Golwg360: Dathlu Diwrnod Siop Recordiau

Hannah Roberts sydd yn gweld cyfle i ni werthfawrogi beth sydd gan ein siopau annibynnol i’w cynnig … Parhau i ddarllen

Y Twll: Un arbrawf enfawr…dad bedydd avant-garde America

Yn wreiddiol o Lithuania, ymfudodd Jonas Mekas i Efrog Newydd yn 1949 ac fe ddechreuodd gwneud ffilmiau arbrofol o fewn pythefnos o gyrraedd yno. Ers y 60au cynnar, mae e wedi canolbwyntio ar themâu personol o fewn cyd-destun athronyddol gan … Parhau i ddarllen Parhau i ddarllen

Llafar Bro: Y Cymdeithasau Hanes

Mae’r Cymdeithasau Hanes wedi cael chwarter cyntaf prysur a difyr hefyd.

Dyma ddetholiad o newyddion Cymdeithad Hanes Bro Ffestiniog; Cymdeithas Hanes Bro Cynfal; a Chymdeithas Trawsfynydd, o rifynnau Mawrth ac Ebrill 2014:

<!–[if gte mso 9]>

<![endif]–>
<!–[if gte mso 9]>

Normal
0

false
false
false

EN-GB
X-NONE
X-NONE Parhau i ddarllen

Cynulliad Cenedlaethol Cymru: Y Cynulliad yn eich ardal chi

Mae gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru swyddogion yn gweithio ar draws Cymru yn darparu cyflwyniadau a gweithdai, yn cefnogi busnes y Cynulliad ac yn mynd i ddigwyddiadau’r haf. Prosiectau a gweithdai Mae’r tîm Allgymorth yn gweithio gydag amrywiaeth eang o sefydliadau a rhanddeiliaid ar draws Cymru yn lleol ac yn genedlaethol yn darparu cyflwyniadau a gweithdai […] Parhau i ddarllen

Lowri Haf Cooke: Adolygiad Theatr: Dros y Top (Theatr Bara Caws)

Mae na ddybryd angen sioe gomedi sgetsus ar S4C, ac mae’r cast delfrydol ar daith ar hyn o bryd. Ond ag ystyried y talent, efallai na fyddai teledu’n apelio, mewn cymhariaeth â gwefr theatr byw. Dyma’r ail waith i mi brofi sioe … Parhau i ddarllen Parhau i ddarllen

Bethan Gwanas: Asiant A, Cyfres Pen Dafad

Grrr – mae WordPress yn chwarae i fyny eto! Gorfod ail neud tri chwarter y blogiad yma! Dwi wedi deud ers tro bod angen llyfrau tebyg i rai Anthony Horowitz a Cherub, Robert Muchamore yn Gymraeg. A dyma ni, mae Anni Llyn wedi cyhoeddi un! Mae Alys (Asiant A) yn 14 oed, ac yn debyg […] Parhau i ddarllen

fel y moroedd: ysgoloriaeth

Enillodd fy nhrydedd ferch ysgoloriaeth Brad Henry! Mae hyn yn golygu y bydd hi’n astudio ym Mhrifysgol Abertawe am dymor! Mae’n anhygoel bod yna gysylltiad rhwng Oklahoma a’r brifysgol yno ac mae’n anhygoel fyth y bydd fy merch yn byw yng Nghymru am fisoedd. Roedd dau ymgeisydd yn y rownd derfynol am yr ysgoloriaeth yn y brifysgol leol; ffrind i fy merch ydy’r llall. Cafodd y ddwy eu dewis! Maen nhw’n cael mynd efo’i gilydd, ym mis Ionawr y flwyddyn nesaf. Rŵan mae fy merch yn benderfynol o ddarllen am Gymru ac yn awyddus i ail-ddechrau dysgu Cymraeg. Mae’n dal yn anodd credu. Parhau i ddarllen

Bethan Gwanas: Asiant A, Anni Llŷn

Wedi ei ddechrau ac yn mwynhau’n arw hyd yma! Parhau i ddarllen

Cynulliad Cenedlaethol Cymru: Ymarferion technegol – uno’r Cwestiynau Ysgrifenedig a’r Atebion ar wefan y Cynulliad

Rhan o’m cyfrifoldeb i fel Golygydd y we i’r Cynulliad yw gweithio gyda gwahanol adrannau’r Cynulliad i geisio gwneud ein gwefan yn fwy hwylus ac mor ddefnyddiol â phosibl. Nid gwybodaeth y Cynulliad yw popeth yr ydym yn ei gyhoeddi ar y wefan, sy’n gallu gwneud pethau ychydig yn anodd. Un enghraifft o hyn yw […] Parhau i ddarllen

Trafodaeth: Tai am ddim i bawb o bobl y byd!

Wel, i bawb yng Nghymru fel cam cyntaf, efallai…;-) Ia, mae’n swnio fel jôc, neu addewid etholiadol eithaf anarferol, mi wn.  Ond mae wedi bod yn fy nghosi yn ddiweddar – os ydan ni’n derbyn bod hi’n iawn i bobl gael gwasanaeth iechyd am ddim, pam na fedran nhw gael tai am ddim hefyd?  Tydi… Parhau i ddarllen

Blog Carl Morris: Adroddiant gwrth-Gymraeg y BBC: tri ffactor

Pam mae eitemau gyda phwyslais gwrth-Gymraeg ar y BBC? Rwyt ti’n aros am rywbeth am Gymru ac mae mwy nag un eitem annifyr yn llifo mewn ar yr un pryd, e.e. Radio Wales, Radio 4. Pam nawr? Dw i’n credu bod mwy o eitemau gwrth-Gymraeg ar y ffordd oherwydd tri ffactor damcaniaethol. 1. Mae mwy o gystadleuaeth […] Parhau i ddarllen

Llafar Bro: Merched y Wawr a Sefydliad y Merched

Cafodd y merched gychwyn prysur iawn i’r flwyddyn eto eleni ym Mro Ffestiniog.

Dyma ddetholiad o newyddion o’r canghennau o rifynnau Mawrth ac Ebrill 2014:

 
<!–[if gte mso 9]>

<![endif]–>
<!–[if gte mso 9]>

Normal
0

false
false
false

EN-GB
X-NONE
X-NONE

<![ Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Blogiadau o’r Almaen – rhan 1

Roedd yr haf diwethaf yn anarferol i Flogmenai yn yr ystyr na chymerwyd gwyliau.  Yn lle hynny mi es ati i wneud ychydig o flogio gwleidyddol tra ar wyliau yng ngwlad y Basg a Gogledd Spaen.  Doeddwn i ddim yn disgwyl i lawer ddarllen a dweud y gwir, ond er syndod i mi cefais fwy o ddarllenwyr yn ystod y cyfnod hwnnw nag yn ystod unrhyw ran arall o’r flwyddyn.  Felly dyma drio’r un peth eto – ‘dwi yn ardal Berlin y tro hwn.

Y Trabant ydi’r car isod – darn o beirianwaith a ddaeth yn drosiad am fethiant y drefn Gomiwnyddol i lwyddo ar lefel economaidd.  Fyddai neb wedi credu hynny pan gynhyrchwyd y Trabant am y tro cyntaf yn Nwyrain yr Almaen yn 1958  - fel car roedd yn cymharu’n ffafriol ag unrhyw beth a gynhyrchwyd yn y Gorllewin ar y pryd.  Serch hynny ychydig iawn o ddatblygiadau a gafwyd wedi hynny – erbyn diwedd yr wythdegau roedd y cyferbyniad rhwng y Trabbi ar un ochr i Wal Berlin a’r Mercs a’r Beamers ar yr ochr arall yn ymylu ar fod yn greulon.  

Er mor elfennol mae’r car yn ymddangos i ni heddiw, roedd yn eitem i’w thrysori yn Nwyrain yr Almaen – roedd rhestr aros o ddeuddeg mlynedd i gael un, ac roedd yn costio rhwng 11,000 a 13,000 Ostmark – cyfwerth a chyflog cyfartalog ugain mis.  Mae cyflog cyfartalog yng Nghymru yn tua £20,000 y flwyddyn – felly roedd yn costio mwy na £32,000 yn ein pres ni.  

Rydych yn hynod o anhebygol o weld Trabbi ar y lon heddiw oni bai bod ei injan wedi ei addasu’n sylweddol – mae’n cynhyrchu llawer mwy o lygredd na sy’n gyfreithlon – tua phump gwaith cymaint o carbon monocsid na char gorllewinol o’r un cyfnod.   Roedd y  cynhyrchu llawer iawn mwy o wenwyn na Mercs oedd efo injan chwe gwaith cymaint a’r uned 600cc oedd yn gyrru’r Trabbi.

Parhau i ddarllen

Pin Dwr Trefor: HWYL A SBRI YR YSGOL SUL

13eg Ebrill 2014 – Cafwyd Oedfa Deulu arbennig heddiw oedd yn dathlu gwaith y plant dros y tymor diwethaf.  Dangoswyd cyflwyniad y plant o stori’r Creu.  Roedd gwaith Pasg y plant yn addurno’r festri ac roedd y plant wedi dysgu eu gwaith yn a… Parhau i ddarllen

Pin Dwr Trefor: HWYL A SBRI YR YSGOL SUL

6ed Ebrill 2014 – cwis hwyliog heddiw a chyfle i gael ymarfer ar gyfer Oedfa Deulu yr wythnos nesa. Ar ol yr holl waith caled mwy o hwyl yn gwneud cacennau Pasg! Parhau i ddarllen

Blwyddyn Hyfforddiant Athrawes Cymraeg: Lleoliad ysgol olaf – Ysgol Newydd, Dosbarth Meithrin!

Cwrddais fy nosbarth yn fy lleoliad ysgol olaf wythnos diwethaf a gallai ddim bod mwy hapus! Mae’r dosbarth, plant ac athrawon i gyd mor gyfeillgar a chredaf gallai ddysgu llawer yna. Mae’r dosbarthiadau yn enfawr ac yn ddwyieithog sy’n anhygoel. Byddai’n gweithio gydag athrawon y dosbarthiadau meithrin arall cyfrwng Saesneg a Chymraeg i gynllunio gwersi dros y ddwy fis nesaf.

     

Mae’r ystafell ddosbarth yn enfawr ac mae ddigonedd o le i’r plant chwarae a dysgu. Tynnais rhai lluniau o’r gwahanol ardaloedd dysgu tu fewn a thu allan. Mae hefyd caeau a choedwig gan yr ysgol ac yn yr wythnos gyntaf yn ôl ar ôl Pasg bydda i’n dysgu gwers ysgol goedwig sy’n gyffroes!
  
  
Gobeithio gallaf ddysgu llawer yma a hefyd dangos beth alla i wneud ac yna gobeithio cael swydd mewn ysgol debyg! Dymuna lwc i mi!

Parhau i ddarllen

fel y moroedd: neges gas

Mae’n drist bod rhai pobl yn mwynhau bod yn gas. Druan o Lucrezia sydd wrthi’n sgrifennu blog a chreu fideos i helpu dysgwyr yr Eidaleg; cafodd hi neges ofnadwy o gas yn ddiweddar. Rhaid bod hi’n cael sioc gan ei bod hi’n ei bostio ar ei thudalen Face … Parhau i ddarllen

Cynulliad Cenedlaethol Cymru: Fy mhrofiad gwaith yng Nghynulliad Cenedlaethol Cymru gan Tooba Naqvi

Ble ddechreua i? Mae wedi bod yn freuddwyd gen i erioed cael gweithio mewn amgylchedd ffurfiol ond cyfeillgar. Ar ôl gweithio yng Nghynulliad Cenedlaethol Cymru am 5 diwrnod, gallaf ddweud bod fy mreuddwyd wedi’i gwireddu. Rwyf mor ffodus fy mod i wedi cyfarfod â Mari Wyn Gooberman y llynedd pan oeddwn yn ymweld â’r Senedd. […] Parhau i ddarllen

Asturias yn Gymraeg: Caeau

Roedd Bolahaul yn enw cyfarwydd yn ardal fy mebyd. Enw cae, enw fferm, enw ar heol hyd yn oed.  Mae’n golygu lle heulog braf ac roeddwn i wastod yn ei ddychmygu fel rhywun yn gorwedd ar draeth yn danbgos ei bola i’r haul ar ddiwrnod o haf. A dyma ein Bolahaul ni Tynnais i’r llun […] Parhau i ddarllen

Golwg360: Adolygiad: 35 Diwrnod

Daniel Johnson sy’n rhoi’i farn ar y ddrama wrth iddi gyrraedd hanner ffordd … Parhau i ddarllen

Golwg360: Blog Llundain – Huw’n adrodd hanes

Ymweliad arbennig i Ysgol Gymraeg Llundain – a llwyddiant mawr i un o’u disgyblion Parhau i ddarllen

S4C Caban: Disgyblion Ysgol Bro Hedd Wyn yn serennu ar S4C

Mi fydd plant ardal Trawsfynydd yn serennu ar S4C ar ôl cymryd rhan mewn rhaglen sy’n olrhain hanes un o enwogion y cylch, Hedd Wyn.  A dydd Mercher diwethaf gwelodd y sêr ifanc eu hymddangosiad ar y sgrin mewn premiere …Darllen mwy Parhau i ddarllen

fel y moroedd: draemon

Mae Ryan, myfyriwr y brifysgol leol dw i wedi dod i nabod yn ddiweddar, wrthi’n dysgu Japaneg, ac mae o’n hoff o Draemon, cartŵn poblogaidd. Mae’n fodd da i ddysgu Japaneg gan fod o’n llawn o ymadroddion llafar. Ces i sioc yn clywed gan Ryan fod robot ydy Draemon! Roeddwn i’n credu’n siŵr mai creadur rhyfedd ydy o fel Totoro. Cafodd hyn ei gadarnhau gan fyfyriwr o Japan sydd yn ffrind i Ryan.  Parhau i ddarllen

Eglwysi Bro Aled: • Yr Ymdaith Fuddugoliaethus i mewn i Jerwsalem (Mathew 21:1-11) – Rhodri Glyn (13.04.2014)

Eglwysi Bro Aled: • Yr Ymdaith Fuddugoliaethus i mewn i Jerwsalem (Mathew 21:1-11) – Rhodri Glyn (13.04.2014)

Blog Glyn Adda: Y Cyngor a’r Dwsin

Dyma, os iawn fy nghyfrif, nawfed ysgrif yr hen G.A. ar fater y Dwsin Doeth. Pam y fath obsesiwn? Am ei fod yn fater pwysig. Addewid swyddogion y Brifwyl, Mai 2013, oedd mai Llys yr Eisteddfod fyddai â’r gair terfynol ar beth i’w wneud ag argymhellion y Dwsin. Ond dyma ddarllen ar wefan Newyddion BBC […] Parhau i ddarllen

Ar Asgwrn y Graig: Gwely lasagne

Cynhwysion:

  > cardbord
  > dwr
  > hops
  > gwellt
  > deilbridd
  > tail

Offer:

  > styllod pren 8" x 2"
  > rhaw a morthwyl a hoelion a ballu

 1. Tynnwch y gorchudd sydd wedi bod ar lawr i ladd rhywfaint o’r glaswellt ers Ionawr. Dim angen tyllu a phalu. Dim ond troi y tywyrch ben i lawr, a lefelu’r ardal yn fras iawn.

2. Rhowch haen ddwbl o gardbord gwlyb ar lawr i ladd y Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Ydi’r Toriaid Cymreig mymryn bach yn dwp?

Rhyw feddwl oeddwn i wrth wrando am ymysodiad hollol anghmedrol a thros y top (a defnyddio idiom Saesneg) David Cameron ar y Gwasanaeth Iechyd yng Nghymru os ydi’r Toriaid – neu a bod yn fwy manwl y Toriaid Cymreig – wedi ystyried o ddifri beth fydd go… Parhau i ddarllen

Llyfrgell Babel: Adenydd Duon Cthulhu 2

Black Wings of Cthulhu 2 yw’r ail gyfrol mewn cyfres o gasgliadau o straeon Lovecraftiadd a golygwyd gan S. T. Joshi.  Bwriad y casgliad yw arddangos pa mor amrywiol yw’r math yma o stori arswyd, gan geisio osgoi’r hen ystrydebau sydd yn clymu at rhai ymdrechion i efelychu H. P. Lovecraft.  Ar y cyfan, mae’n […] Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Mae gan yr Alban y Sunday Herald _ _ _

 _ _ _ ac mae gennym ni bapur cenedlaethol o’r enw’r Western Mail. Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Ymgyrchu

Wele rhai o’r timau o Bleidwyr oedd allan ar hyd a lled y wlad yn ymgyrchu tros Jill Evans yn etholiad Ewrop heddiw. Parhau i ddarllen

Bethan Gwanas: Gwylliaid ar y ffordd!

Cofio fi’n ennill Gwobr Goffa T Llew Jones am sgwennu pennod o nofel? Y wobr oedd – ei gorffen hi! Wel, mi orffenais i’r drafft cynta ddechrau Rhagfyr a dwi’n disgwyl y proflenni cyn bo hir. Dwi’m wedi sbio arni ers Rhagfyr ac mi fydd ei darllen hi eto yn brofiad rhyfedd, fel mae o […] Parhau i ddarllen

fel y moroedd: ras 5k

Cynhaliwyd Ras 5k Ysgol Optometreg y bore ‘ma. Cafodd un olaf ddwy flynedd yn ôl ei ganslo’n sydyn wedi i fyfyrwyr Optometreg gael ei ladd mewn damwain gar ddeu dydd cyn y ras. Hon oedd y ras gyntaf ers hynny ac er cof amdano fo. Roedd Ras Optometreg yn tynnu cannoedd o redwyr bob blwyddyn fel arfer ond yn anfoddus doedd dim digon o hysbys eleni ac felly dim ond ryw ugain o bobl a redodd gan gynnwys fy ngŵr a’n mab ifancaf. Hogyn rhyw deg oed oedd yr enillwr! (Gweler y llun.) Does ryfedd oherwydd mai aelod o glwb cross country ydy o.  Parhau i ddarllen

Golwg360: Cam cynta’n unig ydi’r Cytundeb yma

Mae rhagor o gwestiynau i’w hateb er gwaethaf y cytundeb dros gystadleuaeth Ewropeaidd, yn ôl Owain Gwynedd … Parhau i ddarllen

Ailddysgu: Darllen a cherdded

O’r diwedd mi wnes i ffeindio Clwb Darllen Tudur Owen ar radio Cymru  – diolch i flog Bethan Gwanas – ond does dim point rhoi y ddolen oherwydd mae’r amser i wrando arno fo wedi mynd  heibio rŵan.  Y cynllun ydy cael y trafodiaeth (ar sioe Tudur Owen) unwaith y fis a hwn roedd y gyntaf.

Felly, er mwyn denu pobl nad oedd wedi arfer darllen llyfrau Cymraeg, sefydlwyd “Inc” gan Manon Steffan Ros, fel y llyfr: llyfr bach.   A dioch i flog Bethan eto, mi ges y wybodaeth a phrynais y llyfr.  Mi fwynhais y llyfr yn arw, fel roedd aelodau clwb darllen Tudur wedi gwneud.  Sail y llyfr ydi siop Tatŵ, lle mae Ows yn gweithio, a’r strwythr ydy’r dyddiadur mae Ows yn cadw, lle dan ni’n clywed am ei wraig, neu phartner, wedi ei adael, a sut mae o’n ymdopi gyda hynny. Trwy cyfarfod y pobl sydd yn dod i gael tatŵ, dan ni’n dod i ddallt rhywbeth amdanyn nhw, a pam mae nhw eisiau tatŵ.  Fel dywedodd rhywyn ar sioe Tudur, roedd strwythr y dyddiadur yn wych – ac yn meddwl doedd dim rhaid rhoi’r manylion i gyd.  A dwi’n cytuno bod darllen am y tatŵs yma fel petai yn agor drws I fyd arall hefyd.  (Pan welais bod y llyfr ynglyn a siop tatŵs, mi wnaeth fy nghalon suddo, ond mae o’n diddorol iawn).  Felly llyfr gwych, a dyma gweld ochr arall o Tudur Owen hefyd. A dan ni, yn y Clwb Darllen Llundain, yn darllen llyfr arall gan Manon, “Blasu“ ar y funud.  Felly mwy am Flasu i ddod.
Fel mae rhai ddarllenwyr yn gwybod, dwi’n mynd am daith gerdded bob blwyddyn gyda ffrindiau.  Ac eleni (fel llynedd) dan ni yng Nghymru, yn dilyn y llwynr arfordir yn Sir Benfro, felly mwy am hynny ar ol dod yn ôl.  Mi wnaethon daith ymarfer dydd Mawrth, o gwmpas Wendover, dydd hyfryd, a taith hyfryd, a dyma flas bach o’r coedwig lle roedden yn cerdded.

Parhau i ddarllen

Lowri Haf Cooke: Y Dinesydd – Colofn Fwytai Merch y Ddinas – James Sommerin, The Penylan Pantry

Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Defnydd o’r Gymraeg yn y Cynulliad

Dydi Blogmenai ddim yn ymateb i geisiadau am flogiadau ar bwnc arbennig yn aml iawn, ond cyn bod rhai o fy ffrindiau bach anhysbys yn codi record y Blaid o ran defnyddio’r Gymraeg yn y Cynulliad mi wna i eithriad.  Dwi wedi torri’r tablau isod o a… Parhau i ddarllen

Sara Louise Wheeler: Dim angen creu Dydd Gŵyl Dewi yma!

Roedd hi’n fore braf yng Nghilgwri pan ddeffroes ar ddydd gŵyl Dewi eleni. Sbïais allan trwy’r ffenest, dros y caeau, gan feddwl yn flin am y pacio a pharatoi yr oeddwn wedi bwriadu ei wneud y diwrnod hwnnw, gan fy mod yn mynd i Ogledd Iwerddon yr wythnos ganlynol hefo ngwaith. Ond ‘Na!’, meddyliais, dwi […] Parhau i ddarllen

Lowri Haf Cooke: Adolygiad Ffilm: The Raid 2 (18)

Y Sêr: Iko Uwais, Arifin Putra, Tio Pakusodewo, Ken’ichi Endo, Alex Abbad, Yayn Ruhian, Y Cyfarwyddo: Gareth Evans Y Sgrifennu: Gareth Evans Hyd: 150mun Byddaf yn adolygu The Raid 2 ar raglen Sam ar y Sgrin ar S4C am 9.30pm … Parhau i ddarllen Parhau i ddarllen

Asturias yn Gymraeg: O’r Ardd: Llysiau Lliw

Dal i chwynnu fel jobyn bob dydd, ond hefyd erbyn hyn yn cael hoe fach i fynd i gasglu pethau i’r gegin. Dechrau o’r cefn: orennau mandarin. Mae’r goeden yn tynnu at ei dengmlwydd yn awr ac yn rhoi cnwd da rhwng Nadolig a’r Pasg. Brocoli porffor: llawer well gyda fi hwn na’r un glas. […] Parhau i ddarllen

Golwg360: Chwe gêm ar chwe lefel

Rhys Hartley fu’n gwylio enwogion Borussia Dortmund (ac eraill!) … Parhau i ddarllen

Pethe: Podlediad – Cylch Canu

Gwion Hallam sy’n holi’r cerddor Stephen Rees (Ar Log, Crasdant) a’r canwr Gwilym Bowen Rhys (Y Bandana, Plu) am yr adfywiad yn y sîn gwerin yng Nghymru, a nhw ymhlith deg cerddor sy’n teithio’r sioe werin ‘CylchCanu/Songchain’ o gwmpas y wlad. Parhau i ddarllen

Llafar Bro: Tommo yn Stiniog!

Wythnos yn ol bu Tommo, Radio Cymru yn y Blaenau yn siarad efo rhai o’r trigolion.

Bob dydd yr wythnos hon, roedd ganddo eitem lleol ar ei raglen brynhawn.
Dyma ddolenni; mae’r darnau o Stiniog tua 1 awr a 36 munud i mewn i’w raglen (1′ 26 Mercher)… Parhau i ddarllen

Eglwysi Bro Aled: Dydd Sul, 13 Ebrill 2014

Darlleniad y Dydd: Salm 122 (BCND tud.565 / BCN: tud.516)

Sul y Palmwydd! Croeso cynnes i chi i oedfaon y dydd ac i’r cyfnod arbennig yma o gofio digwyddiadau’r wythnos fawr – y dyddiau yn hanes Iesu cyn y croeshoeliad a’r atgyfodiad. Mae’r hanes wedi ei gofnodi’n fanwl gan y llygad dystion ac oherwydd hynny . . . → Read More: Dydd Sul, 13 Ebrill 2014

Parhau i ddarllen

BlogMenai.com: Y system addysg yng Nghymru

Fydda i ddim yn ail redeg blogiadau o’r gorffennol yn aml iawn, ond  yn sgil cyhoeddi adroddiad yr OECD ar y gyfundrefn addysg yng Nghymru dwi am ail gyhoeddi blogiad o ddiwedd y llynedd.  Mae nifer o’r pwyntiau roeddwn yn eu codi bryd hynny yn codi yn adroddiad heddiw – nid fy mod yn honni fy mod yn arbennig o glyfar – mae’r hyn a ddywedwyd gan yr OECD yn gwbl gyfarwydd i bawb sydd yn y byd addysg.  Byddai holi addysgwyr wedi arbed £200,000 i lywodraeth y Cynulliad.

Mae’r blogiad yn codi rhywbeth arall sydd yn niweidiol i’r system addysg ond nad yw’n codi yn yr adroddiad – y ffaith bod llywodraeth Cymru yn disgwyl i ysgolion fod yn asiantaethau aml bwrpas.

Roedd un o’r  cyfeillion anhysbys yn holiyn nhudalen sylwadau’r blogiad diwethaf pam bod Vaughan Roderick yn dweud bod y gwrth bleidiau yn cytuno efo cyfeiriad newidiadau’r llywodraeth i’r gyfundrefn addysg, ond yn amau mai’r Blaid Lafur oedd y blaid i’w gwireddu.  Roedd am wybod beth oedd gan Vaughan mewn golwg.  Y gwir ydi nad ydw i’n gwybod – ond mae gen i farn am y ffordd mae Llafur wedi rhedeg y gwasanaeth addysg yng Nghymru a’r cysylltiad rhwng hynny a methiant addysgol yng Nghymru.

Mae’n debyg mai’r hyn y ceir cytundeb ynglyn a fo gan y gwrth bleidiau ydi cyflwyniad diweddar Fframweithiau Llythrennedd a Rhifedd  gan y llywodraeth.  Os mai codi safonau llythrennedd a rhifedd ydi blaenoriaeth y llywodraeth mae’n synhwyrol cynllunio ar gyfer hynny – a chynllun i ffocysu’r cwricwlwm ar lythrennedd a rhifedd ydi’r fframweithiau mewn gwirionedd.  Fel sy’n arferol efo blaengareddau Llywodraeth Cymru mae’r ffordd mae’r fframweithiau wedi eu cyflwyno yn rhy frysiog, heb eu hystyried yn fanwl ac yn afresymegol mewn rhai ffyrdd – ond stori arall ydi honno.

Ond mae newidiadau cymharol ddiweddar ehangach o lawer na hynny.  Er enghraifft rhoir pwyslais bellach ar dracio disgyblion unigol yn fanwl iawn – a gwneud hynny trwy gydol eu gyrfa ysgol.  Profir plant yn flynyddol a gwneir defnydd o ddeilliannau’r profion hynny i gymharu plant ar hyd a lled y wlad efo’i gilydd.  Rhoir pwyslais ar grwpio plant i wahanol gategoriau a thracio cynnydd y grwpiau hynny.  Mae ysgolion ar hyd a lled yr wlad hefyd yn cael eu grwpio ac yn cael eu cymharu efo ysgolion eraill yn yr un grwp.  Mae ysgolion hefyd yn cael eu bandio er mwyn eu cymharu a’i gilydd.  Disgwylir i ysgolion fod a strwythurau rheolaethol mewn lle i reoli perfformiad y sawl sy’n gweithio ynddyntl..  Anogir awdurdodau lleol, llywodraethwyr a chonsortia lleol i herio ysgolion i bwrpas sicrhau bod safonau cyflawniad yn dda a bod y strwythurau rheolaethol mewn lle i sicrhau gwelliant.  Ceir mwy o atebolrwydd – a mwy o lefelau atebolrwydd ag a gafwyd erioed o’r blaen.

Ydi hyn oll yn debygol o wella safonau llythrennedd a rhifedd?  Wel o gael amser mae’n debyg y gwnant – ond mae’r newidiadau yn gymhleth, maent wedi eu cyflwyno yn gyflym iawn ac mae agweddau arnynt yn rhedeg yn groes i rhai o flaengareddau eraill  y llywodraeth.  Yn y tymor byr maent yn achosi peth anhrefn oddi mewn i’r gyfundrefn – a gallai hynny’n hawdd yrru safonau i lawr am gyfnod.

Ond yr hyn sydd heb ei wneud ydi ystyried yn llawn beth yn union mae’r llywodraeth  eisiau gan y gyfundrefn addysg.  Mae llywodraeth Cymru wedi defnyddio’r gyfundrefn  i wthio eu agenda tegwch cymdeithasol ers 1999.   O ganlyniad bydd ysgolion yn cael eu hunain yn gyfrifol am glybiau cyn ac ar ol ysgol, yn hybu iechyd ac arddull byw cynaladwy, yn gweithredu i hybu gwahanol chwaraeon, yn cydlynnu cynlluniau gwella sgiliau rhiantu, yn sicrhau bod plant yn glanhau eu dannedd, yn gweithredu ar ran adrannau gwasanaethau cymdeithasol ac awdurdodau iechyd, yn paratoi prydau i’r henoed ac ati ac ati.  Ychwaneger at hyn y ffaith bod mwy a mwy o gyfrifoldebau sy’n ymwneud a chynnal adeiladau, rheoli cyllid a delio a materion personel wedi cael eu datganoli i ysgolion unigol ac mae’n weddol amlwg bod ffocws ysgolion wedi newid..

Rwan does gen i ddim problem efo’r un o’r gofynion uchod fel y cyfryw – os ydi’r llywodraeth eisiau defnyddio’r gwasanaeth ysgolion i bwrpas hybu ei gwahanol flaengareddau cymdeithasol, mae hynny’n iawn.  Ond yr hyn sydd ddim yn iawn ydi ymddwyn fel petai’n bosibl defnyddio ysgolion fel asiantaethau aml bwrpas heb i hynny effeithio ar eu pwrpas creiddiol.  Dydi hi ddim yn bosibl symud ffocws ysgolion oddi wrth y busnes o addysgu plant  tra’n cynnal a chodi safonau ar yr un pryd.  Dydi hi ddim yn rhesymol disgwyl i neb na dim wneud pob un o ddeg joban mor effeithiol ag y byddant yn gwneud dwy joban.  Os ydi pwrpas sefydliad yn cael ei ehangu a’i  ymestyn, yna mae’n sefyll i reswm y bydd y ffocws creiddiol yn cael ei lastwreiddio  - fel yna mae pethau.

Gyda llaw cafwyd cyfnod o ddeg mlynedd (hyd at 2009) pan roedd yn ymddangos bod y gyfundrefn addysg yn marchogaeth y ddau geffyl – gwella safonau addysgol a gwthio agenda cymdeithasol y llywodraeth.  Roedd canlyniadau profion ac arholiadau yn gwella, roedd arolygiadau ESTYN yn gadarnhaol yn amlach na pheidio – roedd yna ganfyddiad bod pethau’n mynd i’r cyfeiriad cywir.  Wedyn daeth profion Pisa (oedd yn dangos bod safonau yn syrthio a bod Cymru yn tan berfformio o gymharu a gwledydd tebyg) a newidiodd pob dim tros nos.  Dechreuodd ESTYN fod yn llawer, llawer mwy beirniadol o ysgolion ac awdurdodau addysg, a dechreuodd y llywodraeth osod eu strwythurau newydd mewn lle.  Cynllwyn cyfforddus oedd yn siwtio pawb oedd y ‘llwyddiant’.

A dyna ni’n dod yn ol at y broblem efo Llafur a’r gwasanaeth addysg.  Mae yn natur Llafur Cymru i fod eisiau defnyddio’r gwasanaeth addysg i fynd i’r afael efo anghyfartaledd a thlodi – mae gwneud hynny yn sicrhau na fydd y gyfundrefn addysg yng Nghymru yn perfformio i’w photensial.  Ar ben hynny dydi defnyddio’r gyfundrefn addysg i ddelio efo tlodi ddim yn ffordd effeithiol o ddelio efo tlodi..  Y ffordd o wneud hynny ydi trwy greu swyddi o ansawdd, a’r ffordd orau o wneud hynny yn ei dro ydi defnyddio’r system trethiant i annog buddsoddiad – ond fel rydym wedi nodi sawl gwaith dydi Llafur ddim eisiau cael eu dwylo ar y gyfundrefn drethiant.  Felly maent yn defnyddio’r gyfundrefn addysg i ddelio efo problem nad yw wedi ei chynllunio i’w datrys.  Canlyniad hyn ydi methiant i fynd i’r afael efo tlodi a system addysg aneffeithiol.

Parhau i ddarllen

fel y moroedd: tiwlipau

Mae tiwlipau Leanne newydd flodeuo; yn anffodus dim ond dau sydd wedi goroesi. Cawson i ddeg yn anrheg gan yr hogan o Abertawe pan ddaeth hi yma flynyddoedd yn ôl ac maen nhw’n dwyn blodau bob blwyddyn er bod y nifer yn lleihau bob tro. Eleni roedd yna bedwar eginyn, ond cafodd dau ohonyn nhw eu torri i ffwrdd gan rywun. (Mi welais olion trosedd!) Mae’r gwanwyn wedi cyrraedd o’r diwedd. Parhau i ddarllen

Golwg360: Eosiaid pêr – ac ambell rygarug – yn y Cylch Canu

Non Tudur a fu’n gwrando ar gerddorion gwerin profiadol ar y daith werin genedlaethol Parhau i ddarllen

Golwg360: Brasil, Cwpan y Byd a Phantycelyn

Beth all y Brasiliaid ddysgu o brotest Pantycelyn? Terry Barry sy’n pendroni … Parhau i ddarllen

S4C Caban: Wythnos Werin S4C

Mae S4C am ddathlu’r adfywiad cyffrous yn y byd gwerin Cymraeg trwy gynnal Wythnos Werin rhwng dydd Llun, 14 Ebrill a dydd Sul, 20 Ebrill. Fe fydd yr wythnos o raglenni yn rhoi llwyfan i lond gwlad o berfformwyr cyfoes …Darllen mwy Parhau i ddarllen

Golwg360: Be sy’ mewn enw?

Owain Schiavone sy’n pwysleisio pwysigrwydd cael enw unigryw i fand yn yr oes ddigidol … Parhau i ddarllen