Archives: gronyn

Gronyn: Lawan Andimi

Mae dros dair mil o filltiroedd a thua deg awr o daith awyren rhyngom a Nigeria yng ngorllewin Affrica. Tair miliwn yw poblogaeth Cymru, ond mae dros 200 miliwn yn byw yn Nigeria. Wn i ddim faint o ieithoedd a siaredir yng Nghymru ar wahân i’r Gymraeg a’r Saesneg, ond mae dros 500 o ieithoedd […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Wedi ei ddifa

Anodd iawn, iawn yw hi i neb ohonom ddychmygu’r difrod a wnaed ers deufis gan y tannau a fu’n ysu oddeutu 10 miliwn hectar o dir coediog Awstralia. Mae o leiaf 28 o bobl wedi eu lladd, dros 2,000 o dai wedi eu dinistrio, a miloedd o bobl wedi gorfod ffoi o’u cartrefi rhag y […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Pwyllgor Yr Ofalaeth

Bydd Pwyllgor Blynyddol yr Ofalaeth yn festri Carmel, Llanllechid am 7.00 o’r gloch nos Lun, Ionawr 20, 2020.

Parhau i ddarllen

Gronyn: Cau’r siop

Roedd hi’n siop ardderchog yn ei dydd. Mi brynon ni sawl peth yno pan oedd y plant yn fach; a synnwn i ddim pe bawn i’n mynd i’r atig heno y deuwn o hyd i fwy nag un peth ag enw’r cwmni hwn arno. Yn sicr mae yno fwy nag un dilledyn. Fwy na thebyg […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Dwy lechen

Ar ddechrau blwyddyn newydd, daw dwy lechen i’m meddwl; y naill yn las a’r llall yn lân. Blwyddyn Newydd Fendithiol i bawb sy’n gysylltiedig â Gofalaeth Fro’r Llechen Las, y cylch o eglwysi y caf i’r fraint o’u gwasanaethu fel gweinidog i Iesu Grist yng nghysgod Chwarel y Penrhyn a hen Chwarel Dinorwig. Gweddïwn am […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Blwyddyn Newydd Dda

Blwyddyn Newydd Ddedwydd i chi.
Parhau i ddarllen

Gronyn: Nadolig Llawen

Nadolig Llawen i chi.

Mwynhewch Ddydd Nadolig, a dathlwch eni Iesu.

Cyhoeddir rhifyn nesaf Gronyn ddydd Sul, Ionawr 5, 2020.
Parhau i ddarllen

Gronyn: Neb tebyg iddo

Ddydd Mercher diwethaf cafodd yr Arlywydd Trump ei uchel gyhuddo gan aelodau Tŷ’r Cynrychiolwyr.  Roedd hyn i’w ddisgwyl. Mae o’n gandryll wrth gwrs; ac roedd hynny hefyd i’w ddisgwyl.  Wedi fy siomi wyf fi.  Wedi i mi dybio na allai dim ynglŷn â Mr Trump fy siomi bellach, mae ymateb dau o’i gefnogwyr i’r uchel […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Dechrau gwella

Wedi unrhyw anaf neu afiechyd, mor braf gweld pobl yn dechrau gwella.  Wedi pob ffrae ac anghydfod, mor dda gweld pobl yn llyfu clwyfau a dechrau byw’n gytûn.  Diolch am feddygon a nyrsys a phawb sy’n helpu i wella cleifion. Diolch hefyd am bawb sydd ag unrhyw beth i’w wneud â chymodi teulu a ffrindiau […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Meddwl y groes

Wedi’r mis o ymgyrchu a thrafod a dadlau mae diwrnod yr Etholiad wrth y drws. Roedd canran uchel o’r etholwyr yn gwybod dros bwy y byddent yn pleidleisio cyn cyhoeddi’r Etholiad o gwbl.  Mae rhai wedi newid eu meddwl ers hynny ac yn debygol o bleidleisio dros blaid wahanol i’r un y bwriadwyd ei chefnogi.  […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Na foed cywilydd

Un o ddatganiadau mwyaf cofiadwy’r Testament Newydd yw, ‘Nid oes arnaf gywilydd o’r Efengyl’ (Rhufeiniaid 1:16). Un o Gristnogion amlycaf y ganrif gyntaf, Paul, a’u dywedodd, gan egluro, ‘Oherwydd gallu Duw yw hi ar waith er iachawdwriaeth i bob un sy’n credu, yr Iddewon yn gyntaf a hefyd y Groegiaid’. O ddarllen neu glywed y […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Gwirio’r gwir

O’r un stabl wleidyddol y daw Michael Gove a Dominic Raab, ac mae’r ddau mor beryglus â’i gilydd. Nid eu barn am Brexit nac unrhyw un o’r polisïau y maent yn eu cyhoeddi wrth wynebu’r Etholiad Cyffredinol sy’n gwneud i mi ddweud hyn amdanynt ond rhywbeth llawer mwy sylfaenol. Michael Gove a ddywedodd ym mis […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Dosbarth o 63

Does a wnelo’r peth â ni yng Nghymru, ond mentraf gyfeirio ato beth bynnag. Pennawd yr erthygl a ddenodd fy sylw: ‘63 o ddisgyblion mewn dosbarth ysgol gynradd’. Tybiais mai stori oedd hi am ysgol mewn trafferthion ariannol yn gorfodi athrawon a disgyblion i weithio dan amodau amhosibl. Dim o’r fath beth! Ysgol academi lewyrchus […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Y gwirionedd

Heb os, yr oedd Prif Weinidog y Deyrnas Unedig yn bwriadu ‘gwneud Brexit’ erbyn diwedd Hydref. Dyna oedd ei fwriad.  Roedd o’n annoeth yn dweud hynny mor bendant.  Roedd o’n hynod o ffôl ac anghyfrifol wrth ddweud y byddai’n well ganddo fod yn ‘farw mewn ffos’ na pheidio â gwneud hynny. Ond doedd o ddim […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Cri am help

Rwyf newydd ddysgu gair newydd; gair Saesneg y methais hyd yma â gweld gair Cymraeg cyfatebol iddo.  Cyn gorffen y golofn hon mi geisiaf feddwl am gyfieithiad i backronym. Ond y pethau pwysicaf yn gyntaf. Berlin oedd y ddinas; 1906 oedd y flwyddyn; a’r union ddyddiad hwn oedd hi, y 3ydd o Dachwedd.  Wn i […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Cri am help

Rwyf newydd ddysgu gair newydd; gair Saesneg y methais hyd yma â gweld gair Cymraeg cyfatebol iddo.  Cyn gorffen y golofn hon mi geisiaf feddwl am gyfieithiad i backronym. Ond y pethau pwysicaf yn gyntaf. Berlin oedd y ddinas; 1906 oedd y flwyddyn; a’r union ddyddiad hwn oedd hi, y 3ydd o Dachwedd.  Wn i […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Cri am help

Rwyf newydd ddysgu gair newydd; gair Saesneg y methais hyd yma â gweld gair Cymraeg cyfatebol iddo.  Cyn gorffen y golofn hon mi geisiaf feddwl am gyfieithiad i backronym. Ond y pethau pwysicaf yn gyntaf. Berlin oedd y ddinas; 1906 oedd y flwyddyn; a’r union ddyddiad hwn oedd hi, y 3ydd o Dachwedd.  Wn i […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Cri am help

Rwyf newydd ddysgu gair newydd; gair Saesneg y methais hyd yma â gweld gair Cymraeg cyfatebol iddo.  Cyn gorffen y golofn hon mi geisiaf feddwl am gyfieithiad i backronym. Ond y pethau pwysicaf yn gyntaf. Berlin oedd y ddinas; 1906 oedd y flwyddyn; a’r union ddyddiad hwn oedd hi, y 3ydd o Dachwedd.  Wn i […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Tri deg naw

Nifer llyfrau’r Hen Destament a’r ‘Steps’ yn un o nofelau John Buchan; blwyddyn dechrau’r Ail Ryfel Byd; a theitl un o ganeuon Queen. Ond fore Mercher diwethaf, clywyd am 39 arall. Yn Essex, cafwyd 39 o bobl yn farw yng nghefn lori. Credir bod y trelar wedi glanio ym mhorthladd Purfleet ryw awr a hanner […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Newid amser yn Neiniolen

Mae amser yr oedfa yn Neiniolen y Sul nesaf, Hydref 27, wedi ei newid. Bydd yr oedfa am 3.30 o’r gloch yng ngofal y Gweinidog.
Parhau i ddarllen

: Newid amser yn Neiniolen

Mae amser yr oedfa yn Neiniolen y Sul nesaf, Hydref 27, wedi ei newid. Bydd yr oedfa am 3.30 o’r gloch yng ngofal y Gweinidog.
Parhau i ddarllen

Gronyn: Newid amser yn Neiniolen

Mae amser yr oedfa yn Neiniolen y Sul nesaf, Hydref 27, wedi ei newid. Bydd yr oedfa am 3.30 o’r gloch yng ngofal y Gweinidog.
Parhau i ddarllen

Gronyn: Newid amser yn Neiniolen

Mae amser yr oedfa yn Neiniolen y Sul nesaf, Hydref 27, wedi ei newid. Bydd yr oedfa am 3.30 o’r gloch yng ngofal y Gweinidog. Advertisements Parhau i ddarllen

Gronyn: Bore Sul nesaf yn Capel Coch

Mi fydd yr Oedfa Deulu (Gwasanaeth Diolchgarwch) yn Capel Coch, Llanberis fore Sul nesaf, Hydref 27 am 11.15 o’r gloch (yn hytrach na 10.30) er mwyn rhoi cyfle i chi weld y gêm rygbi fawr rhwng Cymru a De Affrica cyn dod i’r oedfa.
Parhau i ddarllen

Gronyn: Bore Sul nesaf yn Capel Coch

Mi fydd yr Oedfa Deulu (Gwasanaeth Diolchgarwch) yn Capel Coch, Llanberis fore Sul nesaf, Hydref 27 am 11.15 o’r gloch (yn hytrach na 10.30) er mwyn rhoi cyfle i chi weld y gêm rygbi fawr rhwng Cymru a De Affrica cyn dod i’r oedfa. Advertisements Parhau i ddarllen

Gronyn: Hevrin Khalaf

Roedd Hevrin Khalaf yn gwbl ddieithr i mi.  Wyddwn i ddim amdani nes i mi glywed ei bod wedi ei lladd. Gwraig ifanc 35 mlwydd oed oedd y gwleidydd Cwrdaidd hon a lusgwyd o’i char a’i lladd yng ngogledd Syria gan luoedd a noddir yn ôl pob tebyg gan Lywodraeth Twrci. Fel gwleidydd, roedd Hevrin […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Potes Potus

Mae’r ddau’n ddigon tebyg i’w gilydd: dim ond un llythyren o wahaniaeth sydd rhwng y ddau air. Math o gawl ydi potes; ystyr arall iddo yw llanast. Mae’r syniad o ‘wneud cawl o bethau’ yn cyplysu’r ddau ystyr. Digon tebyg yw ystyr potus, er nad gair Cymraeg mo hwnnw.  A dweud y gwir, nid gair […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Tode am Kreuze

Er war gehorsam bis zum Tode, ja bis zum Tode am Kreuze. Yn amgueddfa’r People’s Palace yn Glasgow y gwelais y geiriau hyn ddechrau’r haf, yn rhan o stori James Riley, un o filwyr y Rhyfel Mawr. Fe’i saethwyd, ond arbedwyd ei fywyd  gan i’r bwled fynd trwy lyfr bychan a tholcio cefn drych siafio […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Parchu’r Gyfraith

Maddeuwch i mi am ddychwelyd at yr hyn y soniais amdano bythefnos yn ôl. Yr oedd gweithred Mr Boris Johnson i gau’r Senedd yn anghyfreithlon. Dyna oedd dyfarniad digamsyniol Goruchaf Lys y Deyrnas Unedig ddydd Mawrth diwethaf.  Roedd yr un barnwr ar ddeg yn unfrydol eu penderfyniad.  Dilëwyd y cau gan y Llys, a drannoeth […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Gweld y cyfan

Maen nhw ym mhobman; y llygaid sy’n cadw golwg arnom, yn Igualada, yn Wellington, ac yn nes atom.   Ddydd olaf Awst, roedd wythfed cymal ras feics y Vuelta yn gorffen yn nhref Igualada yng Nghatalonia. Wrth i’r beicwyr rasio trwy strydoedd y dref roedd hofrenyddion y cwmnïau teledu yn eu dilyn. Nikias Arndt a enillodd […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Y Llys Sesiwn

Pawb at y peth y bo.  Gwn mai gwir y gair, petai ond wrth feddwl am rywbeth i’w ddweud yn Gronyn bob Sul.  Mor rhwydd yw mynd at y pethau sydd o ddiddordeb personol. Fwy nag unwaith bu raid i mi wylio rhag sôn gormod am chwaraeon gan nad pawb sy’n rhannu fy niddordeb yn […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Gorweddian

Mae Jacob Rees Mogg yn well na mi.  Os gorwedda i ar wastad fy nghefn ar y soffa i ddarllen neu i wylio’r teledu mae yna siawns go dda y byddaf yn cysgu o fewn hanner awr. Ar f’eistedd wrth sgrin y cyfrifiadur y gwyliais ran o’r darllediad o Dŷ’r Cyffredin nos Fawrth. Erbyn i […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Yn ddeunaw oed

Ers blynyddoedd un arwydd sicr i mi o ddiwedd yr haf a dyfodiad tymor yr hydref yw’r rheidrwydd i ail afael yn y gwaith o baratoi Gronyn.  Mae’n rhaid cyfaddef nad yw hynny bob amser yn rhwydd i’w wneud gan fy mod i, fel y rhelyw o bobl, yn medru cynefino’n sydyn iawn â pheidio […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Ail ddechrau

Mae’n bryd ail afael yn Gronyn wedi seibiant yr haf. Caiff ei gyhoeddi y Sul nesaf, Medi 1 felly. Advertisements Parhau i ddarllen

Gronyn: Nogaeth: Crefydd pwdin reis

A hithau’n ganol haf, mae’n debyg bod yna bwdinau mwy tymhorol, ond dwi am wneud pwdin reis. Mae mwy nag un ffordd o wneud pwdin reis mae’n debyg. Yn ôl rysáit ‘Cegin Bryn’ ar wefan S4C mae angen hufen tew, llaeth, fanila, melyn wy, siwgr mân, hufen dwbl a reis. Mae’n swnio fel lot o […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Help i ddeall

Dim ond rhan o’r cyfweliad a glywais. Dim ond digon i ddeall y caiff miloedd o bunnoedd ei wario ar Ynys Cybi dros y flwyddyn neu ddwy nesaf i warchod yr amgylchedd a hybu’r economi. Ond digon hefyd i sylweddoli, at ddiwedd y cyfweliad, nad oedd yr holwr wedi deall bod yna bobl yn byw […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Cur Pen

Aw! Roedd fy nghlust a’m pen yn brifo. Fedrwn i ddim peidio â gweiddi.  Ia, gweiddi yn y car gan mai dyna ble’r oeddwn ar y pryd, “Na! Na! Na-aaa!” Roeddwn rywfaint gwell ar ôl y waedd. Ond dwi’n dal i wingo wrth gofio’r boen a deimlais o glywed y gair erchyll ar y radio. […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Deisebau

Roedd dros 10,000 o enwau ar ddeiseb yn ddigon i sicrhau bod aelod seneddol Brycheiniog a Sir Faesyfed yn colli ei swydd a bod isetholiad i’w gynnal yn yr etholaeth. Arwyddwyd deiseb arall yr wythnos ddiwethaf gan dros 20,000 o bobl a oedd yn galw am ohirio cyfres deledu arfaethedig.  Yn wahanol i’r ddeiseb seneddol, […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Sbriwsio

Gair da ydi sbriwsio. Mi fedrwch chi sbriwsio’r tŷ a sbriwisio’r ardd. Mi  fedrwch hefyd eich sbriwsio’ch hunain.  Mi feddyliais mai gair diweddar ydi o yn y Gymraeg, ond mae o’n hŷn nag oeddwn i’n tybio. Oherwydd ganrif a mwy yn ôl, roedd Tegla Davies yn dweud am rywun yn Hunangofiant Tomi,  ‘A dyma fo […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Na, nid bresych.

Mae’n debyg na ddylwn ddweud hyn, ond pwy all feio plant am beidio â bwyta bresych. Mi wn eu bod yn wyrdd ac yn faethlon, ond mae’n siŵr gen i y byddai llysieuwyr pybyr yn cydnabod nad bresych yw’r delaf na’r mwyaf blasus o blant llysiau. Pam felly y meddyliodd neb (a mwy na hynny, […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Y Sulgwyn

Actau 2 Dyfodiad yr Ysbryd Glân 1Ar ddydd cyflawni cyfnod y Pentecost yr oeddent oll ynghyd yn yr un lle, 2ac yn sydyn fe ddaeth o’r nef sŵn fel gwynt grymus yn rhuthro, ac fe lanwodd yr holl dŷ lle’r oeddent yn eistedd. 3Ymddangosodd iddynt dafodau fel o dân yn ymrannu ac yn eistedd un ar bob […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Dydd Iau

Mae’n ddydd Iau. Wir i chi. Beth bynnag a ddywed y calendr ar y wal a’r dyddiadur yn eich poced ac ar sgrin eich ffôn, dydd Iau yw hi arnaf yn sgwennu’r geiriau hyn.  Dydd Iau, Mai 29, neu yng Nghalendr yr Eglwys Gristnogol eleni, Dydd Iau Dyrchafael. Byr iawn yw’r adroddiadau am ‘y dydd […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Rheoli’r tafod

Y siom i mi oedd na chaed gan Mrs May gân wedi’r cyhoeddiad, a minnau wedi tybio bod David Cameron wedi gosod cynsail i’w olynwyr wedi iddo ganu nodyn neu ddau’n galonnog wrth gamu trwy ddrws 10 Stryd Downing ar ei ymddiswyddiad dair blynedd yn ôl. Fe dalwyd teyrngedau ddydd Gwener i Theresa May wedi […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Yn y ras

Tua’r adeg hon o’r flwyddyn yr arferid cynnal y Diwrnod Chwaraeon yn Ysgol Brynrefail.  Wyddwn i ddim ar y pryd, ond mi ddaeth yr uchafbwynt i mi yn fy mlwyddyn gyntaf pan enillais naid hir y lower juniors.   Roedd y naid o 13 troedfedd 8½ modfedd yn ‘record’ ar y pryd! Ar i wared aeth […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Prydain Fach

‘Gwlad fechan iawn mewn byd mawr ydi Prydain.’  Wedi deg o’r gloch neithiwr y clywais hynny ar y radio. (Oedd, roedd hi mor hwyr â hynny arnaf yn meddwl am rywbeth i’w ddweud yn Gronyn heddiw!) Yn y Saesneg gwreiddiol, y geiriau oedd, ‘Britain is a tiny country in a big world’.  Ie, ‘a tiny […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Cyfrinair

Mi ges i drafferth tanio’r cyfrifiadur heno. Doedd dim byd yn bod arno. Ond fedrwn i yn fy myw â datgloi’r sgrin agoriadol. Doedd y peiriant ddim yn derbyn y cyfrinair yr oeddwn yn ei deipio’n ofalus.  Mi rois ail a thrydydd cynnig arni, a mwy  na hynny eto, gan ofalu nad oeddwn yn camdeipio’r […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Sul Quasimodo

Dau neu dri enw sydd gan y mwyafrif ohonom.  Mae gan eraill bedwar, ac ambell un fwy na hynny.  Mae gan y Sul cyntaf wedi’r Pasg fwy o enwau nag a feddyliais i. Glywsoch chi alw’r diwrnod hwn yn Wython y Pasg neu Ddydd Octaf y Pasg; Pasg Bach neu Basg Bychan; Pasg Gwyn; Sul […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Notre Dame

Caiff Cadeirlan Notre Dame ym Mharis ei hail godi. Er gwaetha’r fflamau a ysodd do’r adeilad nos Lun mae hyn eisoes yn amlwg. Drannoeth y tân, cafwyd addewidion am gannoedd o filiynau o ewros at y gost o’i adfer. Wrth i’r Gadeirlan losgi clywyd pobl ar y teledu a’r radio yn dweud mor drist oedd […] Parhau i ddarllen

Gronyn: Dydd Gwener y Groglith

Oedfa Gymun yn Capel Coch, Llanberis am 10.00 o’r gloch ddydd Gwener y Groglith, Ebrill 19 Croeso cynnes Advertisements Parhau i ddarllen

Gronyn: Cynllun Duw

Mae’r Senedd San Steffan wedi torri dros y Pasg.  Bydd yn ail ymgynnull wythnos i ddydd Mawrth, sy’n golygu y dylem glywed llai dros yr wythnos nesaf am y pwnc sydd wedi hawlio’r sylw ers o leiaf dair blynedd. A chan fod yr Undeb Ewropeaidd wedi cytuno i Lywodraeth y Deyrnas Unedig gael hyd at […] Parhau i ddarllen