ddarllen

Gofalaeth Fro'r Llechen Las: Gostyngeiddrwydd

Doeddwn i ddim yn adnabod Paul Flynn a fu farw ddydd Sul diwethaf. Unwaith yn unig y bûm yng nghwmni’r gŵr bonheddig a fu’n aelod seneddol dros etholaeth Gorllewin Casnewydd ers 1987.  Ond a bod yn onest, nid yw dweud i mi fod yn ei gwmni’n gwbl gywir chwaith. Wythnos Eisteddfod Genedlaethol Sir Fynwy a’r […] Parhau i ddarllen

Gofalaeth Fro'r Llechen Las: Y di-ddeall

Roeddwn i’n arfer gwylio This Week ar nos Iau nes i mi flino ar arddull y cyflwynydd Andrew Neil.  Ac felly fyddaf fi ddim yn colli’r rhaglen pan ddaw i ben yn ôl a gyhoeddwyd yr wythnos ddiwethaf. Ond rwy’n dal i wylio Question Time a ddarlledir o’i blaen bob wythnos, er mai profiad rhwystredig […] Parhau i ddarllen

Gofalaeth Fro'r Llechen Las: Cario’r cargo

A dyna ddiwedd ar hynny felly!  Ond o leiaf, mae’r £13.8 miliwn yn saff. Mis Rhagfyr oedd hi, yr wythnos ar ôl y Nadolig os cofiaf yn iawn. Ie, mor ddiweddar â hynny y cyhoeddodd Chris Grayling, Ysgrifennydd Trafnidiaeth Llywodraeth San Steffan ei fod wedi gwneud trefniadau arbennig rhag ofn y byddai hi’n dod i’r […] Parhau i ddarllen

Gofalaeth Fro'r Llechen Las: Dieithryn?

‘Byddi ar dy ennill o beidio â’i adael yn yr eglwys fel dieithryn … Rhaid i ti fynd ag ef gyda thi i’th ystafell ac i’th dŷ. Ni ddylet ei gyfarch unwaith yr wythnos neu unwaith y mis, neu pa mor aml bynnag y byddi’n mynd i’r eglwys, ond rhaid iddo fod gyda thi ym […] Parhau i ddarllen

Gofalaeth Fro'r Llechen Las: Dieithryn?

‘Byddi ar dy ennill o beidio â’i adael yn yr eglwys fel dieithryn … Rhaid i ti fynd ag ef gyda thi i’th ystafell ac i’th dŷ. Ni ddylet ei gyfarch unwaith yr wythnos neu unwaith y mis, neu pa mor aml bynnag y byddi’n mynd i’r eglwys, ond rhaid iddo fod gyda thi ym […] Parhau i ddarllen

Gofalaeth Fro'r Llechen Las: Brumadinho

Doeddwn i’n cofio dim am y trychineb a ddioddefodd tref Mariana yn nhalaith Minas Gerais ym Mrasil ar Dachwedd 5ed, 2015.  Lladdwyd 19 o bobl wedi i argae ddymchwel gan dywallt tunelli o wastraff gweithfeydd mwyn haearn dros ardal eang.  Roedd yn drychineb amgylcheddol yn ogystal â dynol.  Mi gafwyd adroddiadau amdano ar y pryd […] Parhau i ddarllen

Gofalaeth Fro'r Llechen Las: Brumadinho

Doeddwn i’n cofio dim am y trychineb a ddioddefodd tref Mariana yn nhalaith Minas Gerais ym Mrasil ar Dachwedd 5ed, 2015.  Lladdwyd 19 o bobl wedi i argae ddymchwel gan dywallt tunelli o wastraff gweithfeydd mwyn haearn dros ardal eang.  Roedd yn drychineb amgylcheddol yn ogystal â dynol.  Mi gafwyd adroddiadau amdano ar y pryd […] Parhau i ddarllen

Gofalaeth Fro'r Llechen Las: Mary a Domingo

Gallasai canlyniad un o gemau Uwch Gynghrair Lloegr bnawn ddoe fod: St Mary’s Young Men’s Association Football Club 2, St Domingo Football Club 1.  Mae’n dipyn haws dweud ‘Southampton 2 Everton 1’. Mae’r gyfrol Thank God for Football yn olrhain hanes dwsin o glybiau sydd wedi chwarae yn Uwch Gynghrair Lloegr a ffurfiwyd yn gysylltiedig […] Parhau i ddarllen

Gofalaeth Fro'r Llechen Las: Gweddi am heddwch

Pwy a ŵyr beth a ddigwydd yn San Steffan yr wythnos hon?  Mae’r Senedd i fod i bleidleisio ddydd Mawrth o blaid neu yn erbyn y cytundeb a sicrhaodd Theresa May gyda’r Undeb Ewropeaidd ar gyfer ymadawiad y Deyrnas Unedig o’r Undeb.  Mae’n debyg y cynhelir y bleidlais, ond fyddai neb yn synnu erbyn hyn pe […] Parhau i ddarllen

Gofalaeth Fro'r Llechen Las: Gweddi am heddwch

Pwy a ŵyr beth a ddigwydd yn San Steffan yr wythnos hon?  Mae’r Senedd i fod i bleidleisio ddydd Mawrth o blaid neu yn erbyn y cytundeb a sicrhaodd Theresa May gyda’r Undeb Ewropeaidd ar gyfer ymadawiad y Deyrnas Unedig o’r Undeb.  Mae’n debyg y cynhelir y bleidlais, ond fyddai neb yn synnu erbyn hyn pe […] Parhau i ddarllen

Gofalaeth Fro'r Llechen Las: Gobaith a gweddi

Mae pawb yn bwriadu’n dda, ond gall ein geiriau ar ddechrau blwyddyn fod yn wag ac ystrydebol. ‘Have a good year’ oedd cyfarchiad un dyn wrth i mi dalu am betrol nos Galan, fel petai gen i’r gallu i sicrhau peth felly. Roedd John Lennon yn nes ati mae’n debyg: ‘A very merry Christmas and […] Parhau i ddarllen

Gofalaeth Fro'r Llechen Las: Ailddyfodiad Iesu

Mae yna rai pobl sy’n gwneud cynlluniau fisoedd lawer ymlaen llaw. Synnwn i ddim nad oes ambell un wrthi ar hyn o bryd yn cynllunio ar gyfer Nadolig 2019.  Ond i’r mwyafrif ohonom, mae meddwl am y Nadolig a ddaw drennydd yn fwy na digon.  Fedrwn ni ddim edrych ymhellach na hynny, gan obeithio y […] Parhau i ddarllen

Gofalaeth Fro'r Llechen Las: Llawenhau

Un o themâu amlwg Tymor yr Adfent yw llawenydd.  Wrth gofio a dathlu dyfodiad Iesu i’r byd mae Cristnogion ar hyd yr oesoedd wedi llawenhau, a chawn ninnau ein hannog i wneud felly hefyd. Yr oedd yna lawenhau wrth gwrs pan aned Iesu.  Wedi’r cyfan a ddywedwyd wrthynt amdano cyn ei eni, byddai Mair a […] Parhau i ddarllen

Gofalaeth Fro'r Llechen Las: Edifeirwch

Nid yw’n syndod o gwbl fod yr Eglwys Gristnogol yn Nhymor yr Adfent wedi rhoi sylw i Ioan Fedyddiwr. Os mai’r tymor sy’n dathlu dyfodiad y Meseia yw hwn, mae’n naturiol fod sylw’n cael ei roi i’r dyn hwn a anfonwyd i gyhoeddi ei ddyfodiad. Ioan oedd yr un a anfonwyd gan Dduw i baratoi’r […] Parhau i ddarllen

Gofalaeth Fro'r Llechen Las: Disgwyl

Mae’n Sul cyntaf mis Rhagfyr, a hwnnw eleni yn Sul cyntaf tymor yr Adfent. (Os nad oes ym mis Rhagfyr ond tri Sul cyn y Nadolig, Sul olaf Tachwedd fydd Sul cyntaf yr Adfent.)  Ystyr y gair Adfent (a ddaw o’r gair Lladin adventus) yw ‘dyfodiad’.  Yn syml iawn, yr hyn a wna’r Eglwys Gristnogol […] Parhau i ddarllen

Gofalaeth Fro'r Llechen Las: Disgwyl

Mae’n Sul cyntaf mis Rhagfyr, a hwnnw eleni yn Sul cyntaf tymor yr Adfent. (Os nad oes ym mis Rhagfyr ond tri Sul cyn y Nadolig, Sul olaf Tachwedd fydd Sul cyntaf yr Adfent.)  Ystyr y gair Adfent (a ddaw o’r gair Lladin adventus) yw ‘dyfodiad’.  Yn syml iawn, yr hyn a wna’r Eglwys Gristnogol […] Parhau i ddarllen

Gofalaeth Fro'r Llechen Las: Disgwyl

Mae’n Sul cyntaf mis Rhagfyr, a hwnnw eleni yn Sul cyntaf tymor yr Adfent. (Os nad oes ym mis Rhagfyr ond tri Sul cyn y Nadolig, Sul olaf Tachwedd fydd Sul cyntaf yr Adfent.)  Ystyr y gair Adfent (a ddaw o’r gair Lladin adventus) yw ‘dyfodiad’.  Yn syml iawn, yr hyn a wna’r Eglwys Gristnogol […] Parhau i ddarllen

Gofalaeth Fro'r Llechen Las: Paradise

Mae’n anodd meddwl fod unrhyw dref arall wedi cael enw mwy anaddas na’r un a roddwyd i hon.  Gwyddom fod y dref yn hŷn na’i henw gan iddi gael ei hadnabod wrth bedwar enw blaenorol; ond hyd y gwelaf, nid oes modd dweud i sicrwydd pryd na pham y rhoddwyd yr enw hwn iddi.  Awgrymodd […] Parhau i ddarllen

Gofalaeth Fro'r Llechen Las: Paradise

Mae’n anodd meddwl fod unrhyw dref arall wedi cael enw mwy anaddas na’r un a roddwyd i hon.  Gwyddom fod y dref yn hŷn na’i henw gan iddi gael ei hadnabod wrth bedwar enw blaenorol; ond hyd y gwelaf, nid oes modd dweud i sicrwydd pryd na pham y rhoddwyd yr enw hwn iddi.  Awgrymodd […] Parhau i ddarllen

Gofalaeth Fro'r Llechen Las: Rhyddhau Aasia Bibi

Os cofiaf yn iawn, aeth saith mlynedd heibio ers i mi gyfeirio mewn erthygl at Aasia Bibi.  Yn Y Pedair Tudalen yn y papurau enwadol yr oedd yr erthygl honno ym mis Mawrth 2011, nid yn Gronyn.  Nid pawb ohonoch felly a’i gwelodd; ac mae’n bosibl nad yw rhai ohonoch a’i gwelodd yn cofio beth […] Parhau i ddarllen