Archives: Wilias

Llafar Bro: Trafod Tictacs -Ceri Roberts

Colofn newydd yn holi rhai o sêr a hoelion wyth chwaraeon Bro Stiniog, gan gychwyn efo Ceri Roberts, rheolwr/hyfforddwr tîm pêl-droed Amaturiaid y Blaenau.
Llongyfarchiadau mawr ar eich llwyddiant hyd yn hyn y tymor yma. Er gwaetha’r enw, does ‘na ddim… Parhau i ddarllen

Llafar Bro: Adeiladau iechyd: adeiladau cymunedol?

O’r Pwyllgor Amddiffyn
Fydd neb yn synnu, bellach, bod Bwrdd Iechyd Betsi Cadwaladr wedi rhoi’r hen ganolfan iechyd ar werth, yn ogystal â’r cyn clinig ffisiotherapi ar Ffordd Tywyn, y naill ar bris o £80,000 a’r llall am £60,000, a hynny er gwaethaf g… Parhau i ddarllen

Llafar Bro: RALI a RHEW- blwyddyn gyffrous Brei

DIWEDD DA I’R TYMOR RALÏODerbyniodd Brian Roberts, (Brei Bach), Blaenau Ffestiniog, dlws ‘Gyrrwr y Flwyddyn’ wedi tymor llwyddiannus yn cystadlu yn y ‘Classic VW Cup’, y llynedd.  Aeth Brei draw i Westy’r Hilton yn Watford ar Ragfyr y 3ydd i dderbyn y … Parhau i ddarllen

Llafar Bro: Atgofion Pant Llwyd

Pennod olaf cyfres Laura Davies.
Cefais dipyn o hanes diddorol gan Laura Jones, Harlech (nee Edwards, un o dyaid o blant y diweddar Tryphena a William Edwards, Mur Lwyd). Nith i Esther ac a dreuliodd ei phlentndod ym Mhant Llwyd.

Sonia am Jini Owen (c… Parhau i ddarllen

Llafar Bro: Ffermydd Llyn Trawsfynydd

Adroddiad gan y diweddar Jennie Druce am y ffermydd a’r tiroedd a foddwyd i greu Llyn Trawsfynydd:DolgamRoedd y Dolgam gwreiddiol i’r dde o bont y pentref, hyd nes i’r gronfa ddŵr gael ei gwneud. Eiddo’r Goetre, Ganllwyd oedd y fferm a thenantiaid oedd… Parhau i ddarllen

Llafar Bro: Cysylltiadau Dalgylch ‘Llafar Bro’ ac America

Rhan o gyfres W. Arvon Roberts, o rifyn Ionawr 2019.

Cymry America yn ymateb i Apêl y Tabernacl
Y Tabernacl (MC), Blaenau Ffestiniog, oedd un o’r capeli mwyaf oedd yn perthyn i Henaduriaeth Gorllewin Meirionnydd, ac ynddo y cyfarfu’r gynulleidfa fwyaf… Parhau i ddarllen

Llafar Bro: Defaid Rybelwr Bach

Erthygl o’r archif gan Emrys Evans

Diddorol a difyr iawn oedd ysgrif diweddar (yn rhifyn 63) o gylchgrawn Llafar Gwlad, yn yr hon y mae’n son am y ‘defaid’ – sef y math a geir ar ddwylo.
Ar ei diwedd y mae’n gwahodd ymateb ‘os oes un o’r meddyginiaet… Parhau i ddarllen

Llafar Bro: Stolpia -Yr Hen Dynnwr Lluniau

Pennod arall o gyfres Steffan ab Owain, y tro hwn o rifyn Ionawr 2005.

Os cofiwch, crybwyllais yn [rhifyn Rhagfyr 2004] ychydig o hanes  John Thomas, y ffotograffydd enwog  o’r Cambrian Gallery, Lerpwl, yn galw heibio ein bro i dynnu lluniau grwpiau o… Parhau i ddarllen

Llafar Bro: Atgofion Llwyncrwn

Hanes y fferm a’r gymuned gan Gretta Cartwright
Llwyncrwn oedd fy nghartref, ffermdy a adeiladwyd yn 1696 (mae’r dyddiad ar y tŷ) yng Nghwm Islyn ym mhlwyf Trawsfynydd. Magwyd fy nhad yn Llwyncrwn, mab ieuengaf Hugh a Jane Jones (genedigol o Bennant, Y… Parhau i ddarllen

Llafar Bro: Stolpia -Eira

Hynt a Helynt Hogiau’r Rhiw yn y 50au. Cyfres Steffan ab Owain.
Tybed os cawn ni drwch o eira neu rew y gaeaf hwn, neu’r ddau, o bosibl. Cafwyd sawl gaeaf oer gyda chnwd o eira yn y 50au, er nad oedd yr un ohonynt mor ddrwg ag un 1947, wrth gwrs. Roedd… Parhau i ddarllen

Llafar Bro: A Oes Heddwch?

Cofio Gwrthwynebwyr Cydwybodol Y Rhyfel Byd Cyntaf

Ganol Tachwedd 2018, cynhaliwyd Cynhadledd Undydd yng Nghapel Bowydd, Blaenau Ffestiniog ar y testun uchod. Drwy’r dydd cafwyd cyflwyniadau difyr ar wahanol agweddau a chyd-destunau oedd yn effeithio … Parhau i ddarllen

Llafar Bro: Llwyddiant Ysgubol Yr Ŵyl Gerdd Dant

Erthygl gan Iwan Morgan, Cadeirydd Pwyllgor Gwaith Gŵyl Cerdd Dant 2018.Bu dydd Sadwrn, 10fed o Dachwedd yn ddiwrnod hanesyddol yn nhre’r Blaenau. Cynhaliwyd Gŵyl genedlaethol yma am y tro cyntaf ers 82 o flynyddoedd. Do, daeth Gŵyl Cerdd Dant Cymru at… Parhau i ddarllen

Llafar Bro: Rhamant Bro

Y  mae’r rhifyn diweddaraf o gylchgrawn Cymdeithas Hanes Bro Ffestiniog, sef Rhamant Bro yn y siopau yn barod ar eich cyfer.

Dyma gylchgrawn delfrydol i bob un ohonoch sydd â diddordeb yn hanes ein bro a’r cyffiniau. Ac unrhyw un sy’n ymddiddori yn… Parhau i ddarllen

Llafar Bro: Atgofion Pant Llwyd

Pennod 4 o gyfres Laura Davies.
Cefais hanes diddorol o Galifornia, am ardal Pant Llwyd, dipyn bach yn gynharach na fy nghyfnod i, gan Esther Owen (nee Edwards a chwaer i Evan Edwards, Llain Wen). Ymfudodd Esther yno rai blynyddoedd yn ôl o Lŷn. Un o b… Parhau i ddarllen

Llafar Bro: Stolpia -adar

Hynt a Helynt Hogiau’r Rhiw yn y 50au. Cyfres Steffan ab Owain
Yn ystod ein dyddiau mebyd dysgodd amryw ohonom ni hogiau’r Rhiw gryn dipyn am fyd natur, yn anifeiliaid, adar a physgod, a chreaduriaid eraill o ran hynny.

Oddeutu 1958 neu 1959, cofiaf i… Parhau i ddarllen

Llafar Bro: Rhod y Rhigymwr -cerdd dant

Addas ydy sôn am rai o’r cerddi a ddewiswyd gan banel Cerdd Dant Gŵyl Blaenau Ffestiniog a’r Fro. Sbel go lew yn ôl bellach, bu criw bychan wrthi’n ddiwyd, dan gadeiryddiaeth Nia Rowlands, Llanelltyd, yn dewis cerddi a cheinciau ar gyfer eu cyflwyno yn… Parhau i ddarllen

: Rhod y Rhigymwr -cerdd dant

Addas ydy sôn am rai o’r cerddi a ddewiswyd gan banel Cerdd Dant Gŵyl Blaenau Ffestiniog a’r Fro. Sbel go lew yn ôl bellach, bu criw bychan wrthi’n ddiwyd, dan gadeiryddiaeth Nia Rowlands, Llanelltyd, yn dewis cerddi a cheinciau ar gyfer eu cyflwyno yn… Parhau i ddarllen

: Rhod y Rhigymwr -cerdd dant

Addas ydy sôn am rai o’r cerddi a ddewiswyd gan banel Cerdd Dant Gŵyl Blaenau Ffestiniog a’r Fro. Sbel go lew yn ôl bellach, bu criw bychan wrthi’n ddiwyd, dan gadeiryddiaeth Nia Rowlands, Llanelltyd, yn dewis cerddi a cheinciau ar gyfer eu cyflwyno yn… Parhau i ddarllen

: Rhod y Rhigymwr -cerdd dant

Addas ydy sôn am rai o’r cerddi a ddewiswyd gan banel Cerdd Dant Gŵyl Blaenau Ffestiniog a’r Fro. Sbel go lew yn ôl bellach, bu criw bychan wrthi’n ddiwyd, dan gadeiryddiaeth Nia Rowlands, Llanelltyd, yn dewis cerddi a cheinciau ar gyfer eu cyflwyno yn… Parhau i ddarllen

: Rhod y Rhigymwr -cerdd dant

Addas ydy sôn am rai o’r cerddi a ddewiswyd gan banel Cerdd Dant Gŵyl Blaenau Ffestiniog a’r Fro. Sbel go lew yn ôl bellach, bu criw bychan wrthi’n ddiwyd, dan gadeiryddiaeth Nia Rowlands, Llanelltyd, yn dewis cerddi a cheinciau ar gyfer eu cyflwyno yn… Parhau i ddarllen

: Rhod y Rhigymwr -cerdd dant

Addas ydy sôn am rai o’r cerddi a ddewiswyd gan banel Cerdd Dant Gŵyl Blaenau Ffestiniog a’r Fro. Sbel go lew yn ôl bellach, bu criw bychan wrthi’n ddiwyd, dan gadeiryddiaeth Nia Rowlands, Llanelltyd, yn dewis cerddi a cheinciau ar gyfer eu cyflwyno yn… Parhau i ddarllen

: Rhod y Rhigymwr -cerdd dant

Addas ydy sôn am rai o’r cerddi a ddewiswyd gan banel Cerdd Dant Gŵyl Blaenau Ffestiniog a’r Fro. Sbel go lew yn ôl bellach, bu criw bychan wrthi’n ddiwyd, dan gadeiryddiaeth Nia Rowlands, Llanelltyd, yn dewis cerddi a cheinciau ar gyfer eu cyflwyno yn… Parhau i ddarllen

: Rhod y Rhigymwr -cerdd dant

Addas ydy sôn am rai o’r cerddi a ddewiswyd gan banel Cerdd Dant Gŵyl Blaenau Ffestiniog a’r Fro. Sbel go lew yn ôl bellach, bu criw bychan wrthi’n ddiwyd, dan gadeiryddiaeth Nia Rowlands, Llanelltyd, yn dewis cerddi a cheinciau ar gyfer eu cyflwyno yn… Parhau i ddarllen

Llafar Bro: Rhod y Rhigymwr -cerdd dant

Addas ydy sôn am rai o’r cerddi a ddewiswyd gan banel Cerdd Dant Gŵyl Blaenau Ffestiniog a’r Fro. Sbel go lew yn ôl bellach, bu criw bychan wrthi’n ddiwyd, dan gadeiryddiaeth Nia Rowlands, Llanelltyd, yn dewis cerddi a cheinciau ar gyfer eu cyflwyno yn… Parhau i ddarllen

Llafar Bro: Rhiwgoch – Yr Eironi

Erthygl gan Keith T. O’Brien

Bu i hen blasty Rhiwgoch losgi’n ulw oriau mân y bore, dydd Sul 14eg Hydref 2018.  A dyna ddiwedd truenus i 900 mlynedd fel y safle hanesyddol pwysicaf ym mro Trawsfynydd.

Man geni’r sant a’r merthyr John Roberts a thâ… Parhau i ddarllen

Llafar Bro: Rhiwgoch – Yr Eironi

Erthygl gan Keith T. O’Brien

Bu i hen blasty Rhiwgoch losgi’n ulw oriau mân y bore, dydd Sul 14eg Hydref 2018.  A dyna ddiwedd truenus i 900 mlynedd fel y safle hanesyddol pwysicaf ym mro Trawsfynydd.

Man geni’r sant a’r merthyr John Roberts a thâ… Parhau i ddarllen

: Rhiwgoch – Yr Eironi

Erthygl gan Keith T. O’Brien

Bu i hen blasty Rhiwgoch losgi’n ulw oriau mân y bore, dydd Sul 14eg Hydref 2018.  A dyna ddiwedd truenus i 900 mlynedd fel y safle hanesyddol pwysicaf ym mro Trawsfynydd.

Man geni’r sant a’r merthyr John Roberts a thân gwahanol yn Tyburn yn Rhagfyr 1610 fu’r diwedd iddo yntau pan daflwyd ei galon fawr i’r fflamau ar ôl iddo gael ei grogi, diberfeddu a’i Parhau i ddarllen

: Rhiwgoch – Yr Eironi

Erthygl gan Keith T. O’Brien

Bu i hen blasty Rhiwgoch losgi’n ulw oriau mân y bore, dydd Sul 14eg Hydref 2018.  A dyna ddiwedd truenus i 900 mlynedd fel y safle hanesyddol pwysicaf ym mro Trawsfynydd.

Man geni’r sant a’r merthyr John Roberts a thâ… Parhau i ddarllen

: Rhiwgoch – Yr Eironi

Erthygl gan Keith T. O’Brien

Bu i hen blasty Rhiwgoch losgi’n ulw oriau mân y bore, dydd Sul 14eg Hydref 2018.  A dyna ddiwedd truenus i 900 mlynedd fel y safle hanesyddol pwysicaf ym mro Trawsfynydd.

Man geni’r sant a’r merthyr John Roberts a thâ… Parhau i ddarllen

: Rhiwgoch – Yr Eironi

Erthygl gan Keith T. O’Brien

Bu i hen blasty Rhiwgoch losgi’n ulw oriau mân y bore, dydd Sul 14eg Hydref 2018.  A dyna ddiwedd truenus i 900 mlynedd fel y safle hanesyddol pwysicaf ym mro Trawsfynydd.

Man geni’r sant a’r merthyr John Roberts a thâ… Parhau i ddarllen

: Rhiwgoch – Yr Eironi

Erthygl gan Keith T. O’Brien

Bu i hen blasty Rhiwgoch losgi’n ulw oriau mân y bore, dydd Sul 14eg Hydref 2018.  A dyna ddiwedd truenus i 900 mlynedd fel y safle hanesyddol pwysicaf ym mro Trawsfynydd.

Man geni’r sant a’r merthyr John Roberts a thâ… Parhau i ddarllen

: Rhiwgoch – Yr Eironi

Erthygl gan Keith T. O’Brien

Bu i hen blasty Rhiwgoch losgi’n ulw oriau mân y bore, dydd Sul 14eg Hydref 2018.  A dyna ddiwedd truenus i 900 mlynedd fel y safle hanesyddol pwysicaf ym mro Trawsfynydd.

Man geni’r sant a’r merthyr John Roberts a thâ… Parhau i ddarllen

: Rhiwgoch – Yr Eironi

Erthygl gan Keith T. O’Brien

Bu i hen blasty Rhiwgoch losgi’n ulw oriau mân y bore, dydd Sul 14eg Hydref 2018.  A dyna ddiwedd truenus i 900 mlynedd fel y safle hanesyddol pwysicaf ym mro Trawsfynydd.

Man geni’r sant a’r merthyr John Roberts a thâ… Parhau i ddarllen

: Rhiwgoch – Yr Eironi

Erthygl gan Keith T. O’Brien

Bu i hen blasty Rhiwgoch losgi’n ulw oriau mân y bore, dydd Sul 14eg Hydref 2018.  A dyna ddiwedd truenus i 900 mlynedd fel y safle hanesyddol pwysicaf ym mro Trawsfynydd.

Man geni’r sant a’r merthyr John Roberts a thâ… Parhau i ddarllen

Llafar Bro: O Begwn y De

Mae dŵr yn bodoli mewn tri ffurf: hylif, nwy, a rhew; ac mae Elgan Lewis ynghanol llawer iawn o’r olaf, wrth dreulio blwyddyn yn oerfel yr Antarctig. Mae’n amlwg fod yn well ganddo’r rhew na’r moroedd tymhestlog o’i amgylch; dyma’i hanes hyd yma.——… Parhau i ddarllen

Llafar Bro: O Begwn y De

Mae dŵr yn bodoli mewn tri ffurf: hylif, nwy, a rhew; ac mae Elgan Lewis ynghanol llawer iawn o’r olaf, wrth dreulio blwyddyn yn oerfel yr Antarctig. Mae’n amlwg fod yn well ganddo’r rhew na’r moroedd tymhestlog o’i amgylch; dyma’i hanes hyd yma.——… Parhau i ddarllen

: O Begwn y De

Mae dŵr yn bodoli mewn tri ffurf: hylif, nwy, a rhew; ac mae Elgan Lewis ynghanol llawer iawn o’r olaf, wrth dreulio blwyddyn yn oerfel yr Antarctig. Mae’n amlwg fod yn well ganddo’r rhew na’r moroedd tymhestlog o’i amgylch; dyma’i hanes hyd yma.——————-
Mae hi’n anodd credu eich bod wedi mwynhau tywydd mor braf yn ardal Blaenau eleni. Rwy’n clywed eich bod wedi cael gweld tymheredd Parhau i ddarllen

: O Begwn y De

Mae dŵr yn bodoli mewn tri ffurf: hylif, nwy, a rhew; ac mae Elgan Lewis ynghanol llawer iawn o’r olaf, wrth dreulio blwyddyn yn oerfel yr Antarctig. Mae’n amlwg fod yn well ganddo’r rhew na’r moroedd tymhestlog o’i amgylch; dyma’i hanes hyd yma.——… Parhau i ddarllen

: O Begwn y De

Mae dŵr yn bodoli mewn tri ffurf: hylif, nwy, a rhew; ac mae Elgan Lewis ynghanol llawer iawn o’r olaf, wrth dreulio blwyddyn yn oerfel yr Antarctig. Mae’n amlwg fod yn well ganddo’r rhew na’r moroedd tymhestlog o’i amgylch; dyma’i hanes hyd yma.——————-
Mae hi’n anodd credu eich bod wedi mwynhau tywydd mor braf yn ardal Blaenau eleni. Rwy’n clywed eich bod wedi cael gweld tymheredd Parhau i ddarllen

: O Begwn y De

Mae dŵr yn bodoli mewn tri ffurf: hylif, nwy, a rhew; ac mae Elgan Lewis ynghanol llawer iawn o’r olaf, wrth dreulio blwyddyn yn oerfel yr Antarctig. Mae’n amlwg fod yn well ganddo’r rhew na’r moroedd tymhestlog o’i amgylch; dyma’i hanes hyd yma.——… Parhau i ddarllen

: O Begwn y De

Mae dŵr yn bodoli mewn tri ffurf: hylif, nwy, a rhew; ac mae Elgan Lewis ynghanol llawer iawn o’r olaf, wrth dreulio blwyddyn yn oerfel yr Antarctig. Mae’n amlwg fod yn well ganddo’r rhew na’r moroedd tymhestlog o’i amgylch; dyma’i hanes hyd yma.——… Parhau i ddarllen

: O Begwn y De

Mae dŵr yn bodoli mewn tri ffurf: hylif, nwy, a rhew; ac mae Elgan Lewis ynghanol llawer iawn o’r olaf, wrth dreulio blwyddyn yn oerfel yr Antarctig. Mae’n amlwg fod yn well ganddo’r rhew na’r moroedd tymhestlog o’i amgylch; dyma’i hanes hyd yma.——… Parhau i ddarllen

: O Begwn y De

Mae dŵr yn bodoli mewn tri ffurf: hylif, nwy, a rhew; ac mae Elgan Lewis ynghanol llawer iawn o’r olaf, wrth dreulio blwyddyn yn oerfel yr Antarctig. Mae’n amlwg fod yn well ganddo’r rhew na’r moroedd tymhestlog o’i amgylch; dyma’i hanes hyd yma.——… Parhau i ddarllen

Llafar Bro: DŴR: O Begwn y De

Mae dŵr yn bodoli mewn tri ffurf: hylif, nwy, a rhew; ac mae Elgan Lewis ynghanol llawer iawn o’r olaf, wrth dreulio blwyddyn yn oerfel yr Antarctig. Mae’n amlwg fod yn well ganddo’r rhew na’r moroedd tymhestlog o’i amgylch; dyma’i hanes hyd yma.
—–… Parhau i ddarllen

: O Begwn y De

Mae dŵr yn bodoli mewn tri ffurf: hylif, nwy, a rhew; ac mae Elgan Lewis ynghanol llawer iawn o’r olaf, wrth dreulio blwyddyn yn oerfel yr Antarctig. Mae’n amlwg fod yn well ganddo’r rhew na’r moroedd tymhestlog o’i amgylch; dyma’i hanes hyd yma.——… Parhau i ddarllen

Ar Asgwrn y Graig: Cwm Hyfryd

Cyfres o gardiau post o’r Ariannin.

Dolen i’r gyntaf ar y gwaelod

Wrth gyrraedd lleoliad nesa’r daith, mae’r olygfa trwy ffenest y bws yn gwneud i mi eistedd i fyny’n sydyn. ‘Croeso i Drefelin’ medd yr arwydd yn Gymraeg yn ogystal â’r Gastilaneg a’r iaith frodorol.

Tu hwnt i’r arwydd, yn wynebu pawb sy’n cyrraedd y dref, mae canolfan wybodaeth a thair baner yn chwifio: y ddraig goch sy’n Parhau i ddarllen

: Cwm Hyfryd

Cyfres o gardiau post o’r Ariannin.

Dolen i’r gyntaf ar y gwaelod

Wrth gyrraedd lleoliad nesa’r daith, mae’r olygfa trwy ffenest y bws yn gwneud i mi eistedd i fyny’n sydyn. ‘Croeso i Drefelin’ medd yr arwydd yn Gymraeg yn ogystal â’r Gastilaneg a’r iaith frodorol.

Tu hwnt i’r arwydd, yn wynebu pawb sy’n cyrraedd y dref, mae canolfan wybodaeth a thair baner yn chwifio: y ddraig goch sy’n Parhau i ddarllen

: Cwm Hyfryd

Cyfres o gardiau post o’r Ariannin.

Dolen i’r gyntaf ar y gwaelod

Wrth gyrraedd lleoliad nesa’r daith, mae’r olygfa trwy ffenest y bws yn gwneud i mi eistedd i fyny’n sydyn. ‘Croeso i Drefelin’ medd yr arwydd yn Gymraeg yn ogystal â’r Gastilaneg a’r iaith frodorol.

Tu hwnt i’r arwydd, yn wynebu pawb sy’n cyrraedd y dref, mae canolfan wybodaeth a thair baner yn chwifio: y ddraig goch sy’n Parhau i ddarllen

: Cwm Hyfryd

Cyfres o gardiau post o’r Ariannin.

Dolen i’r gyntaf ar y gwaelod

Wrth gyrraedd lleoliad nesa’r daith, mae’r olygfa trwy ffenest y bws yn gwneud i mi eistedd i fyny’n sydyn. ‘Croeso i Drefelin’ medd yr arwydd yn Gymraeg yn ogystal â’r Gastilaneg a’r iaith frodorol.

Tu hwnt i’r arwydd, yn wynebu pawb sy’n cyrraedd y dref, mae canolfan wybodaeth a thair baner yn chwifio: y ddraig goch sy’n Parhau i ddarllen

Ar Asgwrn y Graig: Gweddi Wladgarol

Cyfres o gardiau post hwyr o’r Ariannin.
Dolen i’r gyntaf ar y gwaelod

Dwi heb dywyllu gwasanaeth capel ers blynyddoedd, ond tra yn Esquel mi gawson ni wahoddiad i ymuno efo nhw yng ngwasanaeth Seion.

Bach oedd y gynulleidfa, ond roedd y gwasanaeth yn un hyfryd a hithau’n Sul y Mamau yn yr Ariannin. Darllenodd Emyr englyn, a’r linell ola’n fy nharo wrth i mi feddwl am fy mam i, a mam y plant Parhau i ddarllen