Archives: Vaughan Roderick

Deugain mlynedd yn ôl i’r wythnos hon bu farw S.O Davies un o gymeriadau mwyaf lliwgar hanes gwleidyddol Cymru.

Fe fyddai’n deg i ddadlau, rwy’n meddwl, mai S.O yw’r Aelod Seneddol mwyaf asgell chwith yn hanes gwleidyddiaeth Cymru.

Cafodd ei ddiar… Parhau i ddarllen →

Mae tymor y cynadleddau Cymreig wedi cyrraedd – o’r diwedd!

Roedd e i fod i gychwyn wythnosau yn ôl gyda chynhadledd Ceidwadwyr Cymru, wrth gwrs. Efallai na ddylwn i darfu ar alar preifat trwy drafod honno!

Y cyfan ddywedaf i yw hyn. Mae sawl Aelo… Parhau i ddarllen →

Go brin fod llawer iawn o ddarllenwyr y blog hwn yn gyfarwydd iawn ac AWEMA cyn trafferthion diweddar yr elusen. Nid fan hyn yw’r lle i groniclo’r rheiny ond mae un agwedd i’r stori yn esbonio efallai pam y bu gwleidyddion a newyddiadurwyr yn gyndyn i … Parhau i ddarllen →

Rwy’n teimlo fy mod yn boddi mewn mor o gyn a darpar arweinwyr Plaid Cymru’r wythnos hon! Fe fydd hi’n anodd fy osgoi i – na’r arweinwyr ar y cyfryngau Cymreig nos yfory gyda darlledu dwy raglen yn ymwneud a’r blaid. Maddeuwch i mi am ddefnyddio’r post… Parhau i ddarllen →

Dydw i ddim yn gwybod pam ond am blaid fach mae’r Democratiaid Rhyddfrydol a’u rhagflaenwyr wedi bod yng nghanol nifer sylweddol o sgandalau ar hyd y blynyddoedd. Efallai bod diffyg grym a phŵer tan yn ddiweddar wedi gadael gormod o amser ar eu dwylo … Parhau i ddarllen →

Mae’n ymddangos bod y wasg Brydeinig, neu ran ohoni o leiaf, wedi deffro i wleidyddiaeth Cymru yn ystod y dyddiau diwethaf. Mae’n debyg eich bod wedi darllen erthygl y Guardian ‘Could Wales leave the United Kingdom?’ erbyn hyn. Mae’n ymddangos mai ‘dim… Parhau i ddarllen →

Ymhen rhyw chwe wythnos fe fyddwn yn gwybod pwy yw arweinydd newydd Plaid Cymru. Mae’r ras honno yn profi’n llawer mwy diddorol na’r disgwyl ond mae ‘na gwestiwn gen i am arweinyddiaeth plaid arall sy’n ddim agosach i’w ateb. Dyma fe. Pwy yw arweinydd … Parhau i ddarllen →

Fe fydd selogion ‘Dau o’r Bae’ wedi sylwi bod ‘na newid personél wedi bod yn ddiweddar. Gyda Bethan Lewis bant yn cael babi mae Elliw Gwawr wedi camu i’r adwy. Dydw i ddim yn golygu unrhyw amarch i Bethan trwy ddweud bod ‘na fanteision o gael awdures … Parhau i ddarllen →

Mae’n debyg eich bod wedi sylwi bod cyfran helaeth o Uned Gwleidyddol BBC Cymru wedi mudo i’r Alban yr wythnos hon – ac nid er mwyn dathlu ‘Burns Night’ twy dagu ar hagis a chwisgi drudfawr!

Heb os roedd ddoe yn ddiwrnod pwysig nid yn unig yn hanes y… Parhau i ddarllen →

Dydw i ddim yn cofio yn lle y clywais i’r talfyriad ‘RUK’ am y tro cyntaf. Ta beth mae’n weddol gyffredin erbyn hyn wrth gyfeirio at y wladwriaeth fyddai’n weddill pe bai etholwyr yr Alban yn dewis annibyniaeth. “Rump UK” yw ffurf lawn y talfyriad. Ai … Parhau i ddarllen →

Ystrydeb fyddai dweud bod y ras i arwain Plaid Cymru yn fwy o farathon nac o sbrint. A dweud y gwir dydw i ddim yn sicr bod hyd yn oed ‘marathon’ yn gwneud tegwch a’r ornest!

Mae’n ymddangos bod dewis arweinydd y Blaid yn broses bron mor hir â chym… Parhau i ddarllen →

Mae fy nghyfaill Brian Taylor yn ddyn prysur y dyddiau hyn. Fel Golygydd Gwleidyddol BBC yr Alban mae Brian yn ffigwr cyfarwydd nid yn unig ar raglenni Albanaidd ond yn fwyfwy ar raglenni rhwydwaith wrth i sefyllfa gyfansoddiadol yr Alban hawlio sylw.
… Parhau i ddarllen →

Dyw gwybod pryd mae bwcio gwyliau yn y busnes yma ddim yn hawdd bob tro. Fe ddylai Nadolig a blwyddyn newydd heb etholiad cenedlaethol ar y gorwel fod yn gyfnod digon saff – neu felly oeddwn i’n meddwl.

Och gwae fi! Dyna fi’n crwydro strydoedd Melbou… Parhau i ddarllen →

Rwyf am roi anrheg Nadolig cynnar i un gwleidydd o Gymru. Jonathan Edwards o Blaid Cymru yw’r gwleidydd hwnnw.

Mewn araith i goffau Llywelyn II yng Nghilmeri dros y Sul galwodd Jonathan ar Lywodraeth Cymru i ddechrau paratoi ar gyfer sefyllfa lle’r o… Parhau i ddarllen →

Dyma ni’n tynnu am y lan felly. Ac eithrio ambell i bwyllgor ac ambell i gynhadledd newyddion mae busnes y Bae wedi dod i ben am flwyddyn arall. Neu felly yr oeddem yn disgwyl.

Yn lle hynny mae’r Telegraph wedi taflu grenâd i gyfeiriad Caerdydd gyda’… Parhau i ddarllen →

Dydw i ddim yn gwybod os ydw i wedi dal feirws neu rywbeth ond am yr ail bost yn olynnol rwyf am gyfeirio yn ôl at ddyddiau Mrs Thatcher. 1990 yw’r maes llafur heddiw – blwyddyn pan oedd trafferthion Treth y Pen ar eu hanterth a’r llywodraeth Geidwad… Parhau i ddarllen →

Un mlynedd ar hugain yn ôl i ddoe fe yrrwyd Margaret Thatcher i Balas Buckingham i gyflwyno ei hymddiswyddiad yn ffurfiol i’r Frenhines. Roedd yn ddiwedd cyfnod mewn gwleidyddiaeth ac ers hynny mae cenhedlaeth o etholwyr wedi tyfu i fyny heb unrhyw go… Parhau i ddarllen →

Mae’n ddiwrnod cymharol dawel yn y gwaith heddiw. Gallwn fod yn saff bod trafodaethau ynghylch y gyllideb yn digwydd yn rhywle ac efallai cawn ni achlust o sut mae pethau’n mynd yn y man.

Mae gen i gyfle felly i ddweud gair am un stori Brydeinig sef … Parhau i ddarllen →

“Mae oglau’r coffi wedi cyrraedd y pumed llawr.” Dyna oedd disgrifiad un Democrat Rhyddfrydol sy’n agos y trafodaethau ynghylch Cyllideb Llywodraeth Cymru am gyflwr y trafodaethau hynny. Mae’r cloc yn tician, wrth gwrs gyda’r Llywodraeth yn gorfod goso… Parhau i ddarllen →

Rwy’n ceisio peidio ysgrifennu gormod ynghylch y ffrae ynglŷn â system bleidleisio’r Cynulliad. Rwyf wedi dweud o’r blaen bod systemau’n bwysig. Ar y llaw arall go brin fod yr un stori o lai o ddiddordeb i’r rheiny y tu fas i’r swigen wleidyddol.

Yr… Parhau i ddarllen →

Rwy’n amau bod gwaith yr hanesydd Norman Davies yn gyfarwydd i’r rhan fwyaf o ddarllenwyr y blog yma.

I’r rheiny dydd ddim wedi dod ar ei draws ei waith roedd llyfr Norman Davies “The Isles” (1999) ynghyd a llyfr Linda Colley “Britons” (1992) yn gyfr… Parhau i ddarllen →

Go brin fod yna unrhyw bwnc sy’n fwy at ddant anoracs gwleidyddol na systemau pleidleisio.

Gellir synhwyro bod y mwyafrif llethol o etholwyr heb unrhyw ddiddordeb yn y pwnc. Yn wir, mae’n anodd meddwl am bwnc sydd o lai o ddiddordeb i’r “Mrs Jones, L… Parhau i ddarllen →

Rhywbeth cymharol newydd yw colofn “clarifications and corrections” y Daily Mail. Yn wir fe fyddai sinig yn amau bod y peth ond yn bodoli o gwbwl oherwydd bod golygydd y papur, Paul Dacre, yn dymuno cael rhywbeth i gyhoeddi yn ystod ei ymddangosiad ger… Parhau i ddarllen →

Anaml iawn y mae sesiynau cwestiynau’r Prif Weinidog yn y Bae yn cynnig yr un fath o theatr wleidyddol a fersiwn San Steffan. Roedd y rhai y… Parhau i ddarllen →

Go brin fod yr enw Sir Julian Hodge yn golygu rhyw lawer i unrhyw un o dan hanner cant heddiw. Efallai bod ganddo’ch gof iddo ariannu’r ymgyrch ‘na’ yn refferendwm 1997 neu eich bod wedi sylwi ar ei enw ar bencadlys banc bychan yng nghanol Caerdydd ac … Parhau i ddarllen →

Gyda’r Euro yn y fantol a’r economi byd-eang yn gwegian maddeuwch i mi am fentro blogbost bach ynghylch pwnc sy’n ymylol i fywydau pob dydd pobol Cymru – a dweud y lleiaf. Wedi’r cyfan chwi gewch y newyddion ar y dudalen newyddion – does dim byd yn bod… Parhau i ddarllen →

Fe ddioddefodd y Blaid Lafur sawl ‘annus horribilis’ yn y blynyddoedd cyn yr Etholiad Cyffredinol diwethaf. Un o’r gwaethaf oedd 2008 – blwyddyn yr etholiadau cyngor diwethaf. Mae’n werth cofio maint y gyflafan – un a ddisgrifiwyd ar y pryd fel ‘trobw… Parhau i ddarllen →

Rwy’n cofio rhyw dro ceisio esbonio’r ffordd y mae’r gwledydd hyn yn cael eu llywodraethu i fy mrawd yng nghyfraith sy’n Americanwr. Ar ôl rhyw hanner awr roeddwn mwy neu lai wedi llwyddo i gyfleu’r syniad mai un o hanfodion ein cyfnasoddiad yw nad yw… Parhau i ddarllen →

Mae’n debyg nad yw Pwyllgor Celf Tŷ’r Arglwyddi yn denu rhyw lawer o sylw. Go brin fod newyddiadurwyr na’r cyhoedd yn ysu i fynychu’r cyfarfodydd neu ddarllen y trafodion. Serch hynny mae’r pwyllgor, sy’n penderfynu pa ddarnau o gelf sy’n cael eu hard… Parhau i ddarllen →

Bob bore Sul rwy’n canfod fy hun yng nghanol brechdan o grefydd. Oedfa sy’n dod cyn fy rhaglen wleidyddol ar Radio Wales a rhaglen drafod y Parchedig Roy Jenkins sy’n ei dilyn. Does gen i ddim byd i ddweud ynghylch yr oedfa ond mae rhaglen Roy yn un … Parhau i ddarllen →

Gallwch ddychmygu cymaint o bleser oedd hi i rhywun fel fi i gael bwrw fy mhleidlais am y tro cyntaf ar fy mhen-blwydd yn ddeunaw. Y pumed o Fehefin 1975 oedd y dyddiad a’r refferendwm ynghylch ymuno a’r Farchnad Gyffredin oedd y bleidlais.

Pe bawn i’… Parhau i ddarllen →

Un o bleserau bach fy niwrnod gwaith yw ‘sgwennu linc ar gyfer Post Prynhawn. Nid jocian ydw i!

Fel pob cyflwynydd radio da mae Gareth Glyn yn addasu deunydd i siwtio’i steil ei hun. Yn achos Gareth mae hynny’n golygu ei ‘gogeiddio’ hyd yr eithaf gyd… Parhau i ddarllen →

Mae llawer wedi ei ddweud ynghylch y ddadl smacio yn y Cynulliad ddoe. Roedd hi’n ddadl dda hefyd. Beth bynnag yw’ch barn chi’n mae’n werth e… Parhau i ddarllen →

Roeddwn i’n bell o’r blog, trydar a’r we ddoe. Efallai nad ydych yn credu bod hynny’n bosib. Y cyfan ddywedaf i yw hyn. Os ydych chi’n gweld sgarmes o newyddiadurwyr – boi’r BBC yw’r un yn y cefn yn gwaeddu mewn i Nokia hynafol!

Ta beth, os oeddwn i w… Parhau i ddarllen →

Mae’r Cynulliad wedi cyrraedd oedran lle mae ambell i draddodiad a defod wedi eu magu. Un o’r rheiny yw bwrdd y wasg yn ffreutur Tŷ Hywel. Bob dydd mae newyddiadurwyr y Bae yn ymgynnull i giniawa gyda’n gilydd ac i roi’r byd yn ei le.

Gwleidyddiaeth … Parhau i ddarllen →

Efallai bod hi braidd yn gynnar i chi feddwl am siopa ‘Dolig ond gadewch i mi argymell y gyfres yma o lyfrau. Pwy na fyddai’n dymuno cael copi o “Peter Black and the Travelling Circus”?

Rwy’n cymryd mai nofel ynghylch ymdrechion aflwyddiannus y Democ… Parhau i ddarllen →

Efallai eich bod chi’n credu fy mod yn berson anoracaidd braidd – ond nid fi yw’r gwaethaf yn Uned Wleidyddol y BBC!

Wrth i mi gyrraedd y gwaith heddiw roedd un o fy nghydweithwyr yn wen o glust i glust ac yn amlwg wedi ei gyffroi. Roedd ‘na sawl rhe… Parhau i ddarllen →

Dyw e ddim yn orfodol i bob newyddiadurwr Cymreig ysgrifennu rhywbeth ynghylch Cwpan Rygbi’r Byd. Mae hi jyst yn ymddangos felly.

Peidiwch â becso dydw i ddim am wneud rhyw sylwadau anwybodus ynghylch safon y chwarae. Pwynt bach arall sy gen i!

Pan … Parhau i ddarllen →

Mae’n bosib nad oes ‘na gysylltiad rhwng ymchwiliadau Ciaran Jenkins a rhaglen ‘Week In Week Out’ i Brifysgol Cymru a phenderfyniad y corff hwnnw i roi’r gorau i oruchwylio a dilysu graddau colegau eraill. Mae’n bosib hefyd mai cyd-ddigwyddiad llwyr oe… Parhau i ddarllen →

Ar wahân i gael eich gwahodd i fod yn aelod o’r Orsedd bo brin fod ‘na fwy o anrhydedd yn y Gymru Gymraeg na bod yn westai ar “Beti a’i Phobol”. Mae codi’n fore i Bost Cyntaf yn fwrn a chyfrannu i Bost Prynhawn yn ddyletswydd. Mae bod mewn stiwdio gyd… Parhau i ddarllen →

Gwylio’r Gynhadledd Lafur o bell ydw i – neu yn achos araith yr arweinydd – gwrando o bell. Dwn i ddim beth aeth o le ar y ffid teledu ond mae’n enghraifft efallai o’r fath o anlwc sy’n gallu taro gwrthblaid o bryd i’w gilydd. Yr un anlwc mae’n debyg o… Parhau i ddarllen →

“Ar ôl clywed hyn i gyd – dwi’n teimlo y dylen ni gyd fynd lan ir Alban i ymgyrchu dros annibyniaeth gyda gyda Alex Salmond.” Daran Hill a’i ddywedodd ar ddiwedd sesiwn frecwast yr oeddwn i’n cadeirio y bore ma i Sefydliad Bevan. Nawr yn groes i’r pen… Parhau i ddarllen →

Cyfraniad gan Siencyn, Bardd Llys y Blog

Bu aberth Cilybebyll – yn atgof,
un atgas a thywyll,
am a gostio gweithio’r gwyll
hyd arch y ceudod erchyll.
Parhau i ddarllen →

Mae’r newyddiadurwyr wedi bod yn ôl y Bae ers rhai wythnosau ond heddiw mae’r rhan fwyaf o wleidyddion wedi dychwelyd i’r senedd. Os oedd unrhyw un ohon… Parhau i ddarllen →

Fel bron pawb arall yng Nghymru mae’n meddyliau ni yma yn y Bae gyda’r rheiny yng Nghilybebyll gan ryfeddu efallai ein bod yn gorfod blasu o’r cwpan chwerw hwn yn yr unfed ganrif ar hugain.

Efallai bod rhai wedi synnu i ddarganfod bod gan Gymru ddiwyd… Parhau i ddarllen →

Diawch, mae Jonathan Edwards yn hoffi tynnu blew o drwyn! Efallai ei fod braidd yn amrwd fel gwleidydd ond, iesgob, mae’n dweud pethau diddorol. Fe achosodd ei flogbost ddoe ynghylch defnydd y cyfryngau o’r enwau “Llafur Cymru” a “Cheidwadwyr Cymru” g… Parhau i ddarllen →

Yn wahanol i’r Unol Daleithiau dyw’r term “voter suppression” ddim yn un sy’n gyfarwydd iawn i bobol y gwledydd yma. Efallai bod hynny ar fin newid.

Fe ddechreuodd yr arfer yn nhalaethiau deheuol yr UDA ar ôl y rhyfel cartref. O ganlyniad i fuddugoli… Parhau i ddarllen →

Neil Kinnock, rwy’n meddwl, gwnaeth fathu’r dywediad y “slippery slope to separation” yn ôl yn y saithdegau fel rhan o’i ymgyrch lwyddiannus i drechu cynlluniau datganoli llywodraeth Jim Callaghan.

Heb os roedd ‘na elfen reddfol yn ymwneud ac iaith … Parhau i ddarllen →

Yfory fe fydd aelodau Plaid Cymru yn cychwyn am Landudno ar gyfer ei chynhadledd flynyddol. Yn ôl yr arfer heddiw gafodd aelodau’r wasg y cyfle i gwrdd am sgwrs rhag blaen gyda’i harweinydd. Roedd yn rhyfedd sylweddoli mai hwn oedd y tro olaf i ni gyf… Parhau i ddarllen →

Mae ‘na sawl rheswm mae’n sicr am ganlyniadau Etholiad yr Alban yn gynharach eleni. Dydw i ddim yn arbenigwyr ar y rhesymau y gwnaeth yr SNP mor dda a Llafur mor wael. Mae ‘na ambell i gliw efallai ar safle “Labour Hame” gwefan a sefydlwyd gan yr ael… Parhau i ddarllen →